
Sukta 9.43
Soma Pavamāna
આ ટૂંકું પાવમાન સોમસૂક્ત ગાળણીમાં શુદ્ધ થતો સોમ ઉજવે છે. તેને તેજસ્વી ‘ગાયો’ (કિરણો) દ્વારા ધોઈને શુદ્ધ કરાયેલા ઝડપી અશ્વ સાથે સરખાવવામાં આવ્યો છે અને પછી કવિઓના સ્તુતિગીતોથી તે અલંકૃત થાય છે. તે તેજસ્વી ઇંદુ (સોમ) દિવ્ય સંપત્તિ (રયિ), બહુ-કિરણમય તેજ, અને જાપ કરનાર ઋષિને વિજયદાયક બળ તથા શ્રેષ્ઠ વીર-ઊર્જા (સુવીર્ય) પ્રદાન કરે એવી પ્રાર્થના કરે છે.
Mantra 1
यो अत्य इव मृज्यते गोभिर्मदाय हर्यतः । तं गीर्भिर्वासयामसि ॥
જે અતિ (ઝડપી) અશ્વ સમો મૃજ્યાય છે—ગો (કિરણો) દ્વારા મદ માટે—સુવર્ણવર્ણ તે; તેને અમે ગીર્ભિઃ, પ્રેરિત સ્તુતિઓથી, આવરીને તેજસ્વી કરીએ છીએ.
Mantra 2
तं नो विश्वा अवस्युवो गिरः शुम्भन्ति पूर्वथा । इन्दुमिन्द्राय पीतये ॥
અમારા માટે સર્વ અવસ્યુ—સહાયની ઇચ્છા ધરાવતી—ગિરઃ (સ્તુતિઓ) તેને પ્રાચીન રીત પ્રમાણે શોભાવે છે; ઇન્દ્રના પાનાર્થે આ તેજસ્વી ઇન્દુ (સોમબિંદુ) — જેથી તેજના સ્વામી ઇન્દ્રનું બળ અમામાં વૃદ્ધિ પામે.
Mantra 3
पुनानो याति हर्यतः सोमो गीर्भिः परिष्कृतः । विप्रस्य मेध्यातिथेः ॥
પુનાન—સ્વયં શુદ્ધ થતો—સુવર્ણવર્ણ સોમ આગળ વધે છે, ગીર્ભિઃ (સ્તુતિઓ) વડે સર્વથા પરિષ્કૃત; મેધ્ય-અતિથિ એવા વિપ્ર (ઋષિ)ના યજ્ઞકાર્યમાં.
Mantra 4
पवमान विदा रयिमस्मभ्यं सोम सुश्रियम् । इन्दो सहस्रवर्चसम् ॥
હે પવમાન સોમ, અમારે માટે રયિ—સુશ્રિય, સાચી શોભાવાળો—વિદા, શોધી લાવ; હે ઇન્દો, સહસ્રવર્ચસ—હજાર તેજોથી દીપ્ત—ધન આપ.
Mantra 5
इन्दुरत्यो न वाजसृत्कनिक्रन्ति पवित्र आ । यदक्षारति देवयुः ॥
ઇન્દુ રથઘોડા સમો—વાજ (સમૃદ્ધિ) વહાવનાર—પવિત્રમાં કૂદતો પ્રવેશે છે; જ્યારે દેવયુ (દેવને ઇચ્છનાર) ધારા રૂપે વહે છે અને પાર વહી જાય છે.
Mantra 6
पवस्व वाजसातये विप्रस्य गृणतो वृधे । सोम रास्व सुवीर्यम् ॥
વાજસાતિ (સમૃદ્ધિ-વિજય) માટે પવિત્ર થા; ગાતા વિપ્ર (ઋષિ)ના વૃદ્ધિ માટે. હે સોમ, અમને સુવીર્ય (ઉત્તમ વીર્ય-શક્તિ) અર્પણ કર.
The deity is Soma Pavamāna—Soma as he flows through the filter in the Soma sacrifice, becoming purified, bright, and fit to be offered.
It asks for splendid wealth (rayi), great radiance (sahasravarcas), success in winning strength and plenty (vājasāti), and noble inner power (suvīrya).
Because the ritual purification is like grooming a fast steed: Soma is ‘cleaned’ by the bright rays and then ‘adorned’ by hymns, showing both physical filtering and inner illumination.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.