Opening the text

Sukta 5.8
Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.8)
Agni
Jagati (likely for RV 5.8.1–2; verify by syllable count in critical edition)
આ સૂક્તમાં અગ્નિનું સ્તવન થાય છે—ઋતના અનુસંધાતાઓ દ્વારા પ્રજ્વલિત થતો સદાપ્રાચીન અગ્નિ, તેજસ્વી ગૃહપતિ, જે વ્યવસ્થા સ્થાપે છે અને યજ્ઞારાધનાને વહન કરે છે. ગાયકોએ અર્પેલી વંદના અગ્નિ સ્વીકારે, ઉજ્જ્વળ સમિધાઓથી પ્રજ્વલિત થાય, અને પોતાની વધતી શક્તિથી મર્ત્યને પૃથ્વીજન્ય અવરોધો પર વિજય મેળવવામાં સહાય કરે—એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
Mantra 1
त्वामग्न ऋतायवः समीधिरे प्रत्नं प्रत्नास ऊतये सहस्कृत । पुरुश्चन्द्रं यजतं विश्वधायसं दमूनसं गृहपतिं वरेण्यम् ॥
હે અગ્નિ, ઋતના અનુયાયીઓ તને એકસાથે પ્રજ્વલિત કરે છે—તને, પ્રાચીન અને સદા-પ્રાચીનને—હે સહસકૃત, સહાય માટે. બહુ-કિરણમય, યજનીય, સર્વધાયસ (સર્વસ્થાપક), દમૂનસ (ગૃહનિવાસી), ગૃહપતિ, વરેણ્ય—તને.
Mantra 2
त्वामग्ने अतिथिं पूर्व्यं विशः शोचिष्केशं गृहपतिं नि षेदिरे । बृहत्केतुं पुरुरूपं धनस्पृतं सुशर्माणं स्ववसं जरद्विषम् ॥
હે અગ્નિ, તને જ પ્રજાઓએ પ્રાચીન અતિથિ તરીકે—જ્વાલાકેશ, ગૃહપતિ તરીકે—આસન પર બેસાડ્યો છે. તું મહાકેતુ (વિશાળ પ્રકાશ-ધ્વજ) ધરાવનાર, અનેકરૂપ, ધનને સ્પર્શનાર, સુશર્મા (સારા આશ્રય આપનાર), સ્વવસુ (સુદાતા), અને જરદ્વિષ (જૂનું તથા દોષકારીને ભસ્મ કરનાર) છે.
Mantra 3
त्वामग्ने मानुषीरीळते विशो होत्राविदं विविचिं रत्नधातमम् । गुहा सन्तं सुभग विश्वदर्शतं तुविष्वणसं सुयजं घृतश्रियम् ॥
હે અગ્નિ, માનવીય વિશો તને ઇચ્છે છે—હોત્રાવિદ (યજ્ઞાર્પણનો જાણકાર), વિવિચિ (વિવેકી/વિભાજક), અને રત્નધાતમમ (રત્નોનો સર્વોત્તમ દાતા) તરીકે. હે સુભગ, તું ગુહામાં નિવાસ કરતો હોવા છતાં સર્વદર્શત (સર્વને દર્શન આપનાર) છે; તું તુવિષ્વણસ (પ્રબળ નાદવાળો), સુયજ (સુયજ્ઞને આગળ ધપાવનાર), અને ઘૃતશ્રિ (ઘૃતની તેજસ્વી શોભાથી દીપ્ત) છે.
Mantra 4
त्वामग्ने धर्णसिं विश्वधा वयं गीर्भिर्गृणन्तो नमसोप सेदिम । स नो जुषस्व समिधानो अङ्गिरो देवो मर्तस्य यशसा सुदीतिभिः ॥
હે અગ્નિ, સર્વત્ર આધાર અને ધારણશક્તિરૂપ તને અમે ગીર્ભિઃ (સ્તુતિ-વાણી) વડે ગૃણંતઃ (ગાઈને), નમસોપ (નમસ્કાર સાથે) ઉપસીદિમ (નજીક આવ્યા છીએ). હે અઙ્ગિરસ, સમિધાન (પ્રજ્વલિત) થતો તું અમને અનુગ્રહપૂર્વક સ્વીકાર; હે દેવ, તારી સુદીતિભિઃ (ઉજ્જ્વલ પ્રજ્વલનો) દ્વારા મર્ત્યને યશસ (પ્રકાશમય કીર્તિ)માં વૃદ્ધિ આપ.
Mantra 5
त्वमग्ने पुरुरूपो विशेविशे वयो दधासि प्रत्नथा पुरुष्टुत । पुरूण्यन्ना सहसा वि राजसि त्विषिः सा ते तित्विषाणस्य नाधृषे ॥
હે અગ્નિ, તું બહુરૂપ છે; પ્રત્યેક વિશમાં, પ્રત્યેક જનસમુદાયમાં, તું પ્રાચીન રીતથી પ્રાણશક્તિઓ સ્થાપે છે, હે બહુસ્તુત. બળથી તું વિરાજે છે, અનેક અન્ન—અनेक પોષણો વહેંચે છે; અને તારી એ તેજસ્વી જ્વાળા, જ્યારે તું પૂર્ણ તીવ્રતાથી પ્રજ્વલિત થાય, ત્યારે તેને કોઈ રોકી શકતું નથી.
Mantra 6
त्वामग्ने समिधानं यविष्ठ्य देवा दूतं चक्रिरे हव्यवाहनम् । उरुज्रयसं घृतयोनिमाहुतं त्वेषं चक्षुर्दधिरे चोदयन्मति ॥
હે અગ્નિ, જ્યારે તું સમિધિત થાય છે, હે યવಿಷ್ಠ્ય (સૌથી યુવાન, સદા નવ), દેવોએ તને દૂત બનાવ્યો છે—હવ્યવાહન, હવિ વહન કરનાર. વિશાળ ગતિશીલ પ્રેરણાવાળો, ઘૃતને યોનિ (સ્ત્રોત) ધરાવતો, આહુતિથી આહૂત—તું તીવ્ર નેત્ર સમાન સ્થાપિત થયો છે, મનને યોગ્ય ગતિ તરફ પ્રેરતો.
Mantra 7
त्वामग्ने प्रदिव आहुतं घृतैः सुम्नायवः सुषमिधा समीधिरे । स वावृधान ओषधीभिरुक्षितोऽभि ज्रयांसि पार्थिवा वि तिष्ठसे ॥
હે અગ્નિ, પ્રદિવ (ઉચ્ચ સ્વર્ગ)માંથી આહૂત, ઘૃતથી સિંચાયેલ—સુમ્નાયવઃ (આનંદના શોધક) તને સુસમિધા (સારા ઇંધણ)થી પ્રજ્વલિત કરે છે. તું વૃદ્ધિ પામતો, ઔષધિઓથી સિંચાયેલ, પાર્થીવ અવરોધો અને પ્રતિરોધો ઉપર ઊભો રહે છે, તેમને પાર કરીને વિસ્તરે છે.
It is a hymn to Agni, praising him as the radiant household fire who establishes order (ṛta), carries offerings, and grants help and strength to the worshipper.
Because the sacred fire is central to the Vedic household rite: Agni is treated as the protector and master of the ritual space, receiving offerings and sustaining prosperity.
It describes Agni’s growing flame and power as rising beyond resistances—both practical difficulties in life and inner hindrances—so the worshipper can proceed successfully in the rite and in conduct.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.