Sukta 86

Mantra 1

धीरा त्वस्य महिना जनूंषि वि यस्तस्तम्भ रोदसी चिदुर्वी । प्र नाकमृष्वं नुनुदे बृहन्तं द्विता नक्षत्रं पप्रथच्च भूम ॥

તસ્ય મહિના ધીરાઃ જનૂંષિ વિ—તે એકના મહિમાથી ધીર (સ્થિર) દૃષ્ટિ-શક્તિઓ જાગે છે; યઃ ઉર્વી રોદસી ચિત્ તસ્તંભ—જેણે બે વિશાળ લોકોને પણ સ્થિર કર્યા. સ બૃહંતં ઋષ્વં નાકં પ્ર નુનુદે—તે ઊંચું, વિશાળ સ્વર્ગ આગળ ધકેલે છે; દ્વિતા નક્ષત્રં પપ્રથત્ ચ ભૂમ—તારાઓનું દ્વિ-આસન વિસ્તારે છે અને ધરતીનો આધાર પાથરે છે—ઋતની વ્યવસ્થિત વિશાળતા સ્થાપે છે, જેમાં ચેતના વિકસે.

Mantra 2

उत स्वया तन्वा सं वदे तत्कदा न्वन्तर्वरुणे भुवानि । किं मे हव्यमहृणानो जुषेत कदा मृळीकं सुमना अभि ख्यम् ॥

અને હું મારી જ પોતાની તનુથી આ વિષે સંવાદ કરું છું: હે વરુણ, ક્યારે હું તારા અંતરમાં પ્રવેશીશ? મારી કઈ હવ્ય-અર્પણ તું અપ્રસન્નતા વિના સ્વીકારશે? ક્યારે, સુમનાથી, હું તારી મૃળીક—કરુણા અને ઉપચારક મુક્તિ—ને હૃદયમાં અભિખ્ય કરીશ?

Mantra 3

पृच्छे तदेनो वरुण दिदृक्षूपो एमि चिकितुषो विपृच्छम् । समानमिन्मे कवयश्चिदाहुरयं ह तुभ्यं वरुणो हृणीते ॥

હે વરુણ, હું તે એનો વિષે પૂછું છું—તેને સ્પષ્ટ જોવા ઇચ્છીને; હું જાણકાર પાસે જઈને વિપૃચ્છા કરું છું. કવિઓ પણ મને એ જ કહે છે: ‘આ વરુણ તો તારા પર ખરેખર હૃણીતે—અપ્રસન્ન છે.’

Mantra 4

किमाग आस वरुण ज्येष्ठं यत्स्तोतारं जिघांससि सखायम् । प्र तन्मे वोचो दूळभ स्वधावोऽव त्वानेना नमसा तुर इयाम् ॥

હે વરુણ, કયું મહાન આગઃ હતું કે તું તારા સ્તોતાર, તારા સખાને ઘાત કરવા ઇચ્છે છે? હે દુર્ળભ, હે સ્વધાવાન, તે મને કહી દે; હું નમસ્કાર સાથે તારી પાસે તુરંત આવું છું—સત્યથી દોષની ગાંઠ છૂટે એવી યાચના લઈને.

Mantra 5

अव द्रुग्धानि पित्र्या सृजा नोऽव या वयं चकृमा तनूभिः । अव राजन्पशुतृपं न तायुं सृजा वत्सं न दाम्नो वसिष्ठम् ॥

હે વરુણ રાજન્, પિતૃપરંપરાથી આવેલા દોષો/વિકૃતિઓ અમાથી દૂર કરી દે; અને જે અપરાધો અમે પોતે જ પોતાના દેહથી કર્યા છે, તે પણ દૂર કર. હે રાજન્, જે ભટકેલો તાયુ (અપરાધી/ભ્રમણશીલ) છે—જેમ પરાયા પશુધન પર તૃપ્ત થનાર—તેને છોડાવી દે; અને વસિષ્ઠને દામન (બંધન-દોરી)માંથી એમ મુક્ત કર, જેમ વાછરડું પોતાના બાંધણમાંથી છૂટે છે.

Mantra 6

न स स्वो दक्षो वरुण ध्रुतिः सा सुरा मन्युर्विभीदको अचित्तिः । अस्ति ज्यायान्कनीयस उपारे स्वप्नश्चनेदनृतस्य प्रयोता ॥

હે વરુણ, આ મારી પોતાની દક્ષતા (સુવિવેક) નથી, ન તો સ્થિર ધારણશક્તિ; આ તો મદિરા-મત્તતા છે, ભય તરફ ધકેલતો ક્રોધ છે, અને અચિત્તિ (અજ્ઞાન) છે. વડીલ પણ કનિષ્ઠની સ્થિતિમાં સરકી શકે છે; નિદ્રા પણ અનૃત (અસત્ય)ની પ્રેરક બની શકે છે—અમારા અંદર એવી શક્તિઓ છે જે ઇચ્છાને ધર્મ/ઋતથી દૂર વાળી દે છે.

Mantra 7

अरं दासो न मीळ्हुषे कराण्यहं देवाय भूर्णयेऽनागाः । अचेतयदचितो देवो अर्यो गृत्सं राये कवितरो जुनाति ॥

હું દાસની જેમ ઉદાર દાતાને પ્રસન્ન કરવા યોગ્ય બનું; હું—અનાગાઃ (નિર્દોષ)—ભૂર્ણયે દેવાય, સર્વને ફેરવતી-ચલાવતી દિવ્ય શક્તિ માટે કર્મ કરું. આર્ય દેવ અચેતને ચેતવે છે; કવિતર (વધુ દ્રષ્ટાવાન કવિ) ગૃત્સ (ઉત્સુક સાધક)ને રાયે (સમૃદ્ધિ) તરફ પ્રેરિત કરે છે.

Mantra 8

अयं सु तुभ्यं वरुण स्वधावो हृदि स्तोम उपश्रितश्चिदस्तु । शं नः क्षेमे शमु योगे नो अस्तु यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

હે વરુણ, સ્વધાવાન્ (સ્વનિયમવાળા), આ સ્તોત્ર તારા માટે હૃદયમાં આશ્રિત રહે. અમારા માટે ક્ષેમમાં શાંતિ રહે, અને યોગે (જોડાણ તથા પ્રયત્નમાં) પણ શાંતિ રહે; તમે સદા અમને સ્વસ્તિભિઃ—કલ્યાણ અને સુગમ ગતિના આશીર્વાદોથી—રક્ષા કરો.