Sukta 53
Sukta 8.53
Kaṇva (Kāṇva tradition)
Indra
Triṣṭubh (probable; 8.53 frequently Triṣṭubh in Indra hymns, though confirmation requires full metrical count)
ਕਾਣਵ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਇਸ ਇੰਦਰ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਰਵੋਚ ਦਾਤਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ—ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵਜੋਂ, ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਦਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ “ਗਾਂਵਾਂ” (ਕਿਰਣਾਂ/ਧਨ) ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ—ਪੂਰਨਤਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦੇਵੇ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਤੱਕ ਪੀਵੇ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤ, ਗੋ-ਧਨ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵ-ਬਲ (ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ) ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇ।
Mantras
Mantra 1
उपमं त्वा मघोनां ज्येष्ठं च वृषभाणाम् । पूर्भित्तमं मघवन्निन्द्र गोविदमीशानं राय ईमहे ॥
ਹੇ ਮਘਵਨ ਇੰਦਰ! ਦਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਉਪਮਾ—ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਜੇਠਾ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਭੇਦਣ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਮਰੱਥ। ਹੇ ਗੋਵਿਦ (ਗਾਵਾਂ/ਕਿਰਣਾਂ ਦਾ ਲੱਭਣਹਾਰ), ਰਾਯ ਦਾ ਈਸ਼ਾਨ! ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 2
य आयुं कुत्समतिथिग्वमर्दयो वावृधानो दिवेदिवे । तं त्वा वयं हर्यश्वं शतक्रतुं वाजयन्तो हवामहे ॥
ਤੂੰ ਆਯੁ, ਕੁਤਸ ਅਤੇ ਅਤਿਥਿਗਵ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ—ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ; ਹੇ ਹਰ੍ਯਸ਼ਵ (ਹਰਿਤ/ਤਾਂਬੇ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ), ਹੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ! ਜਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 3
आ नो विश्वेषां रसं मध्वः सिञ्चन्त्वद्रयः । ये परावति सुन्विरे जनेष्वा ये अर्वावतीन्दवः ॥
ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਸਭ ਮਿਠਾਸ ਦਾ ਸਾਰ ਮਧੁਰਸ ਵਾਂਗ ਅਦ੍ਰਯਹ—ਸੋਮ ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ—ਛਿੜਕਣ। ਜੋ ਸੋਮ-ਬੂੰਦਾਂ ਪਰਾਵਤ—ਦੂਰ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ—ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪੀੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਰਵਾਵਤ—ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ—ਪੀੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਆਨੰਦ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਇਕੋ ਧਾਰ ਬਣ ਕੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਣ।
Mantra 4
विश्वा द्वेषांसि जहि चाव चा कृधि विश्वे सन्वन्त्वा वसु । शीष्टेषु चित्ते मदिरासो अंशवो यत्रा सोमस्य तृम्पसि ॥
ਸਾਰੇ ਦ੍ਵੇਸ਼—ਵੈਰ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ—ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ। ਸਭ ਵਸੁ—ਚਮਕਦਾਰ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ—ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਆਵੇ। ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮਦਿਰਾਸੋ ਅੰਸ਼ਵੋ—ਮਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ—ਤੇਰੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿਣ; ਓਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਸੋਮ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਲ ਪੀਂਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 6
आजितुरं सत्पतिं विश्वचर्षणिं कृधि प्रजास्वाभगम् । प्र सू तिरा शचीभिर्ये त उक्थिनः क्रतुं पुनत आनुषक् ॥
ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ, ਸਤਪਤੀ—ਸੱਚ ਦਾ ਮਾਲਕ—ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣਾ; ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਜਾ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾ। ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਚੀ—ਕਰਮ-ਸਿਧੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਚਲ; ਤੇਰੇ ਉਕਥਿਨಃ—ਸਤੁਤੀ-ਗਾਇਕ—ਅਨੁਸ਼ਕ ਨਿਰੰਤਰ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕ੍ਰਤੁ—ਸੰਕਲਪ-ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ—ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 7
यस्ते साधिष्ठोऽवसे ते स्याम भरेषु ते । वयं होत्राभिरुत देवहूतिभिः ससवांसो मनामहे ॥
ਹੇ (ਇੰਦਰ), ਤੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹੋਈਏ; ਤੂੰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜਦਾ ਹੈਂ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੀਏ। ਅਸੀਂ ਸਤੁਤੀ-ਹੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵਹੂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਹੀ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 8
अहं हि ते हरिवो ब्रह्म वाजयुराजिं यामि सदोतिभिः । त्वामिदेव तममे समश्वयुर्गव्युरग्रे मथीनाम् ॥
ਹੇ ਹਰਿਵਃ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਾਜਯੁਃ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ) ਬ੍ਰਹਮ—ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ—ਉਚਾਰ ਕੇ, ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿ (ਮੁਕਾਬਲੇ/ਸਮਰ) ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਦਾ ਹਾਂ; ਅਸ਼ਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗਵ੍ਯ (ਗੋ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼/ਗੋ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ, ਮਥੀਨਾਂ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਥਨ/ਸੋਮ-ਮਥਨ) ਦੇ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
Frequently Asked Questions
The hymn praises Indra, the Vedic power of victory and abundance, described as the fort-breaker and the finder of the “cows” (rays/wealth).
In Vedic poetry, “cows” can mean real cattle and also symbolic “rays” or hidden riches. Calling Indra govid asks him to uncover and release what is concealed—light, prosperity, and strength.
Soma is the offered sacred drink that “fills” Indra with power in the ritual imagery. The hymn links his Soma-satiety with his ability to destroy hostility and bring wealth and victory to the worshipper.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.