Prakarana 7
This Sopāna marks the soul’s initiation into Tyāga-yoga: dharma is no longer an ideal but a lived renunciation. Ayodhya—symbol of ordered consciousness—witnesses the wrenching shift from ‘gṛha’ (secure, scripted duty) to ‘vana’ (austere, unscripted surrender). The staircase-step here is Vairāgya tempered by Prem: the devotee learns that love does not cancel duty; it sanctifies separation, hardship, and obedience into bhakti-sādhana.
ໃນຂໍ້ຄວາມນີ້ (ໂດຮາ 60, 69), ຣົສທີ່ເດັນແມ່ນກາຣຸນາ, ປະສົມກັບສຣິງກາຣະໃນວິປຣາລຳພະ (ຄວາມຮັກໃນການພາກພັນ) ແລະ ມີຮົ່ມຂອງທັມມະວີຣະ (ຄວາມເປັນວີລະບຸດຂອງການສະລະ). ຄວາມຕັດສິນໃຈຂອງພຣະຣາມທີ່ຈະເຄົາຣົດພຣະທໍາຂອງພຣະບິດາເປັນແກນການ; ອ້ອມຮອບນັ້ນ, ຄວາມຮັກເມດຕາຂອງພຣະມານດາ ແລະ ຄວາມອຸທິດຂອງພຣະຊາຍາໄຫຼເປັນຄືເກືອ. ຄໍາແນະນໍາຂອງພຣະນາງເກົາສະລະໃຫ້ພຣະນາງສີຕາອ່ານເປັນຄືຕໍາລາສອນວ່າດ້ວຍທັມມະຄົວເຮືອນ: ການບໍລິການຜູ້ໃຫຍ່, ການຄວບຄຸມຕົນ, ແລະ ເສັ້ນທາງທີ່ປອດໄພຂອງບຸນກຸສົນໃນເຮືອນ. ຄໍາຕອບຂອງພຣະນາງສີຕາປະຕິເສດຄວາມລະມັດລະວັງດ້ວຍຕາລອດພັກຕິ: ປາສູ້ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ທຸກຄວາມຈະເລີນແມ່ນຄວາມໂສກເສົ້າ; ກັບພຣະອົງ, ແມ້ນແຕ່ເຄື່ອງນຸ່ງຈາກເປືອກໄມ້ກໍເປັນສະຫວັນ. ໃນທາງເທວະວິທະຍາ, ມານັດສະແດງຄວາມໃກ້ຊິດສະຄຸນ (ປະຕິປະເມສວຣະ) ໃນຂະນະທີ່ຊີ້ໄປສູ່ຄວາມສະຫງົບນິຣະຄຸນ: ຄວາມສະເຫມ່ອມສະຫງົບ ແລະ ສັຕຢະປະຕິຊຍາຂອງພຣະຣາມເປັນທັມມະນິລົບບໍ່ມີຮູບພາຍໃນລີລາທີ່ມີຮູບ. ການວາງໂສປານສໍາຄັນ: ຜູ້ສະແຫວງຖືກສອນວ່າບັນໄດຄົດໄປສູ່ຄວາມຫຼຸດພົ້ນເລີ່ມຕົ້ນບໍ່ໃດ່ປ່າ ແຕ່ໃນຄວາມຍິນຍອມຂອງຫົວໃຈທີ່ຈະເສຍສະລະ.
In this prakarana
People
Verses
ເຈົາໄປ 60.1-4
बन हित कोल किरात किसोरी।रचीं बिरंचि बिषय सुख भोरी।।
पाइन कृमि जिमि कठिन सुभाऊ।तिन्हहि कलेसु न कानन काऊ।।
कै तापस तिय कानन जोगू।जिन्ह तप हेतु तजा सब भोगू।।
सिय बन बसिहि तात केहि भाँती।चित्रलिखित कपि देखि डेराती।।
सुरसर सुभग बनज बन चारी।डाबर जोगु कि हंसकुमारी।।
अस बिचारि जस आयसु होई।मैं सिख देउँ जानकिहि सोई।।
जौं सिय भवन रहै कह अंबा।मोहि कहँ होइ बहुत अवलंबा।।
सुनि रघुबीर मातु प्रिय बानी।सील सनेह सुधाँ जनु सानी।।
bana hita kola kirāta kisorī |racīṁ biraṁci biṣaya sukha bhorī ||
pāina kṛmi jimi kaṭhina subhāū |tinhahi kalesu na kānana kāū ||
kai tāpasa tiya kānana jogū |jinha tapa hetu tajā saba bhogū ||
siya bana basihi tāta kehi bhā̃tī |citralikhita kapi dekhi ḍerātī ||
surasara subhaga banaja bana cārī |ḍābara jogu ki haṁsakumārī ||
asa bicāri jasa āyasu hoī |maiṁ sikha deũ jānakihi soī ||
jauṁ siya bhavana rahai kaha aṁbā |mohi kahã hoi bahuta avalaṁbā ||
suni raghubīra mātu priya bānī |sīla saneha sudhā̃ janu sānī ||
ເພື່ອປ່າ ພຣະພຣະມາໄດ້ສ້າງສາວນ້ອຍແຫ່ງຊາວໂກນ ແລະ ກິຣາດ ຜູ້ບໍລິສຸດໃນຄວາມສຸກທາງຄວາມຮູ້ສຶກ ທຳມະຊາດຂອງພວກນາງແຂງແຮງດັ່ງໜອນທີ່ຢູ່ໃນຫີນ ປ່າບໍ່ກໍ່ໃຫ້ຄວາມລຳບາກແກ່ພວກນາງເລີຍ ຫຼືພຣະຍາດຂອງນັກບວຍທະບາຍຜູ້ເຫມາະສົມແກ່ປ່າ ຜູ້ສະລະຄວາມສຸກທັງປວງເພື່ອການທົບທະບາຍ ລູກເອີຍ ສີດາຈະຢູ່ໃນປ່າໄດ້ແນວໃດ ຜູ້ທີ່ຢ້ານເມື່ອເຫັນລີງໃນຮູບແຕ້ມ ຫົງນ້ອຍທີ່ພົບໄປໃນປ່າດອກບົວງົດງາມແຫ່ງແມ່ນ້ຳສະຫວັນ ຈະເຫມາະສົມກັບບໍລິເວນໂຄນຫຼື ຄິດດັ່ງນັ້ນ ບໍ່ວ່າຈະມີຄຳສັ່ງໃດ ຂ້ອຍຈະສອນຊານະກີໃນສິ່ງນັ້ນ ຖ້າສີດາຢູ່ທີ່ວັງ ມານດາກ່າວວ່າ ຂ້ອຍຈະໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຫຼາຍ ໄດ້ຍິນພຣະດຳລັດອັນເຕົ້າໂຮມດ້ວຍຄວາມຮັກຂອງພຣະມານດາ ດັ່ງຊື່ອມດ້ວຍອາມຣິດແຫ່ງຄວາມອ່ອນໂຍນ ແລະ ຄວາມຮັກ ພຣະຣາມ ວີຣະບຸຣຸດແຫ່ງຣາຄູ
ໂດຫາ 60
कहि प्रिय बचन बिबेकमय कीन्हि मातु परितोष।लगे प्रबोधन जानकिहि प्रगटि बिपिन गुन दोष।।60।।
kahi priya bacana bibekamaya kīnhi mātu paritoṣa |lage prabodhana jānakihi pragaṭi bipina guna doṣa ||60||
ກ່າວພຣະດຳລັດທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະ ປັນຍາ, ພະອົງໄດ້ສະໜອງຄວາມພໍໃຈໃຫ້ພະມານດາ; ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພະອົງໄດ້ເລີ່ມອະທິບາຍໃຫ້ນາງສີດາຟັງ, ໂດຍເປີດເຜີຍຄຸນງາມ ແລະ ຂໍ້ບົກພ່ອງຂອງປ່າໄມ້.
ເຈົາໄປ 61.1-4
मातु समीप कहत सकुचाहीं।बोले समउ समुझि मन माहीं।।
राजकुमारि सिखावन सुनहू।आन भाँति जियँ जनि कछु गुनहू।।
आपन मोर नीक जौं चहहू।बचनु हमार मानि गृह रहहू।।
आयसु मोर सासु सेवकाई।सब बिधि भामिनि भवन भलाई।।
एहि ते अधिक धरमु नहिं दूजा।सादर सासु ससुर पद पूजा।।
जब जब मातु करिहि सुधि मोरी।होइहि प्रेम बिकल मति भोरी।।
तब तब तुम्ह कहि कथा पुरानी।सुंदरि समुझाएहु मृदु बानी।।
कहउँ सुभायँ सपथ सत मोही।सुमुखि मातु हित राखउँ तोही।।
mātu samīpa kahata sakucāhīṁ |bole samau samujhi mana māhīṁ ||
rājakumāri sikhāvana sunahū |āna bhā̃ti jiyã jani kachu gunahū ||
āpana mora nīka jauṁ cahahū |bacanu hamāra māni gṛha rahahū ||
āyasu mora sāsu sevakāī |saba bidhi bhāmini bhavana bhalāī ||
ehi te adhika dharamu nahiṁ dūjā |sādara sāsu sasura pada pūjā ||
jaba jaba mātu karihi sudhi morī |hoihi prema bikala mati bhorī ||
taba taba tumha kahi kathā purānī |suṁdari samujhāehu mṛdu bānī ||
kahaũ subhāyã sapatha sata mohī |sumukhi mātu hita rākhaũ tohī ||
ພະອົງຮູ້ອາຍທີຈະຕຣັດໃນທີ່ໃກ້ພະມາຕາ ແຕ່ພະອົງພິຈາລະນາໂອກາດໃນພະຫະຍຸດແລ້ວຈຶ່ງຕຣັດ ເຈົ້າຍິງ ຈົ່ງຟັງຄຳແນະນຳຂອງເຮົາ ຢ່າຄິດສິ່ງອື່ນໃດໃນໃຈເລີຍ ຖ້າເຈົ້າປາຖະນາຄວາມດີຂອງເຮົາແລະຂອງເຈົ້າ ຈົ່ງເຊື່ອຟັງຄຳເຮົາແລະຢູ່ໃນບ້ານເຖີຍ ຄຳສັ່ງຂອງເຮົາຄື ປະພຶດພະມາຕາຂອງເຮົາ ທຸກປະການ ນາງງາມ ຍ່ອນເປັນຄວາມດີແຫ່ງເຮືອນ ນອກຈາກນີ້ບໍ່ມີທຳອື່ນໃດຍິ່ງກວ່ານີ້ ຄືການບູຊາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົມຕໍ່ພະບາດແມ່ສາມີແລະພໍ່ສາມີ ເມື່ອໃດທີ່ພະມາຕາລະນຶກເຖິງເຮົາ ພະຫະຍຸດອັນບໍລິສຸດຈະຫວຽງວິໄດ້ວຍຄວາມຮັກ ໃນຄາວນັ້ນ ເຈົ້າຜູ້ງາມ ຈົ່ງເລົ່ານິທານເກົ່າແກ່ ແລະປອບໃຈດ້ວຍຄຳເວົ້າອ່ອນໂຍນ ເຮົາກ່າວດ້ວຍໃຈຈິງ ແລະສາບານດ້ວຍສາບານຮ້ອຍຄັ້ງຕໍ່ເຈົ້າຜູ້ໜ້າງາມ ເພື່ອຄວາມດີຂອງພະມາຕາເຮົາຈຶ່ງເກັບເຈົ້າໄວ້
ໂດຫາ 61
गुर श्रुति संमत धरम फलु पाइअ बिनहिं कलेस।हठ बस सब संकट सहे गालव नहुष नरेस।।61।।
gura śruti saṁmata dharama phalu pāia binahiṁ kalesa |haṭha basa saba saṁkaṭa sahe gālava nahuṣa naresa ||61||
ດ້ວຍການປະຕິບັດຕາມເສັ້ນທາງທີ່ອາຈານແລະພະເວດັດອະນຸມັດ, ຜູ້ຫນຶ່ງຈະບັນລຸຜົນຂອງຄວາມຊອບທຳໂດຍບໍ່ມີຄວາມທຸກທົນ. ໂດຍຄວາມດື້ນຮ້າຍ, ພະຍານາຮຸແລະຄາລາວະຕ້ອງອົດທົນທຸກການທົດລອງ.
ເຈົາໄປ 62.1-4
मैं पुनि करि प्रवान पितु बानी।बेगि फिरब सुनु सुमुखि सयानी।।
दिवस जात नहिं लागिहि बारा।सुंदरि सिखवनु सुनहु हमारा।।
जौ हठ करहु प्रेम बस बामा।तौ तुम्ह दुखु पाउब परिनामा।।
काननु कठिन भयंकरु भारी।घोर घामु हिम बारि बयारी।।
कुस कंटक मग काँकर नाना।चलब पयादेहिं बिनु पदत्राना।।
चरन कमल मुदु मंजु तुम्हारे।मारग अगम भूमिधर भारे।।
कंदर खोह नदीं नद नारे।अगम अगाध न जाहिं निहारे।।
भालु बाघ बृक केहरि नागा।करहिं नाद सुनि धीरजु भागा।।
maiṁ puni kari pravāna pitu bānī |begi phiraba sunu sumukhi sayānī ||
divasa jāta nahiṁ lāgihi bārā |suṁdari sikhavanu sunahu hamārā ||
jau haṭha karahu prema basa bāmā |tau tumha dukhu pāuba parināmā ||
kānanu kaṭhina bhayaṁkaru bhārī |ghora ghāmu hima bāri bayārī ||
kusa kaṁṭaka maga kā̃kara nānā |calaba payādehiṁ binu padatrānā ||
carana kamala mudu maṁju tumhāre |māraga agama bhūmidhara bhāre ||
kaṁdara khoha nadīṁ nada nāre |agama agādha na jāhiṁ nihāre ||
bhālu bāgha bṛka kehari nāgā |karahiṁ nāda suni dhīraju bhāgā ||
ແລະເຮົາ ຫຼັງຈາກປະຕິບັດຕາມພຣະດຳລັດຂອງບິດາແລ້ວ ຈະກັບມາໂດຍໄວ ຈົ່ງຟັງເດີ ຜູ້ມີໜ້າງາມແລະສະຫຼາດ ມື້ເວລາຈະຜ່ານໄປແລະຈະບໍ່ໃຊ້ເວລາດົນ ຈົ່ງຟັງຄຳແນະນຳຂອງເຮົາເດີ ຜູ້ມີຮູບງາມ ຖ້າເຈົ້າຍຶດຫມັ້ນດ້ວຍຄວາມຮັກ ເມຍຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ແລ້ວ ໃນທີ່ສຸດເຈົ້າຈະໄດ້ຮັບຄວາມທຸກ ປ່າແມ່ນສະຖານທີ່ຍາກລຳບາກ ນ່າຢ້ານແລະກວ້າງໃຫຍ່ ມີອາກາດຮ້ອນຮ້າຍ ໜາວ ຝົນ ແລະ ລົມ ເສັ້ນທາງເຕັມໄປດ້ວຍຫຍ້າກຸສະ ຫນາມ ແລະ ກ້ອນຫີນນ້ອຍໃຫຍ່ນານາຊະນິດ ແລະ ຕ້ອງຍ່າງດ້ວຍເທິງເປົ່າ ໂດຍບໍ່ມີຮອງເທົ້າ ດອກບົວແຫ່ງເທິງທັງສອງຂອງເຈົ້ານັ້ນນຸ່ມນຸ້ນແລະງາມສະຫຼາະສະຫຼອງ ສ່ວນເສັ້ນທາງນັ້ນບໍ່ສາມາດຜ່ານໄດ້ ມີພູເຂົາຫຼວງຢູ່ຕາມເສັ້ນທາງ ມີຖ້ຳ ຫຸບເຫວ ແມ່ນ້ຳ ລຳທານໃຫຍ່ແລະກະແສນ້ຳເຊັນ ບໍ່ສາມາດຜ່ານໄດ້ແລະບໍ່ສາມາດວັດໄດ້ ຈົນບໍ່ສາມາດທົນເບິ່ງ ຫມີ ເສືອ ໝາປ່າ ສິງຫາ ແລະ ຊ້ານ ສຽງຄົມຄານ ແລະ ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງນັ້ນ ຄວາມກ້າຫານກໍ່ຫຼົບໜີ
ໂດຫາ 62
भूमि सयन बलकल बसन असनु कंद फल मूल।ते कि सदा सब दिन मिलिहिं सबुइ समय अनुकूल।।62।।
bhūmi sayana balakala basana asanu kaṁda phala mūla |te ki sadā saba dina milihiṁ sabui samaya anukūla ||62||
ພຣະອົງຈະໄດ້ນອນຢູ່ເທິງພື້ນດິນ ນຸ່ງເຄື່ອງທີ່ເຮັດຈາກເປື້ອນໄມ້ ແລະ ກິນຫົວ ຫມາກ ແລະ ຮາກ. ແລະ ແມ່ນແຕ່ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ຈະຫາໄດ້ທຸກວັນຕະຫຼອດໄປບໍ? ທຸກສິ່ງລ້ວນແຕ່ຂຶ້ນກັບລະດູການທີ່ເອື້ອອຳນວຍ
ເຈົາໄປ 63.1-4
नर अहार रजनीचर चरहीं।कपट बेष बिधि कोटिक करहीं।।
लागइ अति पहार कर पानी।बिपिन बिपति नहिं जाइ बखानी।।
ब्याल कराल बिहग बन घोरा।निसिचर निकर नारि नर चोरा।।
डरपहिं धीर गहन सुधि आएँ।मृगलोचनि तुम्ह भीरु सुभाएँ।।
हंसगवनि तुम्ह नहिं बन जोगू।सुनि अपजसु मोहि देइहि लोगू।।
मानस सलिल सुधाँ प्रतिपाली।जिअइ कि लवन पयोधि मराली।।
नव रसाल बन बिहरनसीला।सोह कि कोकिल बिपिन करीला।।
रहहु भवन अस हृदयँ बिचारी।चंदबदनि दुखु कानन भारी।।
nara ahāra rajanīcara carahīṁ |kapaṭa beṣa bidhi koṭika karahīṁ ||
lāgai ati pahāra kara pānī |bipina bipati nahiṁ jāi bakhānī ||
byāla karāla bihaga bana ghorā |nisicara nikara nāri nara corā ||
ḍarapahiṁ dhīra gahana sudhi āẽ |mṛgalocani tumha bhīru subhāẽ ||
haṁsagavani tumha nahiṁ bana jogū |suni apajasu mohi deihi logū ||
mānasa salila sudhā̃ pratipālī |jiai ki lavana payodhi marālī ||
nava rasāla bana biharanasīlā |soha ki kokila bipina karīlā ||
rahahu bhavana asa hṛdayã bicārī |caṁdabadani dukhu kānana bhārī ||
ຍັກທີ່ກິນມະນຸດຍ່ອນໄປມາ ແລະປອກຮູບຫຼອກລວງໄດ້ຫຼາຍລ້ານວິທີ ນ້ຳພູເຂົາເປັນອັນຕະລາຍຫຼາຍ ແລະຄວາມລຳບາກໃນປ່າບໍ່ສາມາດພັນນາໄດ້ ມີງູພິດນ່າເຄີຍຂາວແລະນົກນ່າຢ້ານຢູ່ໃນປ່າ ແລະຝູງຍັກທີ່ລັກພົວຍິງແລະຊາຍໄປ ຜູ້ກ້າຫານກໍສັ່ນເມື່ອນຶກເຖິງປ່າລົບ ແລະທ່ານຜູ້ມີດວງຕາດັ່ງເນື້ນັ້ນມີນິສັຍຂີ້ຢ້ານໂດຍທຳມະຊາດ ທ່ານຜູ້ມີທ່າຍ່າງດັ່ງຫງສ໌ນັ້ນບໍ່ເໝາະກັບປ່າ ໄດ້ຍິນດັ່ງນີ້ແລ້ວຜູ້ຄົນຈະຕີລາຄາຂ້າພະເຈົ້າ ຫງສ໌ທີ່ເລີ້ນດູມາດ້ວຍນ້ຳໃນທະເລສາບມານັສ ຈະມີຊີວິດຢູ່ໃນທະເລເຄັມໄດ້ບໍ ນົກກາເຫວທີ່ມີນິສັຍຢູ່ໃນສວນມະມ່າງອ່ອນ ຈະສວຍງາມໃນພຸ່ມຫນາມໄດ້ບໍ ຈົງຕຶກຕະລົກເລື່ອງນີ້ໃນໃຈແລະຢູ່ທີ່ບ້ານ ຜູ້ມີໃບໜ້າດັ່ງພະຈັນເອີຍ ຄວາມລຳບາກໃນປ່ານັ້ນໜັກໜ່ວງ
ໂດຫາ 63
सहज सुह्द गुर स्वामि सिख जो न करइ सिर मानि।सो पछिताइ अघाइ उर अवसि होइ हित हानि।।63।।
sahaja suhda gura svāmi sikha jo na karai sira māni |so pachitāi aghāi ura avasi hoi hita hāni ||63||
ຜູ້ໃດບໍ່ຄ້ອມຫົວ ແລະ ບໍ່ຟັງຄຳແນະນໍາຂອງໝູ່ສະໜິດແຕ່ກຳເນີດ ຄູ ຫຼື ນາຍ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເສຍໃຈສຸດໃຈໃນອົກ ແລະ ຍ່ອມປະສົບຄວາມເສຍຫາຍແກ່ຄວາມດີຂອງຕົນແນ່ນອນ
ເຈົາໄປ 64.1-4
सुनि मृदु बचन मनोहर पिय के।लोचन ललित भरे जल सिय के।।
सीतल सिख दाहक भइ कैंसें।चकइहि सरद चंद निसि जैंसें।।
उतरु न आव बिकल बैदेही।तजन चहत सुचि स्वामि सनेही।।
बरबस रोकि बिलोचन बारी।धरि धीरजु उर अवनिकुमारी।।
लागि सासु पग कह कर जोरी।छमबि देबि बड़ि अबिनय मोरी।।
दीन्हि प्रानपति मोहि सिख सोई।जेहि बिधि मोर परम हित होई।।
मैं पुनि समुझि दीखि मन माहीं।पिय बियोग सम दुखु जग नाहीं।।
suni mṛdu bacana manohara piya ke |locana lalita bhare jala siya ke ||
sītala sikha dāhaka bhai kaiṁseṁ |cakaihi sarada caṁda nisi jaiṁseṁ ||
utaru na āva bikala baidehī |tajana cahata suci svāmi sanehī ||
barabasa roki bilocana bārī |dhari dhīraju ura avanikumārī ||
lāgi sāsu paga kaha kara jorī |chamabi debi baṛi abinaya morī ||
dīnhi prānapati mohi sikha soī |jehi bidhi mora parama hita hoī ||
maiṁ puni samujhi dīkhi mana māhīṁ |piya biyoga sama dukhu jaga nāhīṁ ||
ໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າອ່ອນໂຍນງົດງາມຂອງຜູ້ຮັກ ດວງຕາອັນງົດງາມຂອງນາງສີຕາເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳຕາ ຄຳແນະນຳອັນເຢັນສະບາຍຂອງພະອົງກັບເຜົາໄໝນາງ ດັ່ງດວງຈັນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນໃນຍາມລັງສີເຜົາໄໝນົກຈະກວີ ທິດາແຫ່ງວິເທະຫະຜູ້ໂສກເສົ້າບໍ່ສາມາດຕອບໄດ້ ເພາະອົງພະຜູ້ເປັນໃຫຍ່ຜູ້ບໍລິສຸດແລະເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກຂອງນາງມີພະປະສົງຈະປ່ອຍນາງໄວ້ຫຼັງ ສະກັດນ້ຳຕາໃຫ້ຢູ່ໃນຕາດ້ວຍກຳລັງ ທິດາແຫ່ງແຜ່ນດິນຕັ້ງມັ່ນຄົງດ້ວຍຄວາມອົດທົນໃນຫົວໃຈ ນາງກົມລົງແທບພະບາດຂອງພະມານດາຜູ້ເປັນສັດສຸແລ້ວກ່າວດ້ວຍປະສານະມືວ່າ ຂໍພະແມ່ຜູ້ເປັນເທວີປະທານອະໄພໃຫ້ແກ່ຄວາມປະພຶດບໍ່ສົມຄວນຢ່າງຍິ່ງຂອງເອົາ ອົງພະຜູ້ເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຊີວິດໄດ້ປະທານຄຳແນະນຳໃຫ້ເອົາ ຊຶ່ງຈະນຳມາເຊິ່ງຄວາມດີອັນສູງສຸດຂອງເອົາ ແຕ່ເອົາໄດ້ຄິດພິຈາລະນາແລ້ວເຫັນໃນໃຈວ່າ ໃນໂລກນີ້ບໍ່ມີຄວາມທຸກໃດສະເໝີນກັບການຈາກຜູ້ຮັກ
ໂດຫາ 64
प्राननाथ करुनायतन सुंदर सुखद सुजान।तुम्ह बिनु रघुकुल कुमुद बिधु सुरपुर नरक समान।।64।।
prānanātha karunāyatana suṁdara sukhada sujāna |tumha binu raghukula kumuda bidhu surapura naraka samāna ||64||
ພຣະຜົວແຫ່ງຊີວິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ທີ່ພັກອາໄສແຫ່ງຄວາມເມດຕາ, ຜູ້ງົດງາມ, ຜູ້ປະທານຄວາມສຸກ, ຜູ້ມີປັນຍາ; ໂດຍບໍ່ມີພຣະອົງ, ເຈົ້າດວງເດືອນແຫ່ງດອກບົວຂອງວົງສະກຸນຣາຄູ, ເມືອງຂອງພະເທບທັງຫຼາຍກໍ່ຄືກັບນະລົກ.
ເຈົາໄປ 65.1-4
मातु पिता भगिनी प्रिय भाई।प्रिय परिवारु सुहृद समुदाई।।
सासु ससुर गुर सजन सहाई।सुत सुंदर सुसील सुखदाई।।
जहँ लगि नाथ नेह अरु नाते।पिय बिनु तियहि तरनिहु ते ताते।।
तनु धनु धामु धरनि पुर राजू।पति बिहीन सबु सोक समाजू।।
भोग रोगसम भूषन भारू।जम जातना सरिस संसारू।।
प्राननाथ तुम्ह बिनु जग माहीं।मो कहुँ सुखद कतहुँ कछु नाहीं।।
जिय बिनु देह नदी बिनु बारी।तैसिअ नाथ पुरुष बिनु नारी।।
नाथ सकल सुख साथ तुम्हारें।सरद बिमल बिधु बदनु निहारें।।
mātu pitā bhaginī priya bhāī |priya parivāru suhṛda samudāī ||
sāsu sasura gura sajana sahāī |suta suṁdara susīla sukhadāī ||
jahã lagi nātha neha aru nāte |piya binu tiyahi taranihu te tāte ||
tanu dhanu dhāmu dharani pura rājū |pati bihīna sabu soka samājū ||
bhoga rogasama bhūṣana bhārū |jama jātanā sarisa saṁsārū ||
prānanātha tumha binu jaga māhīṁ |mo kahũ sukhada katahũ kachu nāhīṁ ||
jiya binu deha nadī binu bārī |taisia nātha puruṣa binu nārī ||
nātha sakala sukha sātha tumhāreṁ |sarada bimala bidhu badanu nihāreṁ ||
ມານດາ ບິດາ ນ້ອງສາວ ແລະ ອ້າຍນ້ອງຊາຍທີ່ຮັກ ຄອບຄົວທີ່ຮັກ ແລະ ໝູ່ເພື່ອນທັງຫຼາຍ ແມ່ສາຍ ພໍ່ສາຍ ຄູອາຈານ ຍາດພີ່ນ້ອງ ຜູ້ຊ່ວຍເຫຼືອ ແລະ ບຸດທີ່ມີຮູບງາມ ມີຄຸນສົມບັດ ແລະ ເປັນຜູ້ໃຫ້ຄວາມຍິນດີ ຄວາມຮັກ ແລະ ສາຍພົວພັນຍາດຕິພີ່ນ້ອງທັງປວງທີ່ມີ ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ເປັນນາຍ ສຳລັບແມ່ຍິງທີ່ບໍ່ມີຜູ້ຮັກ ສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນຮ້ອນແຮງກວ່າດວງຕາເວັນ ຮ່າງກາຍ ຊັບສົມບັດ ບ້ານ ດິນ ເມືອງ ແລະ ອານາຈັກ ບໍ່ມີສາມີ ທັງໝົດເປັນບ່ອນຊຸມນຸມຂອງຄວາມໂສກເສົາ ຄວາມສຸກທັງຫຼາຍເສມືອນພະຍາດ ເຄື່ອງປະດັບເປັນພາລະ ແລະ ໂລກນີ້ເສມືອນການທຣມານຂອງພະຍມ ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ເປັນນາຍແຫ່ງຊີວິດ ບໍ່ມີພະອົງ ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ຈະໃຫ້ຄວາມສຸກແກ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເລີຍ ດັ່ງຮ່າງກາຍບໍ່ມີວິນຍານ ແລະ ແມ່ນ້ຳບໍ່ມີນ້ຳ ສະນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ເປັນນາຍ ແມ່ຍິງທີ່ບໍ່ມີສາມີກໍຄືກັນ ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ເປັນນາຍ ຄວາມສຸກທັງປວງຢູ່ກັບພະອົງ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມອງພະພັກດ້າທີ່ສະຫຼັງສະຫຼັງດັ່ງດວງຈັນບໍລິສຸດໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ
ໂດຫາ 65
खग मृग परिजन नगरु बनु बलकल बिमल दुकूल।नाथ साथ सुरसदन सम परनसाल सुख मूल।।65।।
khaga mṛga parijana nagaru banu balakala bimala dukūla |nātha sātha surasadana sama paranasāla sukha mūla ||65||
ນົກແລະກວາງເປັນຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ປ່າໄມ້ເປັນເມືອງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ; ເຄື່ອງນຸ່ງຈາກເປືອກໄມ້ເປັນເຄື່ອງນຸ່ງທີ່ສະຫວ່າງງາມຂອງຂ້າພະເຈົ້າ. ເຈົ້າພໍ່ເອີຍ, ເມື່ອຢູ່ກັບພຣະອົງ, ບ່ອນພັກເຊົາທີ່ມີໃບໄມ້ກາຍເປັນທີ່ພັກອາໄສແຫ່ງຄວາມສຸກ, ເທົ່າທຽບກັບສະຫວັນຂອງພະເທບທັງຫຼາຍ.
ເຈົາໄປ 66.1-4
बनदेवीं बनदेव उदारा।करिहहिं सासु ससुर सम सारा।।
कुस किसलय साथरी सुहाई।प्रभु सँग मंजु मनोज तुराई।।
कंद मूल फल अमिअ अहारू।अवध सौध सत सरिस पहारू।।
छिनु छिनु प्रभु पद कमल बिलोकि।रहिहउँ मुदित दिवस जिमि कोकी।।
बन दुख नाथ कहे बहुतेरे।भय बिषाद परिताप घनेरे।।
प्रभु बियोग लवलेस समाना।सब मिलि होहिं न कृपानिधाना।।
अस जियँ जानि सुजान सिरोमनि।लेइअ संग मोहि छाड़िअ जनि।।
बिनती बहुत करौं का स्वामी।करुनामय उर अंतरजामी।।
banadevīṁ banadeva udārā |karihahiṁ sāsu sasura sama sārā ||
kusa kisalaya sātharī suhāī |prabhu sãga maṁju manoja turāī ||
kaṁda mūla phala amia ahārū |avadha saudha sata sarisa pahārū ||
chinu chinu prabhu pada kamala biloki |rahihaũ mudita divasa jimi kokī ||
bana dukha nātha kahe bahutere |bhaya biṣāda paritāpa ghanere ||
prabhu biyoga lavalesa samānā |saba mili hohiṁ na kṛpānidhānā ||
asa jiyã jāni sujāna siromani |leia saṁga mohi chāṛia jani ||
binatī bahuta karauṁ kā svāmī |karunāmaya ura aṁtarajāmī ||
ເທວີແລະເທວະດາແຫ່ງປ່າຜູ້ມີຈິດໃຈກວ້າງຂວາງ ຈັກດູແລຂ້າພະເຈົ້າດັ່ງທີ່ແມ່ແລະພໍ່ສາມີຈະເຮັດ ຕຽງທີ່ສວຍງາມດ້ວຍຫຍ້າກຸສ ແລະໃບອ່ອນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຢູ່ຂ້າງ ຈະປຽບດັ່ງຕຽງອ່ອນນຸ່ມຂອງພຣະກາມເທບ ຫົວ ຮາກ ແລະ ຫມາກໄມ້ ຈະເປັນອາຫານດັ່ງອາມິດ ແລະ ພູເຂົາຈະປຽບດັ່ງວັງຮ້ອຍແຫ່ງອະຍົດທະຍາ ມອງພຣະບາດບົບຊົງຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າທຸກຂະນະ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຢູ່ດ້ວຍຄວາມຊົງບັນຍັດ ດັ່ງນົກຈັກວີໃນເວລາກາງເວັນ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າເດີອົງ ພຣະອົງໄດ້ຕຣັດວ່າຄວາມລຳບາກໃນປ່າມີຫຼາຍຢ່າງ ຄວາມຢ້ານກົວ ຄວາມໂສກເສົ້າ ແລະ ຄວາມທົນທຸກນັບບໍ່ຖ້ວນ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າເດີອົງ ຄັງແຫ່ງຄວາມກຣຸນາ ຄວາມທົນທຸກທັງປວງຮ່ວມກັນກໍບໍ່ທຽບໄດ້ເຖິງແມ້ພຽງເສດເຫຼືອຂອງຄວາມເຈັບປວດຈາກການພຣາກຈາກພຣະອົງ ທຣະຊາບດັ່ງນີ້ໃນພຣະຫຣະດາ ມົງກຸດແຫ່ງປັນຍາ ຂໍນຳຂ້າພະເຈົ້າໄປດ້ວຍ ຢ່າທິ້ງຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າເດີອົງ ຂ້າພະເຈົ້າຄວນອອນວອນຫຼາຍປານໃດ ພຣະອົງເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມກຣຸນາ ແລະ ຊາບໃຈຂອງຄົນທຸກຄົນ
ໂດຫາ 66
राखिअ अवध जो अवधि लगि रहत न जनिअहिं प्रान।दीनबंधु संदर सुखद सील सनेह निधान।।66।।
rākhia avadha jo avadhi lagi rahata na janiahiṁ prāna |dīnabaṁdhu saṁdara sukhada sīla saneha nidhāna ||66||
ຖ້າທ່ານເອົາຂ້ອຍໄວ້ທີ່ອະໂຍດະຍາຈົນກວ່າກຳນົດໄລຍະເວັນຈະໝົດໄປ ຢ່າຄິດວ່າຊີວິດຂອງຂ້ອຍຈະຍັງຢູ່ໃນຕົວ ໂອ ມິດຂອງຜູ້ຕໍ່າຕ້ອຍ ຜູ້ງົດງາມແລະຜູ້ປະທານຄວາມສຸກ ຄັງສົມບັດແຫ່ງຄຸນທຳອັນອ່ອນໂຍນແລະຄວາມຮັກ
ເຈົາໄປ 67.1-4
मोहि मग चलत न होइहि हारी।छिनु छिनु चरन सरोज निहारी।।
सबहि भाँति पिय सेवा करिहौं।मारग जनित सकल श्रम हरिहौं।।
पाय पखारी बैठि तरु छाहीं।करिहउँ बाउ मुदित मन माहीं।।
श्रम कन सहित स्याम तनु देखें।कहँ दुख समउ प्रानपति पेखें।।
सम महि तृन तरुपल्लव डासी।पाग पलोटिहि सब निसि दासी।।
बारबार मृदु मूरति जोही।लागहि तात बयारि न मोही।।
को प्रभु सँग मोहि चितवनिहारा।सिंघबधुहि जिमि ससक सिआरा।।
मैं सुकुमारि नाथ बन जोगू।तुम्हहि उचित तप मो कहुँ भोगू।।
mohi maga calata na hoihi hārī |chinu chinu carana saroja nihārī ||
sabahi bhā̃ti piya sevā karihauṁ |māraga janita sakala śrama harihauṁ ||
pāya pakhārī baiṭhi taru chāhīṁ |karihaũ bāu mudita mana māhīṁ ||
śrama kana sahita syāma tanu dekheṁ |kahã dukha samau prānapati pekheṁ ||
sama mahi tṛna tarupallava ḍāsī |pāga paloṭihi saba nisi dāsī ||
bārabāra mṛdu mūrati johī |lāgahi tāta bayāri na mohī ||
ko prabhu sãga mohi citavanihārā |siṁghabadhuhi jimi sasaka siārā ||
maiṁ sukumāri nātha bana jogū |tumhahi ucita tapa mo kahũ bhogū ||
ຂ້ອຍຈະຍ່າງຕາມທາງໂດຍບໍ່ເມື່ອຍລ້າ ເພາະຂ້ອຍຈະເບິ່ງດອກບົວແຫ່ງພະບາດທ່ານທຸກຂະນຶົງ ຂ້ອຍຈະປະນິບາດທ່ານຜູ້ເປັນທີ່ຮັກທຸກປະການ ແລະ ຈະຂະຈຽມຄວາມເມື່ອຍລ້າທັງປວງທີ່ເກີດແຕ່ການເດີນທາງ ຂ້ອຍຈະລ້າງພະບາດທ່ານ ແລະ ເມື່ອທ່ານປະທັບນັ່ງໃຕ້ຮົ່ມເງົາໄມ້ ຂ້ອຍຈະພັດວີໃຫ້ທ່ານດ້ວຍໃຈຍິນດີ ເມື່ອຂ້ອຍເຫັນພະກາຍສີດຳຂອງທ່ານທີ່ມີຫຍາດເຫື່ອງ ຂ້ອຍຈະມີຄວາມທຸກໄດ້ຢ່າງໃດ ໃນຂະນະທີ່ໄດ້ເຫັນອົງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຊີວິດຂອງຂ້ອຍ ຂ້ອຍຜູ້ຮັບໃຊ້ຈະປູ່ຫຍ້າແລະໃບໄມ້ເທິງພື້ນຮາບ ແລະ ຈະນວດພະບາດທ່ານຕະຫຼອດທັງຄໍາຄືນ ທີ່ຈ້ອງມອງຮູບອັນອ່ອນໂຍນຂອງທ່ານຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳເລີກ ຂ້າພະເຈົ້າ ລົມຮ້ອນຍັງບໍ່ສາດັນຂ້ອຍໄດ້ເລີຍ ເມື່ອຂ້ອຍຢູ່ກັບພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ໃຜຫາກ້າຈ້ອງມອງຂ້ອຍ ດັ່ງດຽວກັບກະຕ່າຍຫຼືໝາປ່າບໍ່ກ້າມອງນາງສິງ ຂ້ອຍຜູ້ຮ່າງກາຍອ່ອນໂຍນນີ້ຈະເໝາະກັບປ່າບໍ ຂ້າພະເຈົ້າ ການບໍາເພັນເໝາະກັບທ່ານ ສ່ວນການຮັບສຸກເໝາະກັບຂ້ອຍ
ໂດຫາ 67
ऐसेउ बचन कठोर सुनि जौं न हृदउ बिलगान।तौ प्रभु बिषम बियोग दुख सहिहहिं पावँर प्रान।।67।।
aiseu bacana kaṭhora suni jauṁ na hṛdau bilagāna |tau prabhu biṣama biyoga dukha sahihahiṁ pāvãra prāna ||67||
ຖ້າຫາກຊົງຫົວໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ແຕກສະຫຼາຍເມືໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າຮຸນແຮງເຊັ່ນນີ້ ແລ້ວ ຂ້າທະເທີພະເຈົ້າ ລົມຫາຍໃຈອັນນ່ອຍເຫລົ່ານີ້ກໍຈະຍັງຄົງອົດທົນຕໍ່ຄວາມໂສກເສົ້າອັນຮຸນແຮງແຫ່ງການພາກພັກຈາກພະອົງຕໍ່ໄປ
ເຈົາໄປ 68.1-4
अस कहि सीय बिकल भइ भारी।बचन बियोगु न सकी सँभारी।।
देखि दसा रघुपति जियँ जाना।हठि राखें नहिं राखिहि प्राना।।
कहेउ कृपाल भानुकुलनाथा।परिहरि सोचु चलहु बन साथा।।
नहिं बिषाद कर अवसरु आजू।बेगि करहु बन गवन समाजू।।
कहि प्रिय बचन प्रिया समुझाई।लगे मातु पद आसिष पाई।।
बेगि प्रजा दुख मेटब आई।जननी निठुर बिसरि जनि जाई।।
फिरहि दसा बिधि बहुरि कि मोरी।देखिहउँ नयन मनोहर जोरी।।
सुदिन सुघरी तात कब होइहि।जननी जिअत बदन बिधु जोइहि।।
asa kahi sīya bikala bhai bhārī |bacana biyogu na sakī sãbhārī ||
dekhi dasā raghupati jiyã jānā |haṭhi rākheṁ nahiṁ rākhihi prānā ||
kaheu kṛpāla bhānukulanāthā |parihari socu calahu bana sāthā ||
nahiṁ biṣāda kara avasaru ājū |begi karahu bana gavana samājū ||
kahi priya bacana priyā samujhāī |lage mātu pada āsiṣa pāī ||
begi prajā dukha meṭaba āī |jananī niṭhura bisari jani jāī ||
phirahi dasā bidhi bahuri ki morī |dekhihaũ nayana manohara jorī ||
sudina sugharī tāta kaba hoihi |jananī jiata badana bidhu joihi ||
ກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ນາງສີດາກໍເສົ້າສະຫຼາດຢ່າງຍິ່ງ ບໍ່ສາຍົກທົນໄດ້ເຖິງແຕ່ຄຳວ່າການພະລາດຈາກກັນ ເຫັນສະພາບຂອງນາງ ພະຣາມກໍຊົງຮູ້ໃນພະຫະຍົນວ່າ ຖ້າຊົງບັງຄັບໃຫ້ນາງຢູ່ ນາງຈະບໍ່ຮັກສາຊີວິດໄວ້ ພະຜູ້ເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງລາຊະວົງສຸຣິຍຜູ້ຊົງກະລຸນາຕຣົດວ່າ ຈົ່ງປະລະຄວາມໂສກເສົ້າ ແລະ ຈົ່ງຕາມເຮົາໄປຍັງປ່າ ບໍ່ແມ່ນເວລາແຫ່ງຄວາມໂສກເສົ້າໃນມື້ນີ້ ຈົ່ງຮີບຮ້ອນຕຽມການເດີນທາງສູ່ປ່າໂດຍໄວ ຊົງປອບໃຈພະຊາຍາອັນເປັນທີ່ຮັກດ້ວຍພະວະຈະອັນເປັນທີ່ຮັກແລ້ວ ພະຣາມກໍຊົງກາບລົງຕໍ່ພະບາດຂອງພະມານດາ ແລະ ຮັບພະພອນ ພະນາງຕຣົດວ່າ ຈົ່ງກັບມາໂດຍໄວ ເພື່ອຂັດຊາຄວາມທຸກຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ຢ່າລືມມານດາຜູ້ໄຮ້ຄວາມກະລຸນາແລ້ວຈາກໄປ ຊະຕາກຳຈະປ່ຽນວາສະນາຂອງເຮົາອີກບໍ ທີ່ຈະໄດ້ເຫັນທັງສອງຜູ້ທີ່ຮັກດ້ວຍຕາອີກຄັ້ງ ລູກຮັກ ເມື່ອໃດຈະມີມື້ສຸກ ແລະ ໂມງງານມົງຄົນ ທີ່ມານດາຜູ້ຍັງມີຊີວິດຢູ່ຈະໄດ້ມອງໃບໜ້າງົດງາມດັ່ງຈັນຂອງເຈົ້າ
ໂດຫາ 68
बहुरि बच्छ कहि लालु कहि रघुपति रघुबर तात।कबहिं बोलाइ लगाइ हियँ हरषि निरखिहउँ गात।।68।।
bahuri baccha kahi lālu kahi raghupati raghubara tāta |kabahiṁ bolāi lagāi hiyã haraṣi nirakhihaũ gāta ||68||
ຮ້ອງເຈົ້າອີກຄັ້ງວ່າ ລູກຂອງເຮົາ ທີ່ຮັກຂອງເຮົາ ຣາຄຸປະຕີ ຣາຄຸພຣ ລູກຊາຍຂອງເຮົາ ເມືໃດເຮົາຈະໄດ້ຮຽກເຈົ້າມາ ກອດໄວ້ໃນອົກ ແລະ ຍິນດີມອງເຫັນຮ່າງກາຍຂອງເຈົ້າ
ເຈົາໄປ 69.1-4
लखि सनेह कातरि महतारी।बचनु न आव बिकल भइ भारी।।
राम प्रबोधु कीन्ह बिधि नाना।समउ सनेहु न जाइ बखाना।।
तब जानकी सासु पग लागी।सुनिअ माय मैं परम अभागी।।
सेवा समय दैअँ बनु दीन्हा।मोर मनोरथु सफल न कीन्हा।।
तजब छोभु जनि छाड़िअ छोहू।करमु कठिन कछु दोसु न मोहू।।
सुनि सिय बचन सासु अकुलानी।दसा कवनि बिधि कहौं बखानी।।
बारहि बार लाइ उर लीन्ही।धरि धीरजु सिख आसिष दीन्ही।।
अचल होउ अहिवातु तुम्हारा।जब लगि गंग जमुन जल धारा।।
lakhi saneha kātari mahatārī |bacanu na āva bikala bhai bhārī ||
rāma prabodhu kīnha bidhi nānā |samau sanehu na jāi bakhānā ||
taba jānakī sāsu paga lāgī |sunia māya maiṁ parama abhāgī ||
sevā samaya daiã banu dīnhā |mora manorathu saphala na kīnhā ||
tajaba chobhu jani chāṛia chohū |karamu kaṭhina kachu dosu na mohū ||
suni siya bacana sāsu akulānī |dasā kavani bidhi kahauṁ bakhānī ||
bārahi bāra lāi ura līnhī |dhari dhīraju sikha āsiṣa dīnhī ||
acala hou ahivātu tumhārā |jaba lagi gaṁga jamuna jala dhārā ||
ເຫັນພະມານດາທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກ ບໍ່ສາມາດເວົ້າຄຳໄດ້ ແລະ ອ່ອນແອເປັນຢ່າງຍິ່ງ ພະຣາມໄດ້ປອບໃຈພະນາງດ້ວຍວິທີຕ່າງໆ ເວລາແລະຄວາມອ່ອນໂຍນັ້ນບໍ່ສາມາດພັນນາໄດ້ ຄັ້ງນັ້ນຊານະກີໄດ້ກາບຂາພະມານດາສາວາ ແລ້ວຕຣົມວ່າ ຂໍສະຫວາຍ ມານດາ ອັ້ນເປັນຜູ້ອັບອາຍຍິ່ງ ໃນເວລາທີ່ຄວນຮັບໃຊ້ມານດາ ພະພຍາຍາມໄດ້ມອບປ່າໃຫ້ອັ້ນ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄວາມປາຖະຫນາໃນໃຈອັ້ນສຳເລັດ ຂໍມານດາລະທິການຄວາມໂສກເສົາ ແຕ່ຢ່າລະທິການຄວາມຮັກຕໍ່ອັ້ນ ພະພຍາຍາມນັ້ນແຮງ ອັ້ນບໍ່ມີຄວາມຜິດແຕ່ປະການໃດ ໄດ້ຍິນຄຳຂອງສີດາ ພະມານດາສາວາມີຈິດໃຈສັ່ນສະເທົາ ຈະພັນນາສະພາບຂອງພະນາງດ້ວຍປະການໃດໄດ້ ໄດ້ກອດສີດາໄວ້ທີ່ຫນ້າເອິກຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ແລ້ວສະຫງ່າງຈິດໃຈ ປະທານຄຳແນະນຳແລະພອນ ຂໍຄວາມສຸກໃນຊີວິດຄອງຄູ່ຂອງເຈົ້າຈົງມັ່ນຄົງ ຕະຫຼອດເທົ່າທີ່ນໍ້າຂອງຄົງຄາ ແລະ ຍະມຸນາຍັງໄຫຼ
ໂດຫາ 69
सीतहि सासु असीस सिख दीन्हि अनेक प्रकार।चली नाइ पद पदुम सिरु अति हित बारहिं बार।।69।।
sītahi sāsu asīsa sikha dīnhi aneka prakāra |calī nāi pada paduma siru ati hita bārahiṁ bāra ||69||
ພະສາສູລີໄດ້ໃຫ້ນາງຊາກຸນຕີຄຳປອບໃຈ ແລະ ພອນຫຼາຍປະເພດ. ກົ້ມຫົວລົງນອນບາດປັດດອກບົວ, ນາງໄດ້ອອກໄປດ້ວຍຄວາມຮັກຢ່າງສຸດ, ຄື້ນໆ.
Inside Prakarana 7
Compositional abstract
In this passage (Doha 60–69), the dominant rasa is Karuṇa braided with Śṛṅgāra-in-vipralambha (love in separation) and shaded by Dharma-vīra (heroism of renunciation). Rama’s resolve to honor the father’s word is the axis; around it, maternal tenderness and spousal devotion surge and break like waves. Kaushalya’s counsel to Sita is a didactic domestic dharma-text: service to elders, restraint, and the ‘safe’ path of household merit. Sita’s reply overturns mere prudence with bhakti-logic: without the Lord, every prosperity is grief; with Him, even bark-cloth is heaven. Theologically, the Manas here stages Saguna intimacy (पति-परमेश्वर) while quietly pointing to Nirguna steadiness: Rama’s equanimity and सत्य-प्रतिज्ञा are the formless dharma within the formed leela. The Sopāna placement is crucial: the seeker is taught that liberation’s staircase begins not in forests but in the heart’s consent to sacrifice.
The dialogue
- Tulasidas (kavi-narrator) channeling the Ayodhya household dialogue (Rama-Sita-Kaushalya-Sumitra)Sādhaka/Mana (the implied listener who must choose between comfort and dharma) · Uttar Ghat (Kakbhushundi–Garuda frame): household-leela narrated as inner instruction—how prem becomes tapas and how dharma becomes bhakti.
Frequently Asked Questions
Traditional satsang reading holds that reciting Sita’s ananyā-bhakti and Rama’s dharma-niṣṭhā strengthens vairāgya, steadies the mind in separation/sorrow, and grants ‘sahaj dhairya’ (natural fortitude) in household trials—turning grief into devotion and duty into worship.
A common practice is to insert the Ram-nāma samput—“श्रीराम जय राम जय जय राम”—especially after each Doha in this sequence, to seal the teaching that Rama’s presence alone converts ‘vana’ into ‘vaikuṇṭha’.
Ask anything about Prakarana 7 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
