Prakarana 6
राजधर्म बनाम प्रेम—यह सोपान साधक को ‘स्वत्व’ (अहं-हित) से उठाकर ‘धर्म-हित’ (ईश-आज्ञा) में स्थिर करता है। अयोध्या काण्ड में राम का राज्य-त्याग और वन-गमन बाह्य घटना नहीं, वैराग्य-दीक्षा है: आसक्ति का परित्याग, वचन-पालन, और लोक-कल्याण हेतु स्वेच्छा से कष्ट-स्वीकार। इस चरण पर साधक सीखता है कि मुक्ति-मार्ग में ‘उचित’ वही है जो ईश्वर-आज्ञा और सत्य-प्रतिज्ञा के साथ हो, चाहे मन-प्रिय न हो।
ການລະຄອນຫຼັກຂອງອະໂຍດຍາການດາແມ່ນກາຣຸນາ, ແຕ່ຄວາມກະຕັນນັ້ນບໍ່ແມ່ນຄວາມໂສກເສົ້າ, ຫາກແມ່ນຄວາມກະຕັນທີ່ສະຫວ່າງສະຫານດ້ວຍຄວາມງົດງາມຂອງທັມມະ. ເມື່ອພິທີລົງພະຍົດໃກ້ຈະມາເຖິງ, ຊະຕາກຳທີ່ປ່ຽນແປງໄດ້ກຳນົດໃຫ້ຕ້ອງເນລະເທດ; ດ້ວຍປັນຫານີ້, ທຳມະຊາດຂອງມະນຸດຄື: ຄວາມໂກດແຄ້ນ, ຄວາມດືຮົດ, ຄວາມຢ້ານກົວ, ຄວາມຕາມໂລກະ ໄດ້ຖືກນຳມາຢູ່ເບື້ອງຫນ້າກັບທຳມະຊາດຂອງພະເຈົ້າຄື: ຄວາມອະທິທານ, ຄວາມຈິງ, ການສະລາ, ການຍອມຈຳນົນ. ໃນພາກນີ້, ຕໍ່ຫນ້າຄວາມດືຮົດຂອງໄກເກຍີ, ມີຄຳເວົ້າທີ່ສະຫມາດຂອງບັນດາສະຫມຽນຂອງນາງຢືນຢູ່; ຕໍ່ມາແມ່ນຄວາມໂສກເສົ້າຂອງປະຊາຊົນ; ແລະ ຈາກນັ້ນແມ່ນຫົວໃຈຂອງພະນາງເກົາສະລະຍາເປັນພະມານານັກນັບຕັ້ງແຕ່ສາມວົງກົມນີ້, ຈິດສຳນຶກລວມຂອງອະໂຍດຍາໄດ້ສັ່ນຄົດ. ການທີ່ພະຣາມບໍ່ຕ້ອງການຣາຊະບັນລັງຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງນິຣຄຸນະໄວຣາຄະຍະ, ໃນຂະນະທີ່ຄວາມຖ່ອມຕົນຂອງພະອົງຕໍ່ຫນ້າບິດາມານດາແມ່ນຄວາມຫວານຊື່ນຂອງສຄຸນະພັກຕິ. ດັ່ງນັ້ນ, ຕຸນລະສີໄດ້ຕ່ຳນັບນິຣຄຸນະຕັດຕະ ແລະ ສຄຸນະລີລາ ເທິງຂັ້ນຕອນດຽວກັນ, ບ່ອນທີ່ການສະລາກາຍເປັນພາສາທີ່ສູງສົດທີ່ສຸດຂອງຄວາມຮັກ.
In this prakarana
People
Verses
ເຈົາໄປ 50.1-4
अस बिचारि उर छाड़हु कोहू।सोक कलंक कोठि जनि होहू।।
भरतहि अवसि देहु जुबराजू।कानन काह राम कर काजू।।
नाहिन रामु राज के भूखे।धरम धुरीन बिषय रस रूखे।।
गुर गृह बसहुँ रामु तजि गेहू।नृप सन अस बरु दूसर लेहू।।
जौं नहिं लगिहहु कहें हमारे।नहिं लागिहि कछु हाथ तुम्हारे।।
जौं परिहास कीन्हि कछु होई।तौ कहि प्रगट जनावहु सोई।।
राम सरिस सुत कानन जोगू।काह कहिहि सुनि तुम्ह कहुँ लोगू।।
उठहु बेगि सोइ करहु उपाई।जेहि बिधि सोकु कलंकु नसाई।।
asa bicāri ura chāṛahu kohū |soka kalaṁka koṭhi jani hohū ||
bharatahi avasi dehu jubarājū |kānana kāha rāma kara kājū ||
nāhina rāmu rāja ke bhūkhe |dharama dhurīna biṣaya rasa rūkhe ||
gura gṛha basahũ rāmu taji gehū |nṛpa sana asa baru dūsara lehū ||
jauṁ nahiṁ lagihahu kaheṁ hamāre |nahiṁ lāgihi kachu hātha tumhāre ||
jauṁ parihāsa kīnhi kachu hoī |tau kahi pragaṭa janāvahu soī ||
rāma sarisa suta kānana jogū |kāha kahihi suni tumha kahũ logū ||
uṭhahu begi soi karahu upāī |jehi bidhi soku kalaṁku nasāī ||
ໂດຍພິຈາລະນາດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງປອຍຄວາມໂມຫາອອກຈາກໃຈ ແລະ ຢ່າກາຍເປັນສາງແຫ່ງຄວາມໂສກເສົ້າແລະຄວາມອັບອາຍ ຈົ່ງມອບຕຳແໜ່ງຣາຊະທາຍາດໃຫ້ພຣະພົບຣະ ໂດຍທຸກວິທີ ແຕ່ພຣະຣາມຈະມີວຽກງານຫຍັງຢູ່ໃນປ່າ ພຣະຣາມບໍ່ຫິວວ່າງຣາຊະສົມບັດ ພຣະອົງເປັນຜູ້ນຳໜ້າໃນທຳມະແລະວາງເມີຍຕໍ່ຣົດແຫ່ງວິໄສ ຈົ່ງໃຫ້ພຣະຣາມອອກຈາກວັງໄປຢູ່ສຳນັກຄູອາຈານ ຈົ່ງຂໍພອນຈາກພຣະຣາຊາເປັນພອນຂັ້ນທີສອງດັ່ງນີ້ ຖ້າທ່ານບໍ່ປະຕິບັດຕາມຄຳທີ່ຂ້ອຍກ່າວ ຈະບໍ່ມີສິ່ງໃດຕົກຢູ່ໃນມືຂອງທ່ານເລີຍ ຖ້າສິ່ງທີ່ທ່ານໄດ້ເຮັດເປັນພຽງການຫຼີ້ນຫາວັນບາງຢ່າງ ກໍຈົ່ງກ່າວອອກແລະເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຮູ້ປາກົດ ບຸດຄືພຣະຣາມຈະເໝາະສົມກັບປ່າບໍ ປະຊາຊົນຈະກ່າວຫຍັງກັບທ່ານເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງລຸກຂຶ້ນໂດຍໄວແລະປະຕິບັດວິທີການໃດທີ່ຈະຂັບລ້ຽງຄວາມໂສກເສົ້າແລະຄວາມອັບອາຍນັ້ນໃຫ້ຫາຍໄປ
ສັນທະ 50
जेहि भाँति सोकु कलंकु जाइ उपाय करि कुल पालही।हठि फेरु रामहि जात बन जनि बात दूसरि चालही।।
जिमि भानु बिनु दिनु प्रान बिनु तनु चंद बिनु जिमि जामिनी।तिमि अवध तुलसीदास प्रभु बिनु समुझि धौं जियँ भामिनी।।
jehi bhā̃ti soku kalaṁku jāi upāya kari kula pālahī |haṭhi pheru rāmahi jāta bana jani bāta dūsari cālahī ||
jimi bhānu binu dinu prāna binu tanu caṁda binu jimi jāminī |timi avadha tulasīdāsa prabhu binu samujhi dhauṁ jiyã bhāminī ||
ຈົງຫາວິທີເພື່ອໃຫ້ຄວາມໂສກແລະຄວາມອັບຍົດນີ້ຜ່ານພົ້ນໄປ ແລະປົກປ້ອງວົງຕະກຸນຂອງທ່ານ. ຈົງບັງຄັບໃຫ້ພະຣາມຫັນກັບຈາກການເສດຖີໄປປ່າ ແລະຢ່າຍົກເລື່ອງອື່ນໃດຂຶ້ນມາ. ດັ່ງທີ່ກາງວັນຍ່ອມມືດມົນໄຮ້ພະອາທິດ ຮ່າງກາຍຍ່ອມຕາຍໄຮ້ລົມຫາຍໃຈ ແລະລາຕຣີຍ່ອມມືດມົນໄຮ້ພະຈັນ ສະນັ້ນນະຄອນອະໂຍດະຍ່ອມເປັນດັ່ງນັ້ນໄຮ້ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຕຸນສີດາດກ່າວວ່າ. ຈົງຕຶກຕອງເລື່ອງນີ້ໃຫ້ດີໃນໃຈ ນາງ.
ໂສຣະຖາ 50
सखिन्ह सिखावनु दीन्ह सुनत मधुर परिनाम हित।तेइँ कछु कान न कीन्ह कुटिल प्रबोधी कूबरी।।50।।
sakhinha sikhāvanu dīnha sunata madhura parināma hita |teĩ kachu kāna na kīnha kuṭila prabodhī kūbarī ||50||
ໝູ່ເພື່ອນທັງຫຼາຍໄດ້ໃຫ້ຄຳແນະນຳທີ່ມີສຽງອັນໄພສຳລັບການຟັງ ແລະ ເປັນປະໂຫຍດໃນຜົນໄດ້ຮັບ ແຕ່ນາງບໍ່ໄດ້ໃສ່ໃຈ ເພາະນາງກູບາຣີຜູ້ຄົດສູງຄືມັນທາຣາໄດ້ສັ່ງສອນນາງແລ້ວ
ເຈົາໄປ 51.1-4
उतरु न देइ दुसह रिस रूखी।मृगिन्ह चितव जनु बाघिनि भूखी।।
ब्याधि असाधि जानि तिन्ह त्यागी।चलीं कहत मतिमंद अभागी।।
राजु करत यह दैअँ बिगोई।कीन्हेसि अस जस करइ न कोई।।
एहि बिधि बिलपहिं पुर नर नारीं।देहिं कुचालिहि कोटिक गारीं।।
जरहिं बिषम जर लेहिं उसासा।कवनि राम बिनु जीवन आसा।।
बिपुल बियोग प्रजा अकुलानी।जनु जलचर गन सूखत पानी।।
अति बिषाद बस लोग लोगाई।गए मातु पहिं रामु गोसाई।।
मुख प्रसन्न चित चौगुन चाऊ।मिटा सोचु जनि राखै राऊ।।
utaru na dei dusaha risa rūkhī |mṛginha citava janu bāghini bhūkhī ||
byādhi asādhi jāni tinha tyāgī |calīṁ kahata matimaṁda abhāgī ||
rāju karata yaha daiã bigoī |kīnhesi asa jasa karai na koī ||
ehi bidhi bilapahiṁ pura nara nārīṁ |dehiṁ kucālihi koṭika gārīṁ ||
jarahiṁ biṣama jara lehiṁ usāsā |kavani rāma binu jīvana āsā ||
bipula biyoga prajā akulānī |janu jalacara gana sūkhata pānī ||
ati biṣāda basa loga logāī |gae mātu pahiṁ rāmu gosāī ||
mukha prasanna cita cauguna cāū |miṭā socu jani rākhai rāū ||
ນາງບໍ່ຕອບປະການໃດ ນັ່ງດ້ວຍຄວາມໂກດເດືອດຮ້ອນບໍ່ທົນໄດ້ແລະກະດັບ ມອງໄປຍັງຍິງທັງຫຼາຍດັ່ງເສືອຫິວໂຊກມອງກວາງ ຮູ້ວ່າໂລກຂອງນາງນັ້ນປິ່ນປົວບໍ່ໄດ້ ພວກນາງຈຶ່ງປ່ອຍນາງແລ້ວຈາກໄປ ກ່າວວ່າ ຜູ້ເລວນັ້ນມີປັນຍາມຶກແລະອັບອັນ ພະຫັດລິຂິດໄດ້ທຳລາຍນາງໃນເວລາທີ່ໃກ້ຈະໄດ້ຄອງລາດ ນາງໄດ້ກະທຳການເຊັ່ນນີ້ທີ່ບໍ່ມີຜູ້ໃດຈະກະທຳເລີຍ ໂດຍວິທີນີ້ ບຸລຸດແລະຍິງໃນນະຄອນລືຮ້ອງໄຫ້ ແລະກ່າວຄຳສາບແຊ່ງນັບລ້ານຕໍ່ນາງຜູ້ຊົ່ວຮ້າຍ ພວກເຂົາເຜົນລຸກດ້ວຍໄຂ້ຮ້ອນຮຸນແຮງແລະຖອນຫາຍໃຈຍາວ ຈະມີຄວາມຫວັງໃນຊີວິດແບບໃດອີກເມື່ອບໍ່ມີພະຣາມ ປະຊາຊົນທັງຫຼາຍຫວຽດວຽນດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດແຫ່ງການພົດພາກອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ດັ່ງສັດນ້ຳເມື່ອນ້ຳກຳລັງແຫ້ງແເຫື່ອຍ ໃນຂະນະທີ່ຊາຍຍິງທັງຫຼາຍຈົມຢູ່ໃນຄວາມໂສກເສົ້າອັນເລິກເຊິ່ງ ພະຣາມຜູ້ເປັນນາຍາຍໄດ້ເສດຖີໄປຫາພະມານດາ ພະພັກຕາເບົາພະເຈົ້າແລະພະຫະລະເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມກະຕື້ນຮ້ອນສີ່ເທົ່າ ຄວາມວິຕົກກັງວົນໄດ້ສູນຫາຍ ໂດຍເຝົ້າວ່າກະສັດຈະທອດທ່ານໄວ້
ໂດຫາ 51
नव गयंदु रघुबीर मनु राजु अलान समान।छूट जानि बन गवनु सुनि उर अनंदु अधिकान।।51।।
nava gayaṁdu raghubīra manu rāju alāna samāna |chūṭa jāni bana gavanu suni ura anaṁdu adhikāna ||51||
ຈິດໃຈຂອງພຣະຣາມ ວີຣບຸຣຸດແຫ່ງລາຊວົງຣະຄູ ປຽບດັ່ງຊ້າງໜຸ່ມ ແລະ ລາຊະສົມບັດປຽບດັ່ງເສາາຜູກຊ້າງ ເມື່ອພຣະອົງຊົງຮູ້ເຖິງການສະເດັດໄປຍັງປ່າ ແລະ ຊົງເຫັນວ່າໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍແລ້ວ ຄວາມປິຕິຍິນດີກໍເປີດເຕັມໃນພຣະຫະລະດັຍເປັນຢ່າງຍິ່ງ
ເຈົາໄປ 52.1-4
रघुकुलतिलक जोरि दोउ हाथा।मुदित मातु पद नायउ माथा।।
दीन्हि असीस लाइ उर लीन्हे।भूषन बसन निछावरि कीन्हे।।
बार बार मुख चुंबति माता।नयन नेह जलु पुलकित गाता।।
गोद राखि पुनि हृदयँ लगाए।स्रवत प्रेमरस पयद सुहाए।।
प्रेमु प्रमोदु न कछु कहि जाई।रंक धनद पदबी जनु पाई।।
सादर सुंदर बदनु निहारी।बोली मधुर बचन महतारी।।
कहहु तात जननी बलिहारी।कबहिं लगन मुद मंगलकारी।।
सुकृत सील सुख सीवँ सुहाई।जनम लाभ कइ अवधि अघाई।।
raghukulatilaka jori dou hāthā |mudita mātu pada nāyau māthā ||
dīnhi asīsa lāi ura līnhe |bhūṣana basana nichāvari kīnhe ||
bāra bāra mukha cuṁbati mātā |nayana neha jalu pulakita gātā ||
goda rākhi puni hṛdayã lagāe |sravata premarasa payada suhāe ||
premu pramodu na kachu kahi jāī |raṁka dhanada padabī janu pāī ||
sādara suṁdara badanu nihārī |bolī madhura bacana mahatārī ||
kahahu tāta jananī balihārī |kabahiṁ lagana muda maṁgalakārī ||
sukṛta sīla sukha sīvã suhāī |janama lābha kai avadhi aghāī ||
ລັດຕະນະແຫ່ງວົງສະກຸນຣາຄຸ ປະສົມມືທັງສອງ ກົ່ມຫົວລົງຕໍ່ພະບາດຂອງພະມານດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ພະນາງປະທານພອນແລ້ວກອດໄວ້ໃນອົກ ໂບກເຄື່ອງປະດັບແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫໍ່ອ້ອມພະອົງແລ້ວຖິ້ມເປັນເຄື່ອງບູຊາ ພະມານຈູບພະພັກຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ພະເນັກເຕັມໄປດ້ວຍນໍ້າຕາແຫ່ງຄວາມຮັກ ພະກາຍສະຫຼົດໄປດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ຖືໄວ້ໃນພະເພາະແລ້ວກອດແນບພະຫະລະ ນໍ້ານົມແຫ່ງຄວາມຮັກໄຫຼອອກຈາກພະນົມອັນງົດງາມ ຄວາມຮັກແລະຄວາມຍິນດີນັ້ນບໍ່ສາມາດກ່າວໄດ້ ດຸ່ນດັ່ງຄົນທຸກຍາກໄດ້ບັນລຸຖານະຂອງກຸເບຣ ເທບຜູ້ປະທານທາດ ເບິ່ງພະພັກອັນງົດງາມດ້ວຍຄວາມເມດຕາ ພະມານຕຣັດດ້ວຍຖ້ອຍຄຳອັນຫວານຊື່ນ ຈົ່ງຕຣັດເຖິດລູກ ມານຍິນຍອມສະລະຊີວິດເພື່ອເຈົ້າ ວັນມົງຄົນຜູ້ນຳຄວາມຍິນດີຈະມາເຖິງເມື່ອໃດ ເຈົ້າຄືຂອບເຂດອັນງົດງາມແຫ່ງບຸນ ຄຸນສົມບັດ ແລະ ຄວາມສຸກ ເປັນຜົນສຳເລັດແຫ່ງການເກີດ ເຊິ່ງນາງບັນລຸຄວາມອິ່ມເອີມ
ໂດຫາ 52
जेहि चाहत नर नारि सब अति आरत एहि भाँति।जिमि चातक चातकि तृषित बृष्टि सरद रितु स्वाति।।52।।
jehi cāhata nara nāri saba ati ārata ehi bhā̃ti |jimi cātaka cātaki tṛṣita bṛṣṭi sarada ritu svāti ||52||
ຊາຍ ແລະ ຍິງທຸກຄົນທີ່ປາຖະໜາພະອົງ ໄດ້ທົນທຸກຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນຮູບແບບນີ້, ປຽບດັ່ງນົກຈາຕາກ ແລະ ຄູ່ຂອງມັນທີ່ກະຫາຍນ້ຳຝົນຂອງດວງດາວສະວາຕິໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ.
ເຈົາໄປ 53.1-4
तात जाउँ बलि बेगि नहाहू।जो मन भाव मधुर कछु खाहू।।
पितु समीप तब जाएहु भैआ।भइ बड़ि बार जाइ बलि मैआ।।
मातु बचन सुनि अति अनुकूला।जनु सनेह सुरतरु के फूला।।
सुख मकरंद भरे श्रियमूला।निरखि राम मनु भवरुँ न भूला।।
धरम धुरीन धरम गति जानी।कहेउ मातु सन अति मृदु बानी।।
पिताँ दीन्ह मोहि कानन राजू।जहँ सब भाँति मोर बड़ काजू।।
आयसु देहि मुदित मन माता।जेहिं मुद मंगल कानन जाता।।
जनि सनेह बस डरपसि भोरें।आनँदु अंब अनुग्रह तोरें।।
tāta jāũ bali begi nahāhū |jo mana bhāva madhura kachu khāhū ||
pitu samīpa taba jāehu bhaiā |bhai baṛi bāra jāi bali maiā ||
mātu bacana suni ati anukūlā |janu saneha surataru ke phūlā ||
sukha makaraṁda bhare śriyamūlā |nirakhi rāma manu bhavarũ na bhūlā ||
dharama dhurīna dharama gati jānī |kaheu mātu sana ati mṛdu bānī ||
pitā̃ dīnha mohi kānana rājū |jahã saba bhā̃ti mora baṛa kājū ||
āyasu dehi mudita mana mātā |jehiṁ muda maṁgala kānana jātā ||
jani saneha basa ḍarapasi bhoreṁ |ānãdu aṁba anugraha toreṁ ||
"ລູກຮັກ ແມ່ຍອມຕາຍເພື່ອເຈົ້າ ຈົ່ງຮີບໄປອາບນ້ຳ ແລະ ກິນຂອງຫວານສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ໃຈເຈົ້າປາດຖະຫນາ" "ແລ້ວລູກເອີຍ ຈົ່ງໄປຫາພໍ່ຂອງເຈົ້າ ມັນສາຍເກີນໄປແລ້ວ ແມ່ຍອມຕາຍເພື່ອເຈົ້າ" ໄດ້ຍິນພະດຳລັດຂອງພະມານດາອັນເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມອ່ອນໂຍນ ດັ່ງດອກໄມ້ຂອງຕົ້ນໄມ້ສະຫວັນ ຄືຕົ້ນໄມ້ຂອງຄວາມຮັກ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳຫວານຂອງຄວາມສຸກ ແລະ ເສົ້າຮາກໃນຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ຈິດໃຈຂອງພະຣາມດັ່ງຜື້ງ ບໍ່ໄດ້ຫຼົງໄປເມື່ອຊົງເບິ່ງດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນ ພະຣາມຜູ້ເປັນປະມຸກແຫ່ງທຳມະ ໄດ້ຊົງເຂົ້າໃຈຫົນທາງແຫ່ງທຳມະ ແລະ ໄດ້ຕຣັດກັບພະມານດາດ້ວຍພະດຳລັດອັນອ່ອນໂຍນຫຼາຍ "ພໍ່ໄດ້ປະທານອານາຈັກແຫ່ງປ່າໃຫ້ແກ່ຂ້າພະອົງ ບ່ອນນັ້ນ ຂ້າພະອົງມີກິຈການໃຫຍ່ຫຼວງທີ່ຕ້ອງເຮັດໃນທຸກດ້ານ" "ແມ່ເຈົ້າຄະ ຈົ່ງປະທານພະບັນຍັດດ້ວຍໃຈຍິນດີ ເພື່ອຂ້າພະອົງຈະໄດ້ໄປຍັງປ່າດ້ວຍຄວາມຊື່ນບັນຍູ ແລະ ມະງະລ" "ຈົ່ງຢ່າຢ້ານກົວດ້ວຍຄວາມຮັກໂດຍຜິດພາດເລີຍ ແມ່ເຈົ້າຄະ ຄວາມປິຕິຍິນດີຂອງຂ້າພະອົງຕັ້ງຢູ່ບົນພະຄຸນຂອງພະອົງ"
ໂດຫາ 53
बरष चारिदस बिपिन बसि करि पितु बचन प्रमान।आइ पाय पुनि देखिहउँ मनु जनि करसि मलान।।53।।
baraṣa cāridasa bipina basi kari pitu bacana pramāna |āi pāya puni dekhihaũ manu jani karasi malāna ||53||
ຢູ່ໃນປ່າເປັນເວລາສິບສີ່ປີ ປະຕິບັດຕາມພຣະດຳລັດຂອງພຣະບິດາໃຫ້ເປັນຈິງ ຂ້ອຍຈະກັບມາແລະໄດ້ເຫັນພຣະບາດອີກຄັ້ງ ຢ່າໃຫ້ຈິດໃຈສະເທວະສົນ
ເຈົາໄປ 54.1-4
बचन बिनीत मधुर रघुबर के।सर सम लगे मातु उर करके।।
सहमि सूखि सुनि सीतलि बानी।जिमि जवास परें पावस पानी।।
कहि न जाइ कछु हृदय बिषादू।मनहुँ मृगी सुनि केहरि नादू।।
नयन सजल तन थर थर काँपी।माजहि खाइ मीन जनु मापी।।
धरि धीरजु सुत बदनु निहारी।गदगद बचन कहति महतारी।।
तात पितहि तुम्ह प्रानपिआरे।देखि मुदित नित चरित तुम्हारे।।
राजु देन कहुँ सुभ दिन साधा।कहेउ जान बन केहिं अपराधा।।
तात सुनावहु मोहि निदानू।को दिनकर कुल भयउ कृसानू।।
bacana binīta madhura raghubara ke |sara sama lage mātu ura karake ||
sahami sūkhi suni sītali bānī |jimi javāsa pareṁ pāvasa pānī ||
kahi na jāi kachu hṛdaya biṣādū |manahũ mṛgī suni kehari nādū ||
nayana sajala tana thara thara kā̃pī |mājahi khāi mīna janu māpī ||
dhari dhīraju suta badanu nihārī |gadagada bacana kahati mahatārī ||
tāta pitahi tumha prānapiāre |dekhi mudita nita carita tumhāre ||
rāju dena kahũ subha dina sādhā |kaheu jāna bana kehiṁ aparādhā ||
tāta sunāvahu mohi nidānū |ko dinakara kula bhayau kṛsānū ||
ພະວາຈາອ່ອນຊື່ຫວານຂອງພະຣາມ ໄດ້ທຳລຳດອງເຂົ້າສູ່ດວງໃຈພະມາຕາດັ່ງລູກສອນ ໄດ້ຍິນວາຈາເຢັນສະບາຍນັ້ນ ພະນາງເຫີຍແຫ້ງດ້ວຍຄວາມຢ້ານ ດັ່ງຕົ້ນຊະວາສາທີ່ຝົນຕົກໃນລະດູມໍລສຸມ ຄວາມໂສກເສົ້າໃນດວງໃຈບໍ່ສາບອກໄດ້ ດັ່ງກວານທີ່ໄດ້ຍິນສຽງສິງຄົມ ພະເນດຣເຕົ້ມໄປດ້ວຍນໍ້າຕາ ຮ່າງກາຍສັ່ນ ດັ່ງປາທີ່ກິນເຫືອດອາບຢາພິດໃນນໍ້າຫຼວມຄັ້ງທຳອິດ ສະຖິດດ້ວຍຄວາມກ້າຫານ ເບິ່ງພະພັກສະນະຂອງພະໂອຣົດ ພະມາຕາຕຣົສດ້ວຍສຽງສັ່ນເຄຣີ ໂອຣົດທີ່ຮັກ ເຈົ້າເປັນທີ່ຮັກແຫ່ງຊີວິດບິດາ ທ່ານຍິນດີທຸກວັນທີ່ໄດ້ເຫັນຄວາມປະພຶດຂອງເຈົ້າ ທ່ານໄດ້ກຳນົດວັນມົງຄົນເພື່ອມອບຣາຊະສົມບັດໃຫ້ເຈົ້າ ທ່ານໄດ້ກະທຳຄວາມຜິດຫຍັງ ຈຶ່ງຖືກສັ່ງໃຫ້ໄປປ່າ ໂອຣົດທີ່ຮັກ ຈົ່ງບອກເຫດຜົນທັງໝົດແກ່ຂ້າ ຜູ້ໃດໄດ້ກາຍເປັນໄຟເຜົາວົງສະສຸຣິຍະວົງສະ
ໂດຫາ 54
निरखि राम रुख सचिवसुत कारनु कहेउ बुझाइ।सुनि प्रसंगु रहि मूक जिमि दसा बरनि नहिं जाइ।।54।।
nirakhi rāma rukha sacivasuta kāranu kaheu bujhāi |suni prasaṁgu rahi mūka jimi dasā barani nahiṁ jāi ||54||
ເມື່ອເຫັນສັບພະຍາພະອົງຂອງພະຣາມ, ບຸດຂອງລັດຖະມົນຕີໄດ້ອະທິບາຍເຫດຜົນ; ເມື່ອຍິນເລື່ອງນັ້ນ, ພະນາງຍັງນິ່ງເງີຍ, ແລະ ສະພາບຂອງພະນາງບໍ່ສາມາດພັນລະນາໄດ້.
ເຈົາໄປ 55.1-4
राखि न सकइ न कहि सक जाहू।दुहूँ भाँति उर दारुन दाहू।।
लिखत सुधाकर गा लिखि राहू।बिधि गति बाम सदा सब काहू।।
धरम सनेह उभयँ मति घेरी।भइ गति साँप छुछुंदरि केरी।।
राखउँ सुतहि करउँ अनुरोधू।धरमु जाइ अरु बंधु बिरोधू।।
कहउँ जान बन तौ बड़ि हानी।संकट सोच बिबस भइ रानी।।
बहुरि समुझि तिय धरमु सयानी।रामु भरतु दोउ सुत सम जानी।।
सरल सुभाउ राम महतारी।बोली बचन धीर धरि भारी।।
तात जाउँ बलि कीन्हेहु नीका।पितु आयसु सब धरमक टीका।।
rākhi na sakai na kahi saka jāhū |duhū̃ bhā̃ti ura dāruna dāhū ||
likhata sudhākara gā likhi rāhū |bidhi gati bāma sadā saba kāhū ||
dharama saneha ubhayã mati gherī |bhai gati sā̃pa chuchuṁdari kerī ||
rākhaũ sutahi karaũ anurodhū |dharamu jāi aru baṁdhu birodhū ||
kahaũ jāna bana tau baṛi hānī |saṁkaṭa soca bibasa bhai rānī ||
bahuri samujhi tiya dharamu sayānī |rāmu bharatu dou suta sama jānī ||
sarala subhāu rāma mahatārī |bolī bacana dhīra dhari bhārī ||
tāta jāũ bali kīnhehu nīkā |pitu āyasu saba dharamaka ṭīkā ||
ນາງບໍ່ສາມາດຈະກັກລາວໄວ້ໄດ້ ແລະ ບໍ່ສາມາດຈະບອກລາວໃຫ້ໄປໄດ້ ທັງສອງປະການເປັນໄຟອັນໂຫດຮ້າຍໄໝ້ໄຫມ້ໃນຫົວໃຈຂອງນາງ ດຸດຜູ້ຫນຶ່ງຕັ້ງໃຈຈະຂຽນຄໍາວ່າດວງຈັນ ກັບຂຽນເປັນຣາຫູ ວິຖີຂອງພະພົມລິຂິດຍ່ອມບິດເບື່ອນຢູ່ສະເຫມີຕໍ່ຜູ້ຄົນທຸກຄົນ ທຳມະຊາດແລະຄວາມຮັກຫໍ່ລ້ອມຈິດໃຈຂອງນາງທັງສອງປະການ ສະຖານະພາບຂອງນາງກໍກາຍເປັນດັ່ງງູທີ່ມີໜູໃນປາກ ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າກັກບຸດໄວ້ດ້ວຍການອອນວອນ ທຳມະຊາດກໍສູນເສຍ ແລະ ວົງຕະກຸນກໍຄັດຄ້ານຂ້າພະເຈົ້າ ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າບອກລາວໃຫ້ໄປຍັງປ່າ ຄວາມເສຍຫາຍຍ່ອມໃຫຍ່ຫຼວງ ພະລາຊະນີຊົງຫມົດທາງທັງໃນຄວາມວິຕົກຂອງຄວາມຫຍຸ້ງຍຸ້ງອັນນີ້ ຈາກນັ້ນຍິງຜູ້ມີປັນຍາໄດ້ພິຈາລະນາຫາທຳມະຊາດຂອງພັນລະຍາ ແລະ ຊາບວ່າພະຣາມແລະພະພະຣະຕເປັນບຸດທີ່ສະເຫມີກັນ ພະມານດາຂອງພະຣາມຜູ້ຊົງມີນິສັຍບໍລິສຸດແລະອ່ອນໂຍນ ຊົງຮວບຮວມຄວາມກ້າຫານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແລະຕຣັດພະດັງຄໍາເຫຼົ່ານີ້ ບຸດເອີຍ ຂ້າພະເຈົ້າມອບຕົວເປັນທາດເຈົ້າ ເຈົ້າໄດ້ກະທໍາການອັນດີງາມ ຄຳສັ່ງຂອງພະບິດາຄືຍອດຂອງທຳມະຊາດທັງປວງ
ໂດຫາ 55
राजु देन कहि दीन्ह बनु मोहि न सो दुख लेसु।तुम्ह बिनु भरतहि भूपतिहि प्रजहि प्रचंड कलेसु।।55।।
rāju dena kahi dīnha banu mohi na so dukha lesu |tumha binu bharatahi bhūpatihi prajahi pracaṁḍa kalesu ||55||
ທ່ານເວົ້າວ່າຈະມອບລາຊະອານາຈັກໃຫ້ ແຕ່ກັບມອບປ່າໃຫ້ແທນ ຂ້ອຍບໍ່ຮູ້ສຶກເສົ້າສະຫຼົດເລີຍດ້ວຍ ແຕ່ຖ້າບໍ່ມີທ່ານ ພະຣາດ, ກະສັດ ແລະ ປະຊາຊົນທັງຫຼາຍຈະໄດ້ຮັບຄວາມເຈັບປວດຢ່າງຮ້າຍແຮງ
ເຈົາໄປ 56.1-4
जौं केवल पितु आयसु ताता।तौ जनि जाहु जानि बड़ि माता।।
जौं पितु मातु कहेउ बन जाना।तौं कानन सत अवध समाना।।
पितु बनदेव मातु बनदेवी।खग मृग चरन सरोरुह सेवी।।
अंतहुँ उचित नृपहि बनबासू।बय बिलोकि हियँ होइ हराँसू।।
बड़भागी बनु अवध अभागी।जो रघुबंसतिलक तुम्ह त्यागी।।
जौं सुत कहौ संग मोहि लेहू।तुम्हरे हृदयँ होइ संदेहू।।
पूत परम प्रिय तुम्ह सबही के।प्रान प्रान के जीवन जी के।।
ते तुम्ह कहहु मातु बन जाऊँ।मैं सुनि बचन बैठि पछिताऊँ।।
jauṁ kevala pitu āyasu tātā |tau jani jāhu jāni baṛi mātā ||
jauṁ pitu mātu kaheu bana jānā |tauṁ kānana sata avadha samānā ||
pitu banadeva mātu banadevī |khaga mṛga carana saroruha sevī ||
aṁtahũ ucita nṛpahi banabāsū |baya biloki hiyã hoi harā̃sū ||
baṛabhāgī banu avadha abhāgī |jo raghubaṁsatilaka tumha tyāgī ||
jauṁ suta kahau saṁga mohi lehū |tumhare hṛdayã hoi saṁdehū ||
pūta parama priya tumha sabahī ke |prāna prāna ke jīvana jī ke ||
te tumha kahahu mātu bana jāū̃ |maiṁ suni bacana baiṭhi pachitāū̃ ||
ຖ້າເປັນຄຳສັ່ງຂອງພໍ່ເທົ່ານັ້ນ ລູກຮັກ ຢ່າໄປ ແຕ່ຈົງຖືມານາໃຫ້ສູງກວ່າ ແຕ່ຖ້າທັງພໍ່ແລະແມ່ບອກໃຫ້ໄປປ່າ ປ່າກໍເທົ່າກັບອະໂຍດະຍາຮ້ອຍເທົ່າສຳລັບເຈົ້າ ເທບພະເຈົ້າແຫ່ງປ່າຈະເປັນພໍ່ຂອງເຈົ້າ ເທບພະນາງແຫ່ງປ່າຈະເປັນແມ່ຂອງເຈົ້າ ນົກແລະກວາງຈະຮັບໃຊ້ຕີນດອກບົວຂອງເຈົ້າ ໃນທີ່ສຸດກໍເໝາະສົມທີ່ກະສັດຈະຢູ່ໃນປ່າ ແຕ່ເມື່ອຂ້ອຍເຫັນວັຍອ່ອນຂອງເຈົ້າ ຫົວໃຈຂອງຂ້ອຍກໍຫງວົນ ປ່າເປັນຜູ້ມີບຸນວາສະນາ ແລະອະໂຍດະຍາເປັນຜູ້ອັບພະວາສະນາ ຖ້າເຈົ້າຜູ້ເປັນມົງກຸດແຫ່ງວົງສະຣະຄຸປະລະມັນ ຖ້າຂ້ອຍກ່າວວ່າ ລູກຮັກ ຈົງພາຂ້ອຍໄປນຳ ຄວາມສົງໄສອາດເກີດໃນໃຈຂອງເຈົ້າ ລູກຮັກ ເຈົ້າເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງຂອງທຸກຄົນ ເປັນຊີວິດແຫ່ງຊີວິດຂອງເຮົາ ເປັນຊີວິດແຫ່ງວິນຍານ ແຕ່ເຈົ້າກ່າວວ່າ ແມ່ ຂ້ອຍຈະໄປປ່າ ແລະເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳຂອງເຈົ້າ ຂ້ອຍນັ່ງລົງແລະໂສກເສົ້າ
ໂດຫາ 56
यह बिचारि नहिं करउँ हठ झूठ सनेहु बढ़ाइ।मानि मातु कर नात बलि सुरति बिसरि जनि जाइ।।56।।
yaha bicāri nahiṁ karaũ haṭha jhūṭha sanehu baṛhāi |māni mātu kara nāta bali surati bisari jani jāi ||56||
ຄິດພິຈາລະນາດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຂ້ອຍບໍ່ຍຶດຖື ແລະ ບໍ່ສໍາແດງຄວາມຮັກປອມໂດຍການຂະຫຍາຍໃຫຍ່ ຂ້ອຍມອບຕົວເປັນເຄື່ອງບູຊາ ຮັບເອົາວ່າຂ້ອຍເປັນມານດາ ແລະ ຈົງຈໍາຄວາມຜູກພັນນັ້ນໄວ້ ຢ່າລືມຂ້ອຍແລ້ວເດີນທາງໄປ
ເຈົາໄປ 57.1-4
देव पितर सब तुन्हहि गोसाई।राखहुँ पलक नयन की नाई।।
अवधि अंबु प्रिय परिजन मीना।तुम्ह करुनाकर धरम धुरीना।।
अस बिचारि सोइ करहु उपाई।सबहि जिअत जेहिं भेंटेहु आई।।
जाहु सुखेन बनहि बलि जाऊँ।करि अनाथ जन परिजन गाऊँ।।
सब कर आजु सुकृत फल बीता।भयउ कराल कालु बिपरीता।।
बहुबिधि बिलपि चरन लपटानी।परम अभागिनि आपुहि जानी।।
दारुन दुसह दाहु उर ब्यापा।बरनि न जाहिं बिलाप कलापा।।
राम उठाइ मातु उर लाई।कहि मृदु बचन बहुरि समुझाई।।
deva pitara saba tunhahi gosāī |rākhahũ palaka nayana kī nāī ||
avadhi aṁbu priya parijana mīnā |tumha karunākara dharama dhurīnā ||
asa bicāri soi karahu upāī |sabahi jiata jehiṁ bheṁṭehu āī ||
jāhu sukhena banahi bali jāū̃ |kari anātha jana parijana gāū̃ ||
saba kara āju sukṛta phala bītā |bhayau karāla kālu biparītā ||
bahubidhi bilapi carana lapaṭānī |parama abhāgini āpuhi jānī ||
dāruna dusaha dāhu ura byāpā |barani na jāhiṁ bilāpa kalāpā ||
rāma uṭhāi mātu ura lāī |kahi mṛdu bacana bahuri samujhāī ||
ຂໍໃຫ້ເທວະດາທັງຫຼາຍແລະບັນພະບູລຸນທັງປວນຮັກສາທ່ານໄວ້ ຂ້ານ້ອຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ດັ່ງທີ່ໜາຕາຮັກສາດວງຕາໄວ້ ໄລຍະເວລາແຫ່ງການເມືອງປ່າເປັນດັ່ງນໍ້າ ແລະ ຍາດພີ່ນ້ອງຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງທ່ານເປັນດັ່ງປາໃນນໍ້ານັ້ນ ທ່ານເປັນບ່ອນຂອງຄວາມເມດຕາ ແລະ ແບກພາະະຫະນາຂອງທຳມະ ໂດຍພິຈາລະນາເຊັ່ນນີ້ ຂໍໃຫ້ຊອກອຸບາຍວິທີໃດໜຶ່ງ ເພື່ອທ່ານຈະໄດ້ກັບມາພົບພວກເຂົາທຸກຄົນ ໃນຂະນະທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ຈົ່ງໄປຍັງປ່າດ້ວຍຄວາມສຸກເຖີດ ຂ້າພະເຈົ້າຍອມສະລະຊີວິດເພື່ອທ່ານ ຖ້າທ່ານປ່ອຍໃຫ້ຜູ້ຮັບໃຊ້ ຍາດພີ່ນ້ອງ ແລະ ຄົນໃນເມືອງທັງຫມົດເປັນຄົນບໍ່ມີທີ່ພຶງ ມື້ນີ້ຜົນຂອງບຸນກຸສົນຂອງທຸກຄົນໄດ້ໝົດໄປແລ້ວ ແລະ ຊະຕາກຳທີ່ນ່າຢ້ານໄດ້ຫັນເປັນປິດສະຫຼາກ ຮ້ອງໄຫ້ດ້ວຍວິທີຕ່າງໆ ນາງໄດ້ກອດເທົ້າພະບາດທັງສອງ ຖືຕົວເອງວ່າເປັນຍິງທີ່ອາດຕາຮ້າຍທີ່ສຸດ ຄວາມເຈັບປວດຮຸນແຮງທີ່ທົນບໍ່ໄດ້ໄດ້ແຜ່ລາມຢູ່ໃນຫົວໃຈຂອງນາງ ຄຳຮ້ອງໄຫ້ທັງປວນນັ້ນບໍ່ສາມາດພັນລະນາໄດ້ ພະຣາມຊົງຍົກພະມາຕາຂຶ້ນ ແລະ ກອດແໜ້ນກັບພະເພດ ແລະ ຕຣົມດ້ວຍພະວະຈານອື່ນອຽງ ແລ້ວຊົງປອບໃຈພະນາງອີກຄັ້ງ
ໂດຫາ 57
समाचार तेहि समय सुनि सीय उठी अकुलाइ।जाइ सासु पद कमल जुग बंदि बैठि सिरु नाइ।।57।।
samācāra tehi samaya suni sīya uṭhī akulāi |jāi sāsu pada kamala juga baṁdi baiṭhi siru nāi ||57||
ໄດ້ຍິນຂ່າວໃນຂະນະນັ້ນ, ນາງສີດາໄດ້ລຸກຂຶ້ນຢ່າງຫງວົນ; ນາງໄດ້ໄປກ້າບວາງຄາບຕ່າງພະບາດດອກບົວຂອງພະສັດທາ, ປະສານມືທັງສອງ, ແລະ ນັ່ງກົ້ມພະເຫົ່າ.
ເຈົາໄປ 58.1-4
दीन्हि असीस सासु मृदु बानी।अति सुकुमारि देखि अकुलानी।।
बैठि नमितमुख सोचति सीता।रूप रासि पति प्रेम पुनीता।।
चलन चहत बन जीवननाथू।केहि सुकृती सन होइहि साथू।।
की तनु प्रान कि केवल प्राना।बिधि करतबु कछु जाइ न जाना।।
चारु चरन नख लेखति धरनी।नूपुर मुखर मधुर कबि बरनी।।
मनहुँ प्रेम बस बिनती करहीं।हमहि सीय पद जनि परिहरहीं।।
मंजु बिलोचन मोचति बारी।बोली देखि राम महतारी।।
तात सुनहु सिय अति सुकुमारी।सासु ससुर परिजनहि पिआरी।।
dīnhi asīsa sāsu mṛdu bānī |ati sukumāri dekhi akulānī ||
baiṭhi namitamukha socati sītā |rūpa rāsi pati prema punītā ||
calana cahata bana jīvananāthū |kehi sukṛtī sana hoihi sāthū ||
kī tanu prāna ki kevala prānā |bidhi karatabu kachu jāi na jānā ||
cāru carana nakha lekhati dharanī |nūpura mukhara madhura kabi baranī ||
manahũ prema basa binatī karahīṁ |hamahi sīya pada jani pariharahīṁ ||
maṁju bilocana mocati bārī |bolī dekhi rāma mahatārī ||
tāta sunahu siya ati sukumārī |sāsu sasura parijanahi piārī ||
ແມ່ສະເທີໄດ້ອວຍພອນດ້ວຍຖ້ອຍຄຳອ່ອນໂຍນ ແຕ່ເມື່ອເຫັນວ່ານາງນັ້ນອ່ອນໂຍນຫຼາຍ ກໍເກີດຄວາມວິຕົກກັງວົນ ນາງສີດາ ຜູ້ເປັນຄົນບ່ອນແຫ່ງຄວາມງາມ ບໍລິສຸດໃນຄວາມຮັກຕໍ່ສາມີ ນັ່ງກົ້ມໜ້າຄິດພິມົດຕະຫລົກ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຊີວິດຂອງແມ່ຂ້າປະສົງຈະເດີນພຣະຍານໄປຍັງປ່າ ຜູ້ມີບຸນຜູ້ໃດຈະເປັນເພື່ອນມິດເດີນພຣະຍານຂອງພຣະອົງ ຈະດ້ວຍກາຍແລະປຣານນາດ້ວຍກັນ ຫຼືດ້ວຍປຣານາເທົ່ານັ້ນ ການກະທຳຂອງພຣະພຣະມານັ້ນບໍ່ສາມາດຮູ້ໄດ້ເລີຍ ນາງຂູດດິນດ້ວຍເລັບພຣະບາດງາມສະຫຼາດ ສ້ອຍເທົ່າດັງກົງກັນວາທະອັນໄພຣະຍາ ດັ່ງທີ່ກະວີໄດ້ພຣະນະນາໄວ້ ດຸ່ນວ່າດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມຮັກ ຈຶ່ງອົບອ້ອຍວ່າ ຂໍພຣະບາດແຫ່ງນາງສີດາຈົ່າຢ່າທອດທ້າຍພວກເຮົາ ເມື່ອມານດາຂອງພຣະຣາມເຫັນນາງຫຼັກນ້ຳຕາຈາກດວງເນດຣອັນງາມສະຫຼາດ ກໍໄດ້ກ່າວວ່າ ລູກເອີຍຈົ່າຟັງ ສີດານັ້ນອ່ອນໂຍນຫຼາຍ ແລະເປັນທີ່ຮັກຂອງແມ່ສະເທີ ພໍ່ສະເທີ ແລະບັນດາຍາດພີ່ນ້ອງທັງປວງ
ໂດຫາ 58
पिता जनक भूपाल मनि ससुर भानुकुल भानु।पति रबिकुल कैरव बिपिन बिधु गुन रूप निधानु।।58।।
pitā janaka bhūpāla mani sasura bhānukula bhānu |pati rabikula kairava bipina bidhu guna rūpa nidhānu ||58||
ພະບິດາຂອງນາງຄືພະເຈົ້າຊນກ ດັ່ງແກ້ວອັນປະເສີດໃນບັນດາກະສັດ ພະສັດສຸລະຂອງນາງຄືດວງຕາເວັນແຫ່ງລາຊະວົງສຸຣິຍ ແລະສະຫມາຂອງນາງເປັນຄັງສຳຮອງແຫ່ງຄຸນທຳແລະຄວາມງາມ ດັ່ງດວງຈັນຕໍ່ແປັນດອກບົວແຫ່ງລາຊະວົງສຸຣິຍ
ເຈົາໄປ 59.1-4
मैं पुनि पुत्रबधू प्रिय पाई।रूप रासि गुन सील सुहाई।।
नयन पुतरि करि प्रीति बढ़ाई।राखेउँ प्रान जानिकिहिं लाई।।
कलपबेलि जिमि बहुबिधि लाली।सींचि सनेह सलिल प्रतिपाली।।
फूलत फलत भयउ बिधि बामा।जानि न जाइ काह परिनामा।।
पलँग पीठ तजि गोद हिंड़ोरा।सियँ न दीन्ह पगु अवनि कठोरा।।
जिअनमूरि जिमि जोगवत रहऊँ।दीप बाति नहिं टारन कहऊँ।।
सोइ सिय चलन चहति बन साथा।आयसु काह होइ रघुनाथा।।
चंद किरन रस रसिक चकोरी।रबि रुख नयन सकइ किमि जोरी।।
maiṁ puni putrabadhū priya pāī |rūpa rāsi guna sīla suhāī ||
nayana putari kari prīti baṛhāī |rākheũ prāna jānikihiṁ lāī ||
kalapabeli jimi bahubidhi lālī |sīṁci saneha salila pratipālī ||
phūlata phalata bhayau bidhi bāmā |jāni na jāi kāha parināmā ||
palãga pīṭha taji goda hiṁṛorā |siyã na dīnha pagu avani kaṭhorā ||
jianamūri jimi jogavata rahaū̃ |dīpa bāti nahiṁ ṭārana kahaū̃ ||
soi siya calana cahati bana sāthā |āyasu kāha hoi raghunāthā ||
caṁda kirana rasa rasika cakorī |rabi rukha nayana sakai kimi jorī ||
ແລະຂ້ອຍກໍໄດ້ຮັບສີຕາເປັນລູກສະຫາຍທີ່ເປັນທີ່ຮັກ ເປັນຄົງສະຫງ່າງຄວາມງາມ ຄຸນນະທຳ ແລະ ນິສັຍອັນອ່ອນໂຍນ ຂ້ອຍໄດ້ເຮັດນາງເປັນລູກສຸກຂອງຕາ ແລະ ໃຫ້ຄວາມຮັກຕໍ່ນາງເພີ່ມຂຶ້ນ ຂ້ອຍໄດ້ຜູກຊີວິດໄວ້ກັບຊານະກີ ດັ່ງເຫວຍປະທັບມະນາ ຂ້ອຍໄດ້ຫົດຫຼວງນາງດ້ວຍວິທີຫຼາຍຢ່າງ ຮົດນໍ້າຂອງຄວາມຮັກ ແລະ ເບິ່ງແຍ່ງນາງ ບັດນີ້ເມື່ອນາງກຳລັງຈະອອກດອກແລະອອກຜົນ ຊະຕີໄດ້ຫັນຕໍ່ສູ້ຂ້ອຍ ບໍ່ສາຮູ້ໄດ້ວ່າຜົນໄດ້ຮັບຈະເປັນແນວໃດ ລະທີ່ນອນແລະບ່ອນນັ່ງ ນາງເຂົ້າມາໃນໂກຂອງຂ້ອຍດັ່ງເປື້ອນ ສີຕາບໍ່ເຄີຍວາງເທິງດິນທີ່ແຂງ ຂ້ອຍໄດ້ປົກປ້ອງນາງດັ່ງພືດແຫ່ງຊີວິດ ແລະ ບໍ່ເຄີຍບອກນາງໃຫ້ຕັກໄສ້ຕະເລຈະ ສີຕາຜູ້ນັ້ນຕ້ອງການຈະໄປປ່າກັບທ່ານ ຄຳສັ່ງຂອງທ່ານເປັນຫຍັງ ອົງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຣຄຸ ນົກຈະໂກຣີທີ່ມັກດື່ມແສງຈັນ ຈະສາມາດບັງຄັບຕາໃຫ້ຫຍໍ້າໄປສູ່ໜ້າຂອງດວງຕາເວັນໄດ້ແນວໃດ
ໂດຫາ 59
करि केहरि निसिचर चरहिं दुष्ट जंतु बन भूरि।बिष बाटिकाँ कि सोह सुत सुभग सजीवनि मूरि।।59।।
kari kehari nisicara carahiṁ duṣṭa jaṁtu bana bhūri |biṣa bāṭikā̃ ki soha suta subhaga sajīvani mūri ||59||
ຊ້າງ ສິງ ອສູຣ ແລະສັດຊົ່ວຮ້າຍຫຼາຍຫຼາຍຍ່ອຍໄປໃນປ່າ ໂອ້ບຸດຂອງຂ້າ ສມຸນໄພຣທີ່ງດງາມປະທານຊີວິດຈະງາມສົມຄວນຢູ່ໃນສວນຢາພິດຫຼື
Frequently Asked Questions
परंपरा में इन पदों का पाठ ‘धर्म-स्थिरता’ और ‘वियोग-सहन’ की शक्ति देता माना जाता है—विशेषतः पितृ-आज्ञा, सत्य-पालन, और गृहस्थ-धर्म में वैराग्य-बुद्धि जगाने हेतु। अयोध्या काण्ड का श्रवण/पाठ शोक में भी राम-आश्रय (नाम-स्मरण) को दृढ़ करता है।
सामान्यतः ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (राम-नाम तारक मंत्र) या ‘राम’ नाम-संपुट का प्रयोग किया जाता है; व्रत/अनुष्ठान में ‘सीता-राम’ नाम-संपुट भी प्रचलित है, विशेषकर कौसल्या–सीता प्रसंगों में।
Ask anything about Prakarana 6 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
