Sarga 98

Verse 1

निवेश्य सेनां तु विभुः पद्भ्यां पादवतां वरः ।अभिगन्तुं स काकुत्थ्समियेष गुरुवर्तकम् ॥१॥

ସେନାକୁ ଶିବିରରେ ବସାଇ ସାରି, ପ୍ରଭୁ ଭରତ—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ପିତୃଆଜ୍ଞାପାଳକ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ପାଦେ ପାଦେ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।

Verse 2

निविष्टमात्रे सैन्ये तु यथोद्देशं विनीतवत् ।भरतो भ्रातरं वाक्यं शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥२॥

ସେନା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ମାତ୍ର ବସିସାରିଥିବାବେଳେ, ଶିଷ୍ଟ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଚାଲୁଥିବା ଭରତ ନିଜ ଭାଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 3

क्षिप्रं वनमिदं सौम्य नरसङ्घै स्समन्ततः ।लुब्धैश्च सहितैरेभि स्त्वमन्वेषितुमर्हसि ॥३॥

ହେ ସୌମ୍ୟ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ! ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ, ନରସମୂହମାନଙ୍କ ସହ—ଏହି ଶିକାରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାଥି କରି—ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 4

गुहो ज्ञातिसहस्रेण शरचापासिधारिणा ।समन्वेषतु काकुत्स्थमस्मिन् परिवृतस्स्वयम् ॥४॥

ଗୁହା ନିଜେ, ବାଣ-ଧନୁ-ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା ହଜାର ଜଣ ଜାତିଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶଜ ରାମଙ୍କୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁନ୍ତୁ।

Verse 5

अमात्यै स्सह पौरैश्च गुरुभिश्च द्विजातिभिः ।वनं सर्वं चरिष्यामि पद्भ्यां परिवृत स्स्वयम् ॥५॥

ମୁଁ ନିଜେ, ଅମାତ୍ୟମାନେ, ନାଗରିକମାନେ, ଗୁରୁମାନେ ଓ ଦ୍ୱିଜାତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ପଦେ ପଦେ ସମଗ୍ର ଜଙ୍ଗଲ ଚାରିଦିଗେ ଘୁରିବି।

Verse 6

यावन्न रामं द्रक्ष्यामि लक्ष्मणं वा महाबलम् ।वैदेहीं च महाभागां न मे शान्तिर्भविष्यति ॥६॥

ମୁଁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ, ମହାବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଓ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ବୈଦେହୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ।

Verse 7

यावन्न चन्द्रसङ्काशं द्रक्ष्यामि शुभमाननम् ।भ्रातुः पद्मपलाशाक्षं न मे शान्तिर्भविष्यति ॥७॥

ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ କାନ୍ତିଯୁକ୍ତ ଶୁଭମୁଖ ଓ ପଦ୍ମପତ୍ରସଦୃଶ ନୟନବାନ୍ ମୋ ଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଦେଖିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ।

Verse 8

यावन्न चरणौ भ्रातुः पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ ।शिरसा धारयिष्यामि न मे शान्तिर्भविष्यति ॥८॥

ରାଜଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ ମୋ ଭ୍ରାତାଙ୍କ ଚରଣଯୁଗଳକୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଶିରସା ଧାରଣ କରିବି ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ।

Verse 9

यावन्न राज्ये राज्यार्हः पितृपैतामहे स्थितः ।अभिषेकजलक्लिन्नो न मे शान्तिर्भविष्यति ॥९॥

ରାଜ୍ୟାର୍ହ ଯେ ମହାପୁରୁଷ, ସେ ପିତୃପୈତାମହିକ ଏହି ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ଅଭିଷେକଜଳରେ ସିଞ୍ଚିତ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ।

Verse 10

सिद्धार्थः खलु सौमित्रिर्यश्चन्द्रविमलोपमम् ।मुखं पश्यति रामस्य राजीवाक्षं महाद्युति ॥१०॥

ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ; କାରଣ ସେ ମହାଦ୍ୟୁତିମାନ, ରାଜୀବନେତ୍ର, ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଦର୍ଶନ କରେ।

Verse 11

कृतकृत्या महाभागा वैदेही जनकात्मजा ।भर्तारं सागरान्तायाः पृथिव्या यानुगच्छति ॥११॥

ଜନକନନ୍ଦିନୀ ମହାଭାଗା ବୈଦେହୀ କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି; କାରଣ ସେ ସାଗରାନ୍ତ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 12

सुभगश्चित्रकूटोऽसौ गिरिराजोपमो गिरिः ।यस्मिन्वसति काकुत्स्थः कुबेर इव नन्दने ॥१२॥

ଧନ୍ୟ ଏହି ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ—ପର୍ବତରାଜ ସମ; କାରଣ ଏଠାରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଶ୍ରୀରାମ ନନ୍ଦନବନରେ କୁବେର ଯେପରି ବସନ୍ତି, ସେପରି ବସନ୍ତି।

Verse 13

कृतकार्यमिदं दुर्गं वनं व्यालनिषेवितम् ।यदध्यास्ते महातेजा राम श्शस्त्रभृतां वरः ॥१३॥

ବ୍ୟାଳମାନେ ଯେଉଁଠି ଚରନ୍ତି ସେହି ଦୁର୍ଗମ ଅରଣ୍ୟ ଆଜି କୃତାର୍ଥ ହୋଇଛି; କାରଣ ମହାତେଜସ୍ବୀ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀରାମ ଏଠାରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ।

Verse 14

एवमुक्त्वा महातेजा भरतः पुरषर्षभः ।पद्भ्यामेव महाबाहुः प्रविवेश महाद्वनम् ॥१४॥

ଏପରି କହି ମହାତେଜସ୍ବୀ, ପୁରୁଷର୍ଷଭ ଭରତ—ମହାବାହୁ—ପଦେପଦେ ମହାବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 15

स तानि द्रुमजालानि जातानि गिरिसानुषु ।पुष्पिताग्राणि मध्येन जगाम वदतां वरः ॥१५॥

ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ, ପର୍ବତ ଢାଳରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଘନ ଦ୍ରୁମଜାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟଦେଇ ଗଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଶିରୋଭାଗ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 16

स गिरेश्चित्रकूटस्य सालमासाद्य पुष्पितम् ।रामाश्रमगतस्याग्नेर्ददर्श ध्वजमुच्छ्रितम् ॥१६॥

ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତରେ ପୁଷ୍ପିତ ଶାଳବୃକ୍ଷକୁ ଆସି, ରାମାଶ୍ରମସ୍ଥ ଅଗ୍ନିରୁ ଧ୍ୱଜ ପରି ଉଚ୍ଚକୁ ଉଠିଥିବା ଧୂମସ୍ତମ୍ଭ ସେ ଦେଖିଲେ।

Verse 17

तं दृष्ट्वा भरत श्रीमान्मुमोद सह बान्धवः ।अत्र राम इति ज्ञात्वा गतः पारमिवाम्भसः ॥१७॥

ତାହା ଦେଖି ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭରତ ନିଜ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; “ଏଠାରେ ରାମ ଅଛନ୍ତି” ବୋଲି ଜାଣି, ଜଳ ଅତିକ୍ରମ କରି ପାରକୂଳ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଲୋକ ପରି ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 18

स चित्रकूटे तु गिरौ निशम्यव रामाश्रमं पुण्यजनोपपन्नम् ।गुहेन सार्धं त्वरितो जगाम पुनर्निवेश्यैव चमूं महात्मा ॥१८॥

ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତରେ ପୁଣ୍ୟଜନମାନେ ଯାଉଥିବା ରାମାଶ୍ରମର ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ମହାତ୍ମା ଭରତ ଦୂରେ ସେନାକୁ ପୁନଃ ଶିବିରରେ ବସାଇ, ଗୁହାଙ୍କ ସହ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଆଗକୁ ଗଲେ।