Sukta 66

Mantra 1

पवस्व विश्वचर्षणेऽभि विश्वानि काव्या । सखा सखिभ्य ईड्यः ॥

હે વિશ્વચર્ષણે, પવિત્ર થાઓ; સર્વ કાવ્ય (પ્રેરિત વાણી)માં પ્રવેશો. હે સખા, સખાઓ દ્વારા સ્તુત્ય (ઈડ્ય) છો.

Mantra 2

ताभ्यां विश्वस्य राजसि ये पवमान धामनी । प्रतीची सोम तस्थतुः ॥

તે બે આધારોથી, સર્વના તેજસ્વી વિસ્તારમાં, હે પવમાન સોમ, તારા બે ધામો પ્રતીચી—અંતર્મુખ—રૂપે સ્થિર છે; સાધક તરફ વળેલા, આંતરિક મિલન માટે તૈયાર.

Mantra 3

परि धामानि यानि ते त्वं सोमासि विश्वतः । पवमान ऋतुभिः कवे ॥

હે સોમ, તું સર્વત્ર છે; તારા ચારે તરફ તારા ધામો અને નિયમિત રૂપો સર્વદિશામાં પરિભ્રમણ કરે છે. હે પવમાન, હે કવિ, તું ઋતુઓ દ્વારા—ઋતના યોગ્ય કાળોમાં—પ્રગટ થાય છે.

Mantra 4

पवस्व जनयन्निषोऽभि विश्वानि वार्या । सखा सखिभ्य ऊतये ॥

પવિત્ર થા, આનંદની પ્રેરણાઓ જનમાવતો; સર્વ વાંછનીય વસ્તુઓ તરફ આગળ ધપ. સખા બની, સખાઓને સહાય માટે આવ.

Mantra 5

तव शुक्रासो अर्चयो दिवस्पृष्ठे वि तन्वते । पवित्रं सोम धामभिः ॥

હે સોમ, તારા તેજસ્વી શુક્ર કિરણો/અર્ચિઓ દ્યૌના પૃષ્ઠ પર વિસ્તરી જાય છે; અને તારા ધામો (સ્થાપિત શક્તિઓ) દ્વારા તું પવિત્રકર્તા બને છે—તું પોતે જ પવિત્ર (પવિત્રં) સમાન શુદ્ધિકારક ગાળણ છે.

Mantra 6

तवेमे सप्त सिन्धवः प्रशिषं सोम सिस्रते । तुभ्यं धावन्ति धेनवः ॥

હે સોમ, તારા માટે આ સાત સિંધુઓ તારી પ્રશિષા—આગળ ધપતી આજ્ઞા—અનુસાર વહે છે; તારા તરફ ધેનુઓ દોડી આવે છે—પોષક રસની ધારા, આનંદ તરફ ઉતાવળે ધસી આવે છે.

Mantra 7

प्र सोम याहि धारया सुत इन्द्राय मत्सरः । दधानो अक्षिति श्रवः ॥

હે સોમ, ધારામાં આગળ વધ; સુત (પિષિત) થઈ ઇન્દ્ર માટે મત્સર—ઉલ્લાસ—બન. તું અક્ષિતિ શ્રવઃ—અવિનાશી યશ—ધરીને આવે છે.

Mantra 8

समु त्वा धीभिरस्वरन्हिन्वतीः सप्त जामयः । विप्रमाजा विवस्वतः ॥

સાત જામી બહેનો—પ્રેરક—તને ધી-વિચારોથી એકસાથે ગુંજાવી ઊઠી; હે વિપ્ર, વિવસ્વતનો જન્મેલો, તને ગતિમાં સ્થાપી દીધો, પ્રકાશના પંથમાં જાગૃત કર્યો.

Mantra 9

मृजन्ति त्वा समग्रुवोऽव्ये जीरावधि ष्वणि । रेभो यदज्यसे वने ॥

એકસૂર મંત્રોચ્ચાર સાથે તેઓ તને શુદ્ધ કરે છે—અવ્ય (ભેંસની ઊન) પર, પ્રાચીન છાણણી પર, ગુંજનધ્વનિ સાથે—જ્યારે, હે રેભ, તું વનમાં અભિષિક્ત થાય છે.

Mantra 10

पवमानस्य ते कवे वाजिन्त्सर्गा असृक्षत । अर्वन्तो न श्रवस्यवः ॥

હે કવિ, તારા પવમાન થવામાંથી બળવાન પ્રવાહો મુક્ત થાય છે; કીર્તિ માટે આતુર અશ્વોની જેમ, તેઓ પરાક્રમની પૂર્ણતા સાથે ધસી નીકળે છે.

Mantra 11

अच्छा कोशं मधुश्चुतमसृग्रं वारे अव्यये । अवावशन्त धीतयः ॥

મધુ-ટપકતી મીઠાસના પાત્ર તરફ તેને વહેવા દીધું—અવ્યય ઊનના ગાળણમાં; અને ધીતીઓ (પ્રેરિત વિચારો) નીચે તરફ તરસી ઊઠ્યાં—આનંદને ગ્રહણ કરી ધારણ કરવા.

Mantra 12

अच्छा समुद्रमिन्दवोऽस्तं गावो न धेनवः । अग्मन्नृतस्य योनिमा ॥

સમુદ્ર તરફ ઇન્દુના બિંદુઓ ઘર તરફ ગયા—ગાયો જેવી, દૂધ આપનારી ધેનુઓ જેવી; તેઓ ઋતના યોનિ સુધી આવ્યા—સત્યના ગર્ભસ્થાનમાં, જ્યાં ઋત જન્મે અને એકત્ર થાય.

Mantra 13

प्र ण इन्दो महे रण आपो अर्षन्ति सिन्धवः । यद्गोभिर्वासयिष्यसे ॥

હે ઇન્દુ, અમારા માટે મહા રણ માટે આગળ વહે; અસ્તિત્વની દોડતી નદીઓ સમાન જળધારાઓ ત્યારે પ્રવાહિત થાય છે, જ્યારે તું પ્રકાશના કિરણો (ગાયો)ને અમારા અંદર વસાવશે અને એકત્ર કરાવશે.

Mantra 14

अस्य ते सख्ये वयमियक्षन्तस्त्वोतयः । इन्दो सखित्वमुश्मसि ॥

તારા આ સખ્યમાં અમે તારી સહાયથી આધારિત થઈ, યજ્ઞભાવથી આગળ વધીએ અને અર્પિત થઈએ. હે ઇન્દુ, તારી સાથે સખિત્વ (સહચર્ય) માટે અમે આતુર છીએ.

Mantra 15

आ पवस्व गविष्टये महे सोम नृचक्षसे । एन्द्रस्य जठरे विश ॥

હે સોમ, ગવિષ્ટિ (ગો/કિરણોની જીત) માટે અમારી તરફ પવિત્ર થઈ વહે; મનુષ્યમાં આત્મદૃષ્ટિના મહાન દર્શન માટે. ઇન્દ્રના જઠરમાં પ્રવેશ કર.

Mantra 16

महाँ असि सोम ज्येष्ठ उग्राणामिन्द ओजिष्ठः । युध्वा सञ्छश्वज्जिगेथ ॥

હે સોમ, તું મહાન છે; ઉગ્રોમાં તું જ્યેષ્ઠ છે. હે ઇન્દુ, ઊર્જામાં તું સર્વાધિક બળવાન છે. યુદ્ધ કરતાં કરતાં તું સદૈવ ફરી ફરી વિજય પામે છે.

Mantra 17

य उग्रेभ्यश्चिदोजीयाञ्छूरेभ्यश्चिच्छूरतरः । भूरिदाभ्यश्चिन्मंहीयान् ॥

જે ઉગ્રોમાં પણ વધુ બળવાન, શૂરવીરોમાં પણ વધુ શૂર, અને બહુ દાન કરનારાઓમાં પણ વધુ મહાદાતા છે—એવો, પોતાની અતિશય શક્તિમાં, સોમ છે.

Mantra 18

त्वं सोम सूर एषस्तोकस्य साता तनूनाम् । वृणीमहे सख्याय वृणीमहे युज्याय ॥

હે સોમ, તું સૂર્યસમાન શૂરવીર છે; તું ત્વરિત પ્રેરક છે; તું સંતાનનો અને દેહધારી જીવનનો વિજેતા છે. અમે તને સખ્ય માટે પસંદ કરીએ છીએ; કર્મમાં યોગબદ્ધ એકતા માટે પણ તને પસંદ કરીએ છીએ.

Mantra 19

अग्न आयूंषि पवस आ सुवोर्जमिषं च नः । आरे बाधस्व दुच्छुनाम् ॥

હે અગ્નિ, તું પવિત્ર થતો થતો અમારે માટે આયુષ્યોની પૂર્ણતા લાવ—બળ અને પ્રેરક પોષણ પણ. અને દુષ્ટતા તથા દુર્ભાગ્યને દૂર હાંકી દે.

Mantra 20

अग्निॠषिः पवमानः पाञ्चजन्यः पुरोहितः । तमीमहे महागयम् ॥

અગ્નિ—ઋષિ, પવમાન (પવિત્ર પ્રવાહમાં શુદ્ધ થતો), પાંચ જનનો (પાઞ્ચજન્ય) અને પુરોહિત રૂપે અગ્રસ્થાપિત—એ મહાગય (મહાન દાતા, કલ્યાણ અને વૃદ્ધિ આપનાર)ને અમે પ્રાર્થીએ છીએ.

Mantra 21

अग्ने पवस्व स्वपा अस्मे वर्चः सुवीर्यम् । दधद्रयिं मयि पोषम् ॥

હે અગ્ને, પવમાન બની તું શુદ્ધ થા; અમારે માટે સુકૃત્ય (સ્વપા) કર; અમામાં તેજ (વર્ચસ્) અને સુવીર્ય (ઉત્તમ વીર્ય-શક્તિ) સ્થાપ; અને મારે અંદર રયિ (ધન/આધ્યાત્મિક સંપત્તિ) તથા પોષ (પૂર્ણતાનો વિકાસ) ધારણ કરાવ.

Mantra 22

पवमानो अति स्रिधोऽभ्यर्षति सुष्टुतिम् । सूरो न विश्वदर्शतः ॥

પવમાન, અવરોધકોને વટાવી વહે છે અને સુષ્ટુતિ (સુપ્રશંસા) તરફ ધસી જાય છે—સૂર્ય સમાન, સર્વને દૃશ્ય, સર્વત્ર પ્રકાશિત.

Mantra 23

स मर्मृजान आयुभिः प्रयस्वान्प्रयसे हितः । इन्दुरत्यो विचक्षणः ॥

તે તેજસ્વી ઇન્દુ (સોમ), આયુશક્તિઓ વડે પોતાને શુદ્ધ કરતો, પિષિત આનંદથી સમૃદ્ધ, તે આનંદના કર્મમાં સ્થાપિત—વિચક્ષણ દૃષ્ટિ ધરાવતો, ઝડપી અશ્વ સમો ગતિ કરે છે.

Mantra 24

पवमान ऋतं बृहच्छुक्रं ज्योतिरजीजनत् । कृष्णा तमांसि जङ्घनत् ॥

પવમાન સોમ પોતાના શુદ્ધિકારક પ્રવાહમાં ઋતનું વિશાળ, શુદ્ધ તેજ—સત્યક્રમનું પ્રકાશ—જન્માવે છે; અને કાળા અંધકારોને ચકનાચૂર કરે છે.

Mantra 25

पवमानस्य जङ्घ्नतो हरेश्चन्द्रा असृक्षत । जीरा अजिरशोचिषः ॥

પવમાન જ્યારે અવરોધક અંધકારને પ્રહાર કરીને તોડી નાંખે છે, ત્યારે હરિ (તામ્રવર્ણ)ના ચન્દ્ર કિરણો મુક્ત થાય છે—ઝડપે વહેતા, અજર, અશોચિષ (અનમર પ્રકાશ-જ્વાળા)વાળા.

Mantra 26

पवमानो रथीतमः शुभ्रेभिः शुभ्रशस्तमः । हरिश्चन्द्रो मरुद्गणः ॥

પવમાન, યાત્રાના રથ માટે સર્વોત્તમ યોગ્ય, શુદ્ધજનો સાથે—શુદ્ધતામાં સર્વાધિક સ્તુત; હરિત-કાંતિમય, મરુદ્ગણ સમ બળવાન સમૂહ।

Mantra 27

पवमानो व्यश्नवद्रश्मिभिर्वाजसातमः । दधत्स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥

પવમાન પોતાના કિરણોથી વિસ્તરે છે અને પહોંચે છે—વાજસાતમ, સમૃદ્ધિનો શ્રેષ્ઠ વિજેતા; તે સ્તોત્રમાં સુવીર્ય, ઉન્નત વીર્ય-બળ સ્થાપે છે।

Mantra 28

प्र सुवान इन्दुरक्षाः पवित्रमत्यव्ययम् । पुनान इन्दुरिन्द्रमा ॥

પ્ર, સુવાયેલો ઇન્દુ રક્ષાઃ પવિત્રમાંથી અતિ-અવ્યય, ક્ષયથી પરે વહે છે; પોતાને પુનાન કરતો ઇન્દુ ઇન્દ્ર તરફ ગતિ કરે છે।

Mantra 29

एष सोमो अधि त्वचि गवां क्रीळत्यद्रिभिः । इन्द्रं मदाय जोहुवत् ॥

એષ સોમો ત્વચિ અધિ—ગવાં (કિરણો/પ્રકાશ-ધેનુઓ) વચ્ચે અદ્રિભિઃ (પથ્થરો વડે) પીડિત થઈ ક્રીડા કરે છે; ઇન્દ્રને મદાય (ઉલ્લાસમય શક્તિ-મદ માટે) જોહુવત્—આહ્વાન કરે છે.

Mantra 30

यस्य ते द्युम्नवत्पयः पवमानाभृतं दिवः । तेन नो मृळ जीवसे ॥

હે પવમાન, તારો દ્યુમ્નવત્ પયઃ—દિવઃ (સ્વર્ગ)માંથી આણેલ, તેજસ્વી બળથી ભરપૂર—તેના વડે અમને જીવસે (જીવન માટે) મૃળ—કૃપાળુ થા.