Sarga 72

Verse 1

अपश्यंस्तु ततस्तत्र पितरं पितुरालये ।जगाम भरतो द्रष्टुं मातरं मातुरालये ॥१॥

បន្ទាប់មក ព្រះភរតៈ មិនបានឃើញព្រះបិតានៅក្នុងព្រះរាជវាំងទេ ក៏បានទៅកាន់វាំងរបស់ព្រះមាតា ដើម្បីជួបព្រះមាតា។

Verse 2

अनुप्राप्तं तु तं दृष्ट्वा कैकेयी प्रोषितं सुतम् ।उत्पपात तदा हृष्टा त्यक्त्वा सौवर्णमासनम् ॥२॥

ពេលឃើញកូនប្រុសដែលធ្លាប់ត្រូវបញ្ជូនឲ្យចាកចេញ ឥឡូវបានត្រឡប់មកវិញ កៃកេយីមានចិត្តរីករាយ ក៏លោតឈរឡើងភ្លាមៗ ដោយទុកចោលអាសនៈមាស។

Verse 3

स प्रविश्यैव धर्मात्मा स्वगृहं श्रीविवर्जितम् ।भरतः प्रतिजग्राह जनन्याश्चरणौ शुभौ ॥३॥

ព្រះភរត អ្នកមានធម៌ បានចូលទៅក្នុងគេហដ្ឋានរបស់ខ្លួន ដែលខ្វះពន្លឺសិរីដូចមុន ហើយបានឱនកាយកាន់ជើងដ៏មង្គលរបស់មាតា។

Verse 4

सा तं मूर्धन्युपाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनम् ।अङ्के भरतमारोप्य प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥४॥

នាងបានថើបលើក្បាល និងឱបភរតៈដ៏មានកិត្តិយស; បន្ទាប់មកដាក់គាត់លើភ្លៅ ហើយចាប់ផ្តើមសួរនាំ។

Verse 5

अद्य ते कतिचिद्रात्र्य श्च्युतस्याऽर्यकवेश्मनः ।अपि नाध्वश्रमशशीघ्रं रथेनापततस्तव ॥५॥

ឥឡូវនេះ ចាប់តាំងពីអ្នកបានចាកចេញពីគេហដ្ឋានដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ជីតាអរិយៈរបស់អ្នក មកនេះ បានកន្លងផុតទៅប៉ុន្មានយប់ហើយ? ហើយការធ្វើដំណើរយ៉ាងប្រញាប់ដោយរទេះ មិនបានធ្វើឲ្យអ្នកនឿយហត់ពីផ្លូវឬ?

Verse 6

आर्यकस्ते सुकुशली युधाजिन्मातुलस्तव ।प्रवासाच्च सुखं पुत्र सर्वं मे वक्तुमर्हसि ॥६॥

តើជីតាដ៏គួរគោរពរបស់អ្នកសុខសប្បាយដែរឬទេ ហើយយុធាជិត ដែលជាពូខាងមាតារបស់អ្នកវិញ? កូនអើយ ការធ្វើដំណើរនិងការស្នាក់នៅឆ្ងាយពីផ្ទះមានសុខសាន្តដែរឬទេ? អ្នកគួរប្រាប់ខ្ញុំអំពីអ្វីៗទាំងអស់។

Verse 7

एवं पृष्टस्तु कैकेय्या प्रियं पार्थिवनन्दनः ।आचष्ट भरत स्सर्वं मात्रे राजीवलोचनः ॥७॥

ពេលកៃកេយីសួរដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ នោះភរតៈ—អ្នកមានភ្នែកដូចផ្កាឈូក ជាទីពេញព្រះហฤទ័យព្រះរាជា—បានទូលប្រាប់មាតារបស់ទ្រង់អំពីរឿងទាំងអស់។

Verse 8

अद्य मे सप्तमी रात्रिश्च्युतस्याऽर्यकवेश्मनः ।अम्बायाः कुशली तात युधाजिन्मातुलश्च मे ॥८॥

ថ្ងៃនេះគឺជាយប់ទីប្រាំពីរ ចាប់តាំងពីខ្ញុំចាកចេញពីគេហដ្ឋានរបស់ជីតាធំដ៏ថ្លៃថ្នូរ។ ជីតាខាងមាតា សុខសប្បាយល្អ ហើយពូខាងមាតា យុធាជិត ក៏សុខសប្បាយដែរ ព្រះបិតា។

Verse 9

यन्मे धनं च रत्नं च ददौ राजा परन्तपः ।परिश्रान्तं पथ्यभवत्ततोऽहं पूर्वमागतः ॥९॥

ទ្រព្យសម្បត្តិ និងរតនៈដែលព្រះរាជាអ្នកបង្ក្រាបសត្រូវបានប្រទានដល់ខ្ញុំ បានអស់ទៅដោយភាពនឿយហត់នៃដំណើរ; ដូច្នេះខ្ញុំបានមកដល់មុនគេ។

Verse 10

राजवाक्यहरैर्दूतैस्त्वर्यमाणोऽहमागतः ।यदहं प्रष्टुमिच्छामि तदम्बा वक्तुमर्हति ॥१०॥

ខ្ញុំបានមកដោយប្រញាប់ប្រញាល់ ព្រោះទូតដែលនាំព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះមហាក្សត្រ បានជំរុញឲ្យរហ័ស។ ព្រះមាតា សូមព្រះអង្គមេត្តាប្រាប់ចម្លើយចំពោះអ្វីដែលខ្ញុំចង់សួរ។

Verse 11

शून्योऽयं शयनीयस्ते पर्यङ्को हेमभूषितः ।न चायमिक्ष्वाकुजनः प्रहृष्टः प्रतिभाति मा ॥११॥

គ្រែសម្រាករបស់ព្រះអង្គ ដែលតុបតែងដោយមាស សមស្របសម្រាប់ការសម្រាក ឥឡូវនេះទំនេរ; ហើយបម្រើបរិវារនៃវង្សអិក្ស្វាគុ មិនបង្ហាញភាពរីករាយដល់ខ្ញុំទេ។

Verse 12

राजा भवति भूयिष्ठमिहाम्बाया निवेशने ।तमहं नाद्य पश्यामि द्रष्टुमिच्छन्निहाऽगतः ॥१२॥

ព្រះរាជាមានទម្លាប់ស្នាក់នៅទីនេះញឹកញាប់ ក្នុងលំនៅដ្ឋានរបស់មាតាខ្ញុំ; ប៉ុន្តែថ្ងៃនេះខ្ញុំមិនឃើញព្រះអង្គទេ ទោះបីខ្ញុំមកដោយបំណងចង់ជួបក៏ដោយ។

Verse 13

पितुर्ग्रहीष्ये चरणौ तं ममाऽख्याहि पृच्छतः ।आहोस्विदम्ब ज्येष्ठायाः कौसल्याया निवेशने ॥१३॥

ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់កាន់ព្រះបាទរបស់ព្រះបិតា—មាតា អ្នកសូមប្រាប់ខ្ញុំតាមដែលខ្ញុំសួរ៖ ព្រះអង្គនៅទីណា? ឬក៏ព្រះអង្គប្រហែលស្ថិតនៅលំនៅដ្ឋានរបស់ព្រះនាងកោសល្យា មហេសីច្បង?

Verse 14

तं प्रत्युवाच कैकेयी प्रियवद्घोरमप्रियम् ।अजानन्तं प्रजानन्ती राज्यलोभेन मोहिता ॥१४॥

ពេលនោះ ព្រះនាងកៃកេយីបានឆ្លើយតបគាត់ដោយពាក្យដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច និងមិនគាប់ចិត្ត ទោះនិយាយដូចជាពាក្យផ្អែមល្ហែម; នាងដែលដឹងសេចក្តីពិត បាននិយាយទៅកាន់ភរតដែលមិនទាន់ដឹង ដោយត្រូវមោហៈនៃការលោភលន់រាជ្យបំភាន់។

Verse 15

या गतिस्सर्वभूतानां तां गतिं ते पिता गतः ।राजा महत्मा तेजस्वी यायजूकस्सतां गतिः ॥१५॥

ព្រះបិតារបស់អ្នកបានទៅដល់គតិដែលសត្វលោកទាំងអស់ត្រូវទៅដល់។ ព្រះរាជាអង្គនោះមានព្រះហឫទ័យធំ ពន្លឺរុងរឿង ស្មោះត្រង់ក្នុងពិធីយជ្ញា ហើយជាទីពឹងផ្អែករបស់អ្នកមានធម៌។

Verse 16

तच्छ्रुत्वा भरतो वाक्यं धर्माभिजनवाञ्चुचिः ।पपात सहसा भूमौ पितृशोकबलार्दितः ॥१६॥

ពេលបានឮពាក្យនោះ បរតៈ—កើតពីវង្សធម៌ដ៏បរិសុទ្ធ—ត្រូវកម្លាំងទុក្ខសោកចំពោះព្រះបិតាបង្ខំកម្ទេច ហើយដួលរលំភ្លាមៗលើដី។

Verse 17

हा हतोऽस्मीति कृपणां दीनां वाचमुदीरयन् ।निपपात महाबाहुर्बाहू विक्षिप्य वीर्यवान् ॥१७॥

គាត់ស្រែករំលែកថា «អូយ! ខ្ញុំវិនាសហើយ!» ហើយនិយាយពាក្យអាណិតអាសូរ ដ៏ទុក្ខទោមនស្ស; បរតៈអ្នកមានដៃធំ ក្លាហានមាំមួន ក៏ដួលចុះ ដោយបោះដៃទាំងពីរឡើង។

Verse 18

ततश्शोकेन संवीतः पितुर्मरणदुःखितः ।विललाप महातेजा भ्रान्ताकुलितचेतनः ॥१८॥

បន្ទាប់មក បរតៈអ្នកមានពន្លឺកិត្តិយស ត្រូវទុក្ខសោកគ្របដណ្តប់ និងឈឺចាប់ដោយមរណភាពព្រះបិតា ក៏យំរំលែក; ចិត្តគាត់រង្គោះរង្គើ និងច្របូកច្របល់ដោយសោកា។

Verse 19

एतत्सुरुचिरं भाति पितुर्मे शयनं पुरा ।शशिनेवामलं रात्रौ गगनं तोयदात्यये ॥१९॥

កន្លែងបន្ទំរបស់ព្រះបិតារបស់ខ្ញុំនេះ កាលមុនធ្លាប់ភ្លឺស្រស់ស្អាតយ៉ាងណាស់—ដូចមេឃរាត្រីដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធ ដែលព្រះចន្ទបំភ្លឺ បន្ទាប់ពីពពកភ្លៀងបានផុតទៅ។

Verse 20

तदिदं न विभात्यद्य विहीनं तेन धीमता ।व्योमेव शशिना हीनमप्च्छुष्क इव सागरः ॥२०॥

តែថ្ងៃនេះ ពេលខ្វះព្រះមហាក្សត្រប្រាជ្ញានោះ វាមិនភ្លឺរលោងដូចមុនទៀតឡើយ—ដូចមេឃគ្មានព្រះចន្ទ ឬដូចមហាសមុទ្រពេលទឹកស្ងួតអស់។

Verse 21

बाष्पमुत्सृज्य् कण्ठेन स्वात्मना परमपीडितः ।आच्छाद्य वदनं श्रीमद्वस्त्रेण जयतां वरः ॥२१॥

អ្នកឈ្នះដ៏ប្រសើរបំផុត ត្រូវទុក្ខវេទនាបង្ខំដល់ខ្លួនឯង បង្ហូរទឹកភ្នែកចេញពីបំពង់ក ហើយយកក្រណាត់ដ៏ស្រស់ស្អាតបាំងមុខដ៏រុងរឿង។

Verses 22-23

तमार्तं देवसङ्काशं समीक्ष्य पतितं भुवि ।निकृत्तमिव सालस्य स्कन्धं परशुना वने ॥२२॥मत्तमातङ्गसङ्काशं चन्द्रार्कसदृशं भुवः ।उत्थापयित्वा शोकार्तं वचनं चेदमब्रवीत् ॥२३॥

កាលបើឃើញភរតដ៏ស្រដៀងនឹងទេវតា មានទុក្ខវេទនា និងដួលលើដី ដូចជាដើមសាលៈដែលគេកាត់ដោយកាំបិតក្នុងព្រៃ កៃកេយីបានលើកបុត្រារបស់នាង ដែលមានទុក្ខសោក ដូចជាដំរីធំកំពុងតែស្រវឹង និងដូចជាព្រះអាទិត្យ ឬព្រះចន្ទនៅលើផែនដី ហើយនាងបាននិយាយពាក្យទាំងនេះទៅកាន់ទ្រង់។

Verse 24

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ किं शेषे राजपुत्र महायशः ।त्वद्विधा नहि शोचन्ति सन्त स्सदसि सम्मताः ॥२४॥

“ចូរលើកឡើង ចូរលើកឡើង—ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គដេកដូច្នេះ ឱ ព្រះរាជបុត្រដ៏មានកិត្តិយសធំ! មនុស្សដូចព្រះអង្គ ដែលត្រូវគេគោរពក្នុងសភានៃសតបុរស មិនគួរសោកសៅបែបនេះទេ។”

Verse 25

दानयज्ञाधिकारा हि शीलश्रुतिवचोऽनुगा ।बुद्धिस्ते बुद्धिसम्पन्न प्रभेवार्कस्य मन्दिरे ॥२५॥

ឱ អ្នកមានប្រាជ្ញា! ប្រាជ្ញារបស់អ្នក—ដែលដើរតាមសីលធម៌ ការសិក្សាព្រះវេដ (ស្រុតិ) និងពាក្យណែនាំត្រឹមត្រូវ—ធ្វើឲ្យអ្នកសមស្របសម្រាប់ទាន និងយជ្ញ (ពិធីបូជាភ្លើង); អ្នកនឹងភ្លឺរលោងដូចពន្លឺព្រះអាទិត្យនៅក្នុងទីស្ថានរបស់វាផ្ទាល់។

Verse 26

स रुदित्वा चिरं कालं भूमौ विपरिवृत्य च ।जननीं प्रत्युवाचेदं शोकैर्बहुभिरावृतः ॥२६॥

បន្ទាប់ពីយំយូរណាស់ ហើយរមៀលខ្លួនលើដី ស្តេចភរត—ដែលត្រូវទុក្ខសោកជាច្រើនគ្របដណ្តប់—បានឆ្លើយមាតារបស់ខ្លួនដោយពាក្យទាំងនេះ។

Verse 27

अभिषेक्ष्यति रामं नु राजा यज्ञं नु यक्ष्यते ।इत्यहं कृतसङ्कल्पो हृष्टो यात्रामयासिषम् ॥२७॥

ដោយគិតថា «ប្រហែលព្រះរាជានឹងអភិសេកព្រះរាម—ឬប្រហែលនឹងធ្វើយជ្ញ (ពិធីបូជាភ្លើង)» ខ្ញុំបានតាំងចិត្តមាំមួន ហើយចេញដំណើរដោយចិត្តរីករាយ។

Verse 28

तदिदं ह्यन्यथा भूतं व्यवदीर्णं मनो मम ।पितरं यो न पश्यामि नित्यं प्रियहिते रतम् ॥२८॥

ប៉ុន្តែអ្វីៗទាំងនេះបានក្លាយទៅផ្ទុយវិញ; ចិត្តខ្ញុំដូចជាបែកបាក់—ព្រោះខ្ញុំមិនបានឃើញព្រះបិតារបស់ខ្ញុំទៀតឡើយ ដែលតែងតែខិតខំក្នុងអ្វីដែលខ្ញុំស្រឡាញ់ និងជាប្រយោជន៍ដល់ខ្ញុំ។

Verse 29

अम्ब केनात्यगाद्राजा व्याघिना मय्यनागते ।धन्या रामादयस्सर्वे यैः पिता संस्कृत स्स्वयम् ॥२९॥

ម្តាយអើយ ព្រះរាជាបានទទួលមរណភាពដោយជំងឺអ្វី មុនពេលខ្ញុំបានត្រឡប់មក? ព្រះរាម និងអ្នកដទៃទាំងអស់ពិតជាមានបុណ្យណាស់ ដែលបានធ្វើសំស្ការ—ពិធីបុណ្យសពចុងក្រោយ—ជូនព្រះបិតារបស់ខ្ញុំដោយខ្លួនឯង។

Verse 30

न नूनं मां महाराजः प्राप्तं जानाति कीर्तिमान् ।उपजिघ्रेद्धि मूर्ध्नि तात स्सन्नम्य सत्वरम् ॥३०॥

ប្រាកដណាស់ មហារាជាអ្នកមានកិត្តិយសមិនទាន់ដឹងថាខ្ញុំបានមកដល់ទេ; បើដឹង ព្រះបិតានឹងកោងចុះយ៉ាងរហ័ស ហើយថើបលើក្បាលខ្ញុំភ្លាមៗ។

Verse 31

क्व स पाणिस्सुखस्पर्शस्तातस्याक्लिष्टकर्मणः ।येन मां रजसा ध्वस्तमभीक्ष्णं परिमार्जति ॥३१॥

ដៃរបស់ព្រះបិតាខ្ញុំនោះនៅទីណា—ស្រទន់ក្នុងការប៉ះពាល់ និងមិនចេះនឿយហត់ក្នុងកិច្ចការ—ដៃដែលធ្លាប់ជូតធូលីដែលគ្របលើខ្ញុំម្តងហើយម្តងទៀត?

Verse 32

यो मे भ्राता पिता बन्धुर्यस्य दासोऽस्मि धीमतः ।तस्य मां शीघ्रमाख्याहि रामस्याक्लिष्टकर्मणः ॥३२॥

សូមប្រកាសការមកដល់របស់ខ្ញុំឲ្យព្រះរាមភ្លាមៗ—ព្រះองค์ដែលមិនចេះនឿយហត់ក្នុងកិច្ចការ—ព្រះองค์ជាបង ជាបិតា និងជាញាតិរបស់ខ្ញុំ; ខ្ញុំជាអ្នកបម្រើរបស់ព្រះองค์អ្នកមានប្រាជ្ញានោះ។

Verse 33

पिता हि भवति ज्येष्ठो धर्ममार्यस्य जानतः ।तस्य पादौ ग्रहीष्यामि स हीदानीं गतिर्मम ॥३३॥

សម្រាប់អ្នកដែលយល់ដឹងធម៌របស់អ្នកប្រសើរ បងច្បងក្លាយជាដូចបិតា។ ខ្ញុំនឹងកាន់ព្រះបាទរបស់ព្រះองค์; ឥឡូវនេះ ព្រះองค์តែមួយគត់ជាទីពឹង និងជាគោលដៅរបស់ខ្ញុំ។

Verse 34

धर्मविद्धर्मनित्यश्च सत्यसन्धो दृढव्रतः ।आर्यः किमब्रवीद्राजा पिता मे सत्यविक्रमः ॥३४॥

ព្រះបិតារបស់ខ្ញុំ—ព្រះរាជាអរិយៈ អ្នកដឹងធម៌ ឈរមាំក្នុងធម៌ជានិច្ច ស្មោះត្រង់ចំពោះសច្ចវាចា មាំមួនក្នុងវ្រត ដែលវីរកម្មរបស់ព្រះអង្គគឺសេចក្តីពិត—នៅចុងក្រោយបានមានព្រះបន្ទូលអ្វី?

Verse 35

पश्चिमं साधु सन्देशमिच्छामि श्रोतुमात्मनः ।इति पृष्टा यथातत्त्वं कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ॥३५॥

«ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់ស្តាប់សារចុងក្រោយដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់ព្រះបិតាសម្រាប់ខ្ញុំ»។ ពេលត្រូវសួរដូច្នោះ កៃកេយីបាននិយាយពាក្យតាមសេចក្តីពិតដូចដែលវាជាក់ស្តែង។

Verse 36

रामेति राजा विलपन् हा सीते लक्ष्मणेति च ।स महात्मा परं लोकं गतो गतिमतां वरः ॥३६॥

ដោយស្រែកសោកា «អូ រាម! អាឡោះ អូ សីតា! អូ លក្ខ្មណ!» ព្រះរាជាមហាត្មា—ជាអ្នកលើកំពូលក្នុងចំណោមអ្នកឈានដល់គតិខ្ពស់បំផុត—បានយាងទៅកាន់បរលោក។

Verse 37

इमां तु पश्चिमां वाचं व्याजहार पिता तव ।कालधर्मपरिक्षिप्तः पाशैरिव महागजः ॥३७॥

ប៉ុន្តែព្រះបិតារបស់អ្នកបានបញ្ចេញវាចាចុងក្រោយនេះ—ត្រូវច្បាប់នៃកាលៈ (ពេលវេលា) ចងក្រងគ្របសង្កត់ ដូចដំរីធំមួយត្រូវខ្សែចង។

Verse 38

सिद्धार्थास्ते नरा राममागतं सह सीतया ।लक्ष्मणं च महाबाहुं द्रक्ष्यन्ति पुनरागतम् ॥३८॥

«មនុស្សទាំងនោះនឹងសម្រេចគោលបំណងរបស់ខ្លួន ពេលបានឃើញព្រះរាមត្រឡប់មកវិញជាមួយព្រះសីតា ហើយបានឃើញព្រះលក្ខ្មណៈអ្នកមានព្រះពាហាដ៏ខ្លាំងក្លា ត្រឡប់មកម្តងទៀត»។

Verse 39

तच्छ्रुत्वा विषसादैव द्वितीयाप्रियशंसनात् ।विषण्णवदनो भूत्वा भूयः पप्रच्छ मातरम् ॥३९॥

លុះបានឮដំណឹងសោកសៅជាលើកទីពីរ នោះភរតៈក៏ធ្លាក់ទៅក្នុងទុក្ខកាន់តែជ្រាលជ្រៅ; មុខស្រពោនហើយ គាត់បានសួរមាតារបស់ខ្លួនម្ដងទៀត។

Verse 40

क्व चेदानीं स धर्मात्मा कौसल्यानन्दवर्धनः ।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया च समं गतः ॥४०॥

ឥឡូវនេះ ព្រះអង្គអ្នកមានព្រលឹងធម៌ ដែលបន្ថែមសេចក្តីរីករាយដល់កោសល្យា ទៅនៅទីណា ដោយទៅជាមួយប្អូនលក្ខ្មណ និងព្រះនាងសីតា?

Verse 41

तथा पृष्टा यथातत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे ।मातास्य सुमहद्वाक्यं विप्रियं प्रियशङ्कया ॥४१॥

ពេលត្រូវសួរដូច្នោះ មាតារបស់គាត់បានចាប់ផ្តើមប្រាប់តាមពិតដូចដែលវាជា; ជាពាក្យធ្ងន់ធ្ងរ និងឈឺចាប់ ទោះនាងក៏កោតខ្លាចថាគាត់ប្រហែលរំពឹងដំណឹងល្អ។

Verse 42

स हि राजसुतः पुत्र चीरवासा महावनम् ।दण्डकान्सह वैदेह्या लक्ष्मणानुचरो गतः ॥४२॥

កូនអើយ ព្រះរាជបុត្រនោះ ដែលស្លៀកពាក់សំបកឈើ បានទៅកាន់ព្រៃធំដណ្ឌកៈ ជាមួយព្រះនាងវೈទេហី (សីតា) ហើយមានលក្ខ្មណតាមអម។

Verse 43

तच्छ्रुत्वा भरतस्त्रस्तो भ्रातुश्चारित्रशङ्कया ।स्वस्य वंशस्य महात्म्यात्प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥४३॥

ពេលបានឮដូច្នោះ ព្រះភរតៈក៏ភ័យស្លន់ស្លោ ដោយសង្ស័យចំពោះចរិតរបស់ព្រះបង; ហើយដោយរំលឹកដល់មហិមាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃវង្សត្រកូលរបស់ខ្លួន ទ្រង់ចាប់ផ្តើមសួរបន្ថែម។

Verse 44

कच्चिन्न ब्राह्मणधनं हृतं रामेण कस्यचित् ।कच्चिन्नाढ्यो दरिद्रो वा तेनापापो विहिंसितः ॥४४॥

តើព្រះរាមបានយកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ព្រាហ្មណ៍អ្នកណាម្នាក់ឬទេ? តើមានអ្នកគ្មានបាប—ទោះជាសម្បូរឬក្រីក្រ—ត្រូវបានទ្រង់បៀតបៀនឬទេ?

Verse 45

कच्चिन्न परदारान्वा राजपुत्रोऽभिमन्यते ।कस्मात्स दण्डकारण्ये भ्रूणहेव विवासितः ॥४५॥

តើព្រះរាជបុត្របានលោភលន់ប្រពន្ធរបស់អ្នកដទៃឬទេ? បើមិនមែនទេ ហេតុអ្វីបានជាទ្រង់ត្រូវបាននិរទេសទៅព្រៃទណ្ឌកៈ ដូចជាអ្នកសម្លាប់ទារកក្នុងផ្ទៃ?

Verse 46

अथास्य चपला माता तत्स्वकर्म यथातथम् ।तेनैव स्त्रीस्वभावेन व्याहर्तुमुपचक्रमे ॥४६॥

បន្ទាប់មក ម្តាយរបស់គាត់ដែលចិត្តរហ័សរហួន បែបស្ត្រីដដែលនោះ ក៏ចាប់ផ្តើមរៀបរាប់អំពើរបស់ខ្លួន តាមដែលបានកើតមាន។

Verse 47

एवमुक्ता तु कैकेयी भरतेन महात्मना ।उवाच वचनं हृष्टा मूढा पण्डितमानिनी ॥४७॥

ពេលព្រះភរតៈអ្នកមានចិត្តធំ (មហាត្មា) បានមានព្រះបន្ទូលដូច្នោះ កៃកេយី—រីករាយតែឆ្កួតល្ងង់ ហើយស្មានខ្លួនថាជាបណ្ឌិត—បាននិយាយពាក្យទាំងនេះ។

Verse 48

न ब्राह्मणधनं किञ्चिद्धृतं रामेण कस्यचित् ।कश्चिन्नाढ्यो दरिद्रो तेनापापो विहिंसितः ।न रामः परदारांश्च चक्षुर्भ्यामपि पश्यति ॥४८॥

ព្រះរាមមិនបានយកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ព្រាហ្មណ៍អ្នកណាម្នាក់ សូម្បីតែបន្តិចបន្តួចឡើយ ហើយក៏មិនបានបៀតបៀនអ្នកគ្មានបាបណាម្នាក់ ទោះជាសម្បត្តិច្រើនឬក្រីក្រក៏ដោយ។ ព្រះរាមសូម្បីតែដោយភ្នែក ក៏មិនសម្លឹងមើលភរិយារបស់អ្នកដទៃឡើយ។

Verse 49

मया तु पुत्र श्रुत्वैव रामस्यैवाभिषेचनम् ।याचितस्ते पिता राज्यं रामस्य च विवासनम् ॥४९॥

ប៉ុន្តែ កូនអើយ! ពេលខ្ញុំបានឮអំពីពិធីអភិសេក (ការអភិសេក) របស់ព្រះរាមភ្លាម ខ្ញុំបានសុំឪពុករបស់អ្នកឲ្យប្រគល់រាជ្យដល់អ្នក ហើយបញ្ជូនព្រះរាមទៅនិរទេស។

Verse 50

स स्ववृत्तिं समास्थाय पिता ते तत्तऽथाकरोत् ।रामश्च सह सौमित्रिः प्रेषितस्सह सीतया ॥५०॥

ឪពុករបស់អ្នក ដោយកាន់ខ្ជាប់នូវផ្លូវនៃសច្ចៈសន្យារបស់ខ្លួន បានធ្វើដូច្នោះតាមពិត; ហើយព្រះរាមត្រូវបានបញ្ជូនចេញទៅ ជាមួយសោមិត្រី (លក្ខ្មណៈ) និងព្រះសីតា។

Verse 51

तमपश्यन्प्रियंपुत्रं महीपालो महायशाः ।पुत्रशोकपरिद्यूनः पञ्चत्वमुपपेदिवान् ॥५१॥

ព្រះមហាក្សត្រអ្នកល្បីល្បាញនោះ មិនអាចបានឃើញព្រះរាជបុត្រដែលជាទីស្រឡាញ់បានទេ; ដោយសោកស្តាយចំពោះកូនប្រុស បានស្រកស្រាយ ហើយបានឈានដល់ “បញ្ចត្វៈ” — គឺសោយទិវង្គត។

Verse 52

त्वयात्विदानीं धर्मज्ञ राजत्वमवलम्ब्यताम् ।त्वत्कृते हि मया सर्वमिदमेवं विधं कृतम् ॥५२॥

ដូច្នេះឥឡូវនេះ ឱ​អ្នកដឹងធម៌ សូមទទួលយករាជ្យ និងពឹងផ្អែកលើភាពជាព្រះមហាក្សត្រ; ព្រោះដោយសារអ្នកនេះហើយ ខ្ញុំបានធ្វើអស់ទាំងនេះឲ្យកើតមានតាមរបៀបនេះ។

Verse 53

मा शोकं मा च सन्तापं धैर्यमाश्रय पुत्रक ।त्वदधीना हि नगरी राज्यं चैतदनामयम् ॥५३॥

កុំសោកសៅ កុំរងទុក្ខក្តៅក្រហាយឡើយ កូនអើយ; ចូរពឹងផ្អែកលើសេចក្តីអត់ធ្មត់មាំមួន។ ព្រោះទីក្រុងនេះ និងរាជ្យដ៏សុខសាន្តគ្មានរោគគ្មានឧបសគ្គនេះ ក៏ស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់អ្នកហើយ។

Verse 54

तत्पुत्र शीघ्रं विधिना विधिज्ञैर्वसिष्ठमुख्यै स्सहितो द्विजेन्द्रैः ।सङ्काल्य राजानमदीनसत्त्वमात्मानमुर्व्यामभिषेचयस्व ॥५४॥

ហេតុនេះហើយ បុត្រអើយ - ចូរឯងរួមជាមួយព្រាហ្មណ៍ជាប្រធានដែលមានវសិស្ឋជាប្រមុខ ដែលជាអ្នកជំនាញក្នុងពិធីបុណ្យ ធ្វើពិធីបុណ្យសពរបស់ស្តេចយ៉ាងឆាប់រហ័សតាមលំដាប់ត្រឹមត្រូវ ហើយកុំឲ្យស្មារតីរបស់ឯងធ្លាក់ចុះ ចូរធ្វើអភិសេកខ្លួនឯងជាស្តេចលើផែនដីនេះ។