Rig Veda Sukta 45
Mandala 8Sukta 4542 Mantras

Sukta 45

Sukta 8.45

Devata

Indra (with Agni as the invoked support in the opening condition)

ਇਹ ਸੂਕਤ ਸੋਮ-ਪੇੜਨ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਆ ਕੇ ਪੇੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਪੀਵੇ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਲ, ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਮਨਭਾਉਂਦਾ ਧਨ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਰਿਤੁਅਲ ਹਾਲਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਯੱਗ-ਆਸਨ) ਵਿਛਾਇਆ ਹੋਵੇ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਉਪਾਸਕਾਂ ਦਾ ਯੁਵਕ ਮਿੱਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ (ਮਦ) ਅਤੇ ਦਾਨਸ਼ੀਲਤਾ ਲਈ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪੁਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਦਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੇ ਗਏ ਸਭ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Mantras

Mantra 1

आ घा ये अग्निमिन्धते स्तृणन्ति बर्हिरानुषक् । येषामिन्द्रो युवा सखा ॥

ਹਾਂ, ਜੋ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਬਰ੍ਹਿ (ਯਜ्ञਾਸਨ) ਵਿਛਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਦਰ, ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਕਤੀ, ਅੰਦਰੋਂ ਸਖਾ-ਮਿੱਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Mantra 2

बृहन्निदिध्म एषां भूरि शस्तं पृथुः स्वरुः । येषामिन्द्रो युवा सखा ॥

ਵੱਡਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਧਮ (ਇੰਧਨ); ਬਹੁਤ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਸਤ (ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨ); ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸ੍ਵਰ (ਦੁਆਰ/ਖੁਲ੍ਹਾਪਣ)—ਐਸਿਆਂ ਦਾ ਇੰਦਰ, ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਸਖਾ-ਮਿੱਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Mantra 3

अयुद्ध इद्युधा वृतं शूर आजति सत्वभिः । येषामिन्द्रो युवा सखा ॥

ਅਯੁੱਧ (ਨਿਰਅਸਤ੍ਰ) ਜਾਪਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਯੁੱਧ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਘੇਰ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਵਰੋਧ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੂਰ ਆਪਣੇ ਸਤ੍ਵ-ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਧਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੰਦਰ, ਸਦਾ-ਯੁਵਾਨ, ਸਖਾ-ਮਿੱਤਰ ਹੈ।

Mantra 4

आ बुन्दं वृत्रहा ददे जातः पृच्छद्वि मातरम् । क उग्राः के ह शृण्विरे ॥

ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ (ਆਵਰਨ-ਹੰਤਾ) ਨੇ ਨੀਂਹ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤੀ; ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: ‘ਕੌਣ ਹਨ ਉਗ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ? ਅਤੇ ਕੌਣ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਣਦੇ ਹਨ?’

Mantra 5

प्रति त्वा शवसी वदद्गिरावप्सो न योधिषत् । यस्ते शत्रुत्वमाचके ॥

ਹੇ ਸ਼ਵਸੀ (ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ), ਤੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੀਰਾਂ ਟੱਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਪਾਣੀਆਂ ਵਾਂਗ; ਪਰ ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਤਰੁਤਾ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 6

उत त्वं मघवञ्छृणु यस्ते वष्टि ववक्षि तत् । यद्वीळयासि वीळु तत् ॥

ਹੇ ਮਘਵਨ (ਇੰਦਰ), ਤੂੰ ਵੀ ਸੁਣ: ਜੋ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜੋ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੂੰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਜੋ ਤੂੰ ਰੋਕ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵੀ ਰੁਕਿਆ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੀ ਪੂਰਤੀ ਵੱਲ ਮੁੜੇ।

Mantra 7

यदाजिं यात्याजिकृदिन्द्रः स्वश्वयुरुप । रथीतमो रथीनाम् ॥

ਜਦੋਂ ਜਿੱਤ ਦਾ ਕਰਤਾ ਇੰਦਰ ਜੰਗੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਸ਼ਵਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਾਰਥੀ—ਸਾਡੀ ਅੱਗੇ ਵਧਤ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।

Mantra 8

वि षु विश्वा अभियुजो वज्रिन्विष्वग्यथा वृह । भवा नः सुश्रवस्तमः ॥

ਹੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਿਤਰ-ਬਿਤਰ ਕਰ ਦੇ; ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੁਸ਼੍ਰਵ—ਜਿੱਤ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ—ਬਣ।

Mantra 9

अस्माकं सु रथं पुर इन्द्रः कृणोतु सातये । न यं धूर्वन्ति धूर्तयः ॥

ਇੰਦਰ ਸਾਡੇ ਰਥ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ—ਜਿੱਤ ਲਈ—ਬਣਾ ਦੇਵੇ; ਐਸਾ ਰਥ ਕਿ ਧੂਰਤ, ਛਲੀਆ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਂ ਢਾਹ ਸਕਣ, ਨਾਂ ਹੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਣ।

Mantra 10

वृज्याम ते परि द्विषोऽरं ते शक्र दावने । गमेमेदिन्द्र गोमतः ॥

ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੀਏ; ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਗੋਮਤ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ—ਧਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਏ, ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

Mantra 11

शनैश्चिद्यन्तो अद्रिवोऽश्वावन्तः शतग्विनः । विवक्षणा अनेहसः ॥

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧਣ, ਹੇ ਅਦ੍ਰਿਵੋ (ਪੇਸ਼ਣ-ਪੱਥਰ ਧਾਰਕ), ਤੱਥਾਪਿ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਸ਼ਤਗ੍ਵਿਨ, ਸੌ ਗੁਣਾ ਲਾਭ ਦੇ ਮਾਲਕ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਬੇਹੜਬੜਾਹਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Mantra 12

ऊर्ध्वा हि ते दिवेदिवे सहस्रा सूनृता शता । जरितृभ्यो विमंहते ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਤੇਰੇ ਲਈ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਉੱਚੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ—ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ—ਸੱਚ-ਭਰੀਆਂ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸੁਨ੍ਰਿਤਾ-ਵਾਣੀਆਂ; ਉਹ ਜਰਿਤ੍ਰਾਂ (ਸਤੁਤਿਕਾਰਾਂ) ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਾਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਬਣ ਕੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 13

विद्मा हि त्वा धनंजयमिन्द्र दृळ्हा चिदारुजम् । आदारिणं यथा गयम् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਧਨੰਜਯ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਦਾ ਜੇਤੂ—ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਆਦਾਰਿਣ—ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ—ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਗਯਾ ਨੂੰ (ਗੜ੍ਹ ਨੂੰ) ਤੋੜ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 14

ककुहं चित्त्वा कवे मन्दन्तु धृष्णविन्दवः । आ त्वा पणिं यदीमहे ॥

ਹੇ ਕਵੇ (ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ)! ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰਲੇ ਉੱਚੇ ਕਕੁਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧ੍ਰਿਸ਼ਣੁ ਸੋਮ-ਬੂੰਦਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ; ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਣੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤੈਨੂੰ ਨੇੜੇ ਖਿੱਚਣਾ ਚਾਹੀਏ।

Mantra 15

यस्ते रेवाँ अदाशुरिः प्रममर्ष मघत्तये । तस्य नो वेद आ भर ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਰੇਵਾਂ—ਆਤਮਿਕ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਲਾ—ਤੈਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਦਾਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਲਿਆ ਆ।

Mantra 16

इम उ त्वा वि चक्षते सखाय इन्द्र सोमिनः । पुष्टावन्तो यथा पशुम् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸੋਮ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਸਖੇ ਤੈਨੂੰ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹੋਏ।

Mantra 17

उत त्वाबधिरं वयं श्रुत्कर्णं सन्तमूतये । दूरादिह हवामहे ॥

ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ—ਕਦੇ ਬਹਿਰਾ ਨਹੀਂ, ਜਾਗ੍ਰਤ ਕੰਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ—ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ; ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾਂਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 18

यच्छुश्रूया इमं हवं दुर्मर्षं चक्रिया उत । भवेरापिर्नो अन्तमः ॥

ਜੇ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਹ ਹਵ—ਦੁਰਮਰਸ਼, ਸਹਿਣ ਔਖਾ—ਸੁਣੇ ਅਤੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਆਸਰਾ, ਅੰਤਿਮ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣ।

Mantra 19

यच्चिद्धि ते अपि व्यथिर्जगन्वांसो अमन्महि । गोदा इदिन्द्र बोधि नः ॥

ਭਾਵੇਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਆਥਿ—ਡੋਲ੍ਹ—ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਗੋਦਾ (ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ) ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਜਾਗ—ਬੋਧ ਕਰ।

Mantra 20

आ त्वा रम्भं न जिव्रयो ररभ्मा शवसस्पते । उश्मसि त्वा सधस्थ आ ॥

ਹੇ ਸ਼ਵਸਸਪਤੇ (ਬਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਆਸਰੇ ਵਾਂਗ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ; ਸਧਸਥ—ਸਾਂਝੇ ਆਸਨ ਵਿੱਚ—ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 21

स्तोत्रमिन्द्राय गायत पुरुनृम्णाय सत्वने । नकिर्यं वृण्वते युधि ॥

ਇੰਦ੍ਰ ਲਈ ਸਤੋਤਰ ਗਾਓ—ਅਨੇਕ ਪੁਰਖੀ ਬਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿੱਤੂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਰੂਪ; ਅੰਦਰਲੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਚੁਣ ਕੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

Mantra 22

अभि त्वा वृषभा सुते सुतं सृजामि पीतये । तृम्पा व्यश्नुही मदम् ॥

ਹੇ ਬਲ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ! ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਨ ਤੇਰੇ ਪੀਣ ਲਈ ਤੇਰੀ ਵੱਲ ਵਗਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਅਤੇ ਮਦ—ਆਨੰਦ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।

Mantra 23

मा त्वा मूरा अविष्यवो मोपहस्वान आ दभन् । माकीं ब्रह्मद्विषो वनः ॥

ਮੂਰਖ, ਬੁਰੀ ਨੀਅਤ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਮਖੌਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਨਾ ਦੇਣ; ਕਦੇ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਦ੍ਵੈਸ਼ੀ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਛੀਨਣ।

Mantra 24

इह त्वा गोपरीणसा महे मन्दन्तु राधसे । सरो गौरो यथा पिब ॥

ਇੱਥੇ ਗੋ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਧਨਵਾਨ ਭੇਟਾਂ ਮਹਾਨ ਦਾਨ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ। ਸਰੋਵਰ ਉੱਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਗੌਰ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ) ਵਾਂਗ, ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਲ ਪੀ।

Mantra 25

या वृत्रहा परावति सना नवा च चुच्युवे । ता संसत्सु प्र वोचत ॥

ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ ਦੇ ਉਹ ਕਰਤੱਬ—ਪਰਾਵਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਹੋਏ—ਪੁਰਾਣੇ ਵੀ, ਸਦਾ ਨਵੇਂ ਵੀ; ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ ਉਚਾਰੋ।

Mantra 26

अपिबत्कद्रुवः सुतमिन्द्रः सहस्रबाह्वे । अत्रादेदिष्ट पौंस्यम् ॥

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਦ੍ਰੂ ਵਿੱਚ ਪਿਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ ਪੀਤਾ; ਉੱਥੇ ਸਹਸ੍ਰਬਾਹੁ ਬਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੌਂਸ੍ਯ—ਪੁਰਖੀ ਵੀਰਤਾ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 27

सत्यं तत्तुर्वशे यदौ विदानो अह्नवाय्यम् । व्यानट् तुर्वणे शमि ॥

ਤੁਰਵਸ਼ ਅਤੇ ਯਦੂ ਲਈ ਉਹ ਸੱਚ ਸੀ: ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਹਨਵਾਯ੍ਯ—ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ—ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਸੁਖ ਲਈ ਉਹ ਤੁਰਵਣ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Mantra 28

तरणिं वो जनानां त्रदं वाजस्य गोमतः । समानमु प्र शंसिषम् ॥

ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਗੋਮਤ੍—ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ—ਵਾਜ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਭਰਪੂਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਉਹੀ ਇੰਦਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਕੇ ਸਲਾਹਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 29

ऋभुक्षणं न वर्तव उक्थेषु तुग्र्यावृधम् । इन्द्रं सोमे सचा सुते ॥

਋ਭੁਕ੍ਸ਼ਣ ਵਾਂਗ ਸਾਡੇ ਮੋੜ ਲਈ—ਉਕਥਾਂ ਵਿੱਚ—ਤੂਗ੍ਰਯ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਪੀੜੇ ਹੋਏ ਸੋਮ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ, ਮੈਂ ਸਲਾਹਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 30

यः कृन्तदिद्वि योन्यं त्रिशोकाय गिरिं पृथुम् । गोभ्यो गातुं निरेतवे ॥

ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੋਕ (ਤਿੰਨ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਹਾੜ-ਰੂਪ ਗਰਭ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ—ਉਸ ਨੇ ਗੋਆਂ (ਕਿਰਣ-ਗੋਆਂ) ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਅਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦਾ ਰਾਹ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 31

यद्दधिषे मनस्यसि मन्दानः प्रेदियक्षसि । मा तत्करिन्द्र मृळय ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਸੰਕਲਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈਂ, ਮਦਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਧ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈਂ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਨਾ ਬਣੇ—ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਮ੍ਰੁੜਯ (ਸ਼ਾਂਤੀ-ਚਿਕਿਤ्सा) ਕਰ।

Mantra 32

दभ्रं चिद्धि त्वावतः कृतं शृण्वे अधि क्षमि । जिगात्विन्द्र ते मनः ॥

ਜਿਸ ਕੋਲ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਰਮ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰਾ ਮਨ (ਮਨਸ) ਸਾਡੇ ਵੱਲ—ਸਾਡੇ ਆਹਵਾਨ ਵੱਲ—ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Mantra 33

तवेदु ताः सुकीर्तयोऽसन्नुत प्रशस्तयः । यदिन्द्र मृळयासि नः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਉਹ ਸੁਕੀਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਚੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੇਰੀਆਂ ਹੀ ਹਨ—ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 34

मा न एकस्मिन्नागसि मा द्वयोरुत त्रिषु । वधीर्मा शूर भूरिषु ॥

ਇੱਕ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ; ਦੋ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤਿੰਨ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਸ਼ੂਰ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਬਹੁਤੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸੰਘਾਰ ਨਾ ਕਰ।

Mantra 35

बिभया हि त्वावत उग्रादभिप्रभङ्गिणः । दस्मादहमृतीषहः ॥

ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਉਗ੍ਰ, ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਤੋੜ-ਭੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ—ਹੇ ਦਸਮ—ਮੈਂ ‘਋ਤੀਸ਼ਹ’ ਬਣ ਕੇ, ਋ਤ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 36

मा सख्युः शूनमा विदे मा पुत्रस्य प्रभूवसो । आवृत्वद्भूतु ते मनः ॥

ਸਖ਼ੀਪਣ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਸੁੰਨਾਪਣ ਨਾ ਮਿਲੇ; ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਵਿੱਚ—ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ—ਉੱਥੇ ਵੀ ਖਾਲੀਪਣ ਨਾ ਆਵੇ। ਤੇਰਾ ਮਨ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਮੁੜੇ, ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ।

Mantra 37

को नु मर्या अमिथितः सखा सखायमब्रवीत् । जहा को अस्मदीषते ॥

ਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀਰ! ਅਣਠੱਗਿਆ ਸਖਾ ਆਪਣੇ ਸਖੇ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ: ‘ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ—ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?’

Mantra 38

एवारे वृषभा सुतेऽसिन्वन्भूर्यावयः । श्वघ्नीव निवता चरन् ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾ! ਪਿਸ਼ਿਤ ਸੋਮ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਚਲਦਾ-ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਹਾਇਤਾਵਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ। ਸ਼ਵਘਨੀ ਵਾਂਗ, ਨੀਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ (ਘਾਤ ਲਗੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰਦਾ)।

Mantra 39

आ त एता वचोयुजा हरी गृभ्णे सुमद्रथा । यदीं ब्रह्मभ्य इद्ददः ॥

ਹੇ ਸੁਮਦ੍ਰਥ (ਆਨੰਦਮਈ ਰਥ ਵਾਲੇ), ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਹ ਦੋ ਹਰਿ (ਤਾਂਬੇ-ਰੰਗੇ ਘੋੜੇ/ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭ੍ਯਃ, ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਣੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 40

भिन्धि विश्वा अप द्विषः परि बाधो जही मृधः । वसु स्पार्हं तदा भर ॥

ਸਾਰੇ ਵੈਰ-ਦ੍ਵੈਸ਼ ਤੋੜ ਦੇ; ਦਬਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦੇ; ਵੈਰੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ। ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਵਸੁ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਬਲ—ਲਿਆ ਦੇ।

Mantra 41

यद्वीळाविन्द्र यत्स्थिरे यत्पर्शाने पराभृतम् । वसु स्पार्हं तदा भर ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਥਿਰ ਨੀਂਹ ਵਿੱਚ ਕਸ ਕੇ ਧਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਵਸੁ, ਅਸਤਿਤਵ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਲਿਆ ਆ।

Mantra 42

यस्य ते विश्वमानुषो भूरेर्दत्तस्य वेदति । वसु स्पार्हं तदा भर ॥

ਹੇ (ਇੰਦਰ), ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਤੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਵਸੁ, ਉਹ ਸਪਾਰ੍ਹ ਧਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਲਿਆ।

Frequently Asked Questions

Agni is the ritual prerequisite: when the fire is kindled and the offering-space is prepared, the sacrifice becomes “ready,” and Indra is invited into that prepared order as the main recipient of Soma.

The hymn asks Indra to come to the Soma-pressing, drink the offering, become empowered through exhilaration (mada), and then grant strength, protection, victory, and desirable wealth to the worshippers.

It means Indra is portrayed as a constant, renewing ally—fresh in power and quick to help—especially for those who perform the ritual sincerely and in the right sequence.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App