Sarga 98

Verse 1

निवेश्य सेनां तु विभुः पद्भ्यां पादवतां वरः।अभिगन्तुं स काकुत्थ्समियेष गुरुवर्तकम्।।2.98.1।।

സൈന്യത്തെ പാർപ്പിച്ച ശേഷം, പ്രഭു ഭരതൻ—മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—പിതൃആജ്ഞ പാലിക്കുന്ന കാകുത്സ്ഥനായ ശ്രീരാമനെ കാണുവാൻ കാൽനടയായി പോകാൻ നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 2

निविष्टमात्रे सैन्ये तु यथोद्देशं विनीतवत्।भरतो भ्रातरं वाक्यं शत्रुघ्नमिदमब्रवीत्।।2.98.2।।

സൈന്യം നിശ്ചയിച്ച സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഇപ്പൊഴേ പാർപ്പിച്ചുകഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ശാസനയോടെ ക്രമബദ്ധമായി പെരുമാറിയ ഭരതൻ തന്റെ സഹോദരൻ ശത്രുഘ്നനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 3

क्षिप्रं वनमिदं सौम्य नरसङ्घै स्समन्ततः।लुब्धैश्च सहितैरेभि स्त्वमन्वेषितुमर्हसि।।2.98.3।।

സൗമ്യനായ ശത്രുഘ്നാ! നീ വേഗത്തിൽ ഈ വനത്തെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും, മനുഷ്യസംഘങ്ങളോടുകൂടെ—ഈ വേട്ടക്കാരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട്—തിരയേണ്ടതാണ്.

Verse 4

गुहो ज्ञातिसहस्रेण शरचापासिधारिणा।समन्वेषतु काकुत्स्थमस्मिन् परिवृतस्स्वयम्।।2.98.4।।

ഗുഹൻ തന്നേ, അമ്പും വില്ലും വാളും ധരിച്ച ആയിരം ബന്ധുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി, ഈ വനത്തിൽ കാകുത്സ്ഥവംശജനായ രാമനെ അന്വേഷിക്കട്ടെ.

Verse 5

अमात्यै स्सह पौरैश्च गुरुभिश्च द्विजातिभिः।वनं सर्वं चरिष्यामि पद्भ्यां परिवृत स्स्वयम्।।2.98.5।।

ഞാൻ തന്നേ, അമാത്യന്മാരും നഗരവാസികളും ഗുരുക്കന്മാരും ദ്വിജാതി ബ്രാഹ്മണന്മാരും ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി, കാൽനടയായി മുഴുവൻ വനവും സഞ്ചരിക്കും.

Verse 6

यावन्न रामं द्रक्ष्यामि लक्ष्मणं वा महाबलम्।वैदेहीं च महाभागां न मे शान्तिर्भविष्यति।।2.98.6।।

ഞാൻ ശ്രീരാമനെയോ മഹാബലനായ ലക്ഷ്മണനെയോ മഹാഭാഗ്യവതിയായ വൈദേഹി സീതാദേവിയെയോ കാണുന്നതുവരെ എനിക്ക് ശാന്തി ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 7

यावन्न चन्द्रसङ्काशं द्रक्ष्यामि शुभमाननम्। भ्रातुः पद्मपलाशाक्षं न मे शान्तिर्भविष्यति।।2.98.7।।

ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള ശുഭമുഖനും താമരപ്പത്രങ്ങളുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുമുള്ള എന്റെ സഹോദരനെ ഞാൻ കാണുന്നതുവരെ എനിക്ക് ശാന്തി ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 8

यावन्न चरणौ भ्रातुः पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ।शिरसा धारयिष्यामि न मे शान्तिर्भविष्यति।।2.98.8।।

രാജലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായ എന്റെ സഹോദരന്റെ പാദയുഗളത്തെ ഞാൻ ശിരസ്സിൽ ധരിക്കുന്നതുവരെ എനിക്ക് ശാന്തി ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 9

यावन्न राज्ये राज्यार्हः पितृपैतामहे स्थितः।अभिषेकजलक्लिन्नो न मे शान्तिर्भविष्यति।।2.98.9।।

രാജ്യത്തിന് യോഗ്യനായവൻ പിതൃപൈതാമഹികമായ ഈ രാജ്യത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി അഭിഷേകജലത്തിൽ നനഞ്ഞ് അഭിഷിക്തനാകുന്നതുവരെ എനിക്ക് ശാന്തി ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 10

सिद्धार्थः खलु सौमित्रिर्यश्चन्द्रविमलोपमम्।मुखं पश्यति रामस्य राजीवाक्षं महाद्युति।।2.98.10।।

സൗമിത്രിയായ ലക്ഷ്മണൻ നിസ്സംശയം ധന്യൻ; മഹാദീപ്തിയോടെ, രാജീവനേത്രനായി, നിർമലചന്ദ്രസമമായ ശ്രീരാമന്റെ മുഖം അവൻ ദർശിക്കുന്നു.

Verse 11

कृतकृत्या महाभागा वैदेही जनकात्मजा।भर्तारं सागरान्तायाः पृथिव्या यानुगच्छति।।2.98.11।।

ജനകനന്ദിനിയായ വൈദേഹി മഹാഭാഗ്യവതി കൃതകൃത്യയായി; കാരണം സമുദ്രപര്യന്തമായ ഭൂമിയുടെ അധിപനായ തന്റെ ഭർത്താവിനെ അവൾ അനുഗമിക്കുന്നു.

Verse 12

सुभगश्चित्रकूटोऽसौ गिरिराजोपमो गिरिः।यस्मिन्वसति काकुत्स्थः कुबेर इव नन्दने।।2.98.12।।

ധന്യമാണ് ഈ ചിത്രകൂടപർവ്വതം—പർവ്വതരാജനെപ്പോലെ; കാരണം ഇവിടെ കാകുത്സ്ഥൻ ശ്രീരാമൻ നന്ദനവനത്തിൽ കുബേരൻ വസിക്കുന്നതുപോലെ വസിക്കുന്നു.

Verse 13

कृतकार्यमिदं दुर्गं वनं व्यालनिषेवितम्।यदध्यास्ते महातेजा राम श्शस्त्रभृतां वरः।।2.98.13।।

വ്യാലങ്ങൾ സേവിക്കുന്ന ഈ ദുർഗമ വനമിന്നു കൃതാർത്ഥമായി; കാരണം മഹാതേജസ്വിയും ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ ശ്രീരാമൻ ഇവിടെ അധിവസിക്കുന്നു.

Verse 14

एवमुक्त्वा महातेजा भरतः पुरषर्षभः।पद्भ्यामेव महाबाहुः प्रविवेश महाद्वनम्।।2.98.14।।

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാതേജസ്വിയും പുരുഷർഷഭനുമായ ഭരതൻ—മഹാബാഹു—കാൽനടയായി മഹാവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

Verse 15

स तानि द्रुमजालानि जातानि गिरिसानुषु।पुष्पिताग्राणि मध्येन जगाम वदतां वरः।।2.98.15।।

വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ, മലഞ്ചരിവുകളിൽ വളർന്ന ദ്രുമജാലങ്ങളുടെ നടുവിലൂടെ നടന്നു; അവയുടെ അഗ്രങ്ങൾ പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

Verse 16

स गिरेश्चित्रकूटस्य सालमासाद्य पुष्पितम्।रामाश्रमगतस्याग्नेर्ददर्श ध्वजमुच्छ्रितम्।।2.98.16।।

ചിത്രകൂടപർവ്വതത്തിലെ പുഷ്പിതമായ ശാലവൃക്ഷത്തെ സമീപിച്ച്, രാമാശ്രമത്തിലെ അഗ്നിയിൽ നിന്നുയർന്ന ധ്വജസദൃശമായ ഉയർന്ന പുകസ്തംഭം അവൻ കണ്ടു.

Verse 17

तं दृष्ट्वा भरत श्रीमान्मुमोद सह बान्धवः।अत्र राम इति ज्ञात्वा गतः पारमिवाम्भसः।।2.98.17।।

അതു കണ്ടു ശ്രീമാൻ ഭരതൻ ബന്ധുക്കളോടുകൂടെ ആനന്ദിച്ചു; “ഇവിടെ രാമൻ ഉണ്ട്” എന്നു അറിഞ്ഞപ്പോൾ, ജലം കടന്ന് അപ്പുറക്കരയിലെത്തിയവനെപ്പോലെ ഹർഷിച്ചു.

Verse 18

स चित्रकूटे तु गिरौ निशम्यव रामाश्रमं पुण्यजनोपपन्नम्।गुहेन सार्धं त्वरितो जगाम पुनर्निवेश्यैव चमूं महात्मा।।2.98.18।।

ചിത്രകൂടപർവതത്തിൽ പുണ്യജനങ്ങൾ സഞ്ചരിക്കുന്ന രാമാശ്രമത്തിന്റെ വാർത്ത കേട്ട മഹാത്മാ ഭരതൻ സൈന്യത്തെ അകലെ വീണ്ടും പാളയമിറക്കി, ഗുഹയോടുകൂടെ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോയി.