Adhyaya 109
Chapter 109 — Tīrtha-mahātmya (The Glory of Sacred Pilgrimage Places)
ອັກນິເປີດບົດໂດຍກໍານົດວ່າ ຜົນຂອງຕີຣຖະ (tīrtha-phala) ບໍ່ແຍກອອກຈາກການຂັດເກົາຕົນ: ມື ຕີນ ແລະໃຈມີວິໄນ, ອາຫານເບົາ, ຊະນະອິນທຣີຍ, ແລະຫຼີກການຮັບຂອງຂວັນ ແມ່ນເງື່ອນໄຂທາງຈິດທໍາທີ່ເຮັດໃຫ້ການເດີນທາງຈາລິກໄດ້ຜົນທາງວິນຍານ. ຕໍ່ມາ ຂໍ້ຄວາມເທົ່າທຽມການຈາລິກຢ່າງບໍລິສຸດ ແລະການອົບອາຫານ 3 ຄືນ (ບໍ່ແວະຟອດອື່ນ) ກັບບຸນຂອງຍັດທັງປວງ, ຊູ້ວ່າ tīrtha-yātrā ເປັນທາງເລືອກທີ່ປະຕິບັດໄດ້ແທນ yajña ທີ່ແພງ ໂດຍສະເພາະສໍາລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ສາມາດທໍາພິທີໃຫຍ່. Pushkara ຖືກຍົກຂຶ້ນເປັນຕີຣຖະສູງສຸດ ທີ່ພຣະອໍານາດເຂັ້ມຂຶ້ນໃນສາມ sandhyā; ການຢູ່ອາໄສ, japa, ແລະ śrāddha ທີ່ນັ້ນ ກ່າວວ່າຊ່ວຍຍົກສູງວົງຕະກູນ ໃຫ້ບຸນຄ້າຍ Aśvamedha ແລະໄດ້ເຖິງ Brahmaloka. ບົດຕໍ່ໄປເປັນບັນຊີພູມສາດສັກສິດ: ແມ່ນ້ໍາ, ຈຸດບັນຈົບ, ປ່າ, ພູ, ແລະເມືອງມີຊື່ (Kurukṣetra, Prayāga, Vārāṇasī, Avanti, Ayodhyā, Naimiṣa ແລະອື່ນໆ) ພ້ອມເຊື່ອມການອາບນ້ໍາ, dāna (ໂດຍສະເພາະການໃຫ້ອາຫານໃນເດືອນ Kārttika), ແລະການລະລຶກ/ເວົ້າອອກ ກັບການຊໍາລະບາບ, ສະຫວັນ ຫຼື Brahmaloka. Kurukṣetra ໄດ້ຮັບການເນັ້ນພິເສດ: ແມ່ນແຕ່ຝຸ່ນດິນກໍຊ່ວຍກູ້ໄດ້, ແລະການປະທັບຂອງ Sarasvatī ກັບເທວະທີ່ກ່ຽວກັບ Viṣṇu ເຮັດໃຫ້ເປັນພື້ນທີ່ທຳມະອັນເຂັ້ມຂົນ.
Shlokas
Verse 1
अथ नवाधिकशततमो ऽध्यायः तीर्थमाहात्म्यं अग्निर् उवाच माहात्म्यं सर्वतीर्थानां वक्ष्ये यद्भक्तिमुक्तिदं यस्य हस्तौ च पादौ च मनश् चैव सुसंयतं
ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 109 ວ່າດ້ວຍມະຫາຕະມະຂອງຕີຣຖະ (ສະຖານທີ່ຈາລິກບຸນ). ອັກນິກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍຈະປະກາດຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຕີຣຖະທັງປວງ ອັນໃຫ້ເກີດພັກຕິ ແລະ ໂມກສະ ແກ່ຜູ້ທີ່ຄວບຄຸມມື ຕີນ ແລະ ໃຈໄດ້ດີ»។
Verse 2
विद्या तपश् च कीर्तिश् च स तीर्थफलमश्नुते स्वसंयतमिति घ प्रतिग्राहादुपावृत्तो लघ्वाहारो जितेन्द्रियः
ວິຊາ, ຕະປະ (ຄວາມພາກເພຍ) ແລະ ກຽດສັກດີ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບຜົນແຫ່ງຕີຣຖະ. ຄວນເປັນຜູ້ສຳລວມຕົນ, ຫັນຫນີຈາກການຮັບຂອງຂວັນ, ກິນອາຫານເບົາ, ແລະ ຊະນະອິນທຣີຍະທັງຫມົດ.
Verse 3
निष्पपस्तीर्थयात्री तु सर्वयज्ञफलं लभेत् अनुपोष्य त्रिरात्रीणि तीर्थान्यनभिगम्य च
ຜູ້ເດີນທາງໄປຕີຣຖະຜູ້ບໍ່ມີບາບ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຜົນບຸນເທົ່າກັບຜົນຂອງຍັດຍະ (ພິທີບູຊາ) ທັງປວງ; ແລະໂດຍຖືອົບວາສະສາມຄືນ—ບໍ່ໄປຢ້ຽມຕີຣຖະອື່ນ—ກໍໄດ້ຜົນນັ້ນ.
Verse 4
अदत्वा काञ्चनं गाश् च दरिद्रो नाम जायते तीर्थाभिओगमने तत् स्याद्यद्यज्ञेनाप्यते फलं
ຖ້າບໍ່ໄດ້ໃຫ້ຄຳ ແລະ ງົວ ຜູ້ນັ້ນຈະຖືກເອີ້ນວ່າ “ຜູ້ທຸກຍາກ”. ແຕ່ໂດຍການໄປຈາລິກບຸນຍັງຕີຣຖະ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຜົນດຽວກັນນັ້ນ ທີ່ໄດ້ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍຍັດຍະ (ພິທີບູຊາ).
Verse 5
पुष्करं परमं तीर्थं सान्निध्यं हि त्रिसन्ध्यकं दशकोटिसहस्राणि तीर्थानां विप्र पुष्करे
ປຸສະກະຣະ (Pushkara) ແມ່ນຕີຣຖະອັນສູງສຸດ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ໃນສາມສັນທິຂອງມື້ (ເຊົ້າ, ທ່ຽງ, ແລງ) ມີສານນິທະ (ການປະທັບຢູ່) ພິເສດຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ໂອ ພຣາຫມະນ, ທີ່ປຸສະກະຣະມີຄຸນຄ່າຂອງຕີຣຖະຈຳນວນ “ສິບໂກຕິເປັນພັນ” ຮວມຢູ່.
Verse 6
ब्रह्मा सह सुरैर् आस्ते मुनयः सर्वमिच्छवः देवाः प्राप्ताः सिद्धिमत्र स्नाताः पितृसुरार्चकाः
ພຣະພຣະມາສະຖິດຢູ່ທີ່ນີ້ພ້ອມກັບເທວະດາທັງຫຼາຍ; ບັນດາມຸນີຜູ້ປາດຖະໜາສິດທິທາງຈິດວິນຍານທຸກປະການ ກໍສະຖິດຢູ່ທີ່ນີ້. ທີ່ນີ້ເທວະດາບັນລຸຄວາມສຳເລັດ; ແລະຜູ້ອາບນ້ຳທີ່ນີ້ ຜູ້ບູຊາປິຕຣະ (ບັນພະບຸລຸດ) ແລະເທວະດາ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມສົມບູນພອນ.
Verse 7
अश्वमेधफलं प्राप्य ब्रह्मलोकं प्रयान्ति ते कार्त्तिक्यामन्नदानाच्च निर्मलो ब्रह्मलोकभाक्
ໄດ້ຮັບຜົນບຸນເທົ່າກັບພິທີບູຊາອັດສະວະເມດ (Aśvamedha) ແລ້ວ ພວກເຂົາຍ່ອມໄປສູ່ພຣະພົມໂລກ (Brahmaloka). ແລະດ້ວຍການໃຫ້ອາຫານໃນເດືອນກາຣຕຕິກາ (Kārttika) ຜູ້ນັ້ນຈະບໍລິສຸດ ແລະໄດ້ຮັບສ່ວນໃນພຣະພົມໂລກ.
Verse 8
पुष्करे दुष्करं गन्तुं पुष्करे दुष्करं तपः दुष्करं पुष्करे दानं वस्तुं चैव सुदुष्करं
ການໄປຫາປຸສກະຣະ (Puṣkara) ເປັນສິ່ງທີ່ຍາກ; ການປະພຶດຕະປະ (tapas) ທີ່ປຸສກະຣະກໍຍາກ. ການໃຫ້ທານທີ່ປຸສກະຣະກໍຍາກ, ແລະການພັກອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນຍິ່ງຍາກຢ່າງຫຼາຍ.
Verse 9
तत्र वासाज्जपच्छ्राद्धात् कुलानां शतमुद्धरेत् जम्बुमार्गं च तत्रैव तीर्थन्तण्डुलिकाश्रमं
ດ້ວຍການພັກອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະການປະກອບຈະປະ (japa) ກັບພິທີສຣາດທະ (śrāddha) ຜູ້ໜຶ່ງຍ່ອມຍົກຊູລູກຫຼານໄດ້ເຖິງຮ້ອຍຕະກູນ. ທີ່ນັ້ນເອງມີສະຖານສັກສິດ «ຈັມບູມາຣກະ» (Jambumārga) ແລະຕີຣຖະ (tīrtha) ທີ່ເອີ້ນວ່າ «ຕັນຑຸລິກາອາສຣະມະ» (Taṇḍulikāśrama).
Verse 10
कर्णाश्रमं कोटितीर्थं नर्मदा चार्वुदं परं तीर्थञ्चर्मण्वती सिन्धुः सोमनाथः प्रभासकं
ກັນນາອາສຣະມະ (Karnāśrama); ໂກຕິຕີຣຖະ (Koṭitīrtha); ແມ່ນ້ຳນັຣມະດາ (Narmadā); ອາຣວຸດ (Ārvuda) ອັນສູງສຸດ; ຕີຣຖະອັນສັກສິດຂອງ ຈັຣມະນວະຕີ (Carmaṇvatī); ແມ່ນ້ຳສິນທຸ (Sindhu); ໂສມານາຖ (Somānātha); ແລະ ປຣະພາສະ (Prabhāsa)—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນສະຖານທີ່ສັກສິດທີ່ຄວນລະລຶກໄວ້.
Verse 11
सरस्वत्यब्धिसङ्गश् च सागरन्तीर्थमुत्तमं येति ख , ग , छ च अश्वमेधफलं चाप्येति घ ब्रह्मलोककमिति ख , ग , ङ , छ च दुष्करं गन्तुमिति ख वस्तुं तत्र सुदुष्करमिति ज कण्वाश्रममिति घ सरस्वत्यब्धिसञ्ज्ञयेति ग , घ , ज च पिण्डारकं द्वारका च गोमती सर्वसिद्धिदा
ທີ່ຈຸດບັນຈົບຂອງແມ່ນ້ຳສະຣັສວະຕີກັບທະເລ ມີທີຣຖະອັນປະເສີດຊື່ “ສາກະຣະ”; ຜູ້ໄປຮອດຈະໄດ້ບຸນຜົນເທົ່າກັບພິທີອັສວະເມທະ ແລະເຂົ້າສູ່ພຣະພົມໂລກ. ໄປຮອດຍາກ ແລະການພັກອາໄສທີ່ນັ້ນກໍຍາກຫຼາຍ. ສະຖານທີ່ນີ້ຍັງເອີ້ນວ່າ ກັນວາອາສຣົມ ແລະ “ສະຣັສວະຕີ–ທະເລ ສັງຄົມ”. ປິນຑາຣະກະ, ດວາຣະກາ ແລະແມ່ນ້ຳໂກມະຕີ ເປັນຜູ້ປະທານສິດທິທາງຈິດວິນຍານທຸກປະການ.
Verse 12
भूमितीर्थं ब्रह्मतुङ्गं तीर्थं पञ्चनदं परं भीमतीर्थं गिरीन्द्रञ्च देविका पापनाशिनी
ພູມິທີຣຖະ, ພຣະພົມທຸງຄະ, ທີຣຖະອັນຍອດຢ້ຽມແຫ່ງປັນຈະນະດະ, ພີມະທີຣຖະ, ຄິຣີນທຣະ ແລະ ເທວິກາ—ຜູ້ລ້າງບາບ—ເຫຼົ່ານີ້ຄວນລະລຶກເປັນສະຖານທີ່ສັກສິດ.
Verse 13
तीर्थं विनशनं पुण्यं नागोद्भेदमघार्दनं तीर्थं कुमारकोटिश् च सर्वदानीरितानि च
ທີຣຖະຊື່ ວິນາຊະນະ ເປັນບຸນກຸສົນຢ່າງຍິ່ງ; ອີກທັງ ນາໂກດພເພດ, ອະຄາຣະດະນະ—ທີຣຖະຜູ້ທຳລາຍບາບ—ແລະ ທີຣຖະນາມ ກຸມາຣະໂກຕິ. ທັງໝົດນີ້ຖືກກ່າວວ່າເປັນສະຖານທີ່ໃຫ້ “ຜົນດານສາກົນ” ຄືໄດ້ຜົນເທົ່າກັບການບໍລິຈາກທຸກປະເພດ.
Verse 14
कुरुक्षेत्रं गमिष्यामि कुरुक्षेत्रे वसाम्यहं य एवं सततं ब्रूयात्सो ऽमलः प्राप्नुयाद्दिवं
“ຂ້ອຍຈະໄປກຸຣຸກເຩດຕຣະ; ຂ້ອຍອາໄສຢູ່ໃນກຸຣຸກເຩດຕຣະ.” ຜູ້ໃດກ່າວຄຳນີ້ເປັນນິດ ຜູ້ນັ້ນຈະບໍລິສຸດຈາກມົນທິນ ແລະໄດ້ເຖິງສະຫວັນ.
Verse 15
तत्र विष्ण्वादयो देवास्तत्र वासाद्धरिं व्रजेत् सरस्वत्यां सन्निहित्यां स्नानकृद्ब्रह्मलोकभाक्
ທີ່ນັ້ນ ເທວະທັງຫຼາຍເລີ່ມຈາກ ວິສນຸ ພາກັນພັກອາໄສ; ດ້ວຍການຢູ່ອາໄສທີ່ນັ້ນ ຍ່ອມໄດ້ເຖິງ ຮະຣິ. ແລະຜູ້ໃດອາບນ້ຳໃນເວລາທີ່ ສະຣັສວະຕີ (ເທວີ/ແມ່ນ້ຳ) ປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຈະເປັນຜູ້ມີສ່ວນໃນພຣະພົມໂລກ.
Verse 16
पांशवोपि कुरुक्षेत्रे नयन्ति परमां गतिं धर्मतीर्थं सुवर्णाख्यं गङ्गाद्वारमनुत्तमं
ແມ່ນແຕ່ຝຸ່ນດິນໃນ ກຸຣຸກເຩຕຣ ກໍນໍາໃຫ້ເຖິງຄວາມສໍາເລັດສູງສຸດ. ມີທັມມະຕີຣຖະ ຊື່ «ສຸວັນນະ» ແລະ «ປະຕູແຫ່ງຄົງຄາ» ອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້.
Verse 17
तीर्थं कणखलं पुण्यं भद्रकर्णह्रदन्तथा गङ्गासस्वतीसङ्गं ब्रह्मावर्तमघार्दनं
ມີຕີຣຖະອັນສັກສິດຊື່ ກະນະຄະລະ (Kaṇakhala); ອີກທັງທະເລສາບ ພັດຣະກັນນະ (Bhadrakarṇa-hrada); ຈຸດບັນຈົບຂອງ ຄົງຄາ ແລະ ສະຣັສວະຕີ; ແລະ ພຣະຫມາວັຣຕະ (Brahmāvarta) — ທັງໝົດນີ້ເປັນຜູ້ທໍາລາຍບາບ.
Verse 18
भृगुतुङ्गञ्च कुब्जाम्रं गङ्गोद्भेदमघान्तकं वाराणसी वरन्तीर्थमविमुक्तमनुत्तमं
«ຄວນລະລຶກ/ສວດ» ພຣຶກຸຕຸງຄະ (Bhṛgutunga), ກຸບຊາມຣະ (Kubjāmra), ຄົງຄາອຸດພີດ (Gaṅgodbheda), ແລະ ອະຄານຕະກະ (Aghāntaka); ອີກທັງ ວາຣານະສີ (Vārāṇasī) ຕີຣຖະອັນປະເສີດ, ອະວິມຸກຕະ (Avimukta) ອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້.
Verse 19
कपालमोचनं तीर्थन्तीर्थराजं प्रयागकं गोमतीगङ्गयोः सङ्गं गङ्गा सर्वत्र नाकदा
ກະປາລະໂມຈະນະ (Kapālamocana) ເປັນຕີຣຖະອັນສັກສິດ; ປຣະຍາກະ (Prayāga) ເປັນຣາຊາແຫ່ງຕີຣຖະທັງປວງ; ຈຸດບັນຈົບຂອງ ໂຄມະຕີ ແລະ ຄົງຄາ ເປັນສະຖານທີ່ສັກສິດ; ແລະສໍາລັບຜູ້ມີພັກຕິ ຄົງຄາບໍ່ເຄີຍຂາດຫາຍຢູ່ໃສເລີຍ.
Verse 20
तीर्थं राजगृहं पुण्यं शालग्राममघान्तकं ञ्ज्ञमिति छ भीमातीर्थमिति घ वामाद्दिवं ब्रजेदिति ज ब्रह्मलोकग इति ख , ग , घ , ङ , छ , ज च तत्र कर्णह्रदं तथेति ख भद्रकं तु ह्रदं तथेति ग , ङ च गङ्गोद्भेदमवन्तिकमिति ज वटेशं वामन्न्तीर्थं कालिकासङ्गमुत्तमं
“ຕີຣຖະອັນບຸນຄຸນຊື່ ຣາຊະກຣຶຫະ (Rājagṛha) ເປັນມົນທົນອັນປະເສີດ; ແລະ ຊາລະກຣາມະ (Śālagrāma) ເປັນຜູ້ກໍາຈັດບາບ. ໃນບາງສໍານວນອ່ານວ່າ ‘Ñjña’; ອີກສໍານວນອ່ານວ່າ ‘ພີມະ-ຕີຣຖະ’ (Bhīma-tīrtha). ບາງສໍານວນອ່ານວ່າ ‘ຈາກ ວາມະນະ (Vāmana) ໄປສູ່ສະຫວັນ’; ແລະໃນຫຼາຍສໍານວນກ່າວວ່າ ‘ໄດ້ບັນລຸ ໂລກພຣະຫມາ’ (Brahma-loka). ທີ່ນັ້ນ ບາງສໍານວນອ່ານ ‘ກັນນະ-ຫຣະດະ’ (Karṇa-hrada); ອື່ນໆອ່ານ ‘ພັດຣະກະ-ຫຣະດະ’ (Bhadraka-hrada). ອີກສໍານວນເພີ່ມ ‘ຄົງຄາອຸດພີດ’ (Gaṅgodbheda) ແລະ ‘ອະວັນຕິກາ’ (Avantikā). ຕໍ່ມາຍັງກ່າວເຖິງ ວະເຕຊະ (Vaṭeśa), ວາມະນະ-ຕີຣຖະ (Vāmana-tīrtha), ແລະ ກາລິກາ-ສັງຄະມະ (Kālikā-saṅgama) ອັນປະເສີດ.”
Verse 21
लौहित्यं करतोयाख्यं शोणञ्चाथर्षभं परं श्रीपर्वतं कोल्वगिरिं सह्याद्रिर्मलयो गिरिः
ລາວຫິຕະ; ແມ່ນ້ຳທີ່ເອີ້ນວ່າ ກະຣະໂຕຍາ; ແລະ ແມ່ນ້ຳ ໂຊນະ; ຕໍ່ມາ ພູຣິສະພະອັນສູງສຸດ; ສຣີປະວະຕະ; ໂກລວະກິຣິ; ສະຫຍາດຣິ; ແລະ ພູມະລະຍະ।
Verse 22
गोदावरी तुङ्गभद्रा कावेरो वरदा नदी तापी पयोष्णी रेवा च दण्डकारण्यमुत्तमं
ໂກດາວະຣີ, ຕຸງຄະພັດຣາ, ກາເວຣີ, ແມ່ນ້ຳ ວະຣະດາ, ຕາປີ, ປະໂຍສະນີ, ແລະ ເຣວາ (ນັຣມະດາ) — ພ້ອມທັງ ປ່າດັນຑະກາຣັນຍະ (Daṇḍakāraṇya) ອັນດີເລີດ — ຖືກປະກາດວ່າ ສັກສິດ ແລະ ສູງສຸດ।
Verse 23
कालञ्जरं मुञ्जवटन्तीर्थं सूर्पारकं परं मन्दाकिनी चित्रकूटं शृङ्गवेरपुरं परं
ກາລັນຈະຣະ; ຕີຣຖະ (ທ່ານ້ຳສັກສິດ) ມຸນຈະວະຕະ; ສູຣປາຣະກະອັນສູງສຸດ; ແມ່ນ້ຳ ມັນດາກິນີ; ຈິຕຣະກູຏ; ແລະ ນະຄອນ ສຣິງຄະເວຣະປຸຣະ ອັນສູງສຸດ—ທັງໝົດນີ້ຄວນບູຊາເປັນສະຖານທີ່ສັກສິດອັນໂດດເດັ່ນ।
Verse 24
अवन्ती परमं तीर्थमयोध्या पापनाशनी नैमिषं परमं तीर्थं भुक्तिमुक्तिप्रदायकं
ອະວັນຕີ ແມ່ນຕີຣຖະອັນສູງສຸດ; ອະໂຍທະຍາ ເປັນຜູ້ທຳລາຍບາບ. ໄນມິສະ ແມ່ນຕີຣຖະອັນສູງສຸດ ຜູ້ປະທານທັງ ພົກຕິ (ຄວາມສຸກໂລກີ) ແລະ ມຸກຕິ (ການຫຼຸດພົ້ນ).
Frequently Asked Questions
Self-restraint of body and mind, light diet, conquered senses, and turning away from accepting gifts; pilgrimage merit is tied to ethical discipline rather than travel alone.
It is described as hosting intensified divine presence at the three sandhyās; residence with japa and śrāddha uplifts lineages, and its merit is equated with major sacrifices and Brahmaloka attainment.
It states that a sinless pilgrim gains merit equal to all sacrifices, and that pilgrimage can yield the same fruit as yajña—making dharmic merit accessible beyond expensive ritual performance.
Kurukṣetra is portrayed as exceptionally potent: even its dust grants the highest attainment, gods reside there, and bathing when Sarasvatī is present yields Brahmaloka.