Prakarana 3
यह सोपान ‘धर्म-राज्य’ के द्वार पर ‘मोह-राज्य’ की परीक्षा है: जहाँ रामराज्य का उत्सव (सगुण-लीला) भीतर ही भीतर काम–क्रोध–कपट की आँधी से टकराता है। साधक के लिए यह चरण बताता है कि मुक्ति का मार्ग केवल बाह्य शुभ-घटना नहीं, बल्कि मन के ‘कोपभवन’ में उठती वासनाओं का विवेकपूर्वक निराकरण है।
ຈຸດສູນລົດຊາດຂອງອະໂຍດະຍາການຊື່ວ່າເປັນການລວມກັນຂອງຄວາມເມດຕາ ແລະ ສັນຕິພາບ; ແຕ່ໃນພາກນີ້ ເມັດພັນຂອງຄວາມເມດຕານັ້ນຖືກຫົດດ້ວຍຄວາມຢ້ານ ແລະ ຄວາມຫຼອກລວງ. ຈິດໃຈຂອງໄກເກອີ, ເຄີຍສາມາດເປັນທີ່ພັກພັນຂອງຄວາມຮູ້ສຶກແມ່ ແລະ ທຳມະຍຸດຕິຂອງກະສັດ, ໂດຍຜ່ານຖ້ອຍຄຳເບື່ອຂອງມັນຖາຣາ ໄດ້ກາຍເປັນ "ວັງແຫ່ງຄວາມໂກດແຄ້ນ". ທີ່ນີ້ ຕຸນຊີດາສໄດ້ປະພັນບໍ່ແມ່ນຄຳສອນທາງການເມືອງ ແຕ່ເປັນຈິດຕະວິທະຍາ: ການກະຕຸ້ຂອງຕາຂວາ, ຄວາມຝັນຮ້າຍ, ການສັ່ນໄຫວຂອງຮ່າງກາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນສັນຍານລະອຽດຂອງການຫັນໄປສູ່ອະທຳມະ. ໃນຝ່າຍກົງກັນຂ້າມ ຍືນຢູ່ຄຳສັນຍາຂອງຄວາມຈິງຂອງທັສະຣາຖ (ປະເພນີຂອງວົງຣາຄູ): ພາຍໃນລີລາສະກຸນ ມັນເປັນຄວາມບໍ່ສາມາດຫຼີກເວັ້ນຂອງທຳມະ, ກະສັດອາດພັງທະລາຍ ແຕ່ຄຳເວົ້າຂອງພະອົງບໍ່ພັງ. ໂຄງສ້າງນີ້ເອງເຮັດໃຫ້ການປະສົມປະສານນິຣະຄຸນ-ສະຄຸນຂອງມານັດເລິກເຊິ່ງຂຶ້ນ: ເຖິງແມ່ນວ່າພະເຈົ້າມີພະລັງສູງສຸດ ແຕ່ໃນລະຄອນຂອງທຳມະພູຊນ ແລະ ມາຣິຍາດາ ພະອົງຍອມຮັບ "ການຜູກມັດ" ຕາມພະປະສົງຂອງພະອົງເອງ. ສຳລັບຜູ້ຊອກຫາ ຂໍ້ຄວາມຊັດເຈນ: ການຮັກສາຄວາມຈິງ ແລະ ຄວາມເໝາະສົມແມ່ນຂັ້ນຕໍ່ໄປຂອງບັນທັດ, ເຖິງແມ່ນເມື່ອຫົວໃຈມີລະດົມຄືນູນຂອງຄວາມເມດຕາ.
In this prakarana
People
Verses
ເຈົາໄປ 20.1-4
कैकयसुता सुनत कटु बानी।कहि न सकइ कछु सहमि सुखानी।।
तन पसेउ कदली जिमि काँपी।कुबरीं दसन जीभ तब चाँपी।।
कहि कहि कोटिक कपट कहानी।धीरजु धरहु प्रबोधिसि रानी।।
फिरा करमु प्रिय लागि कुचाली।बकिहि सराहइ मानि मराली।।
सुनु मंथरा बात फुरि तोरी।दहिनि आँखि नित फरकइ मोरी।।
दिन प्रति देखउँ राति कुसपने।कहउँ न तोहि मोह बस अपने।।
काह करौ सखि सूध सुभाऊ।दाहिन बाम न जानउँ काऊ।।
kaikayasutā sunata kaṭu bānī |kahi na sakai kachu sahami sukhānī ||
tana paseu kadalī jimi kā̃pī |kubarīṁ dasana jībha taba cā̃pī ||
kahi kahi koṭika kapaṭa kahānī |dhīraju dharahu prabodhisi rānī ||
phirā karamu priya lāgi kucālī |bakihi sarāhai māni marālī ||
sunu maṁtharā bāta phuri torī |dahini ā̃khi nita pharakai morī ||
dina prati dekhaũ rāti kusapane |kahaũ na tohi moha basa apane ||
kāha karau sakhi sūdha subhāū |dāhina bāma na jānaũ kāū ||
ໄກເກຍີ ທິດາຂອງກະສັດເກກະຍະ ໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳທີ່ຂົມຂືນ ບໍ່ສາດາວັດສິ່ງໃດໄດ້ ຫົດຫຍ່ອນດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວແລະເຫຍື້ອຫ່າງ ເຫື່ອງໄຫຼອອກທົ່ວກາຍ ນາງສັ່ນສະທ້ອນດຸ່ນດັ່ງຕົ້ນເກຍ ນາງໂກງຫຼັງຈຶ່ງກັດລີ້ນໄວ້ລະຫວ່າງແຂ້ ເລົ່າເລື່ອງແລ້ວເລື່ອງເລົ່າ ນັບລ້ານເລື່ອງລວງລອກ ປອບໃຈລາຊິນີວ່າ "ຈົ່ງມີຄວາມກ້າຫານ" ພະຫມລິຂິດຫັນປ່ຽນ ຍິງຊົ່ວກາຍເປັນທີ່ຮັກ ໄກເກຍີສັນລະເສີນນົກກະເຣຍ ສັນລະນາວ່າເປັນຫົງ "ຟັງເດີມັນທາຣາ ຖ້ອຍຄຳຂອງເຈົ້າເປັນຄວາມຈິງ ຕາຂວາຂອງຂ້ອຍສັ່ນໄຫວຢູ່ສະເໝີ ທຸກໆມື້ຂ້ອຍຝັນຮ້າຍໃນເວລາກາງຄືນ ແຕ່ຍ້ອນຄວາມຫຼົງໃຫຼຂອງຕົນ ຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ບອກເຈົ້າ ຂ້ອຍຈະເຮັດແນວໃດ ເພື່ອນອີ່ຍ ນິໄສຂອງຂ້ອຍຊື່ສັດບໍ່ມີເລ່ລ່ຽວ ບໍ່ສາແຍກຂວາຈາກຊ້າຍໄດ້"
ໂດຫາ 20
अपने चलत न आजु लगि अनभल काहुक कीन्ह।केहिं अघ एकहि बार मोहि दैअँ दुसह दुखु दीन्ह।।20।।
apane calata na āju lagi anabhala kāhuka kīnha |kehiṁ agha ekahi bāra mohi daiã dusaha dukhu dīnha ||20||
ຕາບໃດທີ່ອຳນາດຂອງເຮົາຈະອະນຸຍາດ ເຮົາບໍ່ເຄີຍເຮັດຄວາມເສຍຫາຍໃຫ້ໃຜເລີຍຈົນເຖິງບັດນີ້ ໂດຍບາບຫຍັງຫວັງ ຊະຕາຈຶ່ງໄດ້ມອບຄວາມທຸກທີ່ບໍ່ສາມາດທົນໄດ້ນີ້ໃຫ້ແກ່ເຮົາໃນຄັ້ງດຽວ
ເຈົາໄປ 21.1-4
नैहर जनमु भरब बरु जाइ।जिअत न करबि सवति सेवकाई।।
अरि बस दैउ जिआवत जाही।मरनु नीक तेहि जीवन चाही।।
दीन बचन कह बहुबिधि रानी।सुनि कुबरीं तियमाया ठानी।।
अस कस कहहु मानि मन ऊना।सुखु सोहागु तुम्ह कहुँ दिन दूना।।
जेहिं राउर अति अनभल ताका।सोइ पाइहि यहु फलु परिपाका।।
जब तें कुमत सुना मैं स्वामिनि।भूख न बासर नींद न जामिनि।।
पूँछेउ गुनिन्ह रेख तिन्ह खाँची।भरत भुआल होहिं यह साँची।।
भामिनि करहु त कहौं उपाऊ।है तुम्हरीं सेवा बस राऊ।।
naihara janamu bharaba baru jāi |jiata na karabi savati sevakāī ||
ari basa daiu jiāvata jāhī |maranu nīka tehi jīvana cāhī ||
dīna bacana kaha bahubidhi rānī |suni kubarīṁ tiyamāyā ṭhānī ||
asa kasa kahahu māni mana ūnā |sukhu sohāgu tumha kahũ dina dūnā ||
jehiṁ rāura ati anabhala tākā |soi pāihi yahu phalu paripākā ||
jaba teṁ kumata sunā maiṁ svāmini |bhūkha na bāsara nīṁda na jāmini ||
pū̃cheu guninha rekha tinha khā̃cī |bharata bhuāla hohiṁ yaha sā̃cī ||
bhāmini karahu ta kahauṁ upāū |hai tumharīṁ sevā basa rāū ||
ຂ້ອຍຂໍກັບໄປໃຊ້ຊີວິດຕະຫຼາດຊີວິດໃນເຮືອນຂອງພໍ່ ຕາບໃດທີ່ຍັງມີຊີວິດ ຂ້ອຍຈະບໍ່ຮັບໃຊ້ພັນລະຍິງຄູ່ແຂ່ງ ຜູ້ໃດທີ່ຊະຕາກຳໃຫ້ມີຊີວິດຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງສັດຕູ ຄວາມຕາຍຍ່ອມດີກວ່າຄວາມປາຖະຫາຈະມີຊີວິດຢູ່ຕໍ່ໄປສຳລັບຜູ້ນັ້ນ ພະມະເຫສີຕຣົກດ້ວຍຖ້ອຍຄຳທີ່ສັງເຄາະໂສກຫຼາຍປະການ ເມືໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ມັນທຣາ ຜູ້ເປັນແມ່ຍິງຫຼັງຄ້ອງກໍ່ເລີ່ມປະຕິບັດກົນລະຍຸຂອງແມ່ຍິງ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຕຣົກເຊັ່ນນີ້ ຮັບເອົາໃນໃຈວ່າເປັນເລື່ອງຕ່ຳຕົກ ຄວາມສຸກແລະຄວາມເປັນສາວີກີຂອງທ່ານຈະເພີ່ມພູນເປັນສອງເທົ່າທຸກໆມື້ ຜູ້ໃດທີ່ວາງກົນລະຍຸທຳຮ້າຍທ່ານຢ່າງຮ້າຍແຮງ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຜົນຂອງການກະທຳທີ່ສຸກເຕັມທີ່ດ້ວຍຕົນເອງ ຕັ້ງແຕ່ຂ້ອຍໄດ້ຍິນເລື່ອງກົນລະຍຸຊົ່ວຮ້າຍນີ້ ນາຍິງເອີຍ ຂ້ອຍບໍ່ມີຄວາມຫິວໃນເວລາກາງວັນແລະບໍ່ມີການນອນຫຼັບໃນເວລາກາງຄືນ ຂ້ອຍໄດ້ຖາມຜູ້ມີປັນຍາຜູ້ອ່ານລາງສັງຫາລິດ ແລະພວກເຂົາໄດ້ແຕ້າເສັ້ນແລະກ່າວວ່າ ພຣະຕະຈະຈະເປັນກະສັດ ນີ້ແມ່ນຄວາມຈິງ ນາຍິງເອີຍ ຖ້າທ່ານຈະລົງມືທຳ ຂ້ອຍຈະບອກວິທີໃຫ້ ພະລາຊາຊົງຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງການຮັບໃຊ້ຂອງທ່ານ
ໂດຫາ 21
परउँ कूप तुअ बचन पर सकउँ पूत पति त्यागि।कहसि मोर दुखु देखि बड़ कस न करब हित लागि।।21।।
paraũ kūpa tua bacana para sakaũ pūta pati tyāgi |kahasi mora dukhu dekhi baṛa kasa na karaba hita lāgi ||21||
ຕາມພະລະຂອງທ່ານ ຂ້ອຍຍອມຂົ້ນໄປໃນເຕົ້າ ເຖິງຈະລະທິງບຸດແລະຜົວກໍຍອມໄດ້ ທ່ານກ່າວວ່າທ່ານເຫັນຄວາມທຸກຍາກອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂອງຂ້ອຍ ແລ້ວເຫດໃດຂ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ປະຕິບັດຕາມຄຳແນະນຳເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຕົນເລີຍ
ເຈົາໄປ 22.1-4
कुबरीं करि कबुली कैकेई।कपट छुरी उर पाहन टेई।।
लखइ न रानि निकट दुखु कैंसे।चरइ हरित तिन बलिपसु जैसें।।
सुनत बात मृदु अंत कठोरी।देति मनहुँ मधु माहुर घोरी।।
कहइ चेरि सुधि अहइ कि नाही।स्वामिनि कहिहु कथा मोहि पाहीं।।
दुइ बरदान भूप सन थाती।मागहु आजु जुड़ावहु छाती।।
सुतहि राजु रामहि बनवासू।देहु लेहु सब सवति हुलासु।।
भूपति राम सपथ जब करई।तब मागेहु जेहिं बचनु न टरई।।
होइ अकाजु आजु निसि बीतें।बचनु मोर प्रिय मानेहु जी तें।।
kubarīṁ kari kabulī kaikeī |kapaṭa churī ura pāhana ṭeī ||
lakhai na rāni nikaṭa dukhu kaiṁse |carai harita tina balipasu jaiseṁ ||
sunata bāta mṛdu aṁta kaṭhorī |deti manahũ madhu māhura ghorī ||
kahai ceri sudhi ahai ki nāhī |svāmini kahihu kathā mohi pāhīṁ ||
dui baradāna bhūpa sana thātī |māgahu āju juṛāvahu chātī ||
sutahi rāju rāmahi banavāsū |dehu lehu saba savati hulāsu ||
bhūpati rāma sapatha jaba karaī |taba māgehu jehiṁ bacanu na ṭaraī ||
hoi akāju āju nisi bīteṁ |bacanu mora priya mānehu jī teṁ ||
ຫຼັງຈາກມັນທາຣາຍິງຫຼັງກ້າງໄດ້ຊະນະໃຈໄກເກຍີແລ້ວ ໄດ້ລຽບມີດແຫ່ງການຫຼອກລວງໄວ້ທີ່ຫົວໃຈຂອງນາງ ບົນຫີນແຫ່ງຄວາມແຂງກະດ້າງຂອງນາງ ລາຊິນີບໍ່ເຫັນວ່າຄວາມທຸກຢູ່ໃກ້ສັກເທົ່າໃດ ດັ່ງສັດທີ່ຈະຖືກບູຊາກຳລັງກິນຫຍ້າສີຂຽວຢູ່ ຄຳເວົ້າຂອງນາງຟັງແລ້ວອ່ອນນຸ່ມແຕ່ຕອນທ້າຍຮຸນແຮງ ດັ່ງວ່ານາງກຳລັງໃຫ້ນ້ຳຜຶ້ງປະສົມກັບຢາພິດຮ້າຍແຮງ ນາງຂັດບໍລິວານວ່າ "ທ່ານຈື່ໄດ້ຫຼືບໍ່ ນາຍິງ ທ່ານເຄີຍເລົ່າເລື່ອງໃຫ້ຂ້ອຍຟັງ" ພອນສອງຢ່າງຍັງຢູ່ກັບກະສັດ ຈົ່ງຂໍພອນເຫຼົ່ານັ້ນມື້ນີ້ ແລະ ບັນເທົາຄວາມຮ້ອນແຮໃນໜ້າເອິກຂອງທ່ານ ຈົ່ງຂໍລາຊະບັນລັງໃຫ້ບຸດຕະລະຂອງທ່ານ ແລະ ການເນລະເທດໄປຢູ່ປ່າໃຫ້ພະລາມ ແລ້ວຮັບເອົາຄວາມຊົມບັນຍົດແຫ່ງຊະນະເໜືອຄູ່ແຄທັງຫມົດມາເປັນຂອງທ່ານ ເມື່ອກະສັດໄດ້ສາບານດ້ວຍພະນາມພະລາມແລ້ວ ທ່ານຈົ່ງທວງຂໍໃນສິ່ງທີ່ພະວະຈະຂອງພະອົງຈະບໍ່ສາມາດຜິດໄດ້ ຖ້າຄືນນີ້ຜ່ານໄປ ເລື່ອງຈະເສຍຫາຍທັງຫມົດ ຈົ່ງຖືຄຳເວົ້າຂອງຂ້ອຍດັ່ງຊີວິດຂອງທ່ານເອງ"
ໂດຫາ 22
बड़ कुघातु करि पातकिनि कहेसि कोपगृहँ जाहु।काजु सँवारेहु सजग सबु सहसा जनि पतिआहु।।22।।
baṛa kughātu kari pātakini kahesi kopagṛhã jāhu |kāju sãvārehu sajaga sabu sahasā jani patiāhu ||22||
ຫຼັງຈາກວາງແຜນຮ້າຍອັນໂຫດຮ້າຍໃຫຍ່ນີ້ແລ້ວ ຍິງບາບຜູ້ນັ້ນກ່າວວ່າ ຈົ່ງໄປຫາຫ້ອງແຫ່ງຄວາມໂກດ ຈົ່ງຈັດການວຽກງານດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງທຸກຢ່າງ ແລະ ຢ່າໄວ້ວາງໃຈໃຫ້ກະສັດຢ່າງຟ້າຫຼືງ່າຍດາຍ
ເຈົາໄປ 23.1-4
कुबरिहि रानि प्रानप्रिय जानी।बार बार बड़ि बुद्धि बखानी।।
तोहि सम हित न मोर संसारा।बहे जात कइ भइसि अधारा।।
जौं बिधि पुरब मनोरथु काली।करौं तोहि चख पूतरि आली।।
बहुबिधि चेरिहि आदरु देई।कोपभवन गवनि कैकेई।।
बिपति बीजु बरषा रितु चेरी।भुइँ भइ कुमति कैकेई केरी।।
पाइ कपट जलु अंकुर जामा।बर दोउ दल दुख फल परिनामा।।
कोप समाजु साजि सबु सोई।राजु करत निज कुमति बिगोई।।
राउर नगर कोलाहलु होई।यह कुचालि कछु जान न कोई।।
kubarihi rāni prānapriya jānī |bāra bāra baṛi buddhi bakhānī ||
tohi sama hita na mora saṁsārā |bahe jāta kai bhaisi adhārā ||
jauṁ bidhi puraba manorathu kālī |karauṁ tohi cakha pūtari ālī ||
bahubidhi cerihi ādaru deī |kopabhavana gavani kaikeī ||
bipati bīju baraṣā ritu cerī |bhuĩ bhai kumati kaikeī kerī ||
pāi kapaṭa jalu aṁkura jāmā |bara dou dala dukha phala parināmā ||
kopa samāju sāji sabu soī |rāju karata nija kumati bigoī ||
rāura nagara kolāhalu hoī |yaha kucāli kachu jāna na koī ||
ພະລາຊະເທວີຊົງຖືກຸບາຣີເປັນທີ່ຮັກດັ່ງຊີວິດ ແລະ ຊົງສັນເສີດປັນຍາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງນາງຊ້ຳໆ "ໃນໂລກນີ້ບໍ່ມີຜູ້ປາຖະຫນາດີເທົ່າເຈົ້າ ເມື່ອຂ້ອຍຖືກກະແຈກະທົນພັດໄປ ເຈົ້າໄດ້ເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງຂ້ອຍ" "ຖ້າພະພຣົມບັນດາຍໃຫ້ຄວາມປາຖະຫນາຂອງຂ້ອຍສຳເລັດໃນມື້ອື່ນ ເພື່ອນເອີຍ ຂ້ອຍຈະເຮັດໃຫ້ເຈົ້າເປັນແກ້ວຕາຂອງຂ້ອຍ" ຊົງສະແດງຄວາມເຄົາລົມຕໍ່ນາງຮັບໃຊ້ຫຼາຍປະການ ໄກເກຍີເສດຖະນາໄປຍັງຫ້ອງແຫ່ງຄວາມໂກກະ ມະຫັນທະລາເປັນເມັດພັນ ນາງຮັບໃຊ້ເປັນລະດູຝົນ ແລະ ຈິດໃຈອັນຊົ່ວຮ້າຍຂອງໄກເກຍີເປັນດິນ ເມື່ອໄດ້ຮັບນໍ້າແຫ່ງການຫຼອກລວງ ຕົ້ນອ່ອນກໍ່ງອກຂຶ້ນ ພອນສອງປະການເປັນໃບທັງສອງ ແລະ ຄວາມທຸກເປັນຜົນທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນທີ່ສຸດ ນາງຈັດແຈງເຄື່ອງປະກອບທັງປວງແຫ່ງຄວາມໂກກະ ແລະ ໃນຂະນະທີ່ຍັງຄອງລາຊະບັນນາຢູ່ ກໍ່ທຳລາຍມັນດ້ວຍຄວາມຄິດຊົ່ວຮ້າຍຂອງຕົນເອງ ໃນວັງລາຊະວະລະແລະນະຄອນເກີດສຽງອຶອືອຶ້ງ ແລະ ບໍ່ມີຜູ້ໃດຮູ້ເລື່ອງແຜນການຊົ່ວຮ້າຍນີ້ເລີຍ
ໂດຫາ 23
प्रमुदित पुर नर नारि सब सजहिं सुमंगलचार।एक प्रबिसहिं एक निर्गमहिं भीर भूप दरबार।।23।।
pramudita pura nara nāri saba sajahiṁ sumaṁgalacāra |eka prabisahiṁ eka nirgamahiṁ bhīra bhūpa darabāra ||23||
ຊາຍແລະຍິງໃນນະຄອນລ້ວນແຕ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີ; ທຸກຄົນກຳລັງກະກຽມພິທີມັງຄະລາດ. ບາງຄົນເຂົ້າໄປ, ບາງຄົນອອກມາ; ມີຝູງຊົນຫຼວງໃຫຍ່ຢູ່ທີ່ສານຂອງກະສັດ.
ເຈົາໄປ 24.1-4
बाल सखा सुन हियँ हरषाहीं।मिलि दस पाँच राम पहिं जाहीं।।
प्रभु आदरहिं प्रेमु पहिचानी।पूँछहिं कुसल खेम मृदु बानी।।
फिरहिं भवन प्रिय आयसु पाई।करत परसपर राम बड़ाई।।
को रघुबीर सरिस संसारा।सीलु सनेह निबाहनिहारा।।
जेंहि जेंहि जोनि करम बस भ्रमहीं।तहँ तहँ ईसु देउ यह हमहीं।।
सेवक हम स्वामी सियनाहू।होउ नात यह ओर निबाहू।।
अस अभिलाषु नगर सब काहू।कैकयसुता ह्दयँ अति दाहू।।
को न कुसंगति पाइ नसाई।रहइ न नीच मतें चतुराई।।
bāla sakhā suna hiyã haraṣāhīṁ |mili dasa pā̃ca rāma pahiṁ jāhīṁ ||
prabhu ādarahiṁ premu pahicānī |pū̃chahiṁ kusala khema mṛdu bānī ||
phirahiṁ bhavana priya āyasu pāī |karata parasapara rāma baṛāī ||
ko raghubīra sarisa saṁsārā |sīlu saneha nibāhanihārā ||
jeṁhi jeṁhi joni karama basa bhramahīṁ |tahã tahã īsu deu yaha hamahīṁ ||
sevaka hama svāmī siyanāhū |hou nāta yaha ora nibāhū ||
asa abhilāṣu nagara saba kāhū |kaikayasutā hdayã ati dāhū ||
ko na kusaṁgati pāi nasāī |rahai na nīca mateṁ caturāī ||
ໝູ່ເພື່ອນແຕ່ເດັກໄດ້ຍິນຂ່າວແລ້ວມີຄວາມຍິນດີໃນໃຈ ແລະ ໄດ້ລວມກັນເປັນກຸ່ມສິບຫຼືຫ້າຄົນ ແລ້ວໄປຫາຣາມ ພຣະຜູ້ເປັນພຣະເຈົ້າທຣະຮູ້ຄວາມຮັກຂອງເຂົາ ໄດ້ຕ້ອນຮັບເຂົາດ້ວຍກຽດ ແລະ ໄດ້ຖາມຫາຄວາມສະບາຍດ້ວຍຖ້ອຍຄຳອ່ອນໂຍນ ຫຼັງຈາກໄດ້ຮັບພຣະບັນຍັດຈາກພຣະຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ເຂົາໄດ້ກັບໄປເຮືອນຂອງຕົນ ສັດສະນາຣາມຊຶ່ງກັນແລະກັນໄປຕະຫຼອດທາງ "ໃຜໃນໂລກນີ້ສະເໝີນກັບວີຣະບຸຣຸດແຫ່ງຣາຄຸ ຜູ້ຮັກສາຄວາມອ່ອນໂຍນ ແລະ ຄວາມຮັກ? ໃນຊາດໃດທີ່ເຮົາພັດພັນເພາະອຳນາດແຫ່ງກັມ ຂໍພຣະເຈົ້າປະທານສິ່ງນີ້ແກ່ເຮົາໃນທຸກຊາດ: ຂໍໃຫ້ເຮົາເປັນຜູ້ຮັບໃຊ້ ແລະ ພຣະເຈົ້າຂອງນາງສີດາເປັນນາຍຂອງເຮົາ ຂໍໃຫ້ຄວາມສຳພັນນີ້ຢູ່ຮອດທ້າຍ" ຄວາມປາຖະຫນາດັ່ງກ່າວມີຢູ່ໃນໃຈຂອງທຸກຄົນໃນເມືອງ ແຕ່ໃນໃຈຂອງນາງໄກຍະເກສີ ທິດາແຫ່ງກະສັດເກກະຍະ ມີໄຟໄໝ້ຢ່າງຮຸນແຮງ ໃຜບໍ່ພັງພັນເພາະຄົບກັບຄົນຊົ່ວ? ຄວາມສະຫຼາດບໍ່ຢູ່ໃນໃຈຂອງຄົນຕໍ່າຕ້ອຍ
ໂດຫາ 24
साँस समय सानंद नृपु गयउ कैकेई गेहँ।गवनु निठुरता निकट किय जनु धरि देह सनेहँ।।24।।
sā̃sa samaya sānaṁda nṛpu gayau kaikeī gehã |gavanu niṭhuratā nikaṭa kiya janu dhari deha sanehã ||24||
ໃນຕອນແລງ ພະຣາຊາຜູ້ປິຕິສຸກ ໄດ້ເສດຖະຫາຍໄປຫາວັງຂອງໄກເກຍີ ດັ່ງວ່າຄວາມຮັກໄດ້ຮັບເອົາກາຍເນື້ອ ແລ້ວເດີນທາງໄປຫາຄວາມໂຫດຮ້າຍ
ເຈົາໄປ 25.1-4
कोपभवन सुनि सकुचेउ राउ।भय बस अगहुड़ परइ न पाऊ।।
सुरपति बसइ बाहँबल जाके।नरपति सकल रहहिं रुख ताकें।।
सो सुनि तिय रिस गयउ सुखाई।देखहु काम प्रताप बड़ाई।।
सूल कुलिस असि अँगवनिहारे।ते रतिनाथ सुमन सर मारे।।
सभय नरेसु प्रिया पहिं गयऊ।देखि दसा दुखु दारुन भयऊ।।
भूमि सयन पटु मोट पुराना।दिए डारि तन भूषण नाना।।
कुमतिहि कसि कुबेषता फाबी।अन अहिवातु सूच जनु भाबी।।
जाइ निकट नृपु कह मृदु बानी।प्रानप्रिया केहि हेतु रिसानी।।
kopabhavana suni sakuceu rāu |bhaya basa agahuṛa parai na pāū ||
surapati basai bāhãbala jāke |narapati sakala rahahiṁ rukha tākeṁ ||
so suni tiya risa gayau sukhāī |dekhahu kāma pratāpa baṛāī ||
sūla kulisa asi ãgavanihāre |te ratinātha sumana sara māre ||
sabhaya naresu priyā pahiṁ gayaū |dekhi dasā dukhu dāruna bhayaū ||
bhūmi sayana paṭu moṭa purānā |die ḍāri tana bhūṣaṇa nānā ||
kumatihi kasi kubeṣatā phābī |ana ahivātu sūca janu bhābī ||
jāi nikaṭa nṛpu kaha mṛdu bānī |prānapriyā kehi hetu risānī ||
ກະສັດໄດ້ຖອຍຫຼັງເມື່ອໄດ້ຍິນເຖິງຫ້ອງແຫ່ງຄວາມໂກດ ແລະ ເນື່ອງຈາກຄວາມຢ້ານກົວ ພະບາດຂອງພະອົງຈຶ່ງກ້າວໄປຂ້າງໜ້າບໍ່ໄດ້ ຜູ້ທີ່ພະເຈົ້າແຫ່ງເທວະດາສະເດັດຢູ່ໃນພະຫັດທີ່ເຂັ້ມແຂງ ແລະ ກະສັດທັງປວງຕ່າງຮັກສາຕົນໃຫ້ຢູ່ໃນຄວາມເມດຕາຂອງພະອົງ ເຖິງແມ່ນພະອົງກໍຍັງແຫ້ງເໜືອເມື່ອໄດ້ຍິນເຖິງຄວາມໂກດຂອງຍິງ ຈົ່ງເບິ່ງອຳນາດ ແລະ ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງກາມເທບ ຜູ້ທີ່ມີຕຣີສູນ ວຊຣ ແລະ ດາບຢູ່ເທິງກາຍ ກໍຖືກລູກສອນດອກໄມ້ຂອງພະເຈົ້າແຫ່ງຣະຕິຍິງລົງ ກະສັດເສດຈົງໄປຫາພະຊາຍາຜູ້ເປັນທີ່ຮັກດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ ແລະ ເມື່ອເຫັນສະພາບຂອງພະນາງ ກໍເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າອັນເຈັບປວດ ພະນາງບັນທົດຢູ່ເທິງດິນດ້ວຍຜ້າເກົ່າຫຍາບແຂງ ແລະ ໄດ້ຖອດເຄື່ອງປະດັບຫຼາຍຢ່າງອອກຈາກກາຍ ເຄື່ອງນຸ່ງອັນນ່າສົມຄວາມນັ້ນເໝາະສົມກັບຍິງຜູ້ມີຈິດໃຈຊົ່ວຮ້າຍຢ່າງດີ ລວດດັ່ນວ່າບົ່ງບອກເຖິງການກາຍເປັນໝ້າຍໃນອະນາຄົດ ກະສັດເຂົ້າໄປໃກ້ ແລະ ຕຣົດດ້ວຍສຽງອັນອ່ອນໂຍນວ່າ ດັ່ງຊີວິດອັນເປັນທີ່ຮັກ ເຫດໃດຈຶ່ງໂກດ?
ສັນທະ 25
केहि हेतु रानि रिसानि परसत पानि पतिहि नेवारई।मानहुँ सरोष भुअंग भामिनि बिषम भाँति निहारई।।
दोउ बासना रसना दसन बर मरम ठाहरु देखई।तुलसी नृपति भवतब्यता बस काम कौतुक लेखई।।
kehi hetu rāni risāni parasata pāni patihi nevāraī |mānahũ saroṣa bhuaṁga bhāmini biṣama bhā̃ti nihāraī ||
dou bāsanā rasanā dasana bara marama ṭhāharu dekhaī |tulasī nṛpati bhavatabyatā basa kāma kautuka lekhaī ||
"ດ້ວຍເຫດຜົນໃດ ພະລາຊະນີ ຈຶ່ງຂຸດໃຈ?" ພະອົງຕຣົມຖາມ ແລ້ວພະຫັດຖະແຕະນາງ ແຕ່ນາງກໍເອື້ອຍພະສະຫະຍາອອກ ນາງມອງພະອົງດ້ວຍທ່າທາງທີ່ຫນ້າຢ້ານ ດັ່ງງູພິດຕົວເມຍຜູ້ຂຸດໃຈ ຄວາມປາດຖະນາທັງສອງຂອງນາງປະດັບດັ່ງລີ້ນສອງໃນປາກ ແລະພອນທັງສອງປະດັບດັ່ງໂຄກອັນງົດງາມ ນາງກຳລັງມອງຫາຈຸດສຳຄັນທີ່ຈະກັດ ຕຸນສີດາດາດກາລວ່າ ພະຍາຜູ້ຢູ່ໃຕ້ອຳນາດແຫ່ງພະພຣະຫມາຍ ພະອົງເຫັນສິ່ງທັງໝົດເປັນພຽງການຫຼີ້ນຂອງຄູ່ຮັກ
ໂສຣະຖາ 25
बार बार कह राउ सुमुखि सुलोचिनि पिकबचनि।कारन मोहि सुनाउ गजगामिनि निज कोप कर।।25।।
bāra bāra kaha rāu sumukhi sulocini pikabacani |kārana mohi sunāu gajagāmini nija kopa kara ||25||
ພະຣາຊາທິພົນຕຣັສຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກວ່າ ໜ້າງາມຜູ້ມີດວງຕາງາມສຽງດັ່ງນົກກາເຫວາ ຜູ້ຍ່າງສະຫງ່າງຊ້າງ ຈົ່ງບອກເຫດຜົນແຫ່ງຄວາມໂມຫະຂອງເຈົ້າແກ່ຂ້ານະ
ເຈົາໄປ 26.1-4
अनहित तोर प्रिया केइँ कीन्हा।केहि दुइ सिर केहि जमु चह लीन्हा।।
कहु केहि रंकहि करौ नरेसू।कहु केहि नृपहि निकासौं देसू।।
सकउँ तोर अरि अमरउ मारी।काह कीट बपुरे नर नारी।।
जानसि मोर सुभाउ बरोरू।मनु तव आनन चंद चकोरू।।
प्रिया प्रान सुत सरबसु मोरें।परिजन प्रजा सकल बस तोरें।।
जौं कछु कहौ कपटु करि तोही।भामिनि राम सपथ सत मोही।।
बिहसि मागु मनभावति बाता।भूषन सजहि मनोहर गाता।।
घरी कुघरी समुझि जियँ देखू।बेगि प्रिया परिहरहि कुबेषू।।
anahita tora priyā keĩ kīnhā |kehi dui sira kehi jamu caha līnhā ||
kahu kehi raṁkahi karau naresū |kahu kehi nṛpahi nikāsauṁ desū ||
sakaũ tora ari amarau mārī |kāha kīṭa bapure nara nārī ||
jānasi mora subhāu barorū |manu tava ānana caṁda cakorū ||
priyā prāna suta sarabasu moreṁ |parijana prajā sakala basa toreṁ ||
jauṁ kachu kahau kapaṭu kari tohī |bhāmini rāma sapatha sata mohī ||
bihasi māgu manabhāvati bātā |bhūṣana sajahi manohara gātā ||
gharī kugharī samujhi jiyã dekhū |begi priyā pariharahi kubeṣū ||
ທີ່ຮັກ ຜູ້ໃດໄດ້ທຳຮ້າຍທ່ານ ຜູ້ໃດມີສອງຫົວ ແລະຍົມຣາຊປາດຖະຫນາຈະເອົາຜູ້ໃດໄປ ຈົ່ງບອກຂ້ອຍ ຂົນທົນຜູ້ໃດທີ່ຂ້ອຍຈະຕັ້ງໃຫ້ເປັນກະສັດ ຈົ່ງບອກຂ້ອຍ ກະສັດພະອົງໃດທີ່ຂ້ອຍຈະໄລ່ອອກຈາກແຜ່ນດິນ ຂ້ອຍສາມາດສັງຫານສັດຕູຂອງທ່ານໄດ້ ເຖິງແມ່ນອະມະຣະກໍຕາມ ບໍ່ນັບເອົາມະນຸດແລະຍິງຜູ້ນ່ຳເຫີຍດັ່ງແມງໄມ້ ທ່ານຮູ້ນິສັນຍະຂອງຂ້ອຍ ຜູ້ງາມງົດງາມ ໃຈຂອງຂ້ອຍແມ່ນນົກຈັກໂຣ ແລະໜ້າຂອງທ່ານແມ່ນພະຈັນ ທີ່ຮັກ ຊີວິດຂອງຂ້ອຍ ບຸດຂອງຂ້ອຍ ທັງໝົດຂອງຂ້ອຍ ຄອບຄົວແລະປະຊາຊົນຂອງຂ້ອຍ ທັງໝົດຢູ່ໃນອຳນາດຂອງທ່ານ ຖ້າຂ້ອຍກ່າວສິ່ງໃດແກ່ທ່ານດ້ວຍການຫຼອກລວງ ນາງຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ຂ້ອຍສາບານຮ້ອຍຄັ້ງຕໍ່ພະຣາມ ຈົ່ງຍິ້ມ ແລະຂໍສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ໃຈທ່ານປາດຖະຫນາ ແລະປະດັບກາຍທີ່ງົດງາມຂອງທ່ານດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບ ຈົ່ງພິຈານາໃນໃຈວ່ານີ້ແມ່ນໂມງອັນບໍ່ດີ ແລະດ່ວນເຖິງທີ່ຮັກ ຈົ່ງຖອດອອກເຄື່ອງແຕ່ງກາຍອັນບໍ່ເໝາະສົມນີ້
ໂດຫາ 26
यह सुनि मन गुनि सपथ बड़ि बिहसि उठी मतिमंद।भूषन सजति बिलोकि मृगु मनहुँ किरातिनि फंद।।26।।
yaha suni mana guni sapatha baṛi bihasi uṭhī matimaṁda |bhūṣana sajati biloki mṛgu manahũ kirātini phaṁda ||26||
ໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ນາງໄກເກຍີຜູ້ມີປັນຍາອ່ອນ ໄດ້ຂຽນຕຶກເຖິງຄວາມໜັກແໜ້ນຂອງປະຕິຍານໃນໃຈ ແລ້ວລຸກຂຶ້ນດ້ວຍຮອຍຍິ້ມ ນາງປະດັບຕົນດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບ ດັ່ງນາງລ່າສັດທີ່ເຫັນກວາງແລ້ວວາງດັກ
ເຈົາໄປ 27.1-4
पुनि कह राउ सुहृद जियँ जानी।प्रेम पुलकि मृदु मंजुल बानी।।
भामिनि भयउ तोर मनभावा।घर घर नगर अनंद बधावा।।
रामहि देउँ कालि जुबराजू।सजहि सुलोचनि मंगल साजू।।
दलकि उठेउ सुनि हृदउ कठोरू।जनु छुइ गयउ पाक बरतोरू।।
ऐसिउ पीर बिहसि तेहि गोई।चोर नारि जिमि प्रगटि न रोई।।
लखहिं न भूप कपट चतुराई।कोटि कुटिल मनि गुरू पढ़ाई।।
जद्यपि नीति निपुन नरनाहू।नारिचरित जलनिधि अवगाहू।।
कपट सनेहु बढ़ाइ बहोरी।बोली बिहसि नयन मुहु मोरी।।
puni kaha rāu suhṛda jiyã jānī |prema pulaki mṛdu maṁjula bānī ||
bhāmini bhayau tora manabhāvā |ghara ghara nagara anaṁda badhāvā ||
rāmahi deũ kāli jubarājū |sajahi sulocani maṁgala sājū ||
dalaki uṭheu suni hṛdau kaṭhorū |janu chui gayau pāka baratorū ||
aisiu pīra bihasi tehi goī |cora nāri jimi pragaṭi na roī ||
lakhahiṁ na bhūpa kapaṭa caturāī |koṭi kuṭila mani gurū paṛhāī ||
jadyapi nīti nipuna naranāhū |nāricarita jalanidhi avagāhū ||
kapaṭa sanehu baṛhāi bahorī |bolī bihasi nayana muhu morī ||
ພະຣາຊາຊົງຮູ້ວ່ານາງເປັນມິດສະຫນິດແທ້ໃນພະຫະລະຫະດາ ຈຶ່ງຕຣັດອີກຄັ້ງດ້ວຍສຽງອ່ອນໄພຣະສອນ ເຕັມດ້ວຍຄວາມຮັກ ນາງເອີຍ ສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ໃຈຂອງເຈົ້າຍິນດີໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຸກຫຼັງທຸກເຮືອນໃນນະຄອນ ມີແຕ່ຄວາມຍິນດີແລະການແສດງຄວາມຍິນດີ ມື້ອື່ນເຮົາຈະມອບຕຳແໜ່ງຣາຊະທາຍາດໃຫ້ພະຣາມ ຜູ້ມີດວງຕາງາມ ຈົ່ງຕຣຽມຈັດແຈງສິ່ງມົງຄົນໃຫ້ພ້ອມ ໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ໃຈທີ່ແຂງກະດ້າງຂອງນາງກໍເດັດຂຶ້ນແລະແຕກ ດັ່ງວ່າຝີທີ່ສຸກຖືກສຳຜັດ ຄວາມເຈັບປວດເຊັ່ນນັ້ນ ນາງກໍເຊື່ອງໄວ້ດ້ວຍຮອຍຍິ້ມ ດັ່ງດັງພັນລະຍາຂອງຂົມທີ່ບໍ່ກ້າຮ້ອງໄຫ້ອອກຢ່າງເປີດເຜີຍ ພະຣາຊາບໍ່ຊົງເຫັນເລ່ຫຼ້າຍແຫ່ງການຫຼອກລວງຂອງນາງ ເພາະນາງໄດ້ຮັບການສອນຈາກອາຈາຣຍຜູ້ເປັນແກ້ວມີຄ່າໃນຫມູ່ຄົນຄົດຫຼອກນັບລ້ານເທື່ອ ເຖິງພະຣາຊາຈະຊຳນານໃນການປົກຄອງກໍຕາມ ຈາຣິຍາຂອງສຕຣີແມ່ນມະຫາສະຫມຸດທີ່ເລິກເກີນຈະວັດໄດ້ ແລ້ວນາງກໍເພີ່ມຄວາມຮັກປອມໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນອີກ ຈຶ່ງເວົ້າດ້ວຍຮອຍຍິ້ມ ຫຍ້າຍຕາແລະໜ້າໄປທາງອື່ນ
ໂດຫາ 27
मागु मागु पै कहहु पिय कबहुँ न देहु न लेहु।देन कहेहु बरदान दुइ तेउ पावत संदेहु।।27।।
māgu māgu pai kahahu piya kabahũ na dehu na lehu |dena kahehu baradāna dui teu pāvata saṁdehu ||27||
"ຂໍ ຂໍ" ທ່ານລົມຢູ່ສະເໝີ ພະຍາຮັກ ແຕ່ທ່ານບໍ່ເຄີຍໃຫ້ ແລະ ດິນກໍບໍ່ເຄີຍໄດ້ຮັບ ທ່ານກ່າວວ່າຈະປະທານພອນສອງປະການ ແຕ່ດິນກໍຍັງສົງໄສວ່າຈະໄດ້ຮັບຫຼືບໍ່
ເຈົາໄປ 28.1-4
जानेउँ मरमु राउ हँसि कहई।तुम्हहि कोहाब परम प्रिय अहई।।
थाति राखि न मागिहु काऊ।बिसरि गयउ मोहि भोर सुभाऊ।।
झूठेहुँ हमहि दोषु जनि देहू।दुइ कै चारि मागि मकु लेहू।।
रघुकुल रीति सदा चलि आई।प्रान जाहुँ बरु बचनु न जाई।।
नहिं असत्य सम पातक पुंजा।गिरि सम होहिं कि कोटिक गुंजा।।
सत्यमूल सब सुकृत सुहाए।बेद पुरान बिदित मनु गाए।।
तेहि पर राम सपथ करि आई।सुकृत सनेह अवधि रघुराई।।
बात दृढ़ाइ कुमति हँसि बोली।कुमत कुबिहग कुलह जनु खोली।।
jāneũ maramu rāu hãsi kahaī |tumhahi kohāba parama priya ahaī ||
thāti rākhi na māgihu kāū |bisari gayau mohi bhora subhāū ||
jhūṭhehũ hamahi doṣu jani dehū |dui kai cāri māgi maku lehū ||
raghukula rīti sadā cali āī |prāna jāhũ baru bacanu na jāī ||
nahiṁ asatya sama pātaka puṁjā |giri sama hohiṁ ki koṭika guṁjā ||
satyamūla saba sukṛta suhāe |beda purāna bidita manu gāe ||
tehi para rāma sapatha kari āī |sukṛta saneha avadhi raghurāī ||
bāta dṛṛhāi kumati hãsi bolī |kumata kubihaga kulaha janu kholī ||
ພຣະຣາຊາຕຣັດດ້ວຍຮອຍພຣະຍໍລະມະໂສວານ "ເຮົາເຂົ້າໃຈຄວາມລັບຂອງເຈົ້າແລ້ວ ເຈົ້າມັກການໂກດຫຼາຍຍິ່ງ" "ເຈົ້າເກັບພອນໄວ້ແລະບໍ່ຂໍເລີຍ ໃນຄວາມຮຽບງ່າຍຂອງເຮົາ ເຮົາໄດ້ລືມໄປແລ້ວ" "ຢ່າຕຳໜິເຮົາດ້ວຍຄວາມເທັດ ຖ້າເຈົ້າພໍໃຈ ຈົ່ງຂໍສີ່ແທນສອງເຖີດ" "ປະເພນີຂອງຣາຊວົງຣຄຸເປັນມາສະເໝີວ່າ ຈະສິ້ນຊີວິດກໍຕາມ ແຕ່ພຣະວາຈາຕ້ອງບໍ່ຄອບ" "ບໍ່ມີກອງບາບໃດເທົ່າກັບຄວາມເທັດ ເມັດກຸນຊາແສນລ້ານຈະເທົ່າພູໄດ້ບໍ" "ຄວາມຈິງເປັນຮາກຂອງກຸສົນງານອັນງົດງາມທັງປວງ ເຊິ່ງຮູ້ຈາກພຣະເວດແລະພຣະປຸຣານ ແລະທີ່ມະນຸສຣ້ອຍຂຽນໄວ້" "ນອກຈາກນັ້ນ ເຮົາໄດ້ສາບາດຕໍ່ພຣະຣາມ ພຣະຜູ້ເປັນນາຍແຫ່ງຣາຊວົງຣຄຸ ຜູ້ເປັນຂີດໝົດແຫ່ງຄຸນງາມຄວາມດີແລະຄວາມຮັກ" ເມື່ອໃຫ້ພຣະອົງທຣະຫມັ້ນພຣະວາຈາແລ້ວ ນາງຜູ້ມີຈິດຊົ່ວກໍ່ຍິ້ມແລະກ່າວ ລວາດັ່ງນົກເຫັງຈອມປະສົງຮ້າຍໄດ້ຖືກຖອດໝວກອອກ
ໂດຫາ 28
भूप मनोरथ सुभग बनु सुख सुबिहंग समाजु।भिल्लनि जिमि छाड़न चहति बचनु भयंकरु बाजु।।28।।
bhūpa manoratha subhaga banu sukha subihaṁga samāju |bhillani jimi chāṛana cahati bacanu bhayaṁkaru bāju ||28||
ຄວາມປະສົງຂອງພະລາຊາເປີຍບ່ອນປ່າທີ່ງົດງາມ ແລະຝູງນົກທີ່ມີຄວາມສຸກຢູ່ໃນປ່ານັ້ນຄືຄວາມຍິນດີຂອງພະອົງ ໄກເກຍີເປີຍຍິງຊົນເຜົ່າພິນ ກຳລັງຈະປ່ອຍເຫັກທີ່ນ່າຢ້ານຂອງຄຳເວົ້າຂອງນາງໃສ່ພວກມັນ
ເຈົາໄປ 29.1-5
सुनहु प्रानप्रिय भावत जी का।देहु एक बर भरतहि टीका।।
मागउँ दूसर बर कर जोरी।पुरवहु नाथ मनोरथ मोरी।।
तापस बेष बिसेषि उदासी।चौदह बरिस रामु बनबासी।।
सुनि मृदु बचन भूप हियँ सोकू।ससि कर छुअत बिकल जिमि कोकू।।
गयउ सहमि नहिं कछु कहि आवा।जनु सचान बन झपटेउ लावा।।
बिबरन भयउ निपट नरपालू।दामिनि हनेउ मनहुँ तरु तालू।।
माथे हाथ मूदि दोउ लोचन।तनु धरि सोचु लाग जनु सोचन।।
मोर मनोरथु सुरतरु फूला।फरत करिनि जिमि हतेउ समूला।।
अवध उजारि कीन्हि कैकेईं।दीन्हसि अचल बिपति कै नेईं।।
sunahu prānapriya bhāvata jī kā |dehu eka bara bharatahi ṭīkā ||
māgaũ dūsara bara kara jorī |puravahu nātha manoratha morī ||
tāpasa beṣa biseṣi udāsī |caudaha barisa rāmu banabāsī ||
suni mṛdu bacana bhūpa hiyã sokū |sasi kara chuata bikala jimi kokū ||
gayau sahami nahiṁ kachu kahi āvā |janu sacāna bana jhapaṭeu lāvā ||
bibarana bhayau nipaṭa narapālū |dāmini haneu manahũ taru tālū ||
māthe hātha mūdi dou locana |tanu dhari socu lāga janu socana ||
mora manorathu surataru phūlā |pharata karini jimi hateu samūlā ||
avadha ujāri kīnhi kaikeīṁ |dīnhasi acala bipati kai neīṁ ||
ໄກເກຍີເວົ້າວ່າ ຈົງຟັງ ຜູ້ທີ່ຮັກ ທີ່ຮັກດັ່ງຊີວິດ ໃນສິ່ງທີ່ພໍໃຈໃຈຂອງຂ້ອຍ ຈົງມອບພອນໜຶ່ງແກ່ຂ້ອຍ ຄືການສະຖາປະນາພະຣະຣາຊາບຶຣດ ຂ້ອຍປະນາມືຂໍພອນທີສອງ ຂໍພະເຈົ້າຊົງປະຕິບັດຄວາມປາຖະໜາຂອງຂ້ອຍ ຂໍໃຫ້ພະຣາມຈົງຢູ່ໃນປ່າເປັນເວລາສິບສີ່ປີ ໃນຮູບແບບຂອງນັກບູຊາ ດຳລົງຊີວິດເປັນຜູ້ສະຫງວນຈາກໂລກ ໄດ້ຍິນຄຳເຢັນຢ້ອຍ ພະຣາຊາຫົວໃຈເສົ້າຫາຍ ດັ່ງນົກຈັກວາ ທີ່ເສົ້າທີ່ແສງຈັນສໍາຜັດ ຊົງຖອຍຫຼັງດ້ວຍຄວາມຢ້ານ ແລະ ຕຣົມບໍ່ໄດ້ ດັ່ງນົກກະຕ່າຍໃນປ່າ ເມື່ອເຫືລົງມາຈັບ ພະຣາຊາຊົງຫຍະດຈົນທັງໝົດ ດັ່ງສາຍຟ້າຜ່າຕົ້ນຕານ ຊົງວາງພະຫັດບົນພະຫົວແລະປິດພະເນົາທັງສອງ ດັ່ງວ່າຄວາມໂສກເສົ້າໄດ້ສະຫງວນໃນກາຍ ແລະ ເລີ່ມເສົ້າຫາຍ ຄວາມປາຖະໜາຂອງຂ້ອຍປຽບດັ່ງຕົ້ນກັນທະພຶກທີ່ອອກດອກ ເມື່ອຈະອອກຜົນ ຊ້າງເມຍໄດ້ຖອນຮາກຖອນໂຄນ ໄກເກຍີໄດ້ທຳລາຍອະຍຸດະຢາໃຫ້ຮ້າງ ແລະ ໄດ້ວາງຣາກຖານແຫ່ງຄວາມວິບັດຕິຢ່າງໝັ້ນຄົງ
ໂດຫາ 29
कवनें अवसर का भयउ गयउँ नारि बिस्वास।जोग सिद्धि फल समय जिमि जतिहि अबिद्या नास।।29।।
kavaneṁ avasara kā bhayau gayaũ nāri bisvāsa |joga siddhi phala samaya jimi jatihi abidyā nāsa ||29||
ເປັນເວລາໃດເອົາ ແລະ ເກີດຫຍັງຂຶ້ນ! ຂ້ອຍຫາຍນາໆ ເພາະໄວ້ໃຈໃຫ້ແກ່ຍິງ ດັ່ງດຽວກັບນັກບຳເພັນຕະທີ່ຖືກອະວິຊຊາທຳລາຍໃນເວລາທີ່ຜົນແຫ່ງການບຳເພັນໂຍຄະກຳລັງຈະສຸກ
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता में यह खंड ‘कुसंग-त्याग’ और ‘सत्यव्रत-स्थिरता’ का बोध कराता है; इसका पाठ मन के कोप/कपट को पहचानने की विवेक-शक्ति देता है और ‘वचन-पालन’ के संस्कार को दृढ़ करता है—जिससे गृहस्थ-धर्म और भक्ति दोनों में स्थैर्य आता है।
सामान्य राम-नाम-सम्पुट परंपरा: प्रत्येक दोहा/चौपाई के पूर्व या पश्चात ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ अथवा ‘राम राम’ नाम-जप। (विशेष स्थानीय परंपराएँ भिन्न हो सकती हैं।)
Ask anything about Prakarana 3 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
