
Sukta 8.97
Indra
આ સૂક્ત દબાવેલા સોમ પાસે ઇન્દ્રને આમંત્રિત કરે છે, મધુર પાન સ્વીકારી ગાયકને તથા સુસજ્જ યજમાન-યજ્ઞકારોને વિસ્તારે અને સમૃદ્ધ કરે એવી પ્રાર્થના કરે છે. તે શત્રુત્વભરી આસુરી શક્તિઓમાંથી તેજસ્વી ‘સૂર્યલોક’ સમાન સંપત્તિ જીતવાની ઇન્દ્રની શક્તિનું સ્મરણ કરાવે છે; ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થા) દ્વારા રક્ષણ માગે છે; અને દુરિતા (કઠિન દુઃખો/અન્યાયો) પાર કરીને, પ્રચુર અને સર્વહિતકારી સમૃદ્ધિમાં અમને પહોંચાડવા વિનવે છે.
Mantra 1
या इन्द्र भुज आभरः स्वर्वाँ असुरेभ्यः । स्तोतारमिन्मघवन्नस्य वर्धय ये च त्वे वृक्तबर्हिषः ॥
હે ઇન્દ્ર, સ્વર્વાન્ (સૂર્યલોક-સમૃદ્ધ) તું અસુરબળોથી જે ભોગો અને અધિકાર-શક્તિઓ લાવ્યો, તે દ્વારા—હે મઘવન્—સ્તુતિકારને વધાર; અને તેમને પણ વધાર, જેઓ તારા માટે બર્હિષ્ (પવિત્ર આસન) પાથરીને યોગ્ય તૈયારી કરે છે.
Mantra 2
यमिन्द्र दधिषे त्वमश्वं गां भागमव्ययम् । यजमाने सुन्वति दक्षिणावति तस्मिन्तं धेहि मा पणौ ॥
હે ઇન્દ્ર, તું જે અવિનાશી ભાગ—અશ્વશક્તિ, ગૌપ્રકાશ, અક્ષય અંશ—સ્થાપે છે, તે સોમ પીસનાર અને દક્ષિણા આપનાર યજમાનમાં જ મૂકી દે; તેને પાણિ (વેપારી/સોદાબાજ ભાવ)માં ન રાખ.
Mantra 3
य इन्द्र सस्त्यव्रतोऽनुष्वापमदेवयुः । स्वैः ष एवैर्मुमुरत्पोष्यं रयिं सनुतर्धेहि तं ततः ॥
હે ઇન્દ્ર, જે સસ્ત્યવ્રત—સત્યવ્રતના નિયમથી રહિત—બેદરકાર છે, ઊંઘમાં ડૂબેલો છે, દેવોને ન ઇચ્છનાર છે, તે પોતાની જ ગતિઓથી પછાત પડે છે. પરંતુ જે સત્ય પ્રયત્નથી જીતે છે, તેના માટે પોષક રયિ (સમૃદ્ધિ) સ્થાપિત કર; તેને ત્યાં જ મૂકી દે—તે બીજા પાસેથી દૂર.
Mantra 4
यच्छक्रासि परावति यदर्वावति वृत्रहन् । अतस्त्वा गीर्भिर्द्युगदिन्द्र केशिभिः सुतावाँ आ विवासति ॥
હે વૃત્રહન્ શક્ર, તું દૂર પ્રદેશમાં હો કે નજીકમાં—એથી સોમ પિષનાર, વાણીના તેજસ્વી કેશ સમાન કિરણોવાળી સ્તુતિઓથી, હે ઇન્દ્ર, તને અહીં બોલાવે છે અને સ્તોત્રોથી તને પ્રગટ કરે છે.
Mantra 5
यद्वासि रोचने दिवः समुद्रस्याधि विष्टपि । यत्पार्थिवे सदने वृत्रहन्तम यदन्तरिक्ष आ गहि ॥
તું દિવ્ય રોચન—આકાશના પ્રકાશમય લોકમાં—વસે કે સત્તાના સમુદ્ર ઉપરની શિખર-વિષ્ટપ પર, કે પૃથ્વીના સદનમાં, હે અતિ વૃત્રહન્; કે અંતરિક્ષમાં—અહીં આવી જા.
Mantra 6
स नः सोमेषु सोमपाः सुतेषु शवसस्पते । मादयस्व राधसा सूनृतावतेन्द्र राया परीणसा ॥
હે સોમપા, બળના સ્વામી! અમારા માટે સોમના અર્પણોમાં—આ સુત સોમોમાં—તુ પ્રસન્ન મદમત્ત થા; હે ઇન્દ્ર, તારા દાન-રાધસથી, સત્યવાણીની સમૃદ્ધિથી અને અખૂટ પૂર્ણતાના વૈભવથી અમને આનંદિત અને બળવાન કર.
Mantra 7
मा न इन्द्र परा वृणग्भवा नः सधमाद्यः । त्वं न ऊती त्वमिन्न आप्यं मा न इन्द्र परा वृणक् ॥
હે ઇન્દ્ર, અમને દૂર ન ફેંક; અમારા માટે સહમાદ્ય—સામૂહિક મદ-આનંદનો સાથી—બન. તું જ અમારી ઊતિ (રક્ષા-સહાય) છે; તું જ ખરેખર અમારું આપ્ય—અંતરંગ પોતાપણું—છે. હે ઇન્દ્ર, અમને દૂર ન ફેંક.
Mantra 8
अस्मे इन्द्र सचा सुते नि षदा पीतये मधु । कृधी जरित्रे मघवन्नवो महदस्मे इन्द्र सचा सुते ॥
હે ઇન્દ્ર, અમારી સાથે—આ સુત સોમમાં—મધુ પીવા માટે બેસી જા. હે મઘવન (ઉદાર), જરિત્રે—સ્તુતિગાયક માટે—મહાન સહાય રચ; અહીં અમારી સાથે, હે ઇન્દ્ર, આ સુત સોમમાં.
Mantra 9
न त्वा देवास आशत न मर्त्यासो अद्रिवः । विश्वा जातानि शवसाभिभूरसि न त्वा देवास आशत ॥
હે અદ્રિવઃ (વજ્રધારી) ઇન્દ્ર! ન દેવો તને પહોંચી શકે, ન મર્ત્યો; તું પોતાના શવસ્ (બળ) વડે જન્મેલાં સર્વને અભિભવ કરે છે. ન દેવો તને પહોંચી શકે.
Mantra 10
विश्वाः पृतना अभिभूतरं नरं सजूस्ततक्षुरिन्द्रं जजनुश्च राजसे । क्रत्वा वरिष्ठं वर आमुरिमुतोग्रमोजिष्ठं तवसं तरस्विनम् ॥
વિશ્વની સર્વ પૃતનાઓ એકસાથે જોડાઈને વિજયી નર ઇન્દ્રને ઘડીને જન્માવ્યા—રાજસે (સર્વાધિપત્ય) માટે: ક્રતુમાં સર્વોત્તમ, વર (વરણ)માં શ્રેષ્ઠ, આક્રમণে અપ્રતિહત, અને ઉગ્ર—ઓજમાં અતિશય, તવસમાં મહાબલી, તરસ્વિન (વિજયવેગવાહક)।
Mantra 11
समीं रेभासो अस्वरन्निन्द्रं सोमस्य पीतये । स्वर्पतिं यदीं वृधे धृतव्रतो ह्योजसा समूतिभिः ॥
રેભા (પ્રકાશિત ગાયક) સૌ એકસાથે સ્વરમાં ઉઠ્યા—સોમપાન માટે ઇન્દ્રને; સ્વર્પતિ (પ્રકાશલોકના સ્વામી)ને—જ્યારે ધૃતવ્રત (દૃઢ વ્રતવાળો) તે ઓજસાથી વૃદ્ધિ પામે છે અને સમૂતિભિઃ (સહાયની સમૃદ્ધિઓ) પોતે તરફ એકત્ર કરે છે।
Mantra 12
नेमिं नमन्ति चक्षसा मेषं विप्रा अभिस्वरा । सुदीतयो वो अद्रुहोऽपि कर्णे तरस्विनः समृक्वभिः ॥
દ્રષ્ટિવાન વિપ્રો ચક્ષુથી નેમિ (ચક્રની કિનારી)ને મેષ (રામ) તરફ નમાવે છે, સ્વરપૂર્વક સ્તુતિ ગુંજાવે છે. હે સુદીપ્ત, અદ્રુહ (અહિતરહિત) એવા તમારાં તરસ્વિનઃ (ઝડપી વિજયી) સમૃક્વભિઃ (ઋચાઓ/સ્તુતિઓ સાથે) કાન સુધી પણ પ્રવેશે—શ્રવણ જ બળ માટે દ્વાર બને.
Mantra 13
तमिन्द्रं जोहवीमि मघवानमुग्रं सत्रा दधानमप्रतिष्कुतं शवांसि । मंहिष्ठो गीर्भिरा च यज्ञियो ववर्तद्राये नो विश्वा सुपथा कृणोतु वज्री ॥
તે ઇન્દ્રને હું વારંવાર આહ્વાન કરું છું—મઘવાન, ઉગ્ર—જે સદા પોતાની શક્તિઓ ધારણ કરે છે અને અપ્રતિષ્કુત (અપરાજેય/અનાવર્ત્ય) છે. ગીર્ભિઃ (વાણી-સ્તુતિઓ) દ્વારા મંહિષ્ઠ, યજ્ઞિય તે અમારી પાસે આવે; વજ્રી (વજ્રધારી) અમારા રાયે (વૃદ્ધિ/સમૃદ્ધિ) માટે સર્વ માર્ગોને સુપથા (સુગમ, સીધા, પ્રકાશમય) કરી દે.
Mantra 14
त्वं पुर इन्द्र चिकिदेना व्योजसा शविष्ठ शक्र नाशयध्यै । त्वद्विश्वानि भुवनानि वज्रिन्द्यावा रेजेते पृथिवी च भीषा ॥
હે ઇન્દ્ર, તું પુરઃ (પ્રાચીન મોરચા/આગળનાં સ્થાનો)ને ચિકિદે (જાણે છે/ઓળખે છે); અને વ્યોજસા (વિસ્તૃત બળથી) હે શવિષ્ઠ, હે શક્ર, શત્રુને નાશ કરવા માટે વિખેરી દે છે. હે વજ્રિ, તારા પરથી સર્વ ભુવનાનિ નિયમ પામે છે; દ્યાવા અને પૃથિવી પણ ભીષા (ભયભક્તિ)થી કંપે છે.
Mantra 15
तन्म ऋतमिन्द्र शूर चित्र पात्वपो न वज्रिन्दुरिताति पर्षि भूरि । कदा न इन्द्र राय आ दशस्येर्विश्वप्स्न्यस्य स्पृहयाय्यस्य राजन् ॥
હે ઇન્દ્ર, શૂર, ચિત્ર (અદ્ભુત) વીર! તે ઋત—સત્ય-વ્યવસ્થા—મને રક્ષે. હે વજ્રિન, જેમ જળ વહે છે તેમ, કઠિન અનૃત-દોષોને પાર કરીને મને દૂર પાર ઉતાર. હે રાજન ઇન્દ્ર, ક્યારે તું અમને રાય—સમૃદ્ધિ અને પૂર્ણતા—અર્પીશ? જે સર્વવ્યાપી પ્રવાહવાળી, ઇચ્છનીય અને લાલસનીય છે.
It asks Indra to come to the pressed Soma, strengthen the singer and the prepared sacrificers, protect them from hardships, and grant abundant prosperity.
Ṛta is invoked as a guarding principle of right order and truth, implying that Indra’s protection and gifts are most secure when the worshipper aligns with this cosmic order.
It is a ritual way of inviting Indra to be present at the ceremony and to accept the Soma offering, so his help, strength, and blessings flow to the community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.