Sukta 45

Mantra 1

आ घा ये अग्निमिन्धते स्तृणन्ति बर्हिरानुषक् । येषामिन्द्रो युवा सखा ॥

હા, જે લોકો અગ્નિને પ્રજ્વલિત કરે છે અને અનુષક્ ક્રમે બર્હિ (યજ્ઞાસન) પાથરે છે—તેમના માટે ઇન્દ્ર, સદા યુવાન શક્તિ, આંતરમાં સખા-મિત્ર બને છે.

Mantra 2

बृहन्निदिध्म एषां भूरि शस्तं पृथुः स्वरुः । येषामिन्द्रो युवा सखा ॥

મહાન છે તેમનું ઇંધન; બહુ છે તેમનો સ્તુતિ-શબ્દ; વિશાળ છે તેમનું પ્રકાશમય દ્વાર—એવા લોકોના ઇન્દ્ર, સદા યુવાન, સખા-મિત્ર બને છે.

Mantra 3

अयुद्ध इद्युधा वृतं शूर आजति सत्वभिः । येषामिन्द्रो युवा सखा ॥

અયુદ્ધ (નિઃશસ્ત્ર) જણાતો હોવા છતાં, યુદ્ધ દ્વારા તે આવરણરૂપ અવરોધને પાછો હાંકે છે; શૂરવીર પોતાના સત્વબળો વડે ધસી આવે છે—જેનાં માટે ઇન્દ્ર, સદા-યુવાન, સખા-મિત્ર છે.

Mantra 4

आ बुन्दं वृत्रहा ददे जातः पृच्छद्वि मातरम् । क उग्राः के ह शृण्विरे ॥

વૃત્રહા (આવરણ-હંતા) એ આધારને સ્થિર કર્યો; કાર્યમાં જન્મેલો તે પોતાની માતાને પૂછે છે: ‘કોણ છે ઉગ્ર શક્તિઓ? અને કોણ છે તેઓ જેઓ સાંભળે છે?’

Mantra 5

प्रति त्वा शवसी वदद्गिरावप्सो न योधिषत् । यस्ते शत्रुत्वमाचके ॥

હે શવસી (શક્તિમાન), તારા સામે વાણીરૂપ ગીરો સ્પર્ધા કરે છે—ઉથલપાથલ જળોની જેમ; પરંતુ જે તારી સાથે શત્રુત્વ ધારણ કરે છે, તે પ્રગટ થઈ જાય છે અને નાશ પામે છે.

Mantra 6

उत त्वं मघवञ्छृणु यस्ते वष्टि ववक्षि तत् । यद्वीळयासि वीळु तत् ॥

હે મઘવન (ઇન્દ્ર), તું પણ સાંભળ: જે કોઈ તારી પાસે જે માગે છે, તે તું આપી શકેશ; અને જે તું અટકાવે છે, તે પણ અટકેલું જ રહે—અતએવ તારી ઇચ્છા સંપૂર્ણપણે અમારી પૂર્ણતા તરફ વળે.

Mantra 7

यदाजिं यात्याजिकृदिन्द्रः स्वश्वयुरुप । रथीतमो रथीनाम् ॥

જ્યારે વિજય-કર્તા ઇન્દ્ર યુદ્ધ-સ્પર્ધા તરફ આગળ વધે છે, પોતાના અશ્વોની ઇચ્છા ધરાવી, ત્યારે તે નજીક આવે છે—રથીઓમાં સર્વોત્તમ સારથી—અમારી પ્રગતિ માટે અધિપત્યશક્તિ લઈને.

Mantra 8

वि षु विश्वा अभियुजो वज्रिन्विष्वग्यथा वृह । भवा नः सुश्रवस्तमः ॥

હે વજ્રધારી, જે કોઈ સર્વ દિશાઓમાં અમ પર આક્રમણ કરીને દબાણ કરે છે, તેમને સર્વથા વિખેરી નાખ; અને અમારા માટે સર્વોત્તમ સુશ્રવ—વિજયી યશ અને અસરકારક સહાયમાં સર્વाधिक પ્રગટ—બન.

Mantra 9

अस्माकं सु रथं पुर इन्द्रः कृणोतु सातये । न यं धूर्वन्ति धूर्तयः ॥

ઇન્દ્ર અમારા રથને સુશોભિત અને અગ્રસ્થાને—વિજય માટે—બનાવે; એવો રથ કે જેને ધૂર્તો, છલકપટીજન, કદી ઢાળી ન શકે, ન ગૂંચવી શકે.

Mantra 10

वृज्याम ते परि द्विषोऽरं ते शक्र दावने । गमेमेदिन्द्र गोमतः ॥

અમે તારા ચારે તરફથી દ્વેષીઓને દૂર કરી દઈએ; હે શક્ર, દાન માટે તું પૂરતો સમર્થ છે. હે ઇન્દ્ર, અમે ખરેખર ગોમત—પ્રકાશમય—ધન સુધી પહોંચીએ, જ્ઞાનકિરણોથી સમૃદ્ધ.

Mantra 11

शनैश्चिद्यन्तो अद्रिवोऽश्वावन्तः शतग्विनः । विवक्षणा अनेहसः ॥

ધીમે ધીમે આગળ વધતા હોવા છતાં, હે અદ્રિવો (પેષણપથ્થર-ધારક), તેઓ બળવાન અશ્વો સાથે આવે છે—શતગ્વિન, સો ગણી પ્રાપ્તિ ધરાવનારા; તેઓ વિશાળ દ્વાર ખોલનારી શક્તિઓ છે, ગતિમાં અચાંપા.

Mantra 12

ऊर्ध्वा हि ते दिवेदिवे सहस्रा सूनृता शता । जरितृभ्यो विमंहते ॥

હે ઇન્દ્ર! તારી માટે તો દિવસે દિવસે ઊર્ધ્વે ઉઠે છે—હજારોમાં, સૈકામાં—સત્યમય અને તેજસ્વી સુનૃતાવાણી; તે જરિતૃઓ (સ્તુતિકારો) માટે વિશાળ દાનરૂપ સમૃદ્ધિ બની વિસ્તરે છે.

Mantra 13

विद्मा हि त्वा धनंजयमिन्द्र दृळ्हा चिदारुजम् । आदारिणं यथा गयम् ॥

હે ઇન્દ્ર! અમે તને ધનંજય—સમૃદ્ધિનો વિજેતા—રૂપે જાણીએ છીએ; તું દૃઢને પણ ભેદી નાખે છે; તું આદારિ—બંધને ફોડી ખોલનાર—છે, જેમ ગયને (ગઢને) ફોડી ખોલે તેમ.

Mantra 14

ककुहं चित्त्वा कवे मन्दन्तु धृष्णविन्दवः । आ त्वा पणिं यदीमहे ॥

હે કવે (દ્રષ્ટા)! અતિ ઊંચી કકુહમાં પણ ધૃષ્ણુ સોમબિંદુઓ તને આનંદિત કરે; જ્યારે અમે આપણા અંદરના પાણિ સામે તને નજીક ખેંચવા ઇચ્છીએ છીએ.

Mantra 15

यस्ते रेवाँ अदाशुरिः प्रममर्ष मघत्तये । तस्य नो वेद आ भर ॥

હે ઇન્દ્ર, જે તને રેવાં—આંતરિક સમૃદ્ધિથી યુક્ત—યજ્ઞાર્પણ કરે છે અને તારા દાન માટે પ્રેરિત થઈ આગળ વધે છે, તેની પ્રાપ્તિનો માર્ગ જેવો છે તે જ્ઞાન અમારે માટે અહીં લાવી આપ.

Mantra 16

इम उ त्वा वि चक्षते सखाय इन्द्र सोमिनः । पुष्टावन्तो यथा पशुम् ॥

હે ઇન્દ્ર, સોમ ધરાવનારા આ સખાઓ તને વિવેકથી નિહાળે છે; તેઓ તને પુષ્ટિ આપે છે—જેમ કોઈ પશુને પોષે તેમ—અસ્તિત્વમાં વધતી શક્તિને પોષતા.

Mantra 17

उत त्वाबधिरं वयं श्रुत्कर्णं सन्तमूतये । दूरादिह हवामहे ॥

અને અમે તને બોલાવીએ છીએ—કદી બહેરો નહિ, જાગૃત કાનથી સાંભળનાર—અમારી સહાય માટે; દૂરથી તને અહીં આવવા માટે આહ્વાન કરીએ છીએ.

Mantra 18

यच्छुश्रूया इमं हवं दुर्मर्षं चक्रिया उत । भवेरापिर्नो अन्तमः ॥

જો તું ખરેખર આ હવન—દુર્મર્ષ, સહન કરવો કઠિન—સાંભળે અને તે મુજબ કર્મ કરે, તો અમારે માટે તું સર્વથી નજીકનો આશ્રય, અંતિમ રક્ષક બની રહે.

Mantra 19

यच्चिद्धि ते अपि व्यथिर्जगन्वांसो अमन्महि । गोदा इदिन्द्र बोधि नः ॥

ભલે તારા અંદર કંઈક વ્યથિ—ડગમગાટ—હોય; અમે યાત્રિકો એ જાણ્યું છે. છતાં, ગોદા (કિરણોના દાતા) હે ઇન્દ્ર, અમારાં માટે જાગૃત થા.

Mantra 20

आ त्वा रम्भं न जिव्रयो ररभ्मा शवसस्पते । उश्मसि त्वा सधस्थ आ ॥

હે શવસસ્પતે (બળના સ્વામી), અમે તને આધાર પકડી લે તેમ પકડી લીધો છે; સધસ્થ—સામાન્ય આસનમાં—અહીં તને અમે ઇચ્છીએ છીએ.

Mantra 21

स्तोत्रमिन्द्राय गायत पुरुनृम्णाय सत्वने । नकिर्यं वृण्वते युधि ॥

ઇન્દ્ર માટે સ્તોત્ર ગાવો—અਨੇક પુરુષાર્થમય પરાક્રમો ધરાવનાર, વિજયી બળનું સ્વરૂપ; યુદ્ધના આંતરિક સંઘર્ષમાં તેને કોઈ પસંદ કરી વશ કરી શકતું નથી.

Mantra 22

अभि त्वा वृषभा सुते सुतं सृजामि पीतये । तृम्पा व्यश्नुही मदम् ॥

હે બળના વૃષભ! સોમ પિષાય ત્યારે હું પિષાયેલો રસ તારા પાન માટે તારી તરફ વહેતો કરું છું; તું તૃપ્ત થા અને મદ—આનંદશક્તિને વ્યાપી પ્રાપ્ત કર.

Mantra 23

मा त्वा मूरा अविष्यवो मोपहस्वान आ दभन् । माकीं ब्रह्मद्विषो वनः ॥

મૂઢો, દુર્ભાવનાવાળો કે ઉપહાસ કરનાર તને છેતરે નહિ; કદી પણ બ્રહ્મ-દ્વેષીઓ તારો બળ હરી ન લે.

Mantra 24

इह त्वा गोपरीणसा महे मन्दन्तु राधसे । सरो गौरो यथा पिब ॥

અહીં ગોપરીણસ—ગાયો-સમૃદ્ધ, ધનવાન અર્પણો—મહાન દાન માટે તને આનંદિત કરે. સરોવરે પીતા ગૌર (તામ્રવર્ણ) જેમ, તું તૃપ્તિપૂર્વક પી.

Mantra 25

या वृत्रहा परावति सना नवा च चुच्युवे । ता संसत्सु प्र वोचत ॥

વૃત્રહનના તે કર્મો—પરાવતમાં કરેલા—જૂના પણ સદા નવા—સભાઓમાં તેમને પ્રગટ કરીને ઉચ્ચારો.

Mantra 26

अपिबत्कद्रुवः सुतमिन्द्रः सहस्रबाह्वे । अत्रादेदिष्ट पौंस्यम् ॥

ઇન્દ્રે કદ્રૂમાં પિષિત સોમ પિયો; ત્યાં સહસ્રબાહુ બળમાં તેણે પોતાનું પૌંસ્ય—પુરુષાર્થ—પ્રકાશિત કર્યું.

Mantra 27

सत्यं तत्तुर्वशे यदौ विदानो अह्नवाय्यम् । व्यानट् तुर्वणे शमि ॥

તુર્વશ અને યદુ માટે તે સત્ય હતું: જાણીને તેણે અહ્નવાય્ય—ઝડપે ગતિ કરનાર સહાય—વિસ્તારી; શાંતિ અને યોગ્ય સુખ માટે તે તુર્વણ સુધી વ્યાપી પહોંચ્યો.

Mantra 28

तरणिं वो जनानां त्रदं वाजस्य गोमतः । समानमु प्र शंसिषम् ॥

લોકો માટે પાર ઉતારનાર, અને ગોમત્—કિરણસમૃદ્ધ—વાજની પોષક સમૃદ્ધિ આપનાર—એ જ ઇન્દ્રને હું તમને પ્રગટ ગાઈને સંભળાવું છું.

Mantra 29

ऋभुक्षणं न वर्तव उक्थेषु तुग्र्यावृधम् । इन्द्रं सोमे सचा सुते ॥

ઋભુક્ષણ સમાન અમારા વળાંક માટે—ઉક્થોમાં—તૂગ્ર્યને વધારનાર ઇન્દ્રને, દબાવેલા સોમ સાથે, હું સંગે સ્તવું છું.

Mantra 30

यः कृन्तदिद्वि योन्यं त्रिशोकाय गिरिं पृथुम् । गोभ्यो गातुं निरेतवे ॥

જેને ખરેખર ત્રિ-પ્રકાશ (ત્રિશોક) માટે વિશાળ પર્વતરૂપ ગર્ભને ચીરી ખોલ્યો—તેને ગો (કિરણ-ગાયો) માટે બહાર નીકળવા અને મુક્ત થવા માર્ગ આપ્યો.

Mantra 31

यद्दधिषे मनस्यसि मन्दानः प्रेदियक्षसि । मा तत्करिन्द्र मृळय ॥

હે ઇન્દ્ર, તું મનમાં જે સંકલ્પ ધારણ કરે છે, મદમત્ત થઈ તેને સિદ્ધ કરવા આગળ ધસી જાય છે; એ અમારે માટે હાનિકારક ન બને—અમ પર કૃપા કર, મૃળય (ઉપશમ-ચિકિત્સા) કર.

Mantra 32

दभ्रं चिद्धि त्वावतः कृतं शृण्वे अधि क्षमि । जिगात्विन्द्र ते मनः ॥

જેણે તને ધારણ કર્યો છે તેના દ્વારા કરાયેલું નાનું કાર્ય પણ ધરા પર સાંભળાય છે; હે ઇન્દ્ર, તારો મન (મનસ્) અમારી તરફ—અમારા આહ્વાન તરફ—ઝડપે આવી પહોંચે.

Mantra 33

तवेदु ताः सुकीर्तयोऽसन्नुत प्रशस्तयः । यदिन्द्र मृळयासि नः ॥

હે ઇન્દ્ર, એ સુકીર્તિઓ અને સત્ય સ્તુતિઓ તો ખરેખર તારી જ છે—જ્યારે તું અમારે પ્રત્યે કૃપાળુ બને છે.

Mantra 34

मा न एकस्मिन्नागसि मा द्वयोरुत त्रिषु । वधीर्मा शूर भूरिषु ॥

એક જ અપરાધ માટે અમને ન માર; બે માટે પણ નહિ, ત્રણ માટે પણ નહિ; હે શૂર, અમામાં રહેલી અનેક ખામીઓ માટે અમને સંહાર ન કર.

Mantra 35

बिभया हि त्वावत उग्रादभिप्रभङ्गिणः । दस्मादहमृतीषहः ॥

કારણ કે તારા વિના હું ઉગ્ર, આઘાતક ભંગકારોનો ભય રાખું છું; પરંતુ તારી સાથે—હે દસ્મ, અહં ઋતીષહ બની ધર્મ પર થતા આઘાતોને સહન કરનાર થાઉં છું.

Mantra 36

मा सख्युः शूनमा विदे मा पुत्रस्य प्रभूवसो । आवृत्वद्भूतु ते मनः ॥

મિત્રતામાં મને શૂન્યતા ન મળે; પુત્રના પ્રભુત્વમાં—વંશને ધારણ કરનાર શક્તિમાં—પણ ખાલીપો ન આવે. તારો મન અમારી તરફ ફરી વળે, પાછું વળતું અને અહીં ઉપસ્થિત બને.

Mantra 37

को नु मर्या अमिथितः सखा सखायमब्रवीत् । जहा को अस्मदीषते ॥

હે યુવાન વીર! અવિમોહિત સખાએ પોતાના સખાને કહ્યું: ‘એને છોડ—કોણ છે જે અમને હાનિ કરવા ઇચ્છે?’

Mantra 38

एवारे वृषभा सुतेऽसिन्वन्भूर्यावयः । श्वघ्नीव निवता चरन् ॥

એ રીતે, હે વृषભ! પિષિત સોમમાં તું ગતિ કરે છે, બહુવિધ સહાયાઓ વરસાવતો. શ્વઘ્ની સમાન, નીચાણવાળા સ્થાનોમાં ફરતો (છુપાયેલા વૈરીને શોધી નાશ કરતો).

Mantra 39

आ त एता वचोयुजा हरी गृभ्णे सुमद्रथा । यदीं ब्रह्मभ्य इद्ददः ॥

હે સુમદ્રથ (આનંદમય રથવાળા), વાણી-યુગ્મિત એવા આ બે હરિ (તામ્રવર્ણ અશ્વો/શક્તિઓ) હું તારા માટે પકડી લઉં છું—જ્યારે તું તેમને બ્રહ્મભ્યઃ, પવિત્ર બ્રહ્મવાણીના ઋષિઓને, નિશ્ચયે અર્પે છે.

Mantra 40

भिन्धि विश्वा अप द्विषः परि बाधो जही मृधः । वसु स्पार्हं तदा भर ॥

બધી દ્વેષભાવનાઓને તોડી નાખ; દબાણોને દૂર હંકારી દે; શત્રુતાભર્યા આક્રમણોને સંહાર. ત્યાર પછી અમને ઇચ્છનીય વસુ—સમૃદ્ધિ અને બળ—લાવી આપ.

Mantra 41

यद्वीळाविन्द्र यत्स्थिरे यत्पर्शाने पराभृतम् । वसु स्पार्हं तदा भर ॥

હે ઇન્દ્ર, જે કંઈ દૃઢ કિલ્લામાં દૂર મૂકાયું છે, જે કંઈ સ્થિર આધાર પર કસીને ધરાયેલું છે, જે કંઈ વિશાળ વિસ્તરણમાં પાર લઈ જવાયું છે—તે ઇચ્છનીય વસુ, અસ્તિત્વનું ધન, અહીં અમને લાવી આપ.

Mantra 42

यस्य ते विश्वमानुषो भूरेर्दत्तस्य वेदति । वसु स्पार्हं तदा भर ॥

હે (ઇન્દ્ર), સર્વ મનુષ્યોમાં જે તું આપેલા દાનની ભરપૂરતા સાચે જાણે છે—તે ઇચ્છનીય વસુ, તે સ્પાર્હ ધન અમારે માટે અહીં લાવી દે.