Rig Veda Sukta 65
Mandala 9Sukta 6529 Mantras

Sukta 65

Sukta 9.65

Rishi

Ascribed to Soma Pavamāna seers (Mandala 9).

Devata

Soma Pavamāna.

Chandas

Likely Jagatī (not metrically verified from input).

આ પવમાન સોમ સ્તુતિ સોમને જીવંત પ્રવાહ તરીકે ઉજાગર કરે છે—જ્યારે તેને પીસી, ગાળી, તેજસ્વી બનાવવામાં આવે છે—અને તેને લોકોથી લોકોમાં ગતિ કરનાર રાજસત્તા તથા માનવ મનમાં પ્રેરિત સ્પષ્ટતા સ્થાપનાર તરીકે સ્તુત કરે છે. શ્લોકોમાં વારંવાર સોમના “સગાં” (પીસવાના પથ્થરો, જળ, અને શુદ્ધિકરણની ધારાઓ) તેને આગળ ધપાવે છે તેમ ચિત્રણ થાય છે; જેથી તેની શુદ્ધ ધારા યજમાન અને સમુદાયને રયિ (સમૃદ્ધિ), રક્ષણ, અને ઉન્નતિ આપે છે.

Mantras

Mantra 1

हिन्वन्ति सूरमुस्रयः स्वसारो जामयस्पतिम् । महामिन्दुं महीयुवः ॥

તેજસ્વી બહેનો અને સગાં—સૂરને—આગળ ધપાવે છે; પોતાના સ્વામી (પતિ)ને હાંકીને ચલાવે છે. તેઓ મહાન ઇન્દુને, મહીયમાન આનંદને, મહિમાવંત કરે છે.

Mantra 2

पवमान रुचारुचा देवो देवेभ्यस्परि । विश्वा वसून्या विश ॥

હે પવમાન સોમ, બહુવિધ તેજથી તેજસ્વી, દેવોમાં દેવ સમાન વહેતો—સર્વ વસુઓ લઈને અમામાં પ્રવેશ કર.

Mantra 3

आ पवमान सुष्टुतिं वृष्टिं देवेभ्यो दुवः । इषे पवस्व संयतम् ॥

હે પવમાન સોમ, દેવો માટે સુસ્થીત સ્તુતિ અને પૂર્ણતાવર્ષા લઈને આવ; અમારી ઇષા માટે, સંયત અને સુમાર્ગે દોરાયેલી, તું પવિત્ર થા.

Mantra 4

वृषा ह्यसि भानुना द्युमन्तं त्वा हवामहे । पवमान स्वाध्यः ॥

તુ તો તારા પ્રકાશકિરણથી વૃષભ છે; તેજસ્વી તને અમે આહ્વાન કરીએ છીએ—હે પવમાન સોમ, સ્વાધ્ય, પોતાની જ આંતરિક શક્તિથી સમર્થ.

Mantra 5

आ पवस्व सुवीर्यं मन्दमानः स्वायुध । इहो ष्विन्दवा गहि ॥

અમારી તરફ પવિત્ર થા, સુવીર્ય—પરમ વીર્યબળ લઈને; ગતિમાં આનંદિત, સ્વાયુધ—પોતાની શક્તિથી સજ્જ—હે ઇન્દુ, ખરેખર અહીં, અમારા ભાવનાના ક્ષેત્રમાં આવી જા.

Mantra 6

यदद्भिः परिषिच्यसे मृज्यमानो गभस्त्योः । द्रुणा सधस्थमश्नुषे ॥

જ્યારે તને જળોથી ચારે તરફ છાંટવામાં આવે છે અને બે હાથે શુદ્ધ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તું દૃઢ આસનને પ્રાપ્ત કરે છે—સ્થિર આધારને, જ્યાં આનંદ નિવાસ કરી શકે.

Mantra 7

प्र सोमाय व्यश्ववत्पवमानाय गायत । महे सहस्रचक्षसे ॥

સોમને—પવમાન, સ્વયં-શુદ્ધ થનારને—ઘણા અશ્વોની ગતિ સમો સ્તોત્ર ગાવો; મહાન, સહસ્ર-ચક્ષુ (હજાર આંખોવાળા), સર્વત્ર દૃષ્ટિ ધરાવનારને.

Mantra 8

यस्य वर्णं मधुश्चुतं हरिं हिन्वन्त्यद्रिभिः । इन्दुमिन्द्राय पीतये ॥

જેનુ વર્ણ મધુ-સ્રાવક છે, હરિ (તામ્ર-સુવર્ણ) છે—જેનને અદ્રિ (પેષણ-પથ્થરો) વડે પ્રેરિત કરે છે; એ ઇન્દુને ઇન્દ્ર માટે પીવા અર્પે છે.

Mantra 9

तस्य ते वाजिनो वयं विश्वा धनानि जिग्युषः । सखित्वमा वृणीमहे ॥

હે વાજિન (વિજયી, બળવાન) તું—તારા દ્વારા અમે, સર્વ ધનો જીતવા ઇચ્છનાર, મિત્રત્વ પસંદ કરીએ છીએ; સોમ-શક્તિ સાથેની સખિત્વ-બંધુતા.

Mantra 10

वृषा पवस्व धारया मरुत्वते च मत्सरः । विश्वा दधान ओजसा ॥

હે વૃષા (સોમ), ધારા રૂપે વહેતાં વહેતાં તું પોતાને પવિત્ર કર; મરુત-શક્તિને આનંદ આપનાર બની. તું તારા ઓજસથી સર્વને ધારણ કરનાર—અમામાં બળપૂર્વક શક્તિઓ સ્થાપિત કર.

Mantra 11

तं त्वा धर्तारमोण्योः पवमान स्वर्दृशम् । हिन्वे वाजेषु वाजिनम् ॥

હે પવમાન સોમ, સ્વર્દૃશ (પ્રકાશમય લોકોના દ્રષ્ટા) એવા તને અમે પ્રેરિત કરીએ છીએ—બે પાત્રોમાં આંતરિક ધારક તરીકે. હે વાજિન (વાજનો વિજેતા), સમૃદ્ધિના યુદ્ધોમાં તને ગતિમાન કરીએ છીએ.

Mantra 13

आ न इन्दो महीमिषं पवस्व विश्वदर्शतः । अस्मभ्यं सोम गातुवित् ॥

હે ઇન્દુ, મહાન પોષણ લઈને અમારી તરફ વહે; હે વિશ્વદર્શત સોમ (સર્વત્ર સુંદર રીતે પ્રગટ), અમારે માટે ગતુવિત્—યોગ્ય માર્ગોનો જાણનાર અને શોધનાર—બન.

Mantra 14

आ कलशा अनूषतेन्दो धाराभिरोजसा । एन्द्रस्य पीतये विश ॥

હે ઇન્દુ (સોમ), કલશો તને બળભરી ધારાઓથી અહીં બોલાવે છે; ઇન્દ્રના પાનાર્થે પ્રવેશ કર—અમામાં રહેલી શક્તિ શુદ્ધ આનંદથી પરિપૂર્ણ થાય.

Mantra 15

यस्य ते मद्यं रसं तीव्रं दुहन्त्यद्रिभिः । स पवस्वाभिमातिहा ॥

જેનુ તીવ્ર, મત્ત કરાવનાર રસ અદ્રિ (દબાણ-પથ્થરો) દ્વારા દોહાય છે—હે સોમ, તું પવિત્ર થા; અમામાં શત્રુબળનો સંહારક બનીને વહે.

Mantra 16

राजा मेधाभिरीयते पवमानो मनावधि । अन्तरिक्षेण यातवे ॥

રાજા—પવમાન સોમ—મેધાઓ (પ્રેરિત વિવેકો) સાથે આગળ વધે છે; તે મન પર આસન ગ્રહણ કરે છે અને અંતરિક્ષમાર્ગે યાત્રા કરે છે—પૃથ્વીબંધ સ્વભાવ અને તેજસ્વી ઊંચાઈઓ વચ્ચે ગતિમાન.

Mantra 17

आ न इन्दो शतग्विनं गवां पोषं स्वश्व्यम् । वहा भगत्तिमूतये ॥

હે ઇન્દુ, અમારી પાસે આવો—સો ગણો વૃદ્ધિ લાવતાં; ગવાં (કિરણ-ગાયો)નો પોષ અને સુશ્વર્ય (સારા અશ્વો/તીવ્ર શક્તિ) સહિત. અમારી સહાય માટે ભાગ (bhaga)ની વિભાજિત સુખસમૃદ્ધિ વહન કરીને લાવો.

Mantra 18

आ नः सोम सहो जुवो रूपं न वर्चसे भर । सुष्वाणो देववीतये ॥

હે સોમ, અમારી પાસે સહો (બળ) અને જુવો (તીવ્ર પ્રેરણા) લાવો; તેજ માટે જાણે રૂપ સમું પ્રકાશ લાવો. સુષ્વાણ (ગુંજતો/ધ્વનિત) બની, દેવવીતયે—દેવોના વિજય અને આનંદ માટે—પ્રવર્તો.

Mantra 19

अर्षा सोम द्युमत्तमोऽभि द्रोणानि रोरुवत् । सीदञ्छ्येनो न योनिमा ॥

હે સોમ, અર્ષા—અતિ દ્યુમત્તમ (સર્વાધિક તેજસ્વી) બની, દ્રોણો ઉપર રોરુવત્ (ઘોષ કરતાં) વહે. શ્યેન જેમ પોતાના યોનિ (નિવાસ)માં બેસે તેમ, તું પણ પોતાના ધામમાં સ્થિર થા.

Mantra 20

अप्सा इन्द्राय वायवे वरुणाय मरुद्भ्यः । सोमो अर्षति विष्णवे ॥

અપ્સુ સોમ ઇન્દ્ર માટે, વાયુ માટે, વરુણ માટે, મરુદગણ માટે અને વિષ્ણુ માટે વહે છે.

Mantra 21

इषं तोकाय नो दधदस्मभ्यं सोम विश्वतः । आ पवस्व सहस्रिणम् ॥

હે સોમ, અમારા સંતાન માટે પોષક શક્તિ સ્થાપિત કરતો, અને અમને સર્વ દિશાઓથી આપતો—અમારી તરફ શુદ્ધ થઈને વહે, સહસ્રગુણ સમૃદ્ધિ લઈને.

Mantra 22

ये सोमासः परावति ये अर्वावति सुन्विरे । ये वादः शर्यणावति ॥

જે સોમરસો પરાવત પ્રદેશમાં પીડાય છે, જે અર્વાવત પ્રદેશમાં પીડાય છે, અને જે શર્યણાવત ખાતે—તે બધા એક જ અર્પણરૂપે એકત્ર વહે.

Mantra 23

य आर्जीकेषु कृत्वसु ये मध्ये पस्त्यानाम् । ये वा जनेषु पञ्चसु ॥

જે (સોમ-શક્તિઓ) ઋજિક ક્ષેત્રોમાં, સત્યપ્રેરણાના તેજસ્વી મેદાનોમાં, કર્મશીલ છે; જે આપણા અસ્તિત્વના નિવાસ-સ્તરોના મધ્યમાં સ્થિત છે; અને જે પાંચવિધ જનસમૂહોમાં (અમારી પ્રકૃતિના પાંચ ક્રમોમાં) પણ વિચરે છે—તે બધા આંતરિક સહાયકરૂપે અમારી પાસે પ્રગટ થાય.

Mantra 24

ते नो वृष्टिं दिवस्परि पवन्तामा सुवीर्यम् । सुवाना देवास इन्दवः ॥

દેવપ્રસવમાં દૈવી એવા તે બિંદુઓ (ઇન્દવઃ) અમારા માટે દ્યૌથી પરના પ્રદેશમાંથી વરસતો વરસાદ શુદ્ધ કરે; અને તેઓ સુવીર્ય—આત્માની વિજયી, સત્યવીર-શક્તિ—અમામાં આવવા દે.

Mantra 25

पवते हर्यतो हरिर्गृणानो जमदग्निना । हिन्वानो गोरधि त्वचि ॥

હરિત-પ્રેરિત, હરિ—તે તેજસ્વી સોમ—પવિત્ર થાય છે; જમદગ્નિના અગ્નિ-ઇચ્છાથી સ્તુત; ગાયની ચામડી પર, આવરણ પર, આગળ ધપાવવામાં આવે છે—છુપાયેલ પ્રકાશને મુક્ત કરવા.

Mantra 26

प्र शुक्रासो वयोजुवो हिन्वानासो न सप्तयः । श्रीणाना अप्सु मृञ्जत ॥

પ્ર શુક્રાસો વયોજુવો હિન્વાનાસો ન સપ્તયઃ—જીવશક્તિથી વેગવાન તેજસ્વીઓ, સાત અશ્વો સમા પ્રેરિત થઈ આગળ ધપે છે. અપ્સુ શ્રીણાના—જળોમાં મિશ્રિત થઈ—તે શુદ્ધ કરે છે અને આપણા અસ્તિત્વની ધારાઓને તૈયાર કરે છે.

Mantra 27

तं त्वा सुतेष्वाभुवो हिन्विरे देवतातये । स पवस्वानया रुचा ॥

તં ત્વા સુતેષ્વાભુવો હિન્વિરે દેવતાતયે—હે સોમ, સુત અર્પણોમાં તને મહાબળવાનોએ આપણા અંદર દેવત્વના પ્રકટ થવા માટે પ્રેર્યા છે. સ પવસ્વ અનયા રુચા—આ જ રુચિ, આ પ્રકાશથી તું પોતાને શુદ્ધ કર.

Mantra 28

आ ते दक्षं मयोभुवं वह्निमद्या वृणीमहे । पान्तमा पुरुस्पृहम् ॥

આ તે દક્ષં મયોભુવં વહ્નિમદ્યા વૃણીમહે—આજે અમે તારો દક્ષ, આનંદદાયક યોગ્ય-વિવેક, અને તારો વહ્નિ—જ્વલંત વહનશક્તિ—પસંદ કરીએ છીએ. પान्तમા પુરુસ્પૃહમ—રક્ષિત, બહુ ઇચ્છિત—અમારી પાસે આવ.

Mantra 29

आ मन्द्रमा वरेण्यमा विप्रमा मनीषिणम् । पान्तमा पुरुस्पृहम् ॥

અમારા તરફ લાવો તે આનંદમય (મન્દ્ર) અને સર્વોત્તમ (વરેણ્ય)ને; અમારા તરફ લાવો પ્રેરિત ઋષિ (વિપ્ર) અને મનનશીલ જ્ઞાની (મનીષિણ)ને—રક્ષિત (પાંતમ) અને બહુ-ઇચ્છિત (પુરુસ્પૃહ), અમારા પાસે આવો.

Mantra 30

आ रयिमा सुचेतुनमा सुक्रतो तनूष्वा । पान्तमा पुरुस्पृहम् ॥

અમારા તરફ લાવો રયિ (સમૃદ્ધિ/ધન)ને; અમારા તરફ લાવો સુચેતુ (સુજાગ ચેતના)ને. હે સુક્રતુ (સદ્-ઇચ્છાશક્તિમાં બળવાન), તેને અમારા તનુઓમાં સ્થાપિત કરો—રક્ષિત (પાંતમ) અને બહુ-ઇચ્છિત (પુરુસ્પૃહ), અમારા પાસે આવો.

Frequently Asked Questions

Soma Pavamāna—the Soma juice as it is pressed and purified, praised as a radiant, kingly power that strengthens gods and people.

In the ritual, Soma is strained through a filter to become fit for offering; the hymn also uses this as a symbol of inner cleansing—turning raw energy into clear awareness and discernment.

It asks for rayi (plenitude/abundance), sucetunā (clear-awakened consciousness), protection, and an uplifted, well-ordered life-force established in the body and mind.

Ask anything about Sukta 65 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App