Sukta 8
Sukta 5.8
Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.8)
Agni
Jagati (likely for RV 5.8.1–2; verify by syllable count in critical edition)
हे सूक्त अग्नीची स्तुती करते—ऋताचा शोध घेणाऱ्यांनी प्रज्वलित केलेला सदाप्राचीन अग्नी, तेजस्वी गृहस्वामी, जो व्यवस्था प्रस्थापित करतो आणि उपासना/यज्ञ वहन करतो. यात अग्नीने गायकांची नम्र वंदना स्वीकारावी, उज्ज्वल समिधांनी प्रखरपणे ज्वलावे, आणि वाढत्या सामर्थ्याने मर्त्याला लौकिक अडथळे पार करण्यास मदत करावी अशी प्रार्थना आहे.
Mantras
Mantra 1
त्वामग्न ऋतायवः समीधिरे प्रत्नं प्रत्नास ऊतये सहस्कृत । पुरुश्चन्द्रं यजतं विश्वधायसं दमूनसं गृहपतिं वरेण्यम् ॥
हे अग्ने, ऋताचे साधक तुला एकत्र प्रज्वलित करतात—तुला, जो प्राचीन आणि सदा-प्राचीन आहे—सहसकृत, सहाय्यासाठी. बहु-दीप्त, यजनीय, विश्वधायक, घरात वसणारा, गृहपती, वरणीय.
Mantra 2
त्वामग्ने अतिथिं पूर्व्यं विशः शोचिष्केशं गृहपतिं नि षेदिरे । बृहत्केतुं पुरुरूपं धनस्पृतं सुशर्माणं स्ववसं जरद्विषम् ॥
हे अग्ने! तुला—प्राचीन अतिथीला—जनांनी गृहात बसविले आहे; शोचिष्केश (ज्वाला-केश) गृहपती म्हणून. तू बृहत्केतु (प्रकाश-ध्वजा) असलेला, बहुरूपी, धनस्पृत् (संपत्तीला स्पर्श करणारा), सुशर्मा (उत्तम आश्रय) देणारा, स्ववस् (उदार दाता) आणि जरद्विष् (जीर्ण विष/दोष भक्षण करणारा) आहेस.
Mantra 3
त्वामग्ने मानुषीरीळते विशो होत्राविदं विविचिं रत्नधातमम् । गुहा सन्तं सुभग विश्वदर्शतं तुविष्वणसं सुयजं घृतश्रियम् ॥
हे अग्ने! मानुषी विशः (मानव समुदाय) तुलाच आळवतात—होत्राविद् (होत्र/यज्ञविद्येचा जाणकार), विविचि (विवेकाने विभाजक), आणि रत्नधातम (रत्नांचा परम दाता) म्हणून. हे सुभग! गुहेत स्थित असूनही तू विश्वदर्शत (सर्वत्र दिसणारा) आहेस; तुविष्वणस (प्रबळ नाद) असलेला, सुयज (सुयोग्य यज्ञ) घडविणारा, आणि घृतश्री (घृत-दीप्ती)ने शोभणारा.
Mantra 4
त्वामग्ने धर्णसिं विश्वधा वयं गीर्भिर्गृणन्तो नमसोप सेदिम । स नो जुषस्व समिधानो अङ्गिरो देवो मर्तस्य यशसा सुदीतिभिः ॥
हे अग्ने! तू धर्णसि (आधार-स्तंभ) होऊन सर्वत्र आहेस; आम्ही गीर्भिः (स्तुतिवचने) म्हणत, नमस्कारासह तुझ्या जवळ येतो. हे अङ्गिरस्! समिधेने प्रज्वलित होऊन आम्हाला स्वीकार—हे देव! तुझ्या सुदीति (उज्ज्वल प्रज्वलन)ने मर्त्याला यशस्वी तेजात वाढविणारा.
Mantra 5
त्वमग्ने पुरुरूपो विशेविशे वयो दधासि प्रत्नथा पुरुष्टुत । पुरूण्यन्ना सहसा वि राजसि त्विषिः सा ते तित्विषाणस्य नाधृषे ॥
हे अग्ने! तू बहुरूपी आहेस; प्रत्येक जनसमुदायात, प्राचीन रीतीने, तू जीवनशक्ती स्थापन करतोस, हे बहुस्तुत्य. सामर्थ्याने तू दीप्त होतोस, अनेक अन्न—अनेक पोषण—वाटतोस; आणि तू पूर्ण तीव्रतेने प्रज्वलित झालास की तुझी ती त्विष् (ज्वालातेज) कोणालाही रोखता येत नाही.
Mantra 6
त्वामग्ने समिधानं यविष्ठ्य देवा दूतं चक्रिरे हव्यवाहनम् । उरुज्रयसं घृतयोनिमाहुतं त्वेषं चक्षुर्दधिरे चोदयन्मति ॥
हे अग्ने! समिधांनी प्रज्वलित झाल्यावर, हे यविष्ठ (सर्वात तरुण, नित्य-नव), देवांनी तुला आपला दूत, हव्यवाहन केला आहे. व्यापक वेगाने अग्रसर, घृतयोनि (घृत-प्रभेत अधिष्ठित) आणि आहुतीने आवाहिलेला—तुला उग्र ‘चक्षु’ म्हणून स्थापले आहे, जे मति (विचार) प्रेरित करून योग्य गतीकडे नेते.
Mantra 7
त्वामग्ने प्रदिव आहुतं घृतैः सुम्नायवः सुषमिधा समीधिरे । स वावृधान ओषधीभिरुक्षितोऽभि ज्रयांसि पार्थिवा वि तिष्ठसे ॥
हे अग्ने! उच्च दिवातून आवाहिलेला, घृताने अभिषिक्त—सुम्न (अनुग्रह/आनंद) शोधणारे तुला उत्तम समिधांनी प्रज्वलित करतात. तू वाढत जाऊन, ओषधींनी सिंचित होऊन, पार्थिव प्रतिरोध व अडथळ्यांवर उभा राहतोस, त्यांना ओलांडून विस्तारतोस.
Frequently Asked Questions
It is a hymn to Agni, praising him as the radiant household fire who establishes order (ṛta), carries offerings, and grants help and strength to the worshipper.
Because the sacred fire is central to the Vedic household rite: Agni is treated as the protector and master of the ritual space, receiving offerings and sustaining prosperity.
It describes Agni’s growing flame and power as rising beyond resistances—both practical difficulties in life and inner hindrances—so the worshipper can proceed successfully in the rite and in conduct.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.