Sukta 64
Sukta 8.64
Indra
આ સૂક્ત ઇન્દ્ર માટેનું પ્રચંડ સોમ-આહ્વાન છે. સ્તુતિગીતો તેને ઉલ્લાસિત કરે જેથી તે રાધસ્ (સમૃદ્ધિ) આપે અને પવિત્ર વચન (બ્રહ્મ) ને દ્વેષ કરનાર શક્તિઓને (બ્રહ્મદ્વિષ્) તોડી નાંખે—એવી પ્રાર્થના છે. ઇન્દ્રને ન ઝુકનાર, યુવાન, પરાક્રમી વృషભ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યો છે; સાચા બ્રહ્મન્ (પ્રેરિત ઉચ્ચાર) વિના તેને નજીક આવવું દુષ્કર છે. અંતે તાત્કાલિક આહ્વાન સાથે સૂક્ત પૂર્ણ થાય છે: વીર્યસભર, જ્વલંત બળ માટે તેજસ્વી સોમ ઝડપથી આવીને પી.
Mantras
Mantra 1
उत्त्वा मन्दन्तु स्तोमाः कृणुष्व राधो अद्रिवः । अव ब्रह्मद्विषो जहि ॥
સ્તોત્રો તને ઊંચે ઉઠાવે અને આનંદિત કરે; હે અદ્રિવઃ (વજ્રધારી), અમારે માટે સમૃદ્ધિ રચ. બ્રહ્મ-દ્વેષીઓને—પવિત્ર વાણીના દ્વેષીઓને—પાતાળે પાડી દે.
Mantra 2
पदा पणीँरराधसो नि बाधस्व महाँ असि । नहि त्वा कश्चन प्रति ॥
પગલાં વડે પાણિઓને—સમૃદ્ધિનો ઇનકાર કરનારાઓને—નીચે દબાવી દે; કારણ કે તું મહાન છે. તારા સામે કોઈ પણ ટકી શકતું નથી.
Mantra 3
त्वमीशिषे सुतानामिन्द्र त्वमसुतानाम् । त्वं राजा जनानाम् ॥
હે ઇન્દ્ર, તું સુત (સોમ દબાવનાર) ઉપર પણ શાસન કરે છે અને અસુત (સોમ ન દબાવનાર) ઉપર પણ. તું જ જનસમૂહોનો રાજા છે.
Mantra 4
एहि प्रेहि क्षयो दिव्याघोषञ्चर्षणीनाम् । ओभे पृणासि रोदसी ॥
આવ, આગળ આવ—હે ઇન્દ્ર, દિવ્ય ક્ષય (આકાશીય નિવાસ)માં સ્થિર રહેનાર, મનુષ્યવંશો માટે ગુંજતો. તું બંને રોદસી—બે લોક—ને પરિપૂર્ણ કરે છે.
Mantra 5
त्यं चित्पर्वतं गिरिं शतवन्तं सहस्रिणम् । वि स्तोतृभ्यो रुरोजिथ ॥
એ જ તે પર્વત—તે ઊંચો ગિરિ, સૈકડાં અને સહસ્રોથી ભરેલો—તમે સ્તોતાઓ માટે વિશાળ રીતે ફોડી ખુલ્લો કર્યો; જેથી ગુપ્ત સમૃદ્ધિ ચેતન સત્તામાં પ્રસ્ફુટિત થઈ વહેવા લાગે.
Mantra 6
वयमु त्वा दिवा सुते वयं नक्तं हवामहे । अस्माकं काममा पृण ॥
અમે તને દિવસે સોમ-સુત સમયે બોલાવીએ છીએ; અને રાત્રે પણ અમે તને આહ્વાન કરીએ છીએ. અમારા કામને—ઇચ્છા અને અભિલાષાને—પૂર્ણ રીતે ભરિ દે; અમારી આશા સત્તામાં પૂર્ણ કર.
Mantra 7
क्व स्य वृषभो युवा तुविग्रीवो अनानतः । ब्रह्मा कस्तं सपर्यति ॥
ક્યાં છે તે—શક્તિનો વૃષભ, યુવાન, મહાગ્રીવ, જે નમતો નથી? કયો બ્રહ્મા—વાણીનો પ્રેરિત પુરોહિત—તેને સાચે સેવા કરી નજીક જઈ શકે?
Mantra 8
कस्य स्वित्सवनं वृषा जुजुष्वाँ अव गच्छति । इन्द्रं क उ स्विदा चके ॥
કwhose સવન (સોમ-પિષણ) તરફ યજ્ઞ-હવિ સ્વીકારનાર એ વૃષભ (ઇન્દ્ર) ઉતરીને આવે છે? ઇન્દ્રને ખરેખર કોણે પ્રાપ્ત કર્યો છે—કોણે તેને અહીં નજીક બોલાવી લીધો છે?
Mantra 9
कं ते दाना असक्षत वृत्रहन्कं सुवीर्या । उक्थे क उ स्विदन्तमः ॥
હે વૃત્રહન, તારા દાન કોને સાચે પહોંચ્યા? તારી સુવીર્ય (વીર-શક્તિ) કોને પ્રાપ્ત થઈ? ઉકથ (સ્તુતિ)માં તને સૌથી નજીક કોણ છે—કોણ તારો અતિ અંતરંગ છે?
Mantra 10
अयं ते मानुषे जने सोमः पूरुषु सूयते । तस्येहि प्र द्रवा पिब ॥
માનવ જન વચ્ચે, અનેક પુરુષુ (સ્થાનો/લોકોમાં), તારા માટે આ સોમ પિષાય છે. તેની પાસે આવ; આગળ ધસી આવ—પી; (હવિરૂપ) આનંદમાં પ્રવેશી તેને અમામાં સક્રિય કર.
Mantra 11
अयं ते शर्यणावति सुषोमायामधि प्रियः । आर्जीकीये मदिन्तमः ॥
આ સોમ તારા માટે—શર્યણાવતના સુ-સોમયુક્ત સ્થાને સ્થાપિત, પ્રિય—અહીં આર્જીકીય દેશમાં પરમાનંદદાયક, અતિમદિર; તે અમામાં તારી વિજયી શક્તિને જાગૃત કરે.
Mantra 12
तमद्य राधसे महे चारुं मदाय घृष्वये । एहीमिन्द्र द्रवा पिब ॥
આ સોમને આજે—મહાન દાન માટે, સુંદર; તારા આનંદમય મદ અને તેજસ્વી ઊર્જા માટે—હે ઇન્દ્ર, અહીં આવ; દોડી આવ અને પી; અમામાં બળનું તેજ પ્રજ્વલિત થાઓ.
Frequently Asked Questions
It calls Indra to be gladdened by hymns and Soma, to grant abundance, and to defeat forces that oppose sacred truth and right inspiration.
Literally “haters of brahman (sacred word).” In ritual it can mean hostile opponents; inwardly it points to impulses that resist truth, prayer, and higher insight.
In Vedic ritual, Soma is the empowering offering that intensifies Indra’s heroic force; by inviting him to drink, the worshippers seek protection, victory, and generous gifts in return.
Ask anything about Sukta 64 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
