Rig Veda Sukta 7
Mandala 5Sukta 710 Mantras

Sukta 7

Sukta 5.7

Rishi

Vasiṣṭha (traditional; verify per anukramaṇī for RV 5.7)

Devata

Agni

Chandas

Gāyatrī/Anuṣṭubh uncertain (verse length suggests non-Triṣṭubh; requires metrical verification)

આ સૂક્તમાં અગ્નિને મનુષ્યોમાં સર્વથી બળવાન અને સર્વથી ઇચ્છનીય દિવ્ય શક્તિ તરીકે આહ્વાન કરવામાં આવે છે. ઉપાસકોને પોતાની ઇચ્છા (ઇષ્) અને સ્તુતિ (સ્તોમ) એકત્ર કરીને યજ્ઞને યોગ્ય દિશામાં પ્રવર્તાવવાનો ઉપદેશ આપવામાં આવે છે. અગ્નિ સર્વનો સ્થાપક, મધુરતા લાવનાર અને વિસ્તરતી સમૃદ્ધિ પ્રદાન કરનાર તરીકે સ્તુત છે; તેમજ તેની શક્તિથી શત્રુ દસ્યુઓ પર વિજય મેળવી સાચી શક્તિઓ પ્રાપ્ત થાય છે.

Mantras

Mantra 1

सखायः सं वः सम्यञ्चमिषं स्तोमं चाग्नये । वर्षिष्ठाय क्षितीनामूर्जो नप्त्रे सहस्वते ॥

હે સખાઓ, તમારું સમ્યક્ દિશિત ઇષ (પ્રેરણા/પોષક બળ) અને સ્તોમ (સ્તુતિ) અગ્નિ માટે એકત્ર કરો—ક્ષિતિઓમાં (નિવાસીઓમાં) સર્વોત્કૃષ્ટ, ઊર્જાના નપ્તા (ઊર્જાનો પુત્ર), સહસ્વાન્, મહાબલી માટે.

Mantra 2

कुत्रा चिद्यस्य समृतौ रण्वा नरो नृषदने । अर्हन्तश्चिद्यमिन्धते संजनयन्ति जन्तवः ॥

ક્યાં છે તે—જેનાં સમાગમે મનુષ્યો નૃષદને (માનવ-નિવાસસ્થાને) આનંદિત થાય છે? યોગ્યજન પણ તેને પ્રજ્વલિત કરે છે; પ્રાણીઓ (જંતુઓ) તેને પ્રકટતા તરફ જન્માવે છે.

Mantra 3

सं यदिषो वनामहे सं हव्या मानुषाणाम् । उत द्युम्नस्य शवस ऋतस्य रश्मिमा ददे ॥

જ્યારે અમે વૃદ્ધિની પ્રેરણાઓને એકત્ર કરીએ છીએ અને માનવોના હવ્યોને પણ, ત્યારે તેજસ્વી શક્તિના બળથી તે અમારા અંદર ઋતનો રશ્મિ—સત્ય-વ્યવસ્થાનો સીધો તંતુ—સ્થાપે છે.

Mantra 4

स स्मा कृणोति केतुमा नक्तं चिद्दूर आ सते । पावको यद्वनस्पतीन्प्र स्मा मिनात्यजरः ॥

તે ખરેખર પ્રકાશનું કેતુ રચે છે—રાત્રિમાં પણ—અને તે દૂરથી દેખાય છે; પાવક, અજર, જ્યારે વનસ્પતિઓને આગળ ધકેલી ભેદે છે, ત્યારે છુપાયેલો જ્વાલા-તેજ પ્રગટ કરે છે.

Mantra 5

अव स्म यस्य वेषणे स्वेदं पथिषु जुह्वति । अभीमह स्वजेन्यं भूमा पृष्ठेव रुरुहुः ॥

નીચે—દેહધારી માર્ગોમાં—તેના માટે, જેના આગળ ધપાવામાં માર્ગો પર સ્વેદ-ઉષ્મા વરસે છે, અમે સ્વજેનીય, સ્વ-વિજયી શક્તિ તરફ ધસી જઈએ છીએ; અને વિશાળ ભૂમિ પીઠ જેવી ઊભરી આવે છે—ભાર વહન કરતી—યાત્રા માટે યોગ્ય બની.

Mantra 6

यं मर्त्यः पुरुस्पृहं विदद्विश्वस्य धायसे । प्र स्वादनं पितूनामस्ततातिं चिदायवे ॥

જેને મર્ત્ય મનુષ્ય સર્વના આધાર-સ્થાપક તરીકે—અતિ ઇચ્છિત—ઓળખે છે, તે સાધક માટે પોષણોના મધુર રસને આગળ ધરે છે; અને ગૃહસ્થ-સ્થિતિની વિસ્તરતી સમૃદ્ધિ પણ આપે છે.

Mantra 7

स हि ष्मा धन्वाक्षितं दाता न दात्या पशुः । हिरिश्मश्रुः शुचिदन्नृभुरनिभृष्टतविषिः ॥

કારણ કે તે જ નિશ્ચયે અક્ષય, વિશાળ વિસ્તાર આપે છે; દાતા સમાન પ્રાણશક્તિઓને દાન કરે છે. સુવર્ણ-દાઢીવાળો, શુદ્ધ-દંતવાળો, કુશળ ઘડનાર—તેનું તેજ કદી મંદ થતું નથી.

Mantra 8

शुचिः ष्म यस्मा अत्रिवत्प्र स्वधितीव रीयते । सुषूरसूत माता क्राणा यदानशे भगम् ॥

શુદ્ધ છે તે, જેના માટે—અત્રિ સમાન—તે તીક્ષ્ણ કરેલી કુહાડી જેમ વેગે આગળ ધસી આવે છે. ત્યારે ફળદાયિ માતા, બળમાં વધતી, જન્મ આપે છે—જ્યારે તે આનંદ અને સૌભાગ્યનો ભાગ પ્રાપ્ત કરે છે.

Mantra 9

आ यस्ते सर्पिरासुतेऽग्ने शमस्ति धायसे । ऐषु द्युम्नमुत श्रव आ चित्तं मर्त्येषु धाः ॥

હે અગ્નિ, જે તારા માટે ઘૃતમય સમૃદ્ધિ અર્પે છે—તારી સ્થાપક શક્તિ (ધાયસે) માટે શાંતિ છે. આ મર્ત્યોમાં તેજસ્વી દ્યુમ્ન, પ્રેરિત શ્રવણ અને જાગૃત ચિત્ત સ્થાપિત કર.

Mantra 10

इति चिन्मन्युमध्रिजस्त्वादातमा पशुं ददे । आदग्ने अपृणतोऽत्रिः सासह्याद्दस्यूनिषः सासह्यान्नॄन् ॥

આ રીતે તો અપ્રજ્વલિત (અથવા અવ્યવસ્થિત) પણ પોતાનો ક્રોધ છોડે છે અને તારા દ્વારા પ્રાપ્ત થયેલી પશુ-શક્તિ અર્પે છે. ત્યાર પછી, હે અગ્નિ, અત્રિ—દાનમાં અચૂક—દસ્યુઓને પરાજિત કરે; વૃદ્ધિના નિષો (પ્રેરણાઓ) જીતે; સત્ય પુરુષોને (દૃઢ આત્મબળોને) જીતે.

Frequently Asked Questions

It urges worshippers to unite their intention and praise for Agni, who establishes order, gives nourishment and abundance, and grants strength to overcome hostile forces.

Agni is portrayed as the divine priest and messenger who makes offerings effective, supports all beings, and turns human effort into protection, prosperity, and victory.

Some traditions and indices differ: Vasiṣṭha is commonly stated in some lineages, while other anukramaṇī traditions assign RV 5.7 to Atri/Ātreya; a critical metrical and anukramaṇī check is needed for a definitive attribution.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App