Sarga 72

Verse 1

अपश्यंस्तु ततस्तत्र पितरं पितुरालये।जगाम भरतो द्रष्टुं मातरं मातुरालये।।2.72.1।।

ஒளிமிக்க ராகவன் கிழக்குமுகமாக ராஜகிருஹத்திலிருந்து புறப்பட்டான். சுதாமா நதியைப் பார்த்து அதைத் தாண்டினான்; பின்னர் தொலைத் துறையுடைய ஹ்லாதினியையும், மேற்கு நோக்கிப் பாயும் அலைமிகு சதத்ரூ நதியையும் கடந்து சென்றான்.

Verse 2

अनुप्राप्तं तु तं दृष्ट्वा कैकेयी प्रोषितं सुतम्।उत्पपात तदा हृष्टा त्यक्त्वा सौवर्णमासनम्।।2.72.2।।

தூரம் அனுப்பப்பட்ட தன் மகன் மீண்டும் வந்ததைப் பார்த்த கைகேயி மகிழ்ந்து, பொன்னாசனத்தை விட்டுத் திடீரென எழுந்தாள்.

Verse 3

स प्रविश्यैव धर्मात्मा स्वगृहं श्रीविवर्जितम्।भरतः प्रतिजग्राह जनन्याश्चरणौ शुभौ।।2.72.3।।

தர்மாத்மா பரதன் தன் இல்லத்தில் நுழைந்தான்; அது முன்பிருந்த ஒளி-மாட்சியின்றி இருந்தது. அப்போது அவன் தன் தாயின் திருவடிகளை வணங்கி உறுதியாகப் பற்றினான்.

Verse 4

सा तं मूर्धन्युपाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनम्।अङ्के भरतमारोप्य प्रष्टुं समुपचक्रमे।।2.72.4।।

அவள் புகழ்மிக்க பரதனின் தலையில் முத்தமிட்டு அணைத்தாள். அவனைத் தன் மடியில் அமர்த்தி வினவத் தொடங்கினாள்.

Verse 5

अद्य ते कतिचिद्रात्र्य श्च्युतस्याऽर्यकवेश्मनः।अपि नाध्वश्रमशशीघ्रं रथेनापततस्तव।।2.72.5।।

இன்று நீர் மதிக்கத்தக்க பாட்டனின் இல்லத்தை விட்டு புறப்பட்டு எத்தனை இரவுகள் கடந்தன? விரைவாக ரதத்தில் வந்ததால் வழிக் களைப்பு உமக்கு ஏற்படவில்லையா?

Verse 6

आर्यकस्ते सुकुशली युधाजिन्मातुलस्तव। प्रवासाच्च सुखं पुत्र सर्वं मे वक्तुमर्हसि।।2.72.6।।

உன் போற்றத்தக்க பிதாமகர் நலமா? உன் மாமன் யுதாஜித்தும் நலமா? மகனே, வெளிநாட்டுப் பயணம் இனிதாக இருந்ததா? அனைத்தையும் எனக்குச் சொல்ல வேண்டும்।

Verse 7

एवं पृष्टस्तु कैकेय्या प्रियं पार्थिवनन्दनः।आचष्ट भरत स्सर्वं मात्रे राजीवलोचनः।।2.72.7।।

கைகேயி அன்புடன் கேட்டபோது, தாமரைநயனனும் அரசனுக்குப் பிரியமான மகனுமான பரதன் தன் தாயிடம் அனைத்தையும் உரைத்தான்।

Verse 8

अद्य मे सप्तमी रात्रिश्च्युतस्याऽर्यकवेश्मनः।अम्बायाः कुशली तात युधाजिन्मातुलश्च मे।।2.72.8।।

தந்தையே, ஆர்யகன் (தாய்வழித் தாத்தா) இல்லத்திலிருந்து புறப்பட்டு இன்று எனக்கு ஏழாம் இரவு. தாய்தந்தை நலமுடன் உள்ளார்; என் மாமன் யுதாஜித்தும் நலமுடன் உள்ளான்।

Verse 9

यन्मे धनं च रत्नं च ददौ राजा परन्तपः।परिश्रान्तं पथ्यभवत्ततोऽहं पूर्वमागतः।।2.72.9।।

பகைவரை அடக்கும் அரசன் எனக்குத் தந்த செல்வமும் மணிகளும் வழிப்பயணத் துன்பச் செலவில் தீர்ந்தன; ஆகவே நான் மற்றவர்களுக்கு முன்பாக வந்தேன்।

Verse 10

राजवाक्यहरैर्दूतैस्त्वर्यमाणोऽहमागतः।यदहं प्रष्टुमिच्छामि तदम्बा वक्तुमर्हति।।2.72.10।।

அவன் பிராக்வடத்தில் கங்கையைத் தாண்டி குடிகோஷ்டிகாவை அடைந்தான். பின்னர் படையுடன் அதையும் கடந்து தர்மவர்தன நகரை வந்தடைந்தான்.

Verse 11

शून्योऽयं शयनीयस्ते पर्यङ्को हेमभूषितः।न चायमिक्ष्वाकुजनः प्रहृष्टः प्रतिभाति मा।।2.72.11।।

தோரணத்தின் தென்பகுதியின் வழியாகச் சென்று தசரதநந்தனன் பரதன் ஜம்பூப்ரஸ்தத்தை அடைந்தான்; பின்னர் இனிய வரூதம் என்னும் கிராமத்திற்குச் சென்றான்।

Verse 12

राजा भवति भूयिष्ठमिहाम्बाया निवेशने। तमहं नाद्य पश्यामि द्रष्टुमिच्छन्निहाऽगतः।।2.72.12।।

அந்த அழகிய வனத்தில் சிறிது தங்கியபின் அவர் கிழக்குநோக்கிச் சென்று, பிரியக மரங்கள் நிறைந்த உஜ்ஜிஹானாவின் தோட்டத்தை அடைந்தார்।

Verse 13

पितुर्ग्रहीष्ये चरणौ तं ममाऽख्याहि पृच्छतः।आहोस्विदम्ब ज्येष्ठायाः कौसल्याया निवेशने।।2.72.13।।

சாலமும் பிரியகமும் நிறைந்த தோப்புகளை அடைந்ததும் பரதன் விரைவோடும் குதிரைகளை இணைத்தான்; பின்னர் படையினருக்கு ஆணையிட்டு அவசரமாக முன்னே சென்றான்।

Verse 14

तं प्रत्युवाच कैकेयी प्रियवद्घोरमप्रियम्।अजानन्तं प्रजानन्ती राज्यलोभेन मोहिता।।2.72.14।।

சர்வதீர்த்தத்தில் தங்கி உத்தானிகா நதியைத் தாண்டி, மலைப்பகுதியில் வளர்ந்த குதிரைகளால் பல்வேறு மற்ற நதிகளையும் கடந்து சென்றான்।

Verse 15

या गतिस्सर्वभूतानां तां गतिं ते पिता गतः। राजा महत्मा तेजस्वी यायजूकस्सतां गतिः।।2.72.15।।

எல்லா உயிர்களுக்கும் உரிய எந்தக் கதியோ, அந்தக் கதியையே உமது தந்தை அடைந்தார். அந்த மகாத்மா, ஒளிமிக்க, யாகநிஷ்ட அரசர் சத்புருஷர்களுக்கு அடைக்கலமாக இருந்தார்।

Verse 16

तच्छ्रुत्वा भरतो वाक्यं धर्माभिजनवाञ्चुचिः।पपात सहसा भूमौ पितृशोकबलार्दितः।।2.72.16।।

ஏகசாலத்தில் ஸ்தாணுமதீ நதியையும், வினதத்தில் கோமதீ நதியையும் கடந்து, கலிங்கநகரத்தின் சாலவனத்தை அடைந்தான்; வாகனங்கள் மிகுந்த சோர்வுற்றிருந்தாலும் பரதன் விரைவாகவே முன்னே சென்றான்।

Verse 17

हा हतोऽस्मीति कृपणां दीनां वाचमुदीरयन्।निपपात महाबाहुर्बाहू विक्षिप्य वीर्यवान्।।2.72.17।।

இரவிலே வனத்தை விரைவாகக் கடந்து, அருணோதய வேளையில் மனு அரசனால் நிர்மிக்கப்பட்ட அயோத்தி நகரை அவர் தரிசித்தார்।

Verse 18

ततश्शोकेन संवीतः पितुर्मरणदुःखितः।विललाप महातेजा भ्रान्ताकुलितचेतनः।।2.72.18।।

வழியில் ஏழு இரவுகள் தங்கி, அந்த மனிதப் புலி முன் அயோத்தியைப் பார்த்து சாரதியிடம் உரைத்தான்।

Verse 19

एतत्सुरुचिरं भाति पितुर्मे शयनं पुरा।शशिनेवामलं रात्रौ गगनं तोयदात्यये।।2.72.19।।

இது என் தந்தையின் படுக்கை; முன்பு மிக அழகாக ஒளிர்ந்தது—மழைமேகங்கள் விலகிய பின் இரவில் நிலவால் ஒளிரும் களங்கமற்ற வானம் போல.

Verse 20

तदिदं न विभात्यद्य विहीनं तेन धीमता।व्योमेव शशिना हीनमप्च्छुष्क इव सागरः।।2.72.20।।

இன்று அந்த அறிவுமிக்க அரசன் இல்லாததால் இது இனி ஒளிவிடாது—நிலவு இல்லாத வானம்போல், அல்லது நீர் வற்றிய கடல்போல்.

Verse 21

बाष्पमुत्सृज्य् कण्ठेन स्वात्मना परमपीडितः। आच्छाद्य वदनं श्रीमद्वस्त्रेण जयतां वरः।।2.72.21।।

மிகுந்த துயரால் வாடிய, வெற்றியாளர்களில் சிறந்த பரதன் தொண்டையிலிருந்து கண்ணீர் பெருகச் செய்து, தன் அழகிய முகத்தை சிறந்த ஆடையால் மூடிக்கொண்டான்.

Verse 22

तमार्तं देवसङ्काशं समीक्ष्य पतितं भुवि।निकृत्तमिव सालस्य स्कन्धं परशुना वने।।2.72.22।।मत्तमातङ्गसङ्काशं चन्द्रार्कसदृशं भुवः।उत्थापयित्वा शोकार्तं वचनं चेदमब्रवीत्।।2.72.23।।

தேவரைப் போன்ற அந்த துயருற்றவன் தரையில் விழுந்திருப்பதைக் கண்டு, அவனை காட்டில் கோடாரியால் வெட்டப்பட்ட சால மரத்தின் தண்டுபோல் கண்டாள்.

Verse 23

तमार्तं देवसङ्काशं समीक्ष्य पतितं भुवि।निकृत्तमिव सालस्य स्कन्धं परशुना वने।।2.72.22।।मत्तमातङ्गसङ्काशं चन्द्रार्कसदृशं भुवः।उत्थापयित्वा शोकार्तं वचनं चेदमब्रवीत्।।2.72.23।।

மத்த யானையைப் போன்றும், சந்திரன்-சூரியனைப் போன்றும் ஒளிவிடும், துயரால் வாடிய பரதனைத் தூக்கி எழுப்பி அவள் இவ்வாறு கூறினாள்.

Verse 24

न ह्यत्र यानैर्दृश्यन्ते न गजैर्न च वाजिभिः।।2.71.24।। निर्यान्तो वाऽभियान्तो वा नरमुख्या यथापुरम्।

“எழு, எழு—ஏன் இவ்வாறு படுத்திருக்கிறாய், பெரும் புகழுடைய அரசகுமாரா? உன்னைப் போன்ற நல்லோர், சபையில் மதிக்கப்படுவோர், இவ்வாறு துயருறார்.”

Verse 25

दानयज्ञाधिकारा हि शीलश्रुतिवचोऽनुगा। बुद्धिस्ते बुद्धिसम्पन्न प्रभेवार्कस्य मन्दिरे।।2.72.25।।

அறிவுடையவனே! உன் அறிவு நற்குணம், வேதக் கல்வி, நல்ல ஆலோசனை ஆகியவற்றைத் தொடர்ந்து நிற்கிறது; ஆகவே நீ தானமும் யாகமும் செய்யத் தகுதியுடையவன். நீ உன் தாமத்திலே சூரியஒளிபோல் ஒளிர்வாய்.

Verse 26

स रुदित्वा चिरं कालं भूमौ विपरिवृत्य च।जननीं प्रत्युवाचेदं शोकैर्बहुभिरावृतः।।2.72.26।।

நீண்ட நேரம் அழுது, தரையில் புரண்டு, பல துயரங்களால் மூடப்பட்ட பரதன் தன் தாயை நோக்கி இவ்வாறு கூறினான்.

Verse 27

अभिषेक्ष्यति रामं नु राजा यज्ञं नु यक्ष्यते।इत्यहं कृतसङ्कल्पो हृष्टो यात्रामयासिषम्।।2.72.27।।

‘அரசர் ராமனுக்கு அபிஷேகம் செய்வாரோ, அல்லது யாகம் நடத்துவாரோ?’ என்று எண்ணி, உறுதியான தீர்மானத்துடன் மகிழ்ந்த மனத்தால் நான் பயணத்திற்குப் புறப்பட்டேன்.

Verse 28

तदिदं ह्यन्यथा भूतं व्यवदीर्णं मनो मम।पितरं यो न पश्यामि नित्यं प्रियहिते रतम्।।2.72.28।।

ஆனால் இவை அனைத்தும் வேறுபடையாக நடந்துவிட்டன; என் மனம் பிளந்துபோயிற்று—எனக்கு எப்போதும் பிரியமும் நலனும் நாடிய என் தந்தையை இனி நான் காணவில்லை.

Verse 29

अम्ब केनात्यगाद्राजा व्याघिना मय्यनागते।धन्या रामादयस्सर्वे यैः पिता संस्कृत स्स्वयम्।।2.72.29।।

அம்மா, நான் வருவதற்கு முன்பே அரசர் எந்த நோயால் பரலோகம் சென்றார்? என் தந்தையின் அந்தியக் கிரியைகளைத் தாமே செய்த ராமன் முதலியோர் அனைவரும் உண்மையிலே பாக்கியசாலிகள்.

Verse 30

न नूनं मां महाराजः प्राप्तं जानाति कीर्तिमान्। उपजिघ्रेद्धि मूर्ध्नि तात स्सन्नम्य सत्वरम्।।2.72.30।।

புகழ்மிக்க மகாராஜா நான் வந்ததை அறியவில்லை போலும்; அறிந்திருந்தால் தந்தை உடனே குனிந்து என் தலையை முத்தமிட்டிருப்பார்.

Verse 31

क्व स पाणिस्सुखस्पर्शस्तातस्याक्लिष्टकर्मणः। येन मां रजसा ध्वस्तमभीक्ष्णं परिमार्जति।।2.72.31।।

எங்கே என் தந்தையின் அந்த கை—தொட்டால் இனிமை, செயலில் சோர்வில்லாதது—அது என் மேல் படிந்த தூசியை மீண்டும் மீண்டும் துடைத்துவிடுமே?

Verse 32

यो मे भ्राता पिता बन्धुर्यस्य दासोऽस्मि धीमतः।तस्य मां शीघ्रमाख्याहि रामस्याक्लिष्टकर्मणः।।2.72.32।।

எனக்கு அண்ணனும் தந்தையும் உறவினனுமாகிய ஞானமிக்க, சோர்வறியாத செயல்வீரன் ராமனுக்கு நான் சேவகன்; என் வருகையை அவருக்கு உடனே அறிவி.

Verse 33

पिता हि भवति ज्येष्ठो धर्ममार्यस्य जानतः। तस्य पादौ ग्रहीष्यामि स हीदानीं गतिर्मम।।2.72.33।।

ஆரிய தர்மத்தை அறிந்தவர்க்கு மூத்த சகோதரன் தந்தையெனவே ஆவான். நான் அவரின் திருவடிகளைப் பற்றுவேன்; இப்போது அவரே என் ஒரே அடைக்கலம்.

Verse 34

धर्मविद्धर्मनित्यश्च सत्यसन्धो दृढव्रतः। आर्यः किमब्रवीद्राजा पिता मे सत्यविक्रमः।।2.72.34।।

தர்மத்தை அறிந்தவர், தர்மத்தில் நிலைத்தவர், சத்தியப் பிரதிஞ்ஞையுடையவர், உறுதியான விரதத்தவர்—அந்த ஆரியர், சத்தியமே வீரமாயிருந்த என் தந்தை மன்னர் இறுதியில் என்ன கூறினார்?

Verse 35

पश्चिमं साधु सन्देशमिच्छामि श्रोतुमात्मनः।इति पृष्टा यथातत्त्वं कैकेयी वाक्यमब्रवीत्।।2.72.35।।

“எனக்காகத் தந்தையின் இறுதி, முறையான செய்தியை நான் கேட்க விரும்புகிறேன்.” என்று கேட்டபோது, கைகேயி உண்மையான நிலையைத் தெளிவாகச் சொன்னாள்.

Verse 36

रामेति राजा विलपन् हा सीते लक्ष्मणेति च।स महात्मा परं लोकं गतो गतिमतां वरः।।2.72.36।।

“ராமா! அய்யோ சீதே! லக்ஷ்மணா!” என்று புலம்பியவாறே, மகாத்மையான அந்த மன்னர்—உயர்ந்த கதியை அடைவோரில் சிறந்தவர்—பரலோகத்திற்குச் சென்றார்.

Verse 37

इमां तु पश्चिमां वाचं व्याजहार पिता तव।कालधर्मपरिक्षिप्तः पाशैरिव महागजः।।2.72.37।।

ஆனால் காலதர்மத்தால் கட்டுண்டு—கயிறுகளால் பிணைக்கப்பட்ட பெருயானை போல—உன் தந்தை இந்த இறுதி வாக்கை உரைத்தார்.

Verse 38

सिद्धार्थास्ते नरा राममागतं सह सीतया।लक्ष्मणं च महाबाहुं द्रक्ष्यन्ति पुनरागतम्।।2.72.38।।

“சீதையுடன் திரும்பி வந்த ராமனையும், மீண்டும் வந்த மகாபாகுவான லக்ஷ்மணனையும் காண்போர் தம் நோக்கில் நிறைவு பெறுவர்.”

Verse 39

तच्छ्रुत्वा विषसादैव द्वितीयाप्रियशंसनात्।विषण्णवदनो भूत्वा भूयः पप्रच्छ मातरम्।।2.72.39।।

அந்த இரண்டாவது மிகுந்த துயரச் செய்தியைக் கேட்டதும் பரதன் மேலும் ஆழ்ந்த மனவేదனையில் ஆழ்ந்தான். வாடிய முகத்துடன் மீண்டும் தன் தாயை வினவினான்.

Verse 40

क्व चेदानीं स धर्मात्मा कौसल्यानन्दवर्धनः। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया च समं गतः।।2.72.40।।

இப்போது அந்த தர்மாத்மா—கௌசல்யையின் ஆனந்தத்தை வளர்ப்பவன்—தம்பி லக்ஷ்மணனுடனும் சீதையுடனும் சேர்ந்து எங்கே சென்றான்?

Verse 41

तथा पृष्टा यथातत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे।मातास्य सुमहद्वाक्यं विप्रियं प्रियशङ्कया।।2.72.41।।

இவ்வாறு வினவப்பட்ட தாய், நிகழ்ந்ததை அப்படியே சொல்லத் தொடங்கினாள். அது கனமான செய்தி; துயரமானதாயினும், அவன் இனிய செய்தியை எதிர்பார்க்கக் கூடுமோ என்ற அச்சத்துடன் கூறினாள்.

Verse 42

स हि राजसुतः पुत्र चीरवासा महावनम्।दण्डकान्सह वैदेह्या लक्ष्मणानुचरो गतः।।2.72.42।।

மகனே! அந்த அரசகுமாரன் மரப்பட்டை ஆடைகள் அணிந்து, வைதேஹியுடன், லக்ஷ்மணன் பின்தொடர, தண்டகத்தின் மாபெரும் வனத்திற்குச் சென்றான்.

Verse 43

तच्छ्रुत्वा भरतस्त्रस्तो भ्रातुश्चारित्रशङ्कया।स्वस्य वंशस्य महात्म्यात्प्रष्टुं समुपचक्रमे।।2.72.43।।

அதைக் கேட்ட பரதன், அண்ணனின் நடத்தையைப் பற்றிய சந்தேகத்தால் அஞ்சினான். தன் குலத்தின் மகிமையை நினைந்து மேலும் விசாரிக்கத் தொடங்கினான்.

Verse 44

कच्चिन्न ब्राह्मणधनं हृतं रामेण कस्यचित्।कच्चिन्नाढ्यो दरिद्रो वा तेनापापो विहिंसितः।।2.72.44।।

ராமன் யாருடைய பிராமணச் செல்வத்தையும் அபகரிக்கவில்லையா? அவரால் எந்த நிரபராதியும்—செல்வந்தனாக இருந்தாலும் ஏழையாக இருந்தாலும்—துன்புறுத்தப்படவில்லையா?

Verse 45

कच्चिन्न परदारान्वा राजपुत्रोऽभिमन्यते।कस्मात्स दण्डकारण्ये भ्रूणहेव विवासितः।।2.72.45।।

அரசகுமாரன் பிறர் மனைவியை விரும்பவில்லையா? அப்படியிருக்க, கருவைக் கொன்றவனைப் போல ஏன் அவன் தண்டகாரண்யத்திற்கு நாடுகடத்தப்பட்டான்?

Verse 46

अथास्य चपला माता तत्स्वकर्म यथातथम्। तेनैव स्त्रीस्वभावेन व्याहर्तुमुपचक्रमे।।2.72.46।।

பின்னர் அவனுடைய சஞ்சலமான தாய், அதே பெண்மைக் குணத்தால், தன் செய்த செயல்களை நடந்தபடியே சொல்லத் தொடங்கினாள்.

Verse 47

एवमुक्ता तु कैकेयी भरतेन महात्मना।उवाच वचनं हृष्टा मूढा पण्डितमानिनी।।2.72.47।।

மகாத்மா பரதன் இவ்வாறு கூறியபோது, கைகேயி மகிழ்ந்தாலும் மூடையாக, தன்னைப் பண்டிதை என எண்ணிக்கொண்டு இவ்வசனங்களை உரைத்தாள்।

Verse 48

न ब्राह्मणधनं किञ्चिद्धृतं रामेण कस्यचित्कश्चिन्नाढ्यो दरिद्रो तेनापापो विहिंसितः।न रामः परदारांश्च चक्षुर्भ्यामपि पश्यति।।2.72.48।।

ராமன் யாருடைய பிராமண-தனத்தையும் சிறிதளவும் அபகரிக்கவில்லை; செல்வனாக இருந்தாலும் ஏழையாக இருந்தாலும் எந்த நிரபராதியையும் அவர் துன்புறுத்தவில்லை. மேலும் ராமன் பிறன் மனைவியை கண்களால்கூட நோக்கமாட்டான்।

Verse 49

मया तु पुत्र श्रुत्वैव रामस्यैवाभिषेचनम्।याचितस्ते पिता राज्यं रामस्य च विवासनम्।।2.72.49।।

மகனே, ராமனின் அபிஷேகச் செய்தி கேட்டவுடனே, உன் தந்தையிடம் நான் வேண்டினேன்—அரசை உனக்குக் கொடுக்கவும், ராமனை வனவாசத்திற்கு அனுப்பவும்।

Verse 50

स स्ववृत्तिं समास्थाय पिता ते तत्तऽथाकरोत्।रामश्च सह सौमित्रिः प्रेषितस्सह सीतया।।2.72.50।।

உன் தந்தை தன் உறுதியான வாக்கின் வழியில் நிலைத்து அதையே செய்தார்; ராமனும் சௌமித்ரி (லக்ஷ்மணன்) மற்றும் சீதையுடன் சேர்ந்து அனுப்பப்பட்டான்।

Verse 51

तमपश्यन्प्रियंपुत्रं महीपालो महायशाः।पुत्रशोकपरिद्यूनः पञ्चत्वमुपपेदिवान्।।2.72.51।।

அன்புப் புதல்வனை காண இயலாமல், அந்தப் பெரும் புகழுடைய மன்னன் புத்ரசோகத்தால் சோர்ந்து ‘பஞ்சத்துவம்’ அடைந்தான்—அதாவது உயிர் நீத்தான்।

Verse 52

त्वयात्विदानीं धर्मज्ञ राजत्वमवलम्ब्यताम्।त्वत्कृते हि मया सर्वमिदमेवं विधं कृतम्।।2.72.52।।

ஆகையால் இப்போது, ஹே தர்மஞானியே, நீர் அரசாட்சியை ஏற்றுக்கொள்ள வேண்டும். உம்முடைய நிமித்தமே நான் இவ்வனைத்தையும் இவ்விதமாகச் செய்தேன்.

Verse 53

मा शोकं मा च सन्तापं धैर्यमाश्रय पुत्रक। त्वदधीना हि नगरी राज्यं चैतदनामयम्।।2.72.53।।

சோகமும் வேண்டாம், துயரமும் வேண்டாம், மகனே; திடமையைச் சார்ந்து நிலைபெறு. இந்த நகரமும், இந்த இடையூறற்ற அரசாட்சியும்—அனைத்தும் உன் அதிகாரத்திலேயே உள்ளது.

Verse 54

ஆகையால், மகனே, வசிஷ்டரைத் தலைமையாகக் கொண்ட விதிநிபுணரான சிறந்த பிராமணர்களுடன் சேர்ந்து, முறையின்படி விரைவில் அரசரின் அந்த்யேஷ்டி கருமங்களை நிறைவேற்று; மேலும் மனம் தளராமல், இந்தப் பூமியில் உனது ராஜ்யாபிஷேகத்தைச் செய்து கொள்.

Verse 55

अपश्यंस्तु ततस्तत्र पितरं पितुरालये।जगाम भरतो द्रष्टुं मातरं मातुरालये।।2.72.1।।

அப்போது தந்தையின் அரண்மனையில் தந்தையை காணாத பாரதன், தாயை காணத் தாயின் மாளிகைக்குச் சென்றான்.

Verse 56

अपश्यंस्तु ततस्तत्र पितरं पितुरालये।जगाम भरतो द्रष्टुं मातरं मातुरालये।।2.72.1।।

அப்போது அரசமாளிகையில் தந்தையை காணாத பாரதன், தாயை காண அவளது அந்தப்புரத்திற்குச் சென்றான்.

Verse 57

अपश्यंस्तु ततस्तत्र पितरं पितुरालये।जगाम भरतो द्रष्टुं मातरं मातुरालये।।2.72.1।।

அப்போது தந்தையின் இல்லத்தில் தந்தையை காணாத பரதன், தாயின் அந்தப்புரத்தில் இருந்த தாயை தரிசிக்கச் சென்றான்।

Verse 58

अपश्यंस्तु ततस्तत्र पितरं पितुरालये।जगाम भरतो द्रष्टुं मातरं मातुरालये।।2.72.1।।

நிச்சயமாகப் புகழ்மிக்க மகாராஜா என் வருகையை அறியவில்லை; அறிந்திருந்தால் தந்தை உடனே வணங்கி என் தலைமேல் முத்தமிட்டிருப்பார்।

Verse 59

अपश्यंस्तु ततस्तत्र पितरं पितुरालये।जगाम भरतो द्रष्टुं मातरं मातुरालये।।2.72.1।।

அப்போது தந்தையின் இல்லத்தில் தந்தையை காணாத பரதன், தாயின் அந்தப்புரத்தில் இருந்த தாயை தரிசிக்கச் சென்றான்।

Verse 60

अपश्यंस्तु ततस्तत्र पितरं पितुरालये।जगाम भरतो द्रष्टुं मातरं मातुरालये।।2.72.1।।

அப்போது தந்தையின் இல்லத்தில் தந்தையை காணாத பரதன், தாயின் அந்தப்புரத்தில் இருந்த தாயை தரிசிக்கச் சென்றான்।