Prakarana 6
राजधर्म बनाम प्रेम—यह सोपान साधक को ‘स्वत्व’ (अहं-हित) से उठाकर ‘धर्म-हित’ (ईश-आज्ञा) में स्थिर करता है। अयोध्या काण्ड में राम का राज्य-त्याग और वन-गमन बाह्य घटना नहीं, वैराग्य-दीक्षा है: आसक्ति का परित्याग, वचन-पालन, और लोक-कल्याण हेतु स्वेच्छा से कष्ट-स्वीकार। इस चरण पर साधक सीखता है कि मुक्ति-मार्ग में ‘उचित’ वही है जो ईश्वर-आज्ञा और सत्य-प्रतिज्ञा के साथ हो, चाहे मन-प्रिय न हो।
அயோத்தியா காண்டத்தின் பிரதான ரசம் கருணை; ஆனால் அது ‘விஷாதம்’ அல்ல—தர்ம-தேஜஸால் ஒளிரும் கருணை. ராஜதிலக நேரம் நெருங்கியவுடன் ‘விபரீத விதி’யால் வனவாச விதானம் நிகழ்கிறது; இதனால் மனித-ஸ்வபாவம் (கோபம், பிடிவாதம், பயம், லோபம்) மற்றும் தெய்வீக-ஸ்வபாவம் (க்ஷமா, சத்தியம், தியாகம், சரணாகதி) நேருக்கு நேர் நிறுத்தப்படுகின்றன. இப்பகுதியில் கைகேயியின் பிடிவாதத்திற்கு எதிராக தோழியரின் நீதி-வாணி, பின்னர் பிரஜைகளின் அழுகை, மேலும் கௌசல்யையின் தாய்மையின் இதயம்—இந்த மூன்று வட்டங்களிலும் அயோத்தியாவின் ‘சமஷ்டி-சித்தம்’ நடுங்குகிறது. ராமன் ‘அரசுக்கு பசிக்காதவன்’ என்பதே நிர்குண-வைராக்யத்தின் சுட்டு; ஆனால் பெற்றோரின் திருவடிகளில் அவர் காட்டும் வினயம் சகுண-பக்தியின் இனிமை. இவ்வாறு துளசி, நிர்குண-தத்துவம் (அநாஸக்தி) மற்றும் சகுண-லீலை (தாய்ப்பாசம், உலக-சோகம்) இரண்டையும் ஒரே சோபானத்தில் இணைக்கிறார்—அங்கே தியாகமே அன்பின் உச்ச மொழியாகிறது.
In this prakarana
People
Verses
சௌபாய் 50.1-4
अस बिचारि उर छाड़हु कोहू।सोक कलंक कोठि जनि होहू।।
भरतहि अवसि देहु जुबराजू।कानन काह राम कर काजू।।
नाहिन रामु राज के भूखे।धरम धुरीन बिषय रस रूखे।।
गुर गृह बसहुँ रामु तजि गेहू।नृप सन अस बरु दूसर लेहू।।
जौं नहिं लगिहहु कहें हमारे।नहिं लागिहि कछु हाथ तुम्हारे।।
जौं परिहास कीन्हि कछु होई।तौ कहि प्रगट जनावहु सोई।।
राम सरिस सुत कानन जोगू।काह कहिहि सुनि तुम्ह कहुँ लोगू।।
उठहु बेगि सोइ करहु उपाई।जेहि बिधि सोकु कलंकु नसाई।।
asa bicāri ura chāṛahu kohū |soka kalaṁka koṭhi jani hohū ||
bharatahi avasi dehu jubarājū |kānana kāha rāma kara kājū ||
nāhina rāmu rāja ke bhūkhe |dharama dhurīna biṣaya rasa rūkhe ||
gura gṛha basahũ rāmu taji gehū |nṛpa sana asa baru dūsara lehū ||
jauṁ nahiṁ lagihahu kaheṁ hamāre |nahiṁ lāgihi kachu hātha tumhāre ||
jauṁ parihāsa kīnhi kachu hoī |tau kahi pragaṭa janāvahu soī ||
rāma sarisa suta kānana jogū |kāha kahihi suni tumha kahũ logū ||
uṭhahu begi soi karahu upāī |jehi bidhi soku kalaṁku nasāī ||
இவ்வாறு சிந்தித்து, உங்கள் இதயத்திலிருந்து கோபத்தை விடுவியுங்கள், துக்கத்திற்கும் அவப்பெயருக்கும் களஞ்சியமாக ஆகாதீர்கள். பரதனுக்கு யுவராஜா பதவியை நிச்சயம் கொடுங்கள்; ஆனால் காட்டில் ராமருக்கு என்ன வேலை? ராமர் ராஜ்யத்திற்குப் பசித்தவர் அல்லர்; அவர் தர்மத்தில் முதன்மையானவர், இந்திரிய இன்பங்களில் விருப்பமற்றவர். ராமர் அரண்மனையை விட்டு குருவின் இல்லத்தில் வாழட்டும். இதை இரண்டாவது வரமாக அரசரிடம் கேளுங்கள். நான் சொல்வதை நீங்கள் ஏற்கவில்லை என்றால், உங்கள் கையில் எதுவும் வராது. நீங்கள் செய்தது வெறும் பகிடி என்றால், அப்படியே சொல்லி அனைவருக்கும் தெரியப்படுத்துங்கள். ராமரைப் போன்ற மகனுக்கு காடு ஏற்றதா? அதைக் கேட்டு மக்கள் உங்களிடம் என்ன சொல்வார்கள்? விரைவாக எழுந்திருங்கள், இந்தத் துக்கத்தையும் அவப்பெயரையும் அழிக்கும் வழியை மேற்கொள்ளுங்கள்.
சந்தம் 50
जेहि भाँति सोकु कलंकु जाइ उपाय करि कुल पालही।हठि फेरु रामहि जात बन जनि बात दूसरि चालही।।
जिमि भानु बिनु दिनु प्रान बिनु तनु चंद बिनु जिमि जामिनी।तिमि अवध तुलसीदास प्रभु बिनु समुझि धौं जियँ भामिनी।।
jehi bhā̃ti soku kalaṁku jāi upāya kari kula pālahī |haṭhi pheru rāmahi jāta bana jani bāta dūsari cālahī ||
jimi bhānu binu dinu prāna binu tanu caṁda binu jimi jāminī |timi avadha tulasīdāsa prabhu binu samujhi dhauṁ jiyã bhāminī ||
இந்தத் துயரமும் அவப்பெயரும் நீங்கும் வகையைச் செய்து குலத்தைக் காப்பாற்றுங்கள். வனத்திற்குப் புறப்பட்ட ராமரை வலியத் திருப்பி, வேறு எந்த விஷயத்தையும் எழுப்ப வேண்டாம். சூரியனில்லாத பகல், பிராணனில்லாத உடல், சந்திரனில்லாத இரவு எப்படியோ, அப்படியே அயோத்தி தன் பிரபுவில்லாமல் இருக்கிறது என்கிறார் துளசிதாசர். இதை நீ உள்ளத்தில் நன்கு சிந்தித்துப் பார், பெண்ணே.
சோரட்டா 50
सखिन्ह सिखावनु दीन्ह सुनत मधुर परिनाम हित।तेइँ कछु कान न कीन्ह कुटिल प्रबोधी कूबरी।।50।।
sakhinha sikhāvanu dīnha sunata madhura parināma hita |teĩ kachu kāna na kīnha kuṭila prabodhī kūbarī ||50||
அவளின் தோழிகள் கேட்க இனிமையானதும் பலனில் நன்மை தருவதுமான அறிவுரையை வழங்கினர், ஆனால் அவள் அதற்குச் செவிசாய்க்கவில்லை, ஏனெனில் வஞ்சகியான கூபரி அவளுக்கு ஏற்கனவே அறிவுறுத்தியிருந்தாள்.
சௌபாய் 51.1-4
उतरु न देइ दुसह रिस रूखी।मृगिन्ह चितव जनु बाघिनि भूखी।।
ब्याधि असाधि जानि तिन्ह त्यागी।चलीं कहत मतिमंद अभागी।।
राजु करत यह दैअँ बिगोई।कीन्हेसि अस जस करइ न कोई।।
एहि बिधि बिलपहिं पुर नर नारीं।देहिं कुचालिहि कोटिक गारीं।।
जरहिं बिषम जर लेहिं उसासा।कवनि राम बिनु जीवन आसा।।
बिपुल बियोग प्रजा अकुलानी।जनु जलचर गन सूखत पानी।।
अति बिषाद बस लोग लोगाई।गए मातु पहिं रामु गोसाई।।
मुख प्रसन्न चित चौगुन चाऊ।मिटा सोचु जनि राखै राऊ।।
utaru na dei dusaha risa rūkhī |mṛginha citava janu bāghini bhūkhī ||
byādhi asādhi jāni tinha tyāgī |calīṁ kahata matimaṁda abhāgī ||
rāju karata yaha daiã bigoī |kīnhesi asa jasa karai na koī ||
ehi bidhi bilapahiṁ pura nara nārīṁ |dehiṁ kucālihi koṭika gārīṁ ||
jarahiṁ biṣama jara lehiṁ usāsā |kavani rāma binu jīvana āsā ||
bipula biyoga prajā akulānī |janu jalacara gana sūkhata pānī ||
ati biṣāda basa loga logāī |gae mātu pahiṁ rāmu gosāī ||
mukha prasanna cita cauguna cāū |miṭā socu jani rākhai rāū ||
அவள் பதில் கூறவில்லை, தாங்கமுடியா கோபத்துடன் கடுமையாக அமர்ந்திருந்தாள், பசியுற்ற புலி மான்களைப் பார்ப்பதுபோல் பெண்களைப் பார்த்தாள். அவள் நோய் குணமடையாதது என அறிந்து, அவளை விட்டு நீங்கிச் சென்றனர், "மதிகெட்ட துர்பாக்கியசாலி" என்று கூறினர். "ஆளப்போன நேரத்தில் இந்த ஊழ் அவளை அழித்துவிட்டது. வேறு யாரும் செய்யாத செயலை அவள் செய்துவிட்டாள்." இவ்வாறு நகர ஆண்களும் பெண்களும் வருந்தினர், தீயவளுக்குப் பல லட்சம் சாபங்களை இட்டனர். கொடிய காய்ச்சலால் எரிந்து ஆழ மூச்சுவிட்டனர், "ராமர் இல்லாமல் வாழ்வதில் என்ன நம்பிக்கை?" மக்கள் பெரும் பிரிவுத் துயரால் வாடினர், நீர் வற்றும்போது நீர்வாழ் உயிர்கள் போல. மக்கள் ஆழ்ந்த துயரத்தில் ஆழ்ந்திருக்க, இறைவன் ராமர் தம் தாயாரிடம் சென்றார். முகம் மகிழ்ச்சியுடனும் மனம் நான்மடங்கு ஆவலுடனும் இருந்தது, அரசர் தடுத்துவிடக்கூடாது என்று கவலை நீங்கியது.
தோஹா 51
नव गयंदु रघुबीर मनु राजु अलान समान।छूट जानि बन गवनु सुनि उर अनंदु अधिकान।।51।।
nava gayaṁdu raghubīra manu rāju alāna samāna |chūṭa jāni bana gavanu suni ura anaṁdu adhikāna ||51||
ரகுவின் வீரனாகிய ராமனின் மனம் இளம் யானை போலவும், அரசாட்சி அது கட்டப்பட்ட கம்பி போலவும் இருந்தது. காட்டிற்குச் செல்வதைக் கேட்டு, அது தன் விடுதலை என உணர்ந்து, அவன் இதயத்தில் மிகுந்த ஆனந்தம் பொங்கியது.
சௌபாய் 52.1-4
रघुकुलतिलक जोरि दोउ हाथा।मुदित मातु पद नायउ माथा।।
दीन्हि असीस लाइ उर लीन्हे।भूषन बसन निछावरि कीन्हे।।
बार बार मुख चुंबति माता।नयन नेह जलु पुलकित गाता।।
गोद राखि पुनि हृदयँ लगाए।स्रवत प्रेमरस पयद सुहाए।।
प्रेमु प्रमोदु न कछु कहि जाई।रंक धनद पदबी जनु पाई।।
सादर सुंदर बदनु निहारी।बोली मधुर बचन महतारी।।
कहहु तात जननी बलिहारी।कबहिं लगन मुद मंगलकारी।।
सुकृत सील सुख सीवँ सुहाई।जनम लाभ कइ अवधि अघाई।।
raghukulatilaka jori dou hāthā |mudita mātu pada nāyau māthā ||
dīnhi asīsa lāi ura līnhe |bhūṣana basana nichāvari kīnhe ||
bāra bāra mukha cuṁbati mātā |nayana neha jalu pulakita gātā ||
goda rākhi puni hṛdayã lagāe |sravata premarasa payada suhāe ||
premu pramodu na kachu kahi jāī |raṁka dhanada padabī janu pāī ||
sādara suṁdara badanu nihārī |bolī madhura bacana mahatārī ||
kahahu tāta jananī balihārī |kabahiṁ lagana muda maṁgalakārī ||
sukṛta sīla sukha sīvã suhāī |janama lābha kai avadhi aghāī ||
ரகு குலத்தின் திலகன், இரு கைகளையும் சேர்த்து, மகிழ்ச்சியுடன் தன் தாயின் பாதங்களில் தலை வணங்கினான். அவள் ஆசி வழங்கி அவனை மார்போடு அணைத்துக் கொண்டாள், ஆபரணங்களும் ஆடைகளும் காட்டி விலக்கி எறிந்தாள். மீண்டும் மீண்டும் தாய் அவன் முகத்தை முத்தமிட்டாள், கண்களில் அன்பின் நீர் பெருக, உடல் புளகரித்தது. மடியில் வைத்து மீண்டும் இதயத்தோடு அணைத்தாள், அழகிய மார்பகங்களிலிருந்து அன்பின் ரசம் வழிந்தது. அன்பும் மகிழ்ச்சியும் சொல்லி அறிய முடியாது; ஏழையொருவன் குபேரனின் பதவியைப் பெற்றது போல. அன்போடு அழகிய முகத்தை நோக்கி, தாய் இனிமையான வார்த்தைகளைக் கூறினாள். "சொல் மகனே, உன் தாய் உனக்கு அர்ப்பணமாயிருக்கிறாள், எப்போது மங்களகரமான திருமண லக்கணம் வரும்?" நீ புண்ணியம், நல்லொழுக்கம், இன்பம் ஆகியவற்றின் அழகிய எல்லை, பிறவியின் பயன் நிறைவே, அதில் அவள் முழுமையாய்த் திருப்தி அடைகிறாள்.
தோஹா 52
जेहि चाहत नर नारि सब अति आरत एहि भाँति।जिमि चातक चातकि तृषित बृष्टि सरद रितु स्वाति।।52।।
jehi cāhata nara nāri saba ati ārata ehi bhā̃ti |jimi cātaka cātaki tṛṣita bṛṣṭi sarada ritu svāti ||52||
எல்லா ஆண்களும் பெண்களும் அவரை மிகுந்த வேதனையுடன் ஏங்கி நின்றனர், வருண காலத்தில் ஸ்வாதி நட்சத்திரத்தின் மழையைத் தாகையால் ஏங்கும் சாதகப் பறவையும் அதன் துணையும் போல்.
சௌபாய் 53.1-4
तात जाउँ बलि बेगि नहाहू।जो मन भाव मधुर कछु खाहू।।
पितु समीप तब जाएहु भैआ।भइ बड़ि बार जाइ बलि मैआ।।
मातु बचन सुनि अति अनुकूला।जनु सनेह सुरतरु के फूला।।
सुख मकरंद भरे श्रियमूला।निरखि राम मनु भवरुँ न भूला।।
धरम धुरीन धरम गति जानी।कहेउ मातु सन अति मृदु बानी।।
पिताँ दीन्ह मोहि कानन राजू।जहँ सब भाँति मोर बड़ काजू।।
आयसु देहि मुदित मन माता।जेहिं मुद मंगल कानन जाता।।
जनि सनेह बस डरपसि भोरें।आनँदु अंब अनुग्रह तोरें।।
tāta jāũ bali begi nahāhū |jo mana bhāva madhura kachu khāhū ||
pitu samīpa taba jāehu bhaiā |bhai baṛi bāra jāi bali maiā ||
mātu bacana suni ati anukūlā |janu saneha surataru ke phūlā ||
sukha makaraṁda bhare śriyamūlā |nirakhi rāma manu bhavarũ na bhūlā ||
dharama dhurīna dharama gati jānī |kaheu mātu sana ati mṛdu bānī ||
pitā̃ dīnha mohi kānana rājū |jahã saba bhā̃ti mora baṛa kājū ||
āyasu dehi mudita mana mātā |jehiṁ muda maṁgala kānana jātā ||
jani saneha basa ḍarapasi bhoreṁ |ānãdu aṁba anugraha toreṁ ||
"மகனே, நான் உன்னிடம் பக்தியுடையேன்; விரைவாகச் சென்று நீராடு, பின்னர் உன் மனத்திற்கு இனிமையான ஏதாவது இனிப்பை உண்ணு." "பின்னர், மகனே, உன் தந்தையிடம் செல். மிகவும் தாமதமாகிவிட்டது; உன் தாய் உன்னிடம் பக்தியுடையள்." தாயின் வார்த்தைகளைக் கேட்டு, மிகவும் அனுகூலமான, அன்பின் தேவமரத்தின் மலர்களைப் போல, இன்பத்தின் தேனால் நிரப்பப்பட்ட, செழுமையில் வேரூன்றிய, அவற்றை நோக்கி ராமனின் மனம் வண்டு போல மயங்கி மறவலில்ல. தர்மத்தின் தலைவனான ராமன் தர்மத்தின் வழியை அறிந்து, தாயிடம் மிகவும் மென்மையான வார்த்தைகளைக் கூறினான். "தந்தை எனக்கு காட்டின் ராஜ்யத்தைக் கொடுத்தார், அங்கு எல்லா வகையிலும் எனக்குப் பெரிய காரியங்கள் உள்ளன." "தாயே, மகிழ்ந்த மனதுடன் எனக்கு ஆணையிடு, அதனால் நான் மகிழ்ச்சியுடனும் மங்களத்துடனும் காட்டிற்குச் செல்வேன்." "அன்பின் வசப்பட்டு தவறாக அஞ்சாதே. தாயே, என் ஆனந்தம் உன் அருளில் உள்ளது."
தோஹா 53
बरष चारिदस बिपिन बसि करि पितु बचन प्रमान।आइ पाय पुनि देखिहउँ मनु जनि करसि मलान।।53।।
baraṣa cāridasa bipina basi kari pitu bacana pramāna |āi pāya puni dekhihaũ manu jani karasi malāna ||53||
பதினான்கு ஆண்டுகள் காட்டில் வாழ்ந்து, தந்தையின் வாக்கை உறுதிப்படுத்தி, மீண்டும் வந்து உமது பாதங்களைக் காண்பேன்; உமது மனம் தளர்ச்சியடையாதிருக்கட்டும்.
சௌபாய் 54.1-4
बचन बिनीत मधुर रघुबर के।सर सम लगे मातु उर करके।।
सहमि सूखि सुनि सीतलि बानी।जिमि जवास परें पावस पानी।।
कहि न जाइ कछु हृदय बिषादू।मनहुँ मृगी सुनि केहरि नादू।।
नयन सजल तन थर थर काँपी।माजहि खाइ मीन जनु मापी।।
धरि धीरजु सुत बदनु निहारी।गदगद बचन कहति महतारी।।
तात पितहि तुम्ह प्रानपिआरे।देखि मुदित नित चरित तुम्हारे।।
राजु देन कहुँ सुभ दिन साधा।कहेउ जान बन केहिं अपराधा।।
तात सुनावहु मोहि निदानू।को दिनकर कुल भयउ कृसानू।।
bacana binīta madhura raghubara ke |sara sama lage mātu ura karake ||
sahami sūkhi suni sītali bānī |jimi javāsa pareṁ pāvasa pānī ||
kahi na jāi kachu hṛdaya biṣādū |manahũ mṛgī suni kehari nādū ||
nayana sajala tana thara thara kā̃pī |mājahi khāi mīna janu māpī ||
dhari dhīraju suta badanu nihārī |gadagada bacana kahati mahatārī ||
tāta pitahi tumha prānapiāre |dekhi mudita nita carita tumhāre ||
rāju dena kahũ subha dina sādhā |kaheu jāna bana kehiṁ aparādhā ||
tāta sunāvahu mohi nidānū |ko dinakara kula bhayau kṛsānū ||
ரகுபதியின் விநயமான இனிமையான வார்த்தைகள், அம்புகளைப் போல அன்னையின் இதயத்தை உட்பொதிந்தன. அந்த குளிர்ச்சியான வார்த்தைகளைக் கேட்டு, அவள் பயத்தால் உலர்ந்தாள், மழைக்காலத்தில் மழை பெய்யும்போது ஜவாசா செடி உலர்வது போல. அவள் இதயத்தின் துக்கத்தைச் சொல்ல முடியவில்லை; சிங்கத்தின் கர்ஜனையைக் கேட்ட மான் போல ஆனாள். அவள் கண்கள் கண்ணீரால் நிரமின, உடல் முழுவதும் நடுங்கியது, முதல் மழைவெள்ளத்தின் விஷத்தைத் தின்ற மீன் போல. தைரியத்தைக் கொண்டு, மகனின் முகத்தைப் பார்த்து, அன்னை கமகமத்த குரலில் பேசினாள். அன்பு மகனே, நீர் உமது தந்தையின் உயிர்ப்பிரியனாவீர்; உமது நடத்தையைப் பார்த்து அவர் தினமும் மகிழ்கிறார். உமக்கு அரசைக் கொடுக்க ஒரு நல்ல நாளை அவர் நிர்ணயித்திருந்தார்; என்ன குற்றத்திற்காக இப்போது உம்மைக் காட்டிற்கு அனுப்பியுள்ளார்? அன்பு மகனே, எனக்கு முழு காரணத்தையும் சொல்லும்: சூரிய குலத்திற்கு யார் நெருப்பானார்?
தோஹா 54
निरखि राम रुख सचिवसुत कारनु कहेउ बुझाइ।सुनि प्रसंगु रहि मूक जिमि दसा बरनि नहिं जाइ।।54।।
nirakhi rāma rukha sacivasuta kāranu kaheu bujhāi |suni prasaṁgu rahi mūka jimi dasā barani nahiṁ jāi ||54||
ராமரின் முகத்தைக் கவனித்து, மந்திரியின் மகன் அவளுக்குக் காரணத்தை விளக்கினான். அந்த விவரத்தைக் கேட்டு, அவள் மூகனைப் போல் நின்றாள்; அவளுடைய நிலையை வர்ணிக்க இயலாது.
சௌபாய் 55.1-4
राखि न सकइ न कहि सक जाहू।दुहूँ भाँति उर दारुन दाहू।।
लिखत सुधाकर गा लिखि राहू।बिधि गति बाम सदा सब काहू।।
धरम सनेह उभयँ मति घेरी।भइ गति साँप छुछुंदरि केरी।।
राखउँ सुतहि करउँ अनुरोधू।धरमु जाइ अरु बंधु बिरोधू।।
कहउँ जान बन तौ बड़ि हानी।संकट सोच बिबस भइ रानी।।
बहुरि समुझि तिय धरमु सयानी।रामु भरतु दोउ सुत सम जानी।।
सरल सुभाउ राम महतारी।बोली बचन धीर धरि भारी।।
तात जाउँ बलि कीन्हेहु नीका।पितु आयसु सब धरमक टीका।।
rākhi na sakai na kahi saka jāhū |duhū̃ bhā̃ti ura dāruna dāhū ||
likhata sudhākara gā likhi rāhū |bidhi gati bāma sadā saba kāhū ||
dharama saneha ubhayã mati gherī |bhai gati sā̃pa chuchuṁdari kerī ||
rākhaũ sutahi karaũ anurodhū |dharamu jāi aru baṁdhu birodhū ||
kahaũ jāna bana tau baṛi hānī |saṁkaṭa soca bibasa bhai rānī ||
bahuri samujhi tiya dharamu sayānī |rāmu bharatu dou suta sama jānī ||
sarala subhāu rāma mahatārī |bolī bacana dhīra dhari bhārī ||
tāta jāũ bali kīnhehu nīkā |pitu āyasu saba dharamaka ṭīkā ||
அவளால் அவனைத் தடுத்து நிறுத்தவும் முடியவில்லை, செல்லச் சொல்லவும் முடியவில்லை. இரண்டு வகையிலும் அவள் மார்பில் கொடிய நெருப்பு எரிந்தது. சந்திரன் என எழுத எழுதியவன் ராகு என எழுதியது போல. விதியின் வழி எல்லோரிடத்தும் எப்போதும் தவறாகவே உள்ளது. கடமையும் அன்பும் இரண்டும் சேர்ந்து அவள் மனத்தைச் சூழ்ந்தன. வாயில் வாசனைப் பிராணியைக் கொண்ட பாம்பின் நிலைக்கு அவள் ஆனாள். மகனைத் தடுத்து வேண்டுவேனாயின், கடமை போகும், சுற்றத்தாரும் எதிர்ப்பர். காட்டிற்குச் செல் எனச் சொல்வேனாயின், பெரும் நஷ்டம் உண்டாகும். இச்சங்கடச் சிந்தையில் ராணி விவசமாய் ஆனாள். பின்னர் அறிவுடைய அந்த மனைவி மனைவியின் கடமையைச் சிந்தித்து, இராமனும் பரதனும் இருவரும் சமமான தன் மகன்கள் என உணர்ந்து, இயல்பாகவே எளிமையும் மென்மையும் உடைய இராமனின் தாயார், பெரும் தைரியத்தைக் கொண்டு இவ்வார்த்தைகளைக் கூறினார். "மகனே, நான் உனக்கு அர்ப்பணமானவள்; நீ நன்று செய்தாய். தந்தையின் கட்டளையே எல்லா கடமைகளுக்கும் முடி."
தோஹா 55
राजु देन कहि दीन्ह बनु मोहि न सो दुख लेसु।तुम्ह बिनु भरतहि भूपतिहि प्रजहि प्रचंड कलेसु।।55।।
rāju dena kahi dīnha banu mohi na so dukha lesu |tumha binu bharatahi bhūpatihi prajahi pracaṁḍa kalesu ||55||
ராஜ்யத்தைத் தருவதாகக் கூறிவிட்டு உமக்கு வனத்தைக் கொடுத்தார்; எனினும் அதற்கு நான் மிகச் சிறிதும் துக்கம் அடையவில்லை. ஆனால் உம்மை விட்டு, பரதனுக்கு, அரசருக்கு, பிரஜைகளுக்கும் பயங்கரமான துன்பம் வரும்.
சௌபாய் 56.1-4
जौं केवल पितु आयसु ताता।तौ जनि जाहु जानि बड़ि माता।।
जौं पितु मातु कहेउ बन जाना।तौं कानन सत अवध समाना।।
पितु बनदेव मातु बनदेवी।खग मृग चरन सरोरुह सेवी।।
अंतहुँ उचित नृपहि बनबासू।बय बिलोकि हियँ होइ हराँसू।।
बड़भागी बनु अवध अभागी।जो रघुबंसतिलक तुम्ह त्यागी।।
जौं सुत कहौ संग मोहि लेहू।तुम्हरे हृदयँ होइ संदेहू।।
पूत परम प्रिय तुम्ह सबही के।प्रान प्रान के जीवन जी के।।
ते तुम्ह कहहु मातु बन जाऊँ।मैं सुनि बचन बैठि पछिताऊँ।।
jauṁ kevala pitu āyasu tātā |tau jani jāhu jāni baṛi mātā ||
jauṁ pitu mātu kaheu bana jānā |tauṁ kānana sata avadha samānā ||
pitu banadeva mātu banadevī |khaga mṛga carana saroruha sevī ||
aṁtahũ ucita nṛpahi banabāsū |baya biloki hiyã hoi harā̃sū ||
baṛabhāgī banu avadha abhāgī |jo raghubaṁsatilaka tumha tyāgī ||
jauṁ suta kahau saṁga mohi lehū |tumhare hṛdayã hoi saṁdehū ||
pūta parama priya tumha sabahī ke |prāna prāna ke jīvana jī ke ||
te tumha kahahu mātu bana jāū̃ |maiṁ suni bacana baiṭhi pachitāū̃ ||
ஒருவேளை தந்தையின் கட்டளை மட்டுமேயானால், மகனே, போகாதே, தாயைப் பெரியவளாக அறிந்துகொள். ஆனால் தந்தையும் தாயும் காட்டிற்குப் போ என்று கூறியிருந்தால், உனக்கு அந்தக் காடு அயோத்தியை விட நூறு மடங்கு சமமானது. காட்டுத் தெய்வங்கள் உன் தந்தையாகவும், காட்டுத் தெய்வத்தாட்சிகள் உன் தாயாகவும் இருப்பார்கள், பறவைகளும் மான்களும் உன் தாமரைப் பாதங்களைப் பணிவார்கள். இறுதியில் ஒரு மன்னனுக்குக் காட்டில் வாசம் செய்வது உரியதே; ஆனால் உன் இளம் வயதைப் பார்க்கையில், என் இதயம் கலங்குகிறது. நீ, ரகு குலத்தின் மணிமகுடம், அதைத் துறந்தால், காடு பாக்கியம் பெற்றது, அயோத்தி துரதிர்ஷ்டம் கொண்டது. நான், 'மகனே, என்னையும் உன்னுடன் அழைத்துச் செல்' என்று கூறினால், உன் இதயத்தில் சந்தேகம் எழலாம். மகனே, நீ அனைவருக்கும் மிகவும் பிரியமானவன், நம் பிராணன்களின் பிராணன், ஜீவனின் ஜீவனாய் இருப்பவன். ஆனால் நீ, 'தாயே, நான் காட்டிற்குப் போகிறேன்' என்று கூறுகிறாய், உன் வார்த்தைகளைக் கேட்டு நான் அமர்ந்து பச்சாதாபப்படுகிறேன்.
தோஹா 56
यह बिचारि नहिं करउँ हठ झूठ सनेहु बढ़ाइ।मानि मातु कर नात बलि सुरति बिसरि जनि जाइ।।56।।
yaha bicāri nahiṁ karaũ haṭha jhūṭha sanehu baṛhāi |māni mātu kara nāta bali surati bisari jani jāi ||56||
இதனைச் சிந்தித்து நான் பிடிவாதம் செய்ய மாட்டேன், பொய்யான அன்பினைப் பெருக்கியும் காட்ட மாட்டேன். உன் தாய் என ஏற்று, அந்த உறவினை மனதில் கொண்டு, நான் உனக்கு அர்ப்பணமாகிறேன்; என் அன்பினை மறந்துவிட்டுப் போய்விடாதே.
சௌபாய் 57.1-4
देव पितर सब तुन्हहि गोसाई।राखहुँ पलक नयन की नाई।।
अवधि अंबु प्रिय परिजन मीना।तुम्ह करुनाकर धरम धुरीना।।
अस बिचारि सोइ करहु उपाई।सबहि जिअत जेहिं भेंटेहु आई।।
जाहु सुखेन बनहि बलि जाऊँ।करि अनाथ जन परिजन गाऊँ।।
सब कर आजु सुकृत फल बीता।भयउ कराल कालु बिपरीता।।
बहुबिधि बिलपि चरन लपटानी।परम अभागिनि आपुहि जानी।।
दारुन दुसह दाहु उर ब्यापा।बरनि न जाहिं बिलाप कलापा।।
राम उठाइ मातु उर लाई।कहि मृदु बचन बहुरि समुझाई।।
deva pitara saba tunhahi gosāī |rākhahũ palaka nayana kī nāī ||
avadhi aṁbu priya parijana mīnā |tumha karunākara dharama dhurīnā ||
asa bicāri soi karahu upāī |sabahi jiata jehiṁ bheṁṭehu āī ||
jāhu sukhena banahi bali jāū̃ |kari anātha jana parijana gāū̃ ||
saba kara āju sukṛta phala bītā |bhayau karāla kālu biparītā ||
bahubidhi bilapi carana lapaṭānī |parama abhāgini āpuhi jānī ||
dāruna dusaha dāhu ura byāpā |barani na jāhiṁ bilāpa kalāpā ||
rāma uṭhāi mātu ura lāī |kahi mṛdu bacana bahuri samujhāī ||
தேவர்களும் பிதிர்களும் எல்லாம் உம்மைக் காப்பாற்றுக, என் தலைவரே, கண்ணிமைகள் கண்களைக் காப்பது போல. வனவாசக் காலம் நீர் போன்றது, உம்முடைய அன்புக்குரிய சுற்றத்தாரும் குடும்பத்தாரும் அதில் மீன்கள் போன்றவர்கள். நீர் கருணைக்கடல், தர்மத்தின் சுமையைத் தாங்குபவர். இதனைச் சிந்தித்து, எல்லாரும் உயிருடன் இருக்கும்போது நீர் திரும்பி அவர்களைச் சந்திக்கும் வகையை ஏதேனும் செய்யுங்கள். காட்டிற்கு மகிழ்ச்சியுடன் செல்லுங்கள், நான் உமக்கு அர்ப்பணமானவள்; உம்முடைய ஊழியர்களை, சுற்றத்தாரை, நகரம் முழுவதையும் அனாதைகளாக விட்டுச் சென்றாலும். இன்று எல்லாருடைய புண்ணியத்தின் பலனும் தீர்ந்தது, கொடிய விதி தலைகீழாக மாறிவிட்டது. பலவிதமாகக் கதறி அவருடைய திருவடிகளைப் பற்றிக்கொண்டாள், தன்னை மிகவும் அதிர்ஷ்டம் இல்லாதவளாக அறிந்தாள். கொடியதும் தாங்கொணாதுமான எரிச்சல் அவளுடைய நெஞ்சில் பரவியது, அவளுடைய கதறல்களை வர்ணிக்க முடியாது. இராமர் தம் தாயை எழுப்பி மார்போடு அணைத்துக்கொண்டார், மென்மையான வார்த்தைகளைக் கூறி மீண்டும் அவளை ஆறுதல்படுத்தினார்.
தோஹா 57
समाचार तेहि समय सुनि सीय उठी अकुलाइ।जाइ सासु पद कमल जुग बंदि बैठि सिरु नाइ।।57।।
samācāra tehi samaya suni sīya uṭhī akulāi |jāi sāsu pada kamala juga baṁdi baiṭhi siru nāi ||57||
அந்த நேரத்தில் செய்தியைக் கேட்டு சீதை கலக்கத்துடன் எழுந்தாள். அவள் சென்று மாமியாரின் இரு தாமரைப் பாதங்களையும் வணங்கி, தலை கவிழ்த்து அமர்ந்தாள்.
சௌபாய் 58.1-4
दीन्हि असीस सासु मृदु बानी।अति सुकुमारि देखि अकुलानी।।
बैठि नमितमुख सोचति सीता।रूप रासि पति प्रेम पुनीता।।
चलन चहत बन जीवननाथू।केहि सुकृती सन होइहि साथू।।
की तनु प्रान कि केवल प्राना।बिधि करतबु कछु जाइ न जाना।।
चारु चरन नख लेखति धरनी।नूपुर मुखर मधुर कबि बरनी।।
मनहुँ प्रेम बस बिनती करहीं।हमहि सीय पद जनि परिहरहीं।।
मंजु बिलोचन मोचति बारी।बोली देखि राम महतारी।।
तात सुनहु सिय अति सुकुमारी।सासु ससुर परिजनहि पिआरी।।
dīnhi asīsa sāsu mṛdu bānī |ati sukumāri dekhi akulānī ||
baiṭhi namitamukha socati sītā |rūpa rāsi pati prema punītā ||
calana cahata bana jīvananāthū |kehi sukṛtī sana hoihi sāthū ||
kī tanu prāna ki kevala prānā |bidhi karatabu kachu jāi na jānā ||
cāru carana nakha lekhati dharanī |nūpura mukhara madhura kabi baranī ||
manahũ prema basa binatī karahīṁ |hamahi sīya pada jani pariharahīṁ ||
maṁju bilocana mocati bārī |bolī dekhi rāma mahatārī ||
tāta sunahu siya ati sukumārī |sāsu sasura parijanahi piārī ||
மாமியார் மென்மையான சொற்களில் ஆசிர்வாதம் கூறினாள், ஆனால் அவள் மிகவும் மென்மையானவள் எனக் கண்டு கலக்கமடைந்தாள். சீதை, அழகின் குவியல், கணவன் மீதான அன்பில் தூயவள், முகத்தைத் தாழ்த்தி அமர்ந்து சிந்தித்தாள். "என் உயிரின் தலைவன் காட்டிற்குச் செல்ல விரும்புகிறான். எந்த அதிர்ஷ்டசாலி அவனுக்குத் துணையாக இருப்பாள்?" "உடலும் உயிரும் சேர்ந்து செல்லுமா, அல்லது உயிர் மட்டுமா? விதியின் செயல்களை ஒருபோதும் அறிய முடியவில்லை." அவளது அழகிய பாதங்களின் நகங்கள் பூமியைக் கீறின, அவளது காலணிகள் இனிமையாக ஒலித்தன, கவிஞர் வர்ணித்தது போல. அன்பின் வசப்பட்டு அவை வேண்டுவது போல் இருந்தன: "சீதையின் பாதங்கள் எங்களை விட்டு ஒருபோதும் நீங்க வேண்டாம்." அவள் அழகிய கண்களிலிருந்து கண்ணீர் வடிப்பதைக் கண்டு, இராமரின் தாய் பேசினாள். "மகனே, கேட்பாயாக: சீதை மிகவும் மென்மையானவள், மாமியார், மாமனார், உறவினர்கள் அனைவருக்கும் பிரியமானவள்."
தோஹா 58
पिता जनक भूपाल मनि ससुर भानुकुल भानु।पति रबिकुल कैरव बिपिन बिधु गुन रूप निधानु।।58।।
pitā janaka bhūpāla mani sasura bhānukula bhānu |pati rabikula kairava bipina bidhu guna rūpa nidhānu ||58||
அவளுடைய தந்தை மன்னர்களில் மணியாகிய ஜனகன்; அவளுடைய மாமனார் சூரிய குலத்தின் சூரியன்; அவளுடைய கணவன் குணமும் அழகும் நிறைந்த பொக்கிஷமாக, சூரிய குலத்தின் தாமரைத் தோட்டத்திற்குச் சந்திரன்.
சௌபாய் 59.1-4
मैं पुनि पुत्रबधू प्रिय पाई।रूप रासि गुन सील सुहाई।।
नयन पुतरि करि प्रीति बढ़ाई।राखेउँ प्रान जानिकिहिं लाई।।
कलपबेलि जिमि बहुबिधि लाली।सींचि सनेह सलिल प्रतिपाली।।
फूलत फलत भयउ बिधि बामा।जानि न जाइ काह परिनामा।।
पलँग पीठ तजि गोद हिंड़ोरा।सियँ न दीन्ह पगु अवनि कठोरा।।
जिअनमूरि जिमि जोगवत रहऊँ।दीप बाति नहिं टारन कहऊँ।।
सोइ सिय चलन चहति बन साथा।आयसु काह होइ रघुनाथा।।
चंद किरन रस रसिक चकोरी।रबि रुख नयन सकइ किमि जोरी।।
maiṁ puni putrabadhū priya pāī |rūpa rāsi guna sīla suhāī ||
nayana putari kari prīti baṛhāī |rākheũ prāna jānikihiṁ lāī ||
kalapabeli jimi bahubidhi lālī |sīṁci saneha salila pratipālī ||
phūlata phalata bhayau bidhi bāmā |jāni na jāi kāha parināmā ||
palãga pīṭha taji goda hiṁṛorā |siyã na dīnha pagu avani kaṭhorā ||
jianamūri jimi jogavata rahaū̃ |dīpa bāti nahiṁ ṭārana kahaū̃ ||
soi siya calana cahati bana sāthā |āyasu kāha hoi raghunāthā ||
caṁda kirana rasa rasika cakorī |rabi rukha nayana sakai kimi jorī ||
நானும் மீண்டும் அன்பான மருமகளைப் பெற்றேன், அழகின் பொக்கிஷம், குணம், கன்னிப்பண்பு ஆகியவற்றால் அழகுடையவள். கண்ணின் மணியாகக் கருதி அன்பை வளர்த்தேன்; ஜானகியிடம் என் பிராணனைக் கட்டிவைத்தேன். கற்பக லதையைப்போல் பலவாறாக லாலித்தேன், அன்பின் நீரைப் பாய்ச்சி வளர்த்தேன். மலர்ந்து கனியும் தருணத்தில் விதி பகையாயிற்று; விளைவு என்னவென அறிய இயலவில்லை. படுக்கையையும் ஆசனத்தையும் விட்டு மடியைத் தொட்டிலாக்கினேன்; சீதை கடினமான பூமியில் தன் பாதத்தை வைத்ததில்லை. ஜீவமூலிகையைப் போற் காவலிருந்தேன்; விளக்குத் திரியைச் சரிசெய்யச் சொன்னதுமில்லை. அந்த சீதையே உம்முடன் காட்டிற்குச் செல்ல விரும்புகிறாள். ரகுநாதா, உமது கட்டளை என்ன? சந்திரனின் கிரணங்களின் ரசத்தை ரசிக்கும் சகோரி, சூரியனின் முகத்தை நோக்கி எப்படி விழித்திற முடியும்?
தோஹா 59
करि केहरि निसिचर चरहिं दुष्ट जंतु बन भूरि।बिष बाटिकाँ कि सोह सुत सुभग सजीवनि मूरि।।59।।
kari kehari nisicara carahiṁ duṣṭa jaṁtu bana bhūri |biṣa bāṭikā̃ ki soha suta subhaga sajīvani mūri ||59||
யானைகள், சிங்கங்கள், அரக்கர்கள் மற்றும் பல தீய விலங்குகள் காட்டில் சுற்றித் திரிகின்றன. மகனே, விஷத்தின் தோட்டத்தில் அழகிய உயிர் நல்கும் மூலிகை நன்றாகக் காணப்படுமோ?
Frequently Asked Questions
परंपरा में इन पदों का पाठ ‘धर्म-स्थिरता’ और ‘वियोग-सहन’ की शक्ति देता माना जाता है—विशेषतः पितृ-आज्ञा, सत्य-पालन, और गृहस्थ-धर्म में वैराग्य-बुद्धि जगाने हेतु। अयोध्या काण्ड का श्रवण/पाठ शोक में भी राम-आश्रय (नाम-स्मरण) को दृढ़ करता है।
सामान्यतः ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (राम-नाम तारक मंत्र) या ‘राम’ नाम-संपुट का प्रयोग किया जाता है; व्रत/अनुष्ठान में ‘सीता-राम’ नाम-संपुट भी प्रचलित है, विशेषकर कौसल्या–सीता प्रसंगों में।
Ask anything about Prakarana 6 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
