
Sukta 8.64
Indra
ਇਹ ਸੂਕਤ ਇੰਦਰ ਲਈ ਜੋਸ਼ੀਲਾ ਸੋਮ-ਆਹਵਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪ੍ਰਚੁਰ ਦਾਨ (ਰਾਧਸ) ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਚਨ (ਬ੍ਰਹਮ) ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ (ਬ੍ਰਹਮ-ਦ੍ਵਿਸ਼) ਨੂੰ ਤੋੜ ਦੇਵੇ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਨਾ-ਝੁਕਣ ਵਾਲਾ, ਯੁਵਕ, ਬਲਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਸੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਚਾਰਣ—ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਪੁਕਾਰ ਹੈ: “ਛੇਤੀ ਆ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾ ਸੋਮ ਪੀ,” ਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮਈ ਬਲ ਲਈ।
Mantra 1
उत्त्वा मन्दन्तु स्तोमाः कृणुष्व राधो अद्रिवः । अव ब्रह्मद्विषो जहि ॥
ਸਤੋਮ ਤੈਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ; ਹੇ ਅਦ੍ਰਿਵਃ (ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ), ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਰਚ। ਬ੍ਰਹਮ-ਦ੍ਵੈਸ਼ੀਆਂ—ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਣੀ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ—ਡਾਹ ਦੇ।
Mantra 2
पदा पणीँरराधसो नि बाधस्व महाँ असि । नहि त्वा कश्चन प्रति ॥
ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦੇ ਪਗ ਨਾਲ ਪਣੀਆਂ ਨੂੰ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ—ਹੇਠਾਂ ਦਬਾ ਦੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਵੀ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
Mantra 3
त्वमीशिषे सुतानामिन्द्र त्वमसुतानाम् । त्वं राजा जनानाम् ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਸੁਤਾਂ (ਸੋਮ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ) ਉੱਤੇ ਵੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਅਸੁਤਾਂ (ਨਾ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ) ਉੱਤੇ ਵੀ। ਤੂੰ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ।
Mantra 4
एहि प्रेहि क्षयो दिव्याघोषञ्चर्षणीनाम् । ओभे पृणासि रोदसी ॥
ਆ, ਅੱਗੇ ਆ—ਹੇ ਇੰਦਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਯ (ਆਕਾਸ਼ੀ ਨਿਵਾਸ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਵੰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਗੂੰਜਣ ਵਾਲੇ। ਤੂੰ ਉਭੇ ਰੋਦਸੀ—ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ—ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 5
त्यं चित्पर्वतं गिरिं शतवन्तं सहस्रिणम् । वि स्तोतृभ्यो रुरोजिथ ॥
ਉਹੀ ਪਹਾੜ—ਉਹ ਉੱਚਾ ਗਿਰਿ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਤੂੰ ਸਤੋਤਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੌਰ ਤੇ ਚੀਰ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ; ਤਾਂ ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪੂਰਨ ਭੰਡਾਰ ਚੇਤਨ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ ਪਏ।
Mantra 6
वयमु त्वा दिवा सुते वयं नक्तं हवामहे । अस्माकं काममा पृण ॥
ਅਸੀਂ ਦਿਨੇ ਸੋਮ-ਸੁਤ ਵੇਲੇ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡਾ ਕਾਮ—ਇੱਛਾ ਤੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ—ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਦੇ; ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਆਕਾਂਖਾ ਪੂਰੀ ਕਰ।
Mantra 7
क्व स्य वृषभो युवा तुविग्रीवो अनानतः । ब्रह्मा कस्तं सपर्यति ॥
ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਉਹ—ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਜਵਾਨ, ਮਹਾ-ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਨਮਦਾ ਨਹੀਂ? ਕਿਹੜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ—ਵਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪੁਰੋਹਿਤ—ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ?
Mantra 8
कस्य स्वित्सवनं वृषा जुजुष्वाँ अव गच्छति । इन्द्रं क उ स्विदा चके ॥
ਕਿਸ ਦੇ ਸਵਨ (ਸੋਮ-ਪੀੜਨ) ਵੱਲ ਹਵਿ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਇੰਦਰ ਉਤਰ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਕਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਹੈ?
Mantra 9
कं ते दाना असक्षत वृत्रहन्कं सुवीर्या । उक्थे क उ स्विदन्तमः ॥
ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ, ਤੇਰੇ ਦਾਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ? ਤੇਰੀ ਸੁਵੀਰਿਆ (ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ? ਉਕਥ (ਸਤੁਤੀ) ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਕੌਣ ਹੈ—ਕੌਣ ਤੇਰਾ ਅਤਿ ਅੰਤਰੰਗ ਹੈ?
Mantra 10
अयं ते मानुषे जने सोमः पूरुषु सूयते । तस्येहि प्र द्रवा पिब ॥
ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕ ਪੁਰੁਸ਼ੁ (ਥਾਵਾਂ/ਲੋਕਾਂ) ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸੋਮ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੱਲ ਆ; ਅੱਗੇ ਧਾਵ ਕੇ—ਪੀ; ਅਰਪਿਤ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰ।
Mantra 11
अयं ते शर्यणावति सुषोमायामधि प्रियः । आर्जीकीये मदिन्तमः ॥
ਇਹ ਸੋਮ ਤੇਰੇ ਲਈ—ਸ਼ਰਿਆਣਾਵਤ ਦੇ ਸੁ-ਸੋਮਯੁਕਤ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ, ਪ੍ਰਿਯ—ਇੱਥੇ ਆਰਜੀਕੀਯ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਆਨੰਦਦਾਇਕ, ਅਤਿ ਮਦਕ; ਇਹ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਤੇਰੀ ਵਿਜੈਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾਏ।
Mantra 12
तमद्य राधसे महे चारुं मदाय घृष्वये । एहीमिन्द्र द्रवा पिब ॥
ਉਹ ਸੋਮ ਅੱਜ—ਤੇਰੇ ਮਹਾਨ ਦਾਨ ਲਈ, ਸੁੰਦਰ; ਤੇਰੇ ਆਨੰਦਮਈ ਮਦ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਊਰਜਾ ਲਈ—ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇੱਥੇ ਆ; ਦੌੜ ਕੇ ਆ ਅਤੇ ਪੀ; ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਬਲ ਦਾ ਤੇਜ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋਵੇ।
It calls Indra to be gladdened by hymns and Soma, to grant abundance, and to defeat forces that oppose sacred truth and right inspiration.
Literally “haters of brahman (sacred word).” In ritual it can mean hostile opponents; inwardly it points to impulses that resist truth, prayer, and higher insight.
In Vedic ritual, Soma is the empowering offering that intensifies Indra’s heroic force; by inviting him to drink, the worshippers seek protection, victory, and generous gifts in return.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.