Opening the text

Rishi: Not specified in the input (requires AV anukramaṇī consultation)
Devata: Varuṇa (Asura), with secondary allusions to ‘Father’ and ‘Hari’ as recipients/figures in the precedent
Chandas: As noted in the input header: associated with atiśakvarī/atyāṣṭi classifications (needs edition-specific mapping to this mantra).
AV 5.11 ഒരു പൗഷ്ടിക ‘സമ്പത്-കർമൻ’ സൂക്തമാണ്; വരുണന്റെ അനുഗ്രഹത്തിലൂടെ കർമ്മത്തിന്റെ വിജയകരമായ സമാപ്തിയും ഐശ്വര്യം (രാധസ്) സ്ഥിരമായി എത്തുന്നതും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. സമൃദ്ധിയെ ഇത് ശരിയായ വാക്ക്/സ്തോത്രം, യഥോചിത ദാനം (ദക്ഷിണാ—പ്രത്യേകിച്ച് പുള്ളിപ്പശു പൃഷ്ണീ), കൂടാതെ കർമ്മം ലോകത്തിൽ ശരിയായി ‘സ്ഥാപിതമാകാൻ’ സഹായിക്കുന്ന വരുണന്റെ വിവേകപൂർണ്ണ മേൽനോട്ടം എന്നിവയുടെ ഫലമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 1
संपत्कर्म। ६ पञ्चपदा अतिशक्वरी, ११ त्र्यवसाना षट्-पदा अत्यष्टिः। क॒थं म॒हे असु॑रायाब्रवीरि॒ह क॒थं पि॒त्रे हर॑ये त्वे॒षनृ॑म्णः । पृश्निं॑ वरुण॒ दक्षि॑णां ददा॒वान् पुन॑र्मघ॒ त्वं मन॑साचिकित्सीः
ഇവിടെ നീ മഹാ അസുരനോട് എങ്ങനെ സംസാരിച്ചു? പിതാവിനോട്—ഉഗ്രബലമുള്ള ഹരിയോട് (ഹരയേ)—എങ്ങനെ? വരുണാ, ദക്ഷിണയായി പൃശ്നിയെ അർപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ഹേ പുനർമഘ (സദാ ദാനശീലൻ), നീ മനസ്സുകൊണ്ട് വീണ്ടും ആ മാർഗ്ഗം/ക്രമം തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
Mantra 2
न कामे॑न॒ पुन॑र्मघो भवामि॒ सं च॑क्षे॒ कं पृश्नि॑मे॒तामुपा॑जे । केन॒ नु त्वम॑थर्व॑न् काव्ये॑न॒ केन॑ जा॒तेना॑सि जा॒तवे॑दाः
ഹേ പുനർമഘ, വെറും ആഗ്രഹംകൊണ്ട് മാത്രം എനിക്ക് സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നില്ല; ഞാൻ ‘ക’യെ വ്യക്തമായി കാണുന്നു; ഈ പൃശ്നിയിലേക്കു ഞാൻ ഉപാജെ/ഉപാസനയായി സമീപിക്കുന്നു. ഹേ അഥർവൻ, ഏതു കാരണത്താൽ—ഏതു കാവ്യകലയാൽ, ഏതു ജന്മത്താൽ—നീ ജാതവേദാ ആകുന്നു?
Mantra 3
स॒त्यम॒हं ग॑भी॒रः काव्ये॑न स॒त्यं जा॒तेना॑स्मि जा॒तवे॑दाः । न मे॑ दा॒सो नार्यो॑ महि॒त्वा व्र॒तं मी॑माय॒ यद॒हं ध॑रि॒ष्ये
ഞാൻ സത്യമാണ്; കാവ്യകലയാൽ ഞാൻ ഗഹനൻ; ജന്മത്താലും ഞാൻ സത്യമായി ജാതവേദാ. ദാസനോ ആര്യനോ—ആരെയും മഹത്വംകൊണ്ട് ഞാൻ പാലിച്ചുനിൽക്കുന്ന ആ വ്രതത്തിന്റെ അളവ് നിർണ്ണയിച്ചിട്ടില്ല.
Mantra 4
न त्वद॒न्यः क॒वित॑रो॒ न मे॒धया॒ धीर॑तरो वरुण स्वधावन्। त्वं ता विश्वा॒ भुव॑नानि वेत्थ॒ स चि॒न्नु त्वज्जनो॑ मा॒यी बि॑भाय
സ്വധാവൻ വരുണാ! നിന്നെക്കാൾ വലിയ കവി (ദർശകൻ) മറ്റാരുമില്ല; ബുദ്ധിയാൽ നിന്നെക്കാൾ ധീരനും സ്ഥിരനും മറ്റാരുമില്ല. നീ ആ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും അറിയുന്നു; നിന്റെ സ്വന്തം മനുഷ്യൻ—മായാകാരൻ, വഞ്ചകൻ—പോലും നിന്നെ ഭയപ്പെടുന്നു.
Mantra 5
त्वं ह्य॑१ङ्ग व॑रुण स्वधाव॒न् विश्वा॒ वेत्थ॒ जनि॑म सुप्रणीते । किं रज॑स ए॒ना प॒रो अ॒न्यद॑स्त्ये॒ना किं परे॒णाव॑रममुर
സ്വധാവൻ വരുണാ! നീ തന്നെയാണ്, ഞാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു, സുനയത്തോടെ നയിക്കപ്പെട്ട എല്ലാ ജന്മങ്ങളെയും അറിയുന്നത്. ഈ രജസ് പ്രദേശത്തിന് അപ്പുറം മറ്റെന്തുണ്ട്? പിന്നെ ഇതിലൂടെ, ആ അപ്പുറത്തുള്ളതിന്റെ താഴെയുള്ള അതിരെന്ത്?
Mantra 6
एकं॒ रज॑स ए॒ना प॒रो अ॒न्यद॑स्त्ये॒ना प॒र एके॑न दु॒र्णशं॑ चिद॒र्वाक्। तत् ते॑ वि॒द्वान् वरु॑ण॒ प्र ब्र॑वीम्य॒धोव॑चसः प॒णयो॑ भवन्तु नी॒चैर्दा॒सा उप॑ सर्पन्तु॒ भूमि॑म्
ഒരു രജസ് (ലോകം/വ്യാപ്തി) ഉണ്ട്; ഇതിന്റെ അപ്പുറം മറ്റൊന്ന്; പിന്നെയും മറ്റൊന്നിന്റെ അപ്പുറം മറ്റൊന്ന്—ഇവിടെ തന്നെയായിട്ടും ദുർലഭം. ഇത് അറിഞ്ഞ്, ഹേ വരുണ, ഞാൻ നിനക്കു പ്രസ്താവിക്കുന്നു: പണികളുടെ വാക്ക് താഴ്ന്നിരിക്കട്ടെ; ദാസർ താഴ്ന്ന് ഭൂമിയിലേക്കു ഇഴഞ്ഞു ചെല്ലട്ടെ.
Mantra 7
त्वं ह्य१ङ्ग व॑रुण॒ ब्रवी॑षि॒ पुन॑र्मघेष्वव॒द्यानि॒ भूरि॑ । मो षु प॒णींर॒भ्ये॒३ताव॑तो भू॒न्मा त्वा॑ वोचन्नरा॒धसं॒ जना॑सः
ഹേ വരുണ, നീ തന്നെയാണ് (ഹേ അങ്ഗ) ദാനങ്ങളിലിടയിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ധാരാളം ദോഷങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്. പണികളെ ഇതിലധികം അമർത്തരുത്; അല്ലെങ്കിൽ ജനങ്ങൾ നിന്നെ ‘അരാധസ’—ദാനത്തിൽ അസഫലൻ—എന്ന് വിളിച്ചേക്കും.
Mantra 8
मा मा॑ वोचन्नरा॒धसं॒ जना॑सः॒ पुन॑स्ते॒ पृश्निं॑ जरितर्ददामि । स्तो॒त्रं मे॒ विश्व॒मा या॑हि॒ शची॑भिर॒न्तर्विश्वा॑सु॒ मानु॑षीषु दि॒क्षु
ജനങ്ങൾ നിന്നെ ‘അരാധസ’—ദാനം ചെയ്യാത്തവൻ—എന്ന് വിളിക്കരുത്, വിളിക്കരുത്. ഹേ ജരിതർ (സ്തുതികാരൻ), ഞാൻ വീണ്ടും നിനക്കു പൃശ്നി (പുള്ളിപ്പുള്ളിയായ/വർണ്ണമിശ്ര) പശുവിനെ നൽകുന്നു. നിന്റെ ശക്തികളോടെ എന്റെ സമ്പൂർണ്ണ സ്തോത്രത്തിലേക്കു ഇവിടെ വരിക; എല്ലാ മനുഷ്യ ദിക്കുകളുടെയും ഉള്ളിൽ.
Mantra 9
आ ते॑ स्तोत्राण्युद्य॑तानि यन्त्व॒न्तर्विश्वा॑सु॒ मानु॑षीषु दि॒क्षु। दे॒हि नु मे॒ यन्मे॒ अद॑त्तो॒ असि॒ युज्यो॑ मे स॒प्तप॑दः॒ सखा॑सि
ഹേ (വരുണ), ഉയർത്തി അർപ്പിച്ച നിന്റെ സ്തോത്രങ്ങൾ എന്റെ അടുക്കൽ ഇവിടെ വരട്ടെ—ലോകത്തിലെ എല്ലാ മനുഷ്യദിക്കുകളിലും, എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും. ഇപ്പോൾ നീ എനിക്ക് അതു തരിക, നീ എനിക്ക് നൽകിയിരിക്കുന്നതുതന്നെ; നീ എനിക്കു യോജ്യമായ കൂട്ടാളിയാണ്; നീ ഏഴടി-സഖാവാണ്.
Mantra 10
स॒मा नौ॒ बन्धु॑र्वरुण स॒मा जा वेदा॒हं तद् यन्ना॑वे॒षा स॒मा जा। ददा॑मि॒ तद् यत् ते अद॑त्तो॒ अस्मि॒ युज्य॑स्ते स॒प्तप॑दः॒ सखा॑स्मि
ഹേ വരുണ, നമ്മുടെ ബന്ധം സമമാണ്; നമ്മുടെ കിന്ഷിപ്പ് സമമാണ്; ഞാൻ അതിക്രമിക്കാത്തതു നീ അറിയുന്നു—സമമാണ് നമ്മുടെ കിന്ഷിപ്പ്. നിനക്കുള്ളതുതന്നെ ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു, കാരണം ഞാൻ നിനക്കു അർപ്പിതനാണ്; നിനക്കൊപ്പം യോജ്യമായി ചേർന്നവനായി, ഞാൻ ഏഴടി-സഖാവാണ്.
Mantra 11
दे॒वो दे॒वाय॑ गृण॒ते व॑यो॒धा विप्रो॒ विप्रा॑य स्तुव॒ते सु॑मे॒धाः । अजी॑जनो॒ हि व॑रुण स्वधाव॒न्नथ॑र्वाणं पि॒तरं॑ दे॒वब॑न्धुम्। तस्मा॑ उ॒ राधः॑ कृणुहि सुप्रश॒स्तं सखा॑ नो असि पर॒मं च॒ बन्धुः॑
ജീവൻ നൽകുന്ന ദേവൻ, ദേവനെ പുകഴ്ത്തുന്നവനോടു ശ്രദ്ധിക്കുന്നു; പാടുന്ന പ്രചോദിത ഋഷിക്കും, സ്തുതിക്കുന്ന സുമേധസ്സിനും (ശക്തി) നൽകുന്നു. ഹേ സ്വധാവാൻ വരുണ, നീ നിന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയാൽ അഥർവനെ—പിതാവിനെ, ദേവബന്ധുവിനെ—ജനിപ്പിച്ചു. അതിനാൽ അവനു സുപ്രശസ്തമായ ദാനം/ബൗണ്ടി ഒരുക്കുക; നീ ഞങ്ങളുടെ സഖാവും പരമബന്ധുവുമാണ്.
It is used to secure sampat—successful completion and beneficial outcome of a rite—along with bounty (rādhas), vitality (vayas), and stable divine favor from Varuṇa.
Pṛśnī symbolizes the dakṣiṇā (ritual fee/gift). The hymn teaches that prosperity and reputation are stabilized when praise is matched by a proper, renewed gift.
It is a request that people not call the patron/deity ‘non-bestowing’—i.e., that the rite not fail socially or materially. The verse reinforces generosity and ensures the outcome is publicly recognized as successful.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.