Prakarana 3
यह सोपान ‘धर्म-राज्य’ के द्वार पर ‘मोह-राज्य’ की परीक्षा है: जहाँ रामराज्य का उत्सव (सगुण-लीला) भीतर ही भीतर काम–क्रोध–कपट की आँधी से टकराता है। साधक के लिए यह चरण बताता है कि मुक्ति का मार्ग केवल बाह्य शुभ-घटना नहीं, बल्कि मन के ‘कोपभवन’ में उठती वासनाओं का विवेकपूर्वक निराकरण है।
அயோத்தியா காண்டத்தின் ரச-மையம் கருணை–சாந்தத்தின் சங்கமம்; ஆனால் இப்பகுதியில் கருணையின் விதை ‘பயம்’ மற்றும் ‘கபடம்’ மூலம் பாசனமடைவது போலத் தெரிகிறது. கைகேயியின் அந்தரங்கம்—முன்பு தாய்மை-பாவமும் ராஜதர்மமும் தங்கும் இடமாக இருக்கக்கூடியது—மந்தரையின் கபட வாணியால் ‘கோபபவன்’ ஆக மாறுகிறது. துளசி இங்கே நீதி-சாஸ்திரம் அல்ல, மனோவியல் படைக்கிறார்: வலது கண் துடித்தல், கெட்ட கனவுகள், உடல் நடுக்கம்—இவை ‘அதர்ம-ப்ரவ்ருத்தி’யின் நுண் அறிகுறிகள். மறுபுறம் தசரதனின் சத்தியவ்ரதம் (ரகுகுல ரீதி) சகுண-லீலையில் தர்மத்தின் தவிர்க்கமுடியாத தன்மை: அரசன் உடைகிறான்; ஆனால் வாக்கு உடையாது. இதே அமைப்பு மானஸத்தின் நிர்குண–சகுண இணைப்பை மேலும் அடர்த்தியாக்குகிறது—ஈசன் சர்வசக்திமான் ஆனாலும், பக்த-தர்மமும் மரியாதையும் நிறைந்த லீலையில் தானே ‘பந்தனம்’ ஏற்கிறார். சாதகனுக்கான செய்தி: கருணையின் அலை இதயத்தில் எழுந்தாலும், சத்தியமும் மரியாதையும் காப்பதே அடுத்த படிக்கட்டின் வழி.
In this prakarana
People
Verses
சௌபாய் 20.1-4
कैकयसुता सुनत कटु बानी।कहि न सकइ कछु सहमि सुखानी।।
तन पसेउ कदली जिमि काँपी।कुबरीं दसन जीभ तब चाँपी।।
कहि कहि कोटिक कपट कहानी।धीरजु धरहु प्रबोधिसि रानी।।
फिरा करमु प्रिय लागि कुचाली।बकिहि सराहइ मानि मराली।।
सुनु मंथरा बात फुरि तोरी।दहिनि आँखि नित फरकइ मोरी।।
दिन प्रति देखउँ राति कुसपने।कहउँ न तोहि मोह बस अपने।।
काह करौ सखि सूध सुभाऊ।दाहिन बाम न जानउँ काऊ।।
kaikayasutā sunata kaṭu bānī |kahi na sakai kachu sahami sukhānī ||
tana paseu kadalī jimi kā̃pī |kubarīṁ dasana jībha taba cā̃pī ||
kahi kahi koṭika kapaṭa kahānī |dhīraju dharahu prabodhisi rānī ||
phirā karamu priya lāgi kucālī |bakihi sarāhai māni marālī ||
sunu maṁtharā bāta phuri torī |dahini ā̃khi nita pharakai morī ||
dina prati dekhaũ rāti kusapane |kahaũ na tohi moha basa apane ||
kāha karau sakhi sūdha subhāū |dāhina bāma na jānaũ kāū ||
கேகய மன்னனின் மகளான கைகேயி, கசப்பான சொற்களைக் கேட்டு, எதுவும் சொல்ல முடியாமல், பயத்தில் சுருண்டு வாடினாள். உடலில் வியர்வை பெருகி, வாழை மரம்போல நடுங்கினாள். அப்போது கூன்கோல் பெண் தன் நாக்கைப் பற்களால் கடித்தாள். கதை கதையாக, பல கோடி ஏமாற்றும் கதைகளைச் சொல்லிக்கொண்டே, ராணியை ஆறுதல்படுத்தி, "தைரியமாக இரு" என்றாள். விதி திரும்பியது, தீய பெண் அவளுக்குப் பிரியமானவளானாள்; கைகேயி கொக்கை அன்னம் என நினைத்துப் புகழ்ந்தாள். "கேள் மந்தரா, நீ சொல்வது உண்மை. என் வலது கண் தினமும் துடிக்கிறது. ஒவ்வொரு நாளும் இரவில் கெட்ட கனவுகள் காண்கிறேன், ஆனால் என் மயக்கத்தால் உனக்குச் சொல்லவில்லை. என்ன செய்வேன், தோழி? என் இயல்பு நேர்மையானது; வலது இடது என எதையும் அறிய மாட்டேன்."
தோஹா 20
अपने चलत न आजु लगि अनभल काहुक कीन्ह।केहिं अघ एकहि बार मोहि दैअँ दुसह दुखु दीन्ह।।20।।
apane calata na āju lagi anabhala kāhuka kīnha |kehiṁ agha ekahi bāra mohi daiã dusaha dukhu dīnha ||20||
இன்றுவரை என்னால் முடிந்த அளவு நான் யாருக்கும் தீங்கு செய்ததில்லை. என்ன பாவத்திற்காக விதி எனக்கு ஒரே தடவாக இந்தத் தாங்கொண்ணாத் துயரத்தைக் கொடுத்தது?
சௌபாய் 21.1-4
नैहर जनमु भरब बरु जाइ।जिअत न करबि सवति सेवकाई।।
अरि बस दैउ जिआवत जाही।मरनु नीक तेहि जीवन चाही।।
दीन बचन कह बहुबिधि रानी।सुनि कुबरीं तियमाया ठानी।।
अस कस कहहु मानि मन ऊना।सुखु सोहागु तुम्ह कहुँ दिन दूना।।
जेहिं राउर अति अनभल ताका।सोइ पाइहि यहु फलु परिपाका।।
जब तें कुमत सुना मैं स्वामिनि।भूख न बासर नींद न जामिनि।।
पूँछेउ गुनिन्ह रेख तिन्ह खाँची।भरत भुआल होहिं यह साँची।।
भामिनि करहु त कहौं उपाऊ।है तुम्हरीं सेवा बस राऊ।।
naihara janamu bharaba baru jāi |jiata na karabi savati sevakāī ||
ari basa daiu jiāvata jāhī |maranu nīka tehi jīvana cāhī ||
dīna bacana kaha bahubidhi rānī |suni kubarīṁ tiyamāyā ṭhānī ||
asa kasa kahahu māni mana ūnā |sukhu sohāgu tumha kahũ dina dūnā ||
jehiṁ rāura ati anabhala tākā |soi pāihi yahu phalu paripākā ||
jaba teṁ kumata sunā maiṁ svāmini |bhūkha na bāsara nīṁda na jāmini ||
pū̃cheu guninha rekha tinha khā̃cī |bharata bhuāla hohiṁ yaha sā̃cī ||
bhāmini karahu ta kahauṁ upāū |hai tumharīṁ sevā basa rāū ||
நான் என் தந்தையின் இல்லத்திற்குச் சென்று என் வாழ்நாள் முழுவதையும் கழிப்பேன்; உயிருடன் இருக்கும்வரை சவதியைச் சேவிக்க மாட்டேன். யாரை விதி பகைவன் வசப்படுத்தி உயிர்வாழச் செய்கிறதோ, அவருக்கு வாழ்வதை விரும்புவதை விட மரணமே நல்லது. அரசி பலவிதமாகத் தழுதழுத்துக் கூற, அதைக் கேட்ட குபரி மந்தரை பெண்ணின் கபடத்தைச் செயல்படுத்தினாள். ஏன் இவ்வாறு கூறுகிறீர், மனதிற்குச் சிறியதாக எண்ணி? உங்கள் இன்பமும் சுமங்கலியும் நாளுக்கு நாள் இருமடங்கு வளரும். உங்களுக்கு மிகப் பெரிய தீங்கு செய்ய எண்ணியவர், அதன் முழுக் கனிவை அவரே அனுபவிப்பார். இந்தத் தீய சதி கேட்டது முதல், என் அரசி, பகலில் பசி இல்லை, இரவில் உறக்கம் இல்லை. அறிகுறி பார்க்கும் அறிஞர்களை வினவினேன், அவர்கள் ஒரு கோடு போட்டு அறிவித்தனர்: பரதன் அரசாள்வான்; இது உண்மை. என் அரசி, நீர் செயல்பட்டால் ஒரு உபாயத்தைக் கூறுவேன்; அரசர் உம்முடைய சேவையின் வசத்தில் இருக்கிறார்.
தோஹா 21
परउँ कूप तुअ बचन पर सकउँ पूत पति त्यागि।कहसि मोर दुखु देखि बड़ कस न करब हित लागि।।21।।
paraũ kūpa tua bacana para sakaũ pūta pati tyāgi |kahasi mora dukhu dekhi baṛa kasa na karaba hita lāgi ||21||
உமது சொல்லுக்கு உடன்பட கிணற்றில் விழுந்து உயிர் விடுவேன்; என் மகனையும் கணவனையும் கூட கைவிட முடியும். என் பெருந்துன்பத்தை நீ காண்பதாகச் சொல்கிறாய்; என் நன்மைக்காக நீ சொல்வதை ஏன் செய்யக் கூடாது?
சௌபாய் 22.1-4
कुबरीं करि कबुली कैकेई।कपट छुरी उर पाहन टेई।।
लखइ न रानि निकट दुखु कैंसे।चरइ हरित तिन बलिपसु जैसें।।
सुनत बात मृदु अंत कठोरी।देति मनहुँ मधु माहुर घोरी।।
कहइ चेरि सुधि अहइ कि नाही।स्वामिनि कहिहु कथा मोहि पाहीं।।
दुइ बरदान भूप सन थाती।मागहु आजु जुड़ावहु छाती।।
सुतहि राजु रामहि बनवासू।देहु लेहु सब सवति हुलासु।।
भूपति राम सपथ जब करई।तब मागेहु जेहिं बचनु न टरई।।
होइ अकाजु आजु निसि बीतें।बचनु मोर प्रिय मानेहु जी तें।।
kubarīṁ kari kabulī kaikeī |kapaṭa churī ura pāhana ṭeī ||
lakhai na rāni nikaṭa dukhu kaiṁse |carai harita tina balipasu jaiseṁ ||
sunata bāta mṛdu aṁta kaṭhorī |deti manahũ madhu māhura ghorī ||
kahai ceri sudhi ahai ki nāhī |svāmini kahihu kathā mohi pāhīṁ ||
dui baradāna bhūpa sana thātī |māgahu āju juṛāvahu chātī ||
sutahi rāju rāmahi banavāsū |dehu lehu saba savati hulāsu ||
bhūpati rāma sapatha jaba karaī |taba māgehu jehiṁ bacanu na ṭaraī ||
hoi akāju āju nisi bīteṁ |bacanu mora priya mānehu jī teṁ ||
கூன் மந்தரை கைகேயியை ஒப்ப வைத்து, அவள் இதயக்கல்லில் வஞ்சகக் கத்தியைத் தீட்டினாள். ராணி தனக்கு எவ்வளவு அருகில் துன்பம் வந்துகொண்டிருக்கிறது என்று கண்டுகொள்ளவில்லை, பசும்புல் மேயும் பலிபசுவைப் போல. அவள் சொற்கள் கேட்க மென்மையாக இருந்தன, ஆனால் முடிவில் கடுமையாக இருந்தன, கொடிய விஷத்துடன் கலந்த தேனைக் கொடுப்பது போல. தாசி சொன்னாள்: "நினைவிருக்கிறதா இல்லையா, எஜமானியே? நீர் எனக்கு ஒரு கதை சொன்னீர்." "இரண்டு வரங்கள் அரசனிடம் பத்திரமாக இருக்கின்றன. இன்றே அவற்றைக் கேட்டு, உமது எரியும் நெஞ்சை ஆற்றிக்கொள்ளுங்கள்." "உமது மகனுக்கு அரசையும், ராமருக்கு வனவாசத்தையும் கேட்டு, சகபாடர்கள் அனைவர் மீதும் வெற்றியின் ஆனந்தத்தை எடுத்துக்கொள்ளுங்கள்." "அரசன் ராமர் மீது சத்தியம் செய்த போது, அப்போது கேட்கவும், அவன் வாக்கு மீறப்படாதிருக்க." "இன்று இரவு கடந்தால், காரியம் கெட்டுப்போகும். என் வார்த்தையை உமது உயிரைப் போலப் பிரியமாக மதியுங்கள்."
தோஹா 22
बड़ कुघातु करि पातकिनि कहेसि कोपगृहँ जाहु।काजु सँवारेहु सजग सबु सहसा जनि पतिआहु।।22।।
baṛa kughātu kari pātakini kahesi kopagṛhã jāhu |kāju sãvārehu sajaga sabu sahasā jani patiāhu ||22||
மிகப் பெரிய கொடிய சதியைத் திட்டமிட்டு, அந்தப் பாவியான பெண், "கோபத்தின் அறைக்குச் செல். முழு கவனத்துடன் காரியத்தைச் செய்து முடி, திடீரென்று அரசனை நம்பாதே" என்றாள்.
சௌபாய் 23.1-4
कुबरिहि रानि प्रानप्रिय जानी।बार बार बड़ि बुद्धि बखानी।।
तोहि सम हित न मोर संसारा।बहे जात कइ भइसि अधारा।।
जौं बिधि पुरब मनोरथु काली।करौं तोहि चख पूतरि आली।।
बहुबिधि चेरिहि आदरु देई।कोपभवन गवनि कैकेई।।
बिपति बीजु बरषा रितु चेरी।भुइँ भइ कुमति कैकेई केरी।।
पाइ कपट जलु अंकुर जामा।बर दोउ दल दुख फल परिनामा।।
कोप समाजु साजि सबु सोई।राजु करत निज कुमति बिगोई।।
राउर नगर कोलाहलु होई।यह कुचालि कछु जान न कोई।।
kubarihi rāni prānapriya jānī |bāra bāra baṛi buddhi bakhānī ||
tohi sama hita na mora saṁsārā |bahe jāta kai bhaisi adhārā ||
jauṁ bidhi puraba manorathu kālī |karauṁ tohi cakha pūtari ālī ||
bahubidhi cerihi ādaru deī |kopabhavana gavani kaikeī ||
bipati bīju baraṣā ritu cerī |bhuĩ bhai kumati kaikeī kerī ||
pāi kapaṭa jalu aṁkura jāmā |bara dou dala dukha phala parināmā ||
kopa samāju sāji sabu soī |rāju karata nija kumati bigoī ||
rāura nagara kolāhalu hoī |yaha kucāli kachu jāna na koī ||
அரசி குபரியைத் தன் பிராணனைப் போல அன்பாய்க் கருதி, மீண்டும் மீண்டும் அவளுடைய பெரும் புத்தியைப் புகழ்ந்தாள். "உனக்கு ஒப்பான நல்லுள்ளம் இவ்வுலகில் எனக்கு இல்லை. நான் வெள்ளத்தில் அடித்துச் செல்லப்படும்போது, நீ எனக்குத் துணையாய் இருந்தாய்." "இறைவன் என் விருப்பத்தை நாளை நிறைவேற்றினால், தோழி, உன்னை என் கண்ணின் மணியாக ஆக்குவேன்." தன் தோழியைப் பலவிதமாக மதித்து, கைகேயி கோபத்தின் அறைக்குச் சென்றாள். துன்பம் விதை, தோழி மழைக்காலம், கைகேயியின் தீய மனம் நிலமாயிற்று. வஞ்சகத்தின் நீரைப் பெற்று முளை வந்தது; இரண்டு வரங்கள் இரண்டு இலைகள், துயரம் அதன் கனியாய் முடிந்தது. கோபத்தின் எல்லா ஆயத்தங்களையும் செய்து, தன் அரசியாட்சியைக் கொண்டிருந்தவாறே தன் தீய ஆலோசனையால் அதை அழித்தாள். அரண்மனையிலும் நகரிலும் மகிழ்ச்சியின் பெரும் கொந்தளிப்பு இருந்தது, இந்தத் தீய சதியைப் பற்றி யாருக்கும் ஒன்றும் தெரியவில்லை.
தோஹா 23
प्रमुदित पुर नर नारि सब सजहिं सुमंगलचार।एक प्रबिसहिं एक निर्गमहिं भीर भूप दरबार।।23।।
pramudita pura nara nāri saba sajahiṁ sumaṁgalacāra |eka prabisahiṁ eka nirgamahiṁ bhīra bhūpa darabāra ||23||
நகரத்தின் ஆண்களும் பெண்களும் அனைவரும் ஆனந்தத்துடன் மங்களகரமான விழாச்சடங்குகளை ஏற்பாடு செய்தனர். சிலர் உள்ளே நுழைந்தனர், சிலர் வெளியே சென்றனர், மன்னனின் சபையில் கூட்டம் நிறைந்திருந்தது.
சௌபாய் 24.1-4
बाल सखा सुन हियँ हरषाहीं।मिलि दस पाँच राम पहिं जाहीं।।
प्रभु आदरहिं प्रेमु पहिचानी।पूँछहिं कुसल खेम मृदु बानी।।
फिरहिं भवन प्रिय आयसु पाई।करत परसपर राम बड़ाई।।
को रघुबीर सरिस संसारा।सीलु सनेह निबाहनिहारा।।
जेंहि जेंहि जोनि करम बस भ्रमहीं।तहँ तहँ ईसु देउ यह हमहीं।।
सेवक हम स्वामी सियनाहू।होउ नात यह ओर निबाहू।।
अस अभिलाषु नगर सब काहू।कैकयसुता ह्दयँ अति दाहू।।
को न कुसंगति पाइ नसाई।रहइ न नीच मतें चतुराई।।
bāla sakhā suna hiyã haraṣāhīṁ |mili dasa pā̃ca rāma pahiṁ jāhīṁ ||
prabhu ādarahiṁ premu pahicānī |pū̃chahiṁ kusala khema mṛdu bānī ||
phirahiṁ bhavana priya āyasu pāī |karata parasapara rāma baṛāī ||
ko raghubīra sarisa saṁsārā |sīlu saneha nibāhanihārā ||
jeṁhi jeṁhi joni karama basa bhramahīṁ |tahã tahã īsu deu yaha hamahīṁ ||
sevaka hama svāmī siyanāhū |hou nāta yaha ora nibāhū ||
asa abhilāṣu nagara saba kāhū |kaikayasutā hdayã ati dāhū ||
ko na kusaṁgati pāi nasāī |rahai na nīca mateṁ caturāī ||
செய்தி கேட்டு இராமரின் பால்ய சகாக்கள் இதயத்தில் மகிழ்ந்தனர்; பத்து ஐந்து பேராய் கூடி இராமரிடம் சென்றனர். பிரபு அவர்களின் அன்பை அறிந்து மரியாதையுடன் ஏற்றுக்கொண்டு, மென்மையான வார்த்தைகளால் அவர்கள் நலனை விசாரித்தார். தங்கள் அன்பான பிரபுவின் ஆணையைப் பெற்று, வீடுகளுக்குத் திரும்பினர்; வழியில் ஒருவரோடொருவர் இராமரின் பெருமையைப் புகழ்ந்தனர். "உலகத்தில் ரகுவீரரைப் போன்று யார் இருக்கிறார்? இத்தகைய மென்மையும் அன்பும் காப்பவர்? கர்மத்தின் வயப்பட்டு எந்த எந்தப் பிறப்பில் அலைந்தாலும், அங்கெல்லாம் ஈசன் இதை நமக்கு அருளட்டும்: நாம் அடியவராய், சீதையின் இறைவன் எம் தலைவராய் இருக்கட்டும்; இந்தத் தொடர்பு முடிவுவரை நிலைக்கட்டும்." நகரத்தின் அனைவருக்கும் இத்தகைய ஆசை இருந்தது; ஆனால் கைகேய மன்னனின் மகள் கைகேயியின் இதயத்தில் மிகவும் எரியும் தவிப்பு இருந்தது. கெட்ட சம்பந்தம் பெற்று அழியாதவர் யார்? தீயோரின் ஆலோசனையில் நுண்ணறிவு நிலைப்பதில்லை.
தோஹா 24
साँस समय सानंद नृपु गयउ कैकेई गेहँ।गवनु निठुरता निकट किय जनु धरि देह सनेहँ।।24।।
sā̃sa samaya sānaṁda nṛpu gayau kaikeī gehã |gavanu niṭhuratā nikaṭa kiya janu dhari deha sanehã ||24||
மாலை நேரத்தில், ஆனந்தத்துடன், அரசன் கைகேயியின் அரண்மனைக்குச் சென்றான்; அது காதல் தன் உடலைத் தாங்கி, கொடூரத்தைச் சந்திக்கச் சென்றதைப் போல இருந்தது.
சௌபாய் 25.1-4
कोपभवन सुनि सकुचेउ राउ।भय बस अगहुड़ परइ न पाऊ।।
सुरपति बसइ बाहँबल जाके।नरपति सकल रहहिं रुख ताकें।।
सो सुनि तिय रिस गयउ सुखाई।देखहु काम प्रताप बड़ाई।।
सूल कुलिस असि अँगवनिहारे।ते रतिनाथ सुमन सर मारे।।
सभय नरेसु प्रिया पहिं गयऊ।देखि दसा दुखु दारुन भयऊ।।
भूमि सयन पटु मोट पुराना।दिए डारि तन भूषण नाना।।
कुमतिहि कसि कुबेषता फाबी।अन अहिवातु सूच जनु भाबी।।
जाइ निकट नृपु कह मृदु बानी।प्रानप्रिया केहि हेतु रिसानी।।
kopabhavana suni sakuceu rāu |bhaya basa agahuṛa parai na pāū ||
surapati basai bāhãbala jāke |narapati sakala rahahiṁ rukha tākeṁ ||
so suni tiya risa gayau sukhāī |dekhahu kāma pratāpa baṛāī ||
sūla kulisa asi ãgavanihāre |te ratinātha sumana sara māre ||
sabhaya naresu priyā pahiṁ gayaū |dekhi dasā dukhu dāruna bhayaū ||
bhūmi sayana paṭu moṭa purānā |die ḍāri tana bhūṣaṇa nānā ||
kumatihi kasi kubeṣatā phābī |ana ahivātu sūca janu bhābī ||
jāi nikaṭa nṛpu kaha mṛdu bānī |prānapriyā kehi hetu risānī ||
கோப அறையைக் கேட்டு அரசன் சுருண்டான்; அவனுக்குப் பயம் ஏற்பட்டு கால்கள் முன்னே நகரவில்லை. அவனது வலிமையான கையில் தேவர்களின் தலைவன் வாழ்ந்திடுகிறான், பூமியின் அனைத்து அரசர்களும் அவனது சாதகத்தில் நிலைநிற்கக் கவனம் கொள்கிறார்கள், அவனே ஒரு பெண்ணின் கோபத்தைக் கேட்டு உலர்ந்தான். காமனின் வலிமையும் பெருமையும் எவ்வளவு பெரியதெனப் பாருங்கள். திரிசூலம், வஜ்ரம், வாள் ஆகியவற்றைத் தாங்கியவர்கள் ரதியின் தலைவனின் மலர் அம்புகளால் வீழ்த்தப்பட்டார்கள். அரசன் பயத்துடன் தன் காதலியிடம் சென்றான், அவளது நிலையைக் கண்டு கடும் துன்பம் அடைந்தான். அவள் கரடுமுரடான பழைய ஆடையுடன் தரையில் படுத்திருந்தாள், தன் உடலின் பலவகை அணிகலன்களையெல்லாம் கழற்றி எறிந்திருந்தாள். அந்த துயரமான ஆடை தீய மனம் கொண்ட அந்தப் பெண்ணுக்கு நன்றாகப் பொருந்தியது, அவளுக்கு வரப்போகும் விதவை நிலையை முன்கூட்டியே காட்டுவது போல. அரசன் அருகில் சென்று மென்மையான குரலில் கூறினான், "என் உயிரைப் போல் பிரியமானவளே, எதற்காகக் கோபம் கொள்கிறாய்?"
சந்தம் 25
केहि हेतु रानि रिसानि परसत पानि पतिहि नेवारई।मानहुँ सरोष भुअंग भामिनि बिषम भाँति निहारई।।
दोउ बासना रसना दसन बर मरम ठाहरु देखई।तुलसी नृपति भवतब्यता बस काम कौतुक लेखई।।
kehi hetu rāni risāni parasata pāni patihi nevāraī |mānahũ saroṣa bhuaṁga bhāmini biṣama bhā̃ti nihāraī ||
dou bāsanā rasanā dasana bara marama ṭhāharu dekhaī |tulasī nṛpati bhavatabyatā basa kāma kautuka lekhaī ||
"என்ன காரணத்திற்காக, அரசி, கோபம் கொள்கிறாய்?" என்று கேட்டு, தன் கையால் அவளைத் தொட்டான்; ஆனால் அவள் தன் கணவனைத் தள்ளிவிட்டாள். கோபம் கொண்ட பெண் நாகம் போலப் பயங்கரமாக அவனைப் பார்த்தாள். அவளின் இரு விருப்பங்கள் வாயின் இரு நாக்குகள் போலும், இரு வரங்கள் நுணுக்கமான கோரைப் பற்கள் போலும் இருந்து, தாக்குவதற்கு உயிர்ச்சேதமான இடத்தைத் தேடினாள். துளசிதாஸர் கூறுகிறார்: விதியின் வசப்பட்ட அரசன், அதை காமக் கேளிக்கையாக எண்ணினான்.
சோரட்டா 25
बार बार कह राउ सुमुखि सुलोचिनि पिकबचनि।कारन मोहि सुनाउ गजगामिनि निज कोप कर।।25।।
bāra bāra kaha rāu sumukhi sulocini pikabacani |kārana mohi sunāu gajagāmini nija kopa kara ||25||
மீண்டும் மீண்டும் அரசன் கூறினான்: "அழகிய முகம் கொண்டவளே, அழகிய கண்களும் குயிலின் குரல் போன்ற குரலும் கொண்டவளே, யானையின் நடை போன்ற நடையுடையவளே, உன் கோபத்திற்குக் காரணத்தை எனக்குச் சொல்லு."
சௌபாய் 26.1-4
अनहित तोर प्रिया केइँ कीन्हा।केहि दुइ सिर केहि जमु चह लीन्हा।।
कहु केहि रंकहि करौ नरेसू।कहु केहि नृपहि निकासौं देसू।।
सकउँ तोर अरि अमरउ मारी।काह कीट बपुरे नर नारी।।
जानसि मोर सुभाउ बरोरू।मनु तव आनन चंद चकोरू।।
प्रिया प्रान सुत सरबसु मोरें।परिजन प्रजा सकल बस तोरें।।
जौं कछु कहौ कपटु करि तोही।भामिनि राम सपथ सत मोही।।
बिहसि मागु मनभावति बाता।भूषन सजहि मनोहर गाता।।
घरी कुघरी समुझि जियँ देखू।बेगि प्रिया परिहरहि कुबेषू।।
anahita tora priyā keĩ kīnhā |kehi dui sira kehi jamu caha līnhā ||
kahu kehi raṁkahi karau naresū |kahu kehi nṛpahi nikāsauṁ desū ||
sakaũ tora ari amarau mārī |kāha kīṭa bapure nara nārī ||
jānasi mora subhāu barorū |manu tava ānana caṁda cakorū ||
priyā prāna suta sarabasu moreṁ |parijana prajā sakala basa toreṁ ||
jauṁ kachu kahau kapaṭu kari tohī |bhāmini rāma sapatha sata mohī ||
bihasi māgu manabhāvati bātā |bhūṣana sajahi manohara gātā ||
gharī kugharī samujhi jiyã dekhū |begi priyā pariharahi kubeṣū ||
அன்பே, உனக்கு யார் தீங்கு செய்தார்? யாருக்கு இரண்டு தலைகள், எமன் யாரைக் கொண்டு செல்ல விரும்புகிறான்? சொல், எந்த வறியவனை நான் அரசனாக்கலாம்? சொல், எந்த அரசனை நான் நாட்டை விட்டுத் துரத்தலாம்? உன் எதிரியான அமரனைக் கூட நான் கொல்ல வல்லேன்; ஏழைப் பூச்சிகள் போன்ற ஆணும் பெண்ணும் என்னவா? என் இயல்பை நீ அறிவாய், அழகியவளே: என் மனம் சகோரப் பறவை, உன் முகம் சந்திரன். அன்பே, என் உயிர், என் மகன், என் அனைத்தும்; உறவினரும் பிரஜைகளும் அனைத்தும் உன் ஆளுகையில் உள்ளன. உன்னிடம் நான் ஏதேனும் வஞ்சகமாகக் கூறினால், தேவி, ராமர் மீது நூறு சத்தியம் செய்கிறேன். புன்னகையாகி, உன் மனம் விரும்பும் எதையும் கேள், உன் அழகிய உடலை ஆபரணங்களால் அலங்கரித்துக் கொள். இது எவ்வளவு கெட்ட நேரம் என்று உன் இதயத்தில் சிந்தித்துப் பார், அன்பே, இந்தத் தகாத ஆடையை விரைவாகக் களறு.
தோஹா 26
यह सुनि मन गुनि सपथ बड़ि बिहसि उठी मतिमंद।भूषन सजति बिलोकि मृगु मनहुँ किरातिनि फंद।।26।।
yaha suni mana guni sapatha baṛi bihasi uṭhī matimaṁda |bhūṣana sajati biloki mṛgu manahũ kirātini phaṁda ||26||
இதைக் கேட்டு, சபதத்தின் பெருமையை மனத்தில் எண்ணி, மதிமயக்கமுற்ற கைகேயி புன்னகையுடன் எழுந்தாள். மானைக் கண்டு வலை வைக்கும் வேடாளப் பெண்போல அணிகலன்களை அணிந்தாள்.
சௌபாய் 27.1-4
पुनि कह राउ सुहृद जियँ जानी।प्रेम पुलकि मृदु मंजुल बानी।।
भामिनि भयउ तोर मनभावा।घर घर नगर अनंद बधावा।।
रामहि देउँ कालि जुबराजू।सजहि सुलोचनि मंगल साजू।।
दलकि उठेउ सुनि हृदउ कठोरू।जनु छुइ गयउ पाक बरतोरू।।
ऐसिउ पीर बिहसि तेहि गोई।चोर नारि जिमि प्रगटि न रोई।।
लखहिं न भूप कपट चतुराई।कोटि कुटिल मनि गुरू पढ़ाई।।
जद्यपि नीति निपुन नरनाहू।नारिचरित जलनिधि अवगाहू।।
कपट सनेहु बढ़ाइ बहोरी।बोली बिहसि नयन मुहु मोरी।।
puni kaha rāu suhṛda jiyã jānī |prema pulaki mṛdu maṁjula bānī ||
bhāmini bhayau tora manabhāvā |ghara ghara nagara anaṁda badhāvā ||
rāmahi deũ kāli jubarājū |sajahi sulocani maṁgala sājū ||
dalaki uṭheu suni hṛdau kaṭhorū |janu chui gayau pāka baratorū ||
aisiu pīra bihasi tehi goī |cora nāri jimi pragaṭi na roī ||
lakhahiṁ na bhūpa kapaṭa caturāī |koṭi kuṭila mani gurū paṛhāī ||
jadyapi nīti nipuna naranāhū |nāricarita jalanidhi avagāhū ||
kapaṭa sanehu baṛhāi bahorī |bolī bihasi nayana muhu morī ||
பின்னர் அரசர் அவளை இதயத்தில் உண்மையான நலம் விரும்பியாளாக அறிந்து, அன்பினால் புளகாங்கிதமடைந்து மென்மையான இனிய குரலில் மீண்டும் கூறினார். "என் தேவி, உன் மனம் விரும்பியது நிறைவேறிற்று; நகரின் ஒவ்வொரு வீட்டிலும் ஆனந்தமும் வாழ்த்துகளும் பெருகுகின்றன. நாளை ராமருக்கு யுவராஜபதவியைக் கொடுக்கிறேன். அழகுக் கண்களையுடையவளே, மங்கலகரமான ஏற்பாடுகளைச் செய்து கொள்." இதைக் கேட்டதும் அவளுடைய கடின இதயம் துள்ளிப் பிளந்தது, பழுத்த கொப்புளத்தைத் தொட்டது போல. அத்தகைய வேதனையையும் அவள் புன்னகையுடன் மறைத்தாள், திருடனின் மனைவி பகிரங்கமாக அழாதது போல. அரசர் அவளுடைய கபடத்தின் நுட்பத்தை உணர்ந்து கொள்ளவில்லை, ஏனெனில் கோடி குடிலர்களில் ஒரு மணியான குருவால் அவள் கற்றுக்கொள்ளப்பட்டிருந்தாள். அரசர் நீதியில் தேர்ச்சி பெற்றவராயினும், பெண்களின் நடத்தை ஆழம் காணமுடியாத பெருங்கடல். பின்னர் தன் கபட ஸ்நேகத்தை அதிகரித்து, புன்னகையுடன் கண்களையும் முகத்தையும் திருப்பிக்கொண்டு பேசினாள்.
தோஹா 27
मागु मागु पै कहहु पिय कबहुँ न देहु न लेहु।देन कहेहु बरदान दुइ तेउ पावत संदेहु।।27।।
māgu māgu pai kahahu piya kabahũ na dehu na lehu |dena kahehu baradāna dui teu pāvata saṁdehu ||27||
"கேள், கேள்" என்று நீ திரும்பத் திரும்பக் கூறுகிறாய், கணவரே, ஆனால் நீ ஒருபோதும் தரவில்லை, நானும் பெறவில்லை. இரண்டு வரங்களைத் தருவதாக நீ வாக்களித்தாய், ஆனால் அவற்றைக் கூட நான் பெறுவேனா என்றே எனக்குச் சந்தேகம்.
சௌபாய் 28.1-4
जानेउँ मरमु राउ हँसि कहई।तुम्हहि कोहाब परम प्रिय अहई।।
थाति राखि न मागिहु काऊ।बिसरि गयउ मोहि भोर सुभाऊ।।
झूठेहुँ हमहि दोषु जनि देहू।दुइ कै चारि मागि मकु लेहू।।
रघुकुल रीति सदा चलि आई।प्रान जाहुँ बरु बचनु न जाई।।
नहिं असत्य सम पातक पुंजा।गिरि सम होहिं कि कोटिक गुंजा।।
सत्यमूल सब सुकृत सुहाए।बेद पुरान बिदित मनु गाए।।
तेहि पर राम सपथ करि आई।सुकृत सनेह अवधि रघुराई।।
बात दृढ़ाइ कुमति हँसि बोली।कुमत कुबिहग कुलह जनु खोली।।
jāneũ maramu rāu hãsi kahaī |tumhahi kohāba parama priya ahaī ||
thāti rākhi na māgihu kāū |bisari gayau mohi bhora subhāū ||
jhūṭhehũ hamahi doṣu jani dehū |dui kai cāri māgi maku lehū ||
raghukula rīti sadā cali āī |prāna jāhũ baru bacanu na jāī ||
nahiṁ asatya sama pātaka puṁjā |giri sama hohiṁ ki koṭika guṁjā ||
satyamūla saba sukṛta suhāe |beda purāna bidita manu gāe ||
tehi para rāma sapatha kari āī |sukṛta saneha avadhi raghurāī ||
bāta dṛṛhāi kumati hãsi bolī |kumata kubihaga kulaha janu kholī ||
அரசன் புன்னகைத்துக் கூறினான், "உமது ரகசியத்தை நான் அறிந்துகொண்டேன்; கோபத்தில் நீர் மிகவும் பிரியம் கொண்டவர். வரத்தைப் பாதுகாத்து நீர் ஒருபோதும் கேட்கவில்லை; என் எளிய, மறக்கும் இயல்பால் அது என் நினைவிலிருந்து மறைந்தது. என்னைப் பொய்யாகக் குற்றம் சாட்டாதீர்; விரும்பினால் இரண்டிற்குப் பதிலாக நான்கைக் கேட்டுக்கொள்ளுங்கள். ரகு வம்சத்தின் வழக்கம் எப்போதும் ஒன்றே வந்துள்ளது: உயிர் போகட்டும், ஆனால் வாக்கு பிழைக்கக் கூடாது. பொய்யை ஒப்ப பாவக்குவியல் வேறில்லை; கோடி குஞ்ச விதைகள் கூட மலைக்கு ஒப்பாகுமா? சத்தியம் எல்லா அழகிய நன்மைகளுக்கும் வேர்; வேதங்களிலும் புராணங்களிலும் அறியப்பட்டது, மனுவால் பாடப்பட்டது. மேலும், நன்மையும் அன்பும் எல்லையான ரகுநாதன் ராமனைக் கொண்டு நான் சத்தியம் செய்துள்ளேன். அவனை வாக்கில் உறுதிப்படுத்தியவுடன், தீய மனதினளான அவள் புன்னகைத்துப் பேசினாள், தீய எண்ணம் பருந்தின் மூடியை நீக்கியது போல.
தோஹா 28
भूप मनोरथ सुभग बनु सुख सुबिहंग समाजु।भिल्लनि जिमि छाड़न चहति बचनु भयंकरु बाजु।।28।।
bhūpa manoratha subhaga banu sukha subihaṁga samāju |bhillani jimi chāṛana cahati bacanu bhayaṁkaru bāju ||28||
மன்னனின் விருப்பங்கள் அழகிய காடு, அதில் வாழ்ந்த மகிழ்ச்சியான பறவைகளின் கூட்டம் அவன் இன்பங்கள். வேட்டுவப் பெண்போல் கைகேயி, தன் பயங்கரமான வார்த்தைகளாகிய பருந்தை அவற்றின்மீது விடத் துடித்தாள்.
சௌபாய் 29.1-5
सुनहु प्रानप्रिय भावत जी का।देहु एक बर भरतहि टीका।।
मागउँ दूसर बर कर जोरी।पुरवहु नाथ मनोरथ मोरी।।
तापस बेष बिसेषि उदासी।चौदह बरिस रामु बनबासी।।
सुनि मृदु बचन भूप हियँ सोकू।ससि कर छुअत बिकल जिमि कोकू।।
गयउ सहमि नहिं कछु कहि आवा।जनु सचान बन झपटेउ लावा।।
बिबरन भयउ निपट नरपालू।दामिनि हनेउ मनहुँ तरु तालू।।
माथे हाथ मूदि दोउ लोचन।तनु धरि सोचु लाग जनु सोचन।।
मोर मनोरथु सुरतरु फूला।फरत करिनि जिमि हतेउ समूला।।
अवध उजारि कीन्हि कैकेईं।दीन्हसि अचल बिपति कै नेईं।।
sunahu prānapriya bhāvata jī kā |dehu eka bara bharatahi ṭīkā ||
māgaũ dūsara bara kara jorī |puravahu nātha manoratha morī ||
tāpasa beṣa biseṣi udāsī |caudaha barisa rāmu banabāsī ||
suni mṛdu bacana bhūpa hiyã sokū |sasi kara chuata bikala jimi kokū ||
gayau sahami nahiṁ kachu kahi āvā |janu sacāna bana jhapaṭeu lāvā ||
bibarana bhayau nipaṭa narapālū |dāmini haneu manahũ taru tālū ||
māthe hātha mūdi dou locana |tanu dhari socu lāga janu socana ||
mora manorathu surataru phūlā |pharata karini jimi hateu samūlā ||
avadha ujāri kīnhi kaikeīṁ |dīnhasi acala bipati kai neīṁ ||
கைகேயி கூறினாள்: கேளு, என் பிரியமானவரே, பிராணனுக்கும் இனியவரே, என் இதயத்திற்கு இன்பம் தருவதை: ஒரு வரம் தா, பரதனைப் பட்டத்தில் அமர்த்துவது என்ற வரத்தை எனக்கு அளி. கைகளைக் கூப்பி இன்னொரு வரம் கேட்கிறேன்: என் விருப்பத்தை நிறைவேற்று, என் தலைவரே. பதினான்கு ஆண்டுகள் இராமர் காட்டில் வாழட்டும், தவசியின் வேடத்தில், உலகத்தில் பற்றற்ற துறவியாய் வாழ்ந்து. அவளின் மென்மையான சொற்களைக் கேட்டு, மன்னனின் இதயம் துயரத்தால் தாக்கப்பட்டது, சந்திரனின் கதிர்கள் தீண்ட வாடும் சகவா பறவையைப் போல. அவன் அச்சத்தால் பின்வாங்கி ஒன்றும் சொல்ல முடியாமல் போனான், காட்டில் பருந்து பாய்ந்து பிடிக்கும் வேட்டைக்கோழியைப் போல. மன்னன் முற்றிலும் வெளுத்துப் போனான், மின்னல் பனை மரத்தைத் தாக்கியது போல. கையை நெற்றியில் வைத்து இரு கண்களையும் மூடினான், துயரமே உருவெடுத்து துயரப்படத் தொடங்கியது போல. என் விருப்பம் மலர்ந்த கற்பக விருட்சம் போலிருந்தது; கனி கொடுக்க இருந்தபோது, பெண் யானை அதனை வேரோடு பிய்த்தெறிந்தது போல. கைகேயி அயோத்தியை அழித்தாள், துயரத்திற்கு உறுதியான அடித்தளம் இட்டாள்.
தோஹா 29
कवनें अवसर का भयउ गयउँ नारि बिस्वास।जोग सिद्धि फल समय जिमि जतिहि अबिद्या नास।।29।।
kavaneṁ avasara kā bhayau gayaũ nāri bisvāsa |joga siddhi phala samaya jimi jatihi abidyā nāsa ||29||
என்ன காலம், என்ன நிலை வந்தது! பெண்ணின் மேல் நம்பிக்கை வைத்ததால் நான் அழிந்தேன், யோக சித்தியின் கனி முதிரும் தருணத்தில் அஞ்ஞானத்தால் தவசி அழிந்ததுபோல.
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता में यह खंड ‘कुसंग-त्याग’ और ‘सत्यव्रत-स्थिरता’ का बोध कराता है; इसका पाठ मन के कोप/कपट को पहचानने की विवेक-शक्ति देता है और ‘वचन-पालन’ के संस्कार को दृढ़ करता है—जिससे गृहस्थ-धर्म और भक्ति दोनों में स्थैर्य आता है।
सामान्य राम-नाम-सम्पुट परंपरा: प्रत्येक दोहा/चौपाई के पूर्व या पश्चात ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ अथवा ‘राम राम’ नाम-जप। (विशेष स्थानीय परंपराएँ भिन्न हो सकती हैं।)
Ask anything about Prakarana 3 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
