Rig Veda 8.53.6 — Mandala 8, Sukta 53, Mantra 6
Sukta 8.53
Rishi: Kaṇva (Kāṇva tradition)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; 8.53 frequently Triṣṭubh in Indra hymns, though confirmation requires full metrical count)
Samhita Patha (Devanagari)
आजितुरं सत्पतिं विश्वचर्षणिं कृधि प्रजास्वाभगम् । प्र सू तिरा शचीभिर्ये त उक्थिनः क्रतुं पुनत आनुषक् ॥
Transliteration
āji-túraṃ sát-patiṃ viśvá-carṣaṇiṃ kṛdhí prajā́sv ā́-bhagam | prá sú tirā śácībhir yé ta ukthínaḥ krátum punatá ā́nuṣak ||
Translation
અમારા માટે તેને યુદ્ધમાં વિજયી બળરૂપ, સત્પતિ—સત્યનો સ્વામી—અને સર્વ જનનો અધિપતિ બનાવ; અમારી પ્રજામાં ભાગ આપનાર બનાવ. તારી શચી—કાર્યસાધક શક્તિઓ—દ્વારા અમને આગળ દોરી જા; તારા ઉક્થિનઃ—સ્તુતિગાયક—જેઓ અનુષક્ સતત અમારા અંદરના ક્રતુ—સંકલ્પ-ઇચ્છાશક્તિ—ને પુનિત કરે છે.
Word by Word
आजितुरम्the battle-conqueror / victorious one
आजितुरम्:
कर्म (of कृधि)
TypeAdjective (used substantively)
Rootआजितुर (प्रातिपदिक; √जि ‘to conquer’ + तृ (agent) with ā- prefix) अथवा ‘आजि’ (battle) + ‘तुर’ (overcoming)
सत्पतिम्the good lord / true lord
सत्पतिम्:
कर्म (of कृधि)
TypeNoun (compound)
Rootसत्पति (प्रातिपदिक; सत् ‘good/true’ + पति ‘lord’)
विश्वचर्षणिम्(him) of all peoples / belonging to all tribes
विश्वचर्षणिम्:
कर्म (of कृधि)
TypeAdjective (bahuvrīhi/tatpuruṣa used as epithet)
Rootविश्वचर्षणि (प्रातिपदिक; विश्व ‘all’ + चर्षणि ‘men/peoples’)
कृधिmake! / do!
कृधि:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (करोति) ‘to make/do’
प्रजासुamong the offspring / in the peoples
प्रजासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक; प्र-√जन् ‘to beget’)
आभगम्the bestower / distributor (of shares)
आभगम्:
कर्म (of कृधि)
TypeAdjective (used as epithet)
Rootआभग (प्रातिपदिक; ā-√भज ‘to allot/share, bestow’ → ‘bestower/portion-giver’)
प्रforth / forward
प्र:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
सुwell / indeed
सु:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसु (निपात)
तिरacross / over
तिर:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतिरस्/तिर (अव्यय; ‘across, beyond’)
शचीभिःwith (your) powers / skills
शचीभिः:
करण
TypeNoun
Rootशची (प्रातिपदिक; ‘power, skill, might’)
येwho
ये:
कर्ता (of पुनत)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour / of you
ते:
सम्बन्ध (genitival)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उक्थिनःhymn-singers / possessors of hymns
उक्थिनः:
कर्ता (apposition to ये)
TypeNoun/Adjective
Rootउक्थिन् (प्रातिपदिक; उक्थ ‘hymn’ + इन् ‘possessing’)
क्रतुम्the resolve / sacred power
क्रतुम्:
कर्म (of पुनत)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक; ‘resolve, ritual power, intelligence’)
पुनतthey purify
पुनत:
(मुख्य क्रिया of relative clause)
TypeVerb
Root√पू (पुनाति) ‘to purify’
आनुषक्in succession / continuously / along
आनुषक्:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआनुषक् (अव्यय; from अनु ‘after’ with ā- intensifier; ‘in due order, successively, along’)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.