Sukta 53
Sukta 8.53
Kaṇva (Kāṇva tradition)
Indra
Triṣṭubh (probable; 8.53 frequently Triṣṭubh in Indra hymns, though confirmation requires full metrical count)
કાણ્વ પરંપરામાંથી આવેલો આ ઇન્દ્ર-સ્તુતિસૂક્ત ઇન્દ્રને પરમ ઉદાર દાતૃશક્તિ તરીકે—બળવાનોમાં વરિષ્ઠ, દુર્ગભેદક, અને ‘ગાયો’ (કિરણો/સંપત્તિ) શોધનાર—સમૃદ્ધિ અને રક્ષણ માટે આવાહન કરે છે. તેમાં વિનંતી છે કે તે વૈરભાવોને ચકનાચૂર કરે, સોમરસને પૂર્ણ તૃપ્તિ સુધી પાન કરે, અને જીવનના સંઘર્ષ-સ્પર્ધામાં ઉપાસકને વિજય તરફ—ગોધન અને અશ્વબળ (શક્તિ અને ગતિશીલતા)—દોરી જાય.
Mantras
Mantra 1
उपमं त्वा मघोनां ज्येष्ठं च वृषभाणाम् । पूर्भित्तमं मघवन्निन्द्र गोविदमीशानं राय ईमहे ॥
હે મઘવન્ ઇન્દ્ર! દાતાઓમાં તું ઉપમ—સર્વોત્તમ; વૃષભ-શક્તિઓમાં તું જ્યેષ્ઠ. કિલ્લા-ભેદનમાં તું સર્વાધિક સમર્થ. હે ગોવિદ (ગવો/કિરણોના શોધક), રાયના ઈશાન! તારા ઐશ્વર્યને અમે પ્રાપ્તિ માટે ઇચ્છીએ છીએ.
Mantra 2
य आयुं कुत्समतिथिग्वमर्दयो वावृधानो दिवेदिवे । तं त्वा वयं हर्यश्वं शतक्रतुं वाजयन्तो हवामहे ॥
જે તું આયુ, કુત્સ અને અતિથિગ્વને સંહાર્યા—દિવે દિવે વૃદ્ધિ પામતો; હે હર્યશ્વ (હરિત/તામ્ર અશ્વોવાળા), હે શતક્રતુ! વિજયશક્તિને પ્રેરતા અમે તને આહ્વાન કરીએ છીએ.
Mantra 3
आ नो विश्वेषां रसं मध्वः सिञ्चन्त्वद्रयः । ये परावति सुन्विरे जनेष्वा ये अर्वावतीन्दवः ॥
અમારા તરફ સર્વ મીઠાસનો રસ મધુરૂપે અદ્રિ—સોમપિષણ-પથ્થરો—ઢોળે. જે સોમબિંદુઓ પરાવત્—દૂર પ્રદેશમાં—જનસમૂહોમાં પિષાય છે, અને જે અર્વાવત્—અહીં નજીક—પિષાય છે, તે બધા આનંદ અને પ્રકાશની એક જ ધારા બનીને અમારે સુધી આવે.
Mantra 4
विश्वा द्वेषांसि जहि चाव चा कृधि विश्वे सन्वन्त्वा वसु । शीष्टेषु चित्ते मदिरासो अंशवो यत्रा सोमस्य तृम्पसि ॥
સર્વ દ્વેષો—વૈરભાવના પ્રેરણાઓ—નો સંહાર કર; તેમને નીચે પાડી દૂર હંકારી દે. સર્વ વસુ—પ્રકાશમય ધનો—અમારા તરફ પ્રાપ્ત થાય. અવશેષોમાં પણ, મદિરા સમા ઉલ્લાસભર્યા અંશુ—કિરણો—તારા જ રહે; ત્યાં, જ્યાં તું સોમનો તૃપ્તિપૂર્વક પાન કરે છે.
Mantra 6
आजितुरं सत्पतिं विश्वचर्षणिं कृधि प्रजास्वाभगम् । प्र सू तिरा शचीभिर्ये त उक्थिनः क्रतुं पुनत आनुषक् ॥
અમારા માટે તેને યુદ્ધમાં વિજયી બળરૂપ, સત્પતિ—સત્યનો સ્વામી—અને સર્વ જનનો અધિપતિ બનાવ; અમારી પ્રજામાં ભાગ આપનાર બનાવ. તારી શચી—કાર્યસાધક શક્તિઓ—દ્વારા અમને આગળ દોરી જા; તારા ઉક્થિનઃ—સ્તુતિગાયક—જેઓ અનુષક્ સતત અમારા અંદરના ક્રતુ—સંકલ્પ-ઇચ્છાશક્તિ—ને પુનિત કરે છે.
Mantra 7
यस्ते साधिष्ठोऽवसे ते स्याम भरेषु ते । वयं होत्राभिरुत देवहूतिभिः ससवांसो मनामहे ॥
હે (ઇન્દ્ર), તારી જે સર્વોત્કૃષ્ટ સહાય છે, તે સહાય માટે અમે તારા જ બનીએ; તું જે યુદ્ધોમાં પ્રવર્તે છે તેમાં અમે તારા સાથે રહીએ. અમે સ્તુતિ-હોત્રોથી અને દેવોને બોલાવતી દેવહૂતિઓથી આગળ ધસી, મનમાં તને જ સ્વીકારી તારી તરફ અભિલાષા રાખીએ છીએ.
Mantra 8
अहं हि ते हरिवो ब्रह्म वाजयुराजिं यामि सदोतिभिः । त्वामिदेव तममे समश्वयुर्गव्युरग्रे मथीनाम् ॥
હે હરિવઃ, હું તો તારા માટે વાજયુર્ (સમૃદ્ધિ-ઇચ્છુક) બ્રહ્મ—આત્માની સ્તુતિ—ધરી, સદા તારી સહાયથી જ અજિ (સ્પર્ધા/યુદ્ધ)માં પ્રવેશું છું. તને જ—દેવમાં શ્રેષ્ઠ—હું ઇચ્છું છું અને તારી સાથે જોડાઉં છું; અશ્વશક્તિ અને ગવ્ય (ગૌ-પ્રકાશ/ગૌ-સમૃદ્ધિ) શોધતો, મથીઓ (અંતર-મંથન/સોમ-મંથન)ના અગ્રે રહું છું.
Frequently Asked Questions
The hymn praises Indra, the Vedic power of victory and abundance, described as the fort-breaker and the finder of the “cows” (rays/wealth).
In Vedic poetry, “cows” can mean real cattle and also symbolic “rays” or hidden riches. Calling Indra govid asks him to uncover and release what is concealed—light, prosperity, and strength.
Soma is the offered sacred drink that “fills” Indra with power in the ritual imagery. The hymn links his Soma-satiety with his ability to destroy hostility and bring wealth and victory to the worshipper.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.