
Sukta 5.79
Syāvāśva Ātreya (traditionally for RV 5.79, Uṣas-hymns of Book 5)
Uṣas (Dawn)
Jagatī (refrain-like address; hymn commonly classified in jagatī/tṛṣṭubh domain—verify per pada count in critical edition)
આ સૂક્ત ઉષા (પ્રભાતદેવી)ને સીધું અને આત્મીય આવાહન કરે છે—યજ્ઞકર્તાઓને જગાડી તેમને સમૃદ્ધિ (રાયી), બળ અને યોગ્ય કર્મપ્રવૃત્તિ તરફ દોરી જવા વિનંતી કરે છે. ઉષાનું સ્તવન સદા નવીન રૂપે પ્રગટ થનારી, પોતાના તેજમાં કદી અચૂક એવી તરીકે થાય છે; તેમજ ગાયકોએ અને યજમાનોએ માટે વીરયશ, ઝડપી ઊર્જાઓ અને પ્રેરિત વાણી આપનારી દાત્રી તરીકે તેનું વર્ણન છે.
Mantra 1
महे नो अद्य बोधयोषो राये दिवित्मती । यथा चिन्नो अबोधयः सत्यश्रवसि वाय्ये सुजाते अश्वसूनृते ॥
હે ઉષા, મહાન અને દિવિત્મતી, આજે અમને રયિ (સમૃદ્ધિ) તરફ જગાડ. જેમ પહેલાં તું અમને જગાડ્યા હતા, તેમ ફરી જગાડ—હે સત્યશ્રવસિ, વાય્યે (પ્રાણવાયુમાં ગતિશીલ), સુજાતે, અશ્વસૂનૃતે (અશ્વની શક્તિ અને આનંદવાણી લાવનારી).
Mantra 2
या सुनीथे शौचद्रथे व्यौच्छो दुहितर्दिवः । सा व्युच्छ सहीयसि सत्यश्रवसि वाय्ये सुजाते अश्वसूनृते ॥
હે દિવઃ દુહિતર્ (ઉષા), તું સુનીથ—સુયોગ્ય માર્ગે, શૌચદ્રથ—પ્રકાશમય રથ પર વ્યૌચ્છઃ, પ્રગટ થઈ છે. હવે પણ વ્યુચ્છ—ઉદય થા; તું વધુ ને વધુ શક્તિશાળી બન; હે સત્યશ્રવસિ—સત્ય સાંભળનારી, વાય્યે—પ્રાણવાયુમાં ગતિ કરનારી, સુજાતે—સુજન્મા, અશ્વસૂનૃતે—અશ્વવેગ અને આનંદવાણી લાવનારી.
Mantra 3
सा नो अद्याभरद्वसुर्व्युच्छा दुहितर्दिवः । यो व्यौच्छः सहीयसि सत्यश्रवसि वाय्ये सुजाते अश्वसूनृते ॥
હે દિવઃ દુહિતર્ (ઉષા), તે વ્યુચ્છા—અમારા માટે આજે વસુઃ—સમૃદ્ધિ/ધન લાવ. તું જે વ્યૌચ્છઃ—પ્રગટ થઈ છે અને સહીયસિ—શક્તિમાં વધે છે, હે સત્યશ્રવસિ, વાય્યે—પ્રાણવાયુમાં ગતિ કરનારી, સુજાતે, અશ્વસૂનૃતે—અશ્વવેગ અને આનંદવાણી લાવનારી, તેજસ્વી બની ઉદય થા.
Mantra 4
अभि ये त्वा विभावरि स्तोमैर्गृणन्ति वह्नयः । मघैर्मघोनि सुश्रियो दामन्वन्तः सुरातयः सुजाते अश्वसूनृते ॥
હે વિભાવરિ—પ્રકાશમયી (ઉષા), જે વહ્નયઃ—અગ્નિ વહન કરનારા ઉત્સાહી પુરુષો, સ્તોમૈઃ—સ્તુતિગીતોથી તને ગૃણन्तિ—ગાય છે, તેઓ સુશ્રિયઃ—સુંદર તેજમાં વધે છે. હે મઘોનિ—દાનવતી ઉષા, મઘૈઃ—દાનોથી તેઓ વિસ્તરે છે; દામન્વन्तઃ—યોગ્ય બંધન/વ્યવસ્થાવાળા, સુરાતયઃ—સુદાનમાં સમૃદ્ધ—હે સુજાતે, અશ્વસૂનૃતે—અશ્વવેગ અને આનંદવાણી લાવનારી.
Mantra 5
यच्चिद्धि ते गणा इमे छदयन्ति मघत्तये । परि चिद्वष्टयो दधुर्ददतो राधो अह्रयं सुजाते अश्वसूनृते ॥
હે સુજાતે, અશ્વસૂનૃતે (ઝડપી શક્તિ અને આનંદમય વાણી લાવનારી ઉષા)! દાન-મહત્ત્વ માટે જો આ ગણો (સમૂહો) તને ઢાંકી પણ દેતા હોય, તો પણ ઇચ્છુકો સર્વત્ર તારા અહ્રય (અવિરત) રાધસ્—પૂર્ણતાના દાન—ને સ્થાપે છે.
Mantra 6
ऐषु धा वीरवद्यश उषो मघोनि सूरिषु । ये नो राधांस्यह्रया मघवानो अरासत सुजाते अश्वसूनृते ॥
હે મઘોની ઉષા, આ સૂરિઓ (પ્રકાશિત નેતાઓ) વચ્ચે અહીં વીરવત્ યશ (વીર-ધારક કીર્તિ) સ્થાપ; જેમણે અમને અહ્રય રાધાંસિ (અવિરત સમૃદ્ધિઓ) અર્પ્યાં છે—હે સુજાતે, અશ્વસૂનૃતે!
Mantra 7
तेभ्यो द्युम्नं बृहद्यश उषो मघोन्या वह । ये नो राधांस्यश्व्या गव्या भजन्त सूरयः सुजाते अश्वसूनृते ॥
હે મઘોનિ ઉષા, તેમને દ્યુમ્ન (પ્રકાશમય બળ) અને બૃહદ્ યશ (વિશાળ કીર્તિ) વહેંચી આપ; તે સૂરયો (પ્રકાશિત જ્ઞાની) અમને અશ્વ્યા અને ગવ્યા રાધાંસિ—ઝડપી ઊર્જાઓ અને ગાયો સમા પ્રકાશ-કિરણોની સમૃદ્ધિ—માં ભાગીદાર કરે છે—હે સુજાતે, અશ્વસૂનૃતે!
Mantra 8
उत नो गोमतीरिष आ वहा दुहितर्दिवः । साकं सूर्यस्य रश्मिभिः शुक्रैः शोचद्भिरर्चिभिः सुजाते अश्वसूनृते ॥
અને હે દિવ્ય દુહિતા (ઉષા), ગોમતી—કિરણસમૃદ્ધ—પ્રેરણાઓ અમારે તરફ લાવી દે; સૂર્યના શુક્લ, તેજસ્વી, જ્વલંત અર્ચિરૂપ રશ્મિઓ સાથે. હે સુજાતે, અશ્વસૂનૃતે—વેગશક્તિ અને આનંદમય વાણી લાવનારી.
Mantra 9
व्युच्छा दुहितर्दिवो मा चिरं तनुथा अपः । नेत्त्वा स्तेनं यथा रिपुं तपाति सूरो अर्चिषा सुजाते अश्वसूनृते ॥
હે દિવ્ય દુહિતા (ઉષા), પ્રગટ થા; વિલંબના જળોને લાંબા સમય સુધી ન ખેંચ. સૂર્ય પોતાની અર્ચિથી જેમ ચોર, શત્રુને દાઝાવે તેમ તને ન દાઝાવે. હે સુજાતે, અશ્વસૂનૃતે—વેગશક્તિ અને આનંદમય વાણી લાવનારી.
Mantra 10
एतावद्वेदुषस्त्वं भूयो वा दातुमर्हसि । या स्तोतृभ्यो विभावर्युच्छन्ती न प्रमीयसे सुजाते अश्वसूनृते ॥
હે ઉષા, એટલું તો તું જાણે છે; છતાં વધુ આપવાને તું યોગ્ય છે. કારણ કે હે વિભાવરી, સ્તોતાઓ માટે પ્રકાશિત થતી તું કદી ક્ષીણ થતી નથી, ન તો નિષ્ફળ જાય છે. હે સુજાતે, અશ્વસૂનૃતે—વેગશક્તિ અને આનંદમય વાણી લાવનારી.
Uṣas is Dawn, praised as a radiant goddess who awakens people, reveals the world with light, and grants prosperity, fame, and strength to the worshippers.
It asks Dawn to awaken the community and to bestow plenitude (wealth and well-being), heroic vigor, good reputation, and inspired speech for the singers and patrons.
Because Dawn returns every day with fresh light; the verse uses this daily renewal to express that her gifts and support for the singers are inexhaustible.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.