Sukta 45

Mantra 1

आ घा ये अग्निमिन्धते स्तृणन्ति बर्हिरानुषक् । येषामिन्द्रो युवा सखा ॥

होय, जे अग्नीला प्रज्वलित करतात आणि अनुक्रमे बर्हि (यज्ञासन) पसरतात—त्यांच्यासाठी इंद्र, सदा-युवा, सखा-मित्र होऊन साथ देतो.

Mantra 2

बृहन्निदिध्म एषां भूरि शस्तं पृथुः स्वरुः । येषामिन्द्रो युवा सखा ॥

महान आहे त्यांचे इध्म (इंधन); विपुल आहे त्यांचे शस्त (स्तुती-वचन); विस्तीर्ण आहे त्यांचे स्वः-द्वार (दीप्तिमय उघडणे)—अशांचाच इंद्र, सदा-युवा, सखा-मित्र होतो.

Mantra 3

अयुद्ध इद्युधा वृतं शूर आजति सत्वभिः । येषामिन्द्रो युवा सखा ॥

जणू निःशस्त्र असला, तरी युद्धानेच तो वेढून धरणाऱ्या आवरण-अडथळ्याला मागे ढकलतो. शूर आपल्या सत्त्व-बलांनी धाव घेतो—अशांचा सखा-मित्र सदायुवा इंद्र आहे.

Mantra 4

आ बुन्दं वृत्रहा ददे जातः पृच्छद्वि मातरम् । क उग्राः के ह शृण्विरे ॥

वृत्रहा ने पाया (बुन्द) स्थापन केला; कर्मात जन्मलेला तो आपल्या मातेला विचारू लागला—‘उग्र शक्ती कोण? आणि खरोखर ऐकणारे कोण?’

Mantra 5

प्रति त्वा शवसी वदद्गिरावप्सो न योधिषत् । यस्ते शत्रुत्वमाचके ॥

हे शवी (बलस्वरूपा), वाणी-शक्ती तुझ्याविरुद्ध प्रतिवाद करतात—उथळलेल्या पाण्यासारख्या; पण जो तुझ्याशी शत्रुत्व धारण करू पाहतो, तो उघडा पडून पराभूत होतो.

Mantra 6

उत त्वं मघवञ्छृणु यस्ते वष्टि ववक्षि तत् । यद्वीळयासि वीळु तत् ॥

आणि हे मघवन् (इंद्रा), तू ऐक—जो कोणी तुझ्याकडे जे मागतो, ते तू देऊ शकतोस; आणि जे तू रोखून धरतोस, तेही रोखलेच जाते. म्हणून आमच्या सिद्धीसाठी तुझी इच्छा पूर्णपणे वळो.

Mantra 7

यदाजिं यात्याजिकृदिन्द्रः स्वश्वयुरुप । रथीतमो रथीनाम् ॥

जेव्हा विजय-कर्ता इंद्र युद्धस्पर्धेकडे निघतो, आपल्या स्व-अश्वांची इच्छा धरून, तेव्हा तो जवळ येतो—रथींमध्ये परम रथी—आमच्या अग्रगतीसाठी अधिपत्य-बल घेऊन.

Mantra 8

वि षु विश्वा अभियुजो वज्रिन्विष्वग्यथा वृह । भवा नः सुश्रवस्तमः ॥

हे वज्रिन्, जे जे आमच्यावर आक्रमणासाठी दडपण आणतात, त्यांना सर्व दिशांनी पूर्णपणे विखुरून टाक. आणि आमच्यासाठी तू सर्वश्रेष्ठ ‘सुश्रवस्’ हो—विजय-कीर्तीमध्ये अत्यंत प्रसिद्ध आणि प्रभावी सहाय्य करणारा.

Mantra 9

अस्माकं सु रथं पुर इन्द्रः कृणोतु सातये । न यं धूर्वन्ति धूर्तयः ॥

इंद्र आमचा रथ उत्तम व अग्रस्थानी करो—विजयासाठी; असा रथ की ज्याला धूर्त, कपटी लोक ना उलथवू शकतील, ना गोंधळात पाडू शकतील.

Mantra 10

वृज्याम ते परि द्विषोऽरं ते शक्र दावने । गमेमेदिन्द्र गोमतः ॥

तुझ्या भोवती असलेले द्वेषी आम्ही दूर करू; हे शक्रा, दान देण्यासाठी तू पुरेसा समर्थ आहेस. हे इंद्रा, आम्ही खरोखरच गोसमृद्ध, तेजस्वी संपत्तीकडे पोहोचो—ज्ञानकिरणांनी समृद्ध अशा.

Mantra 11

शनैश्चिद्यन्तो अद्रिवोऽश्वावन्तः शतग्विनः । विवक्षणा अनेहसः ॥

जरी ते हळूहळू पुढे सरकत असले, हे अद्रिवन् (सोमपेषण-शिला-धारी), तरी ते बलाच्या अश्वांसह येतात—शतगुण लाभाचे स्वामी; ते व्यापकपणे उघडणाऱ्या शक्ती आहेत, गतीत अविचल, न घाई करणाऱ्या.

Mantra 12

ऊर्ध्वा हि ते दिवेदिवे सहस्रा सूनृता शता । जरितृभ्यो विमंहते ॥

कारण तुझ्यासाठी, (इंद्रा), दिवसेंदिवस, हजारांनी व शेकड्यांनी, ऊर्ध्व उचलल्या जातात सूनृता—सत्य, शुभ व प्रकाशमान प्रेरणावाणी; त्या जरीतृ गायकांसाठी विस्तारून उदार दान-समृद्धी बनतात.

Mantra 13

विद्मा हि त्वा धनंजयमिन्द्र दृळ्हा चिदारुजम् । आदारिणं यथा गयम् ॥

आम्ही तुला ओळखतो, हे इंद्रा, धनंजय—समृद्धीचा विजेता म्हणून; तू दृढ असलेलेही फोडून टाकतोस; तू उघडणारा, अडथळा भेदणारा—जसा (कोणी) गयाला फोडून उघडतो तसा.

Mantra 14

ककुहं चित्त्वा कवे मन्दन्तु धृष्णविन्दवः । आ त्वा पणिं यदीमहे ॥

हे कवे, अतिदूर उंच शिखरावरही, धृष्णु सोमबिंदू तुला आनंदित करो; जेव्हा आम्ही आमच्यातील पणि-वृत्तीच्या विरोधात तुला जवळ बोलावतो.

Mantra 15

यस्ते रेवाँ अदाशुरिः प्रममर्ष मघत्तये । तस्य नो वेद आ भर ॥

जो तुझ्यासाठी, आत्म-समृद्ध (रेवान्) होऊन, अर्पण करतो आणि तुझ्या दानासाठी पुढे सरसावून प्रयत्न करतो—त्याच्या मार्गाचे (प्राप्ति-मार्गाचे) वेद/ज्ञान आमच्याकडे आण.

Mantra 16

इम उ त्वा वि चक्षते सखाय इन्द्र सोमिनः । पुष्टावन्तो यथा पशुम् ॥

हे सोमधारी सखागण, हे इंद्रा, विवेकाने तुला पाहतात; आणि जशी वाढती शक्ती म्हणून पशूला पोसतात, तसे तुला पुष्ट करतात.

Mantra 17

उत त्वाबधिरं वयं श्रुत्कर्णं सन्तमूतये । दूरादिह हवामहे ॥

आणि आम्ही तुला—कधीही बधिर नसणाऱ्या, जागृत कर्णाने ऐकणाऱ्या—आमच्या सहाय्यासाठी हाक मारतो; दूरवरून तुला इथे बोलावतो.

Mantra 18

यच्छुश्रूया इमं हवं दुर्मर्षं चक्रिया उत । भवेरापिर्नो अन्तमः ॥

जर तू खरोखर हा—सहन करणे कठीण असा—हव ऐकशील आणि त्याप्रमाणे कृती करशील, तर आमच्यासाठी सर्वांत निकटचा आश्रय, रक्षण करणारी सान्निध्य-उपस्थिती हो.

Mantra 19

यच्चिद्धि ते अपि व्यथिर्जगन्वांसो अमन्महि । गोदा इदिन्द्र बोधि नः ॥

तुझ्यात जर किंचितही डळमळ असेल, तरी आम्ही—प्रवास करणारे—ते जाणले आहे; तरीही, किरणांचा दाता हे इंद्रा, आमच्यासाठी जागा हो—आम्हाला बोध दे.

Mantra 20

आ त्वा रम्भं न जिव्रयो ररभ्मा शवसस्पते । उश्मसि त्वा सधस्थ आ ॥

हे शवसस्पते (बलाचा स्वामी), जसा कोणी आधार घट्ट धरतो तसा आम्ही तुला धरून ठेवले आहे; येथे, या साधस्थात (सामूहिक आसनात) आम्हाला तूच हवा आहेस.

Mantra 21

स्तोत्रमिन्द्राय गायत पुरुनृम्णाय सत्वने । नकिर्यं वृण्वते युधि ॥

इंद्रासाठी स्तोत्र गा—अनेक पुरुषार्थी सामर्थ्यांनी युक्त, विजयबलाचा साक्षात् स्वरूप असलेल्या त्याच्यासाठी. अंतःकरणातील युद्धात त्याला निवडून वश करणारा कोणीही नाही.

Mantra 22

अभि त्वा वृषभा सुते सुतं सृजामि पीतये । तृम्पा व्यश्नुही मदम् ॥

हे बलाचा वृषभा! सोम पिळला असता, पानासाठी तो पिळलेला सोम मी तुझ्याकडे प्रवाहित करतो. तृप्त हो; आणि मद-शक्तीला व्यापून तिला प्राप्त कर.

Mantra 23

मा त्वा मूरा अविष्यवो मोपहस्वान आ दभन् । माकीं ब्रह्मद्विषो वनः ॥

मूढ, दुष्ट-इच्छेचे व उपहास करणारे तुला फसवू नयेत; आणि वाणी/ब्रह्माचे द्वेष करणारे कधीही आमची (तुझी) शक्ती हिरावून घेऊ नयेत.

Mantra 24

इह त्वा गोपरीणसा महे मन्दन्तु राधसे । सरो गौरो यथा पिब ॥

इथे गो-समृद्ध, उदार अर्पणे महादानासाठी तुला आनंदित करो. सरोवराजवळील पिवळसर (गौर) जसा तृप्त होऊन पितो, तसा तूही तृप्त होऊन पि.

Mantra 25

या वृत्रहा परावति सना नवा च चुच्युवे । ता संसत्सु प्र वोचत ॥

वृत्रहन्‌ची ती कृत्ये—परावतीत केलेली—प्राचीनही आणि सदैव नवी; ती सभांमध्ये पुढे सांगून प्रकट करा.

Mantra 26

अपिबत्कद्रुवः सुतमिन्द्रः सहस्रबाह्वे । अत्रादेदिष्ट पौंस्यम् ॥

कद्रूमध्ये इंद्राने सुत सोम पिला; तेथेच सहस्रबाहु पराक्रमात त्याने आपले पौरुष तेजस्वी केले.

Mantra 27

सत्यं तत्तुर्वशे यदौ विदानो अह्नवाय्यम् । व्यानट् तुर्वणे शमि ॥

तुर्वश व यदु यांच्यासाठी ते सत्यच होते—जाणून त्याने वेगवान सहाय्य-शक्ती सर्वत्र पसरविली; आणि शांती व योग्य सुख-विश्रांतीसाठी तो तुर्वणापर्यंत व्यापक रीतीने पोहोचला.

Mantra 28

तरणिं वो जनानां त्रदं वाजस्य गोमतः । समानमु प्र शंसिषम् ॥

लोकांना पार उतरविणारा, आणि गो-समृद्ध ‘वाज’ (बल-समृद्धी) देणारा दाता—त्याच इंद्राचे मी तुम्हांला समान रीतीने स्तवन-प्रशंसा करीन.

Mantra 29

ऋभुक्षणं न वर्तव उक्थेषु तुग्र्यावृधम् । इन्द्रं सोमे सचा सुते ॥

आपल्या गती-परिवर्तनासाठी ऋभुक्षणासारखा—उक्थांमध्ये (स्तुतिगीतांत)—तुग्र्याला वाढविणारा इंद्र, निचोडलेल्या सोमासह, ‘सचा’ (सहचर होऊन) आम्ही स्तवतो.

Mantra 30

यः कृन्तदिद्वि योन्यं त्रिशोकाय गिरिं पृथुम् । गोभ्यो गातुं निरेतवे ॥

जो (इंद्र) खरोखर त्रिविध-दीप्तीसाठी त्या विस्तीर्ण पर्वत-रूप गर्भाला फोडून उघडतो, ज्यायोगे गो-रश्मी (गावः) बाहेर पडून मुक्त व्हाव्यात म्हणून मार्ग निघून येतो.

Mantra 31

यद्दधिषे मनस्यसि मन्दानः प्रेदियक्षसि । मा तत्करिन्द्र मृळय ॥

हे इंद्रा! तू मनात जो संकल्प धरतोस, आनंदोन्मत्त होऊन तो साध्य करण्यासाठी तू पुढे झेपावतोस; तो आमच्यासाठी अहितकारक ठरू देऊ नकोस—कृपा कर, आम्हांला मृळय (शांती/आरोग्य) दे.

Mantra 32

दभ्रं चिद्धि त्वावतः कृतं शृण्वे अधि क्षमि । जिगात्विन्द्र ते मनः ॥

ज्याला तू आधार आहेस त्याने केलेले अगदी लहानसे कर्मही पृथ्वीवर ऐकले जाते; हे इंद्रा! तुझे मन आमच्या आवाहनाकडे शीघ्र येवो.

Mantra 33

तवेदु ताः सुकीर्तयोऽसन्नुत प्रशस्तयः । यदिन्द्र मृळयासि नः ॥

हे इंद्रा! त्या सुकीर्ती व सत्य स्तुती निश्चयच तुझ्याच आहेत—जेव्हा तू आम्हांवर कृपा करून प्रसन्न होतोस.

Mantra 34

मा न एकस्मिन्नागसि मा द्वयोरुत त्रिषु । वधीर्मा शूर भूरिषु ॥

एका दोषासाठी आम्हांला मारू नकोस; दोनांसाठीही नाही, तिघांसाठीही नाही. हे शूरा! आमच्यातील अनेक उणिवांमुळेही आम्हांला वध करू नकोस.

Mantra 35

बिभया हि त्वावत उग्रादभिप्रभङ्गिणः । दस्मादहमृतीषहः ॥

कारण तुझ्यावाचून मी उग्र, भंग करणाऱ्या आक्रमकांना घाबरतो; पण हे दसम! तुझ्यासह मी ‘ऋत’विरुद्ध येणारे आघात सहन करणारा धारक होतो.

Mantra 36

मा सख्युः शूनमा विदे मा पुत्रस्य प्रभूवसो । आवृत्वद्भूतु ते मनः ॥

मैत्रीत मला शून्यता लाभू नये; पुत्र-प्रभुत्वात, वंश धारण करणाऱ्या शक्तीतही शून्यता न लाभो. तुझे मन आमच्याकडे परत फिरो—आवर्तित होऊन येथेच उपस्थित राहो.

Mantra 37

को नु मर्या अमिथितः सखा सखायमब्रवीत् । जहा को अस्मदीषते ॥

कोण नु, हे मर्या (युवा वीर), तो अमिथित—न फसणारा सखा—ज्याने आपल्या सख्याला म्हटले: ‘त्याला सोड; आम्हाला इजा करायला कोण धजावतो?’

Mantra 38

एवारे वृषभा सुतेऽसिन्वन्भूर्यावयः । श्वघ्नीव निवता चरन् ॥

असेच, हे वृषभ (बलवान), पिळलेल्या सोमात तू संचार करतोस, विपुल सहाय देत; श्वघ्नीप्रमाणे, नीच दऱ्यांत फिरत (लपलेल्या शत्रूचा नाश करतोस).

Mantra 39

आ त एता वचोयुजा हरी गृभ्णे सुमद्रथा । यदीं ब्रह्मभ्य इद्ददः ॥

हे सुमद्रथा (आनंदमय रथधारी)! वाणीशी युक्त असे हे दोन हरि (तांबूस वर्णाचे अश्व) मी तुझ्यासाठी ग्रहण करतो—जेव्हा तू त्यांना ब्रह्म (पवित्र स्तुती) करणाऱ्या ऋषींनाच खरोखर देतोस.

Mantra 40

भिन्धि विश्वा अप द्विषः परि बाधो जही मृधः । वसु स्पार्हं तदा भर ॥

सर्व द्वेष छेदून टाक; बाधांचे दडपण दूर कर; शत्रूंचे आघात संहार. मग आमच्यासाठी स्पृहणीय वसु (धन-समृद्धी) घेऊन ये.

Mantra 41

यद्वीळाविन्द्र यत्स्थिरे यत्पर्शाने पराभृतम् । वसु स्पार्हं तदा भर ॥

हे इंद्रा! दृढ दुर्गात दूर ठेवलेले जे काही, स्थिर पायावर घट्ट धरलेले जे काही, विस्तीर्ण क्षेत्रात पलीकडे नेलेले जे काही—ते स्पृहणीय वसु (धन-समृद्धी) मग इथे आमच्याकडे घेऊन ये.

Mantra 42

यस्य ते विश्वमानुषो भूरेर्दत्तस्य वेदति । वसु स्पार्हं तदा भर ॥

हे (इंद्रा), मनुष्यांमध्ये जो कोणी तुझ्या दत्त ‘भूरि’ दानाची समृद्धी यथार्थ जाणतो—ते वसु, ते स्पृहणीय धन, आमच्यासाठी येथे आणून दे.