
Sukta 9.43
Soma Pavamāna
हे लघु पावमान सोमसूक्त गाळणीत शुद्ध होत असलेल्या सोमाचे स्तवन करते. तो तेजस्वी ‘गायीं’ (किरणां)नी स्वच्छ केलेल्या वेगवान अश्वासारखा मानला आहे आणि नंतर कवींनी रचलेल्या स्तोत्रांनी अलंकृत होतो. हे उज्ज्वल इंदू (सोम) दिव्य संपत्ती (रयी), अनेक-किरणी तेज, आणि जप करणाऱ्या ऋषीस विजयदायी बळ व श्रेष्ठ वीर्य-ऊर्जा (सुवीर्य) प्रदान करो, अशी प्रार्थना करते.
Mantra 1
यो अत्य इव मृज्यते गोभिर्मदाय हर्यतः । तं गीर्भिर्वासयामसि ॥
जो हरित-दीप्तीचा, सुवर्णवर्ण, मदासाठी गो-किरणांनी वेगवान अश्वाप्रमाणे मर्जित होतो—त्याला आम्ही आमच्या ‘गिरः’ (प्रेरित स्तुती) यांनी आच्छादून तेजस्वी करतो.
Mantra 2
तं नो विश्वा अवस्युवो गिरः शुम्भन्ति पूर्वथा । इन्दुमिन्द्राय पीतये ॥
त्यालाच आमच्यासाठी—सर्व अभिलाषी प्रेरणा—पूर्वापार रीतीप्रमाणे स्तोत्रांनी अलंकृत करतात। इंद्राच्या पानासाठी हा इंदु (सोमरस)॥
Mantra 3
पुनानो याति हर्यतः सोमो गीर्भिः परिष्कृतः । विप्रस्य मेध्यातिथेः ॥
स्वतः पवित्र होत, हरित-स्वर्णिम सोम पुढे जातो—गीतरूप स्तोत्रांनी परिष्कृत, मेधावी अतिथी-ऋषीच्या यज्ञकर्मात॥
Mantra 4
पवमान विदा रयिमस्मभ्यं सोम सुश्रियम् । इन्दो सहस्रवर्चसम् ॥
हे पवमान सोम, आमच्यासाठी रयि—सुश्री-युक्त, खरी शोभा असलेला—शोधून आण। हे इंदो, सहस्र-तेजस्वी धन दे॥
Mantra 5
इन्दुरत्यो न वाजसृत्कनिक्रन्ति पवित्र आ । यदक्षारति देवयुः ॥
इन्दु (सोम) वाज-समृद्धी आणणाऱ्या धावत्या अश्वाप्रमाणे पवित्र (गाळणी) मध्ये उड्या मारत प्रवेश करतो; जेव्हा देवयु (देवांचा शोध घेणारा) धारेसारखा वाहून बाहेर पडतो आणि पुढे निघून जातो.
Mantra 6
पवस्व वाजसातये विप्रस्य गृणतो वृधे । सोम रास्व सुवीर्यम् ॥
हे सोम, वाज-प्राप्तीसाठी तू पवित्र हो; स्तुती करणाऱ्या विप्र (ऋषी) च्या वृद्धीसाठी. आम्हाला सुवीर्य—श्रेष्ठ वीर-शक्ती—दे.
The deity is Soma Pavamāna—Soma as he flows through the filter in the Soma sacrifice, becoming purified, bright, and fit to be offered.
It asks for splendid wealth (rayi), great radiance (sahasravarcas), success in winning strength and plenty (vājasāti), and noble inner power (suvīrya).
Because the ritual purification is like grooming a fast steed: Soma is ‘cleaned’ by the bright rays and then ‘adorned’ by hymns, showing both physical filtering and inner illumination.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.