Sukta 39
Sukta 2.39
Gṛtsamada (Bhārgava)
Aśvinau (the two Aśvins)
Triṣṭubh
આ સ્તુતિમાં અશ્વિનૌને ઝડપી, દ્વિરૂપ શક્તિઓ તરીકે આહ્વાન કરવામાં આવે છે—જે માનવીય અર્પણોને વહન કરે છે અને આરોગ્ય, રક્ષા, યોગ્ય માર્ગદર્શન તથા સમૃદ્ધિ જેવી સ્પષ્ટ સહાય આપે છે. કવિ જોડિયા ઉપમાઓ (પથ્થરો, દૂત, આંખો, હાથ, પગ) દ્વારા તેમને ત્વરિત આવવા, સ્પષ્ટ જોવા, દેહને ચિકિત્સિત કરવા અને ઉપાસકને ઉત્તમ કલ્યાણ તરફ દોરી જવા પ્રાર્થના કરે છે. અંતે રચાયેલ સ્તોમને અશ્વિનૌ માટે ‘વૃદ્ધિ’ રૂપે અર્પણ કરી, તેજસ્વી અને બળવાન સંતાન તથા સભામાં વિશાળ, વિજયી વાણી માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
Mantras
Mantra 1
ग्रावाणेव तदिदर्थं जरेथे गृध्रेव वृक्षं निधिमन्तमच्छ । ब्रह्माणेव विदथ उक्थशासा दूतेव हव्या जन्या पुरुत्रा ॥
પીસણ-પથ્થરોની જેમ તમે બે જણ સાચા હેતુ માટે પ્રવર્તો; લોભી/ઉત્સુક શોધકની જેમ ખજાનાભર્યા વૃક્ષ તરફ આવો. બ્રાહ્મણો જેવી રીતે વિદથ (સભા)માં ઉકથ-શાસા (સ્તુતિના આદેશ સાથે) ચાલો; દૂતની જેમ મનુષ્યોનાં હવ્યો (અર્પણો)ને અનેક દિશાઓમાં વહન કરો.
Mantra 2
प्रातर्यावाणा रथ्येव वीराजेव यमा वरमा सचेथे । मेने इव तन्वा शुम्भमाने दम्पतीव क्रतुविदा जनेषु ॥
પ્રાતઃકાળે આવનારાં, તમે બંને રથના બે સાથીઓની જેમ જોડાયેલા છો; તેજસ્વી યુગલની જેમ શ્રેષ્ઠને પસંદ કરો છો. જ્ઞાની સ્ત્રીઓની જેમ દેહને શોભિત કરતા, અને દંપતીની જેમ મનુષ્યોમાં ક્રતુ-વિદ્યા (યોગ્ય વિવેક) જાણતા છો.
Mantra 3
शृङ्गेव नः प्रथमा गन्तमर्वाक्छफाविव जर्भुराणा तरोभिः । चक्रवाकेव प्रति वस्तोरुस्रार्वाञ्चा यातं रथ्येव शक्रा ॥
અમારા પાસે સૌપ્રથમ આવો—આગળ દોરી જતાં બે શિંગડાંની જેમ; કૂદકાં સાથે ઝડપી ચાલતાં બે ખુરાંની જેમ. ચક્રવાક પક્ષીઓની જેમ ઉષાના નિવાસ તરફ પ્રતિ પાછા વળતાં, અહીં આવો; રથમાર્ગ પરના બે શક્તિશાળી વીરની જેમ, હે બળવાન યુગલ!
Mantra 4
नावेव नः पारयतं युगेव नभ्येव न उपधीव प्रधीव । श्वानेव नो अरिषण्या तनूनां खृगलेव विस्रसः पातमस्मान् ॥
નાવની જેમ અમને પાર ઉતારો; યુગની જેમ અમને એકસાથે બાંધો; નાભિની જેમ અમને કેન્દ્રમાં સ્થિર રાખો; આધારની જેમ અમને ટેકો આપો. જાગૃત શ્વાનોની જેમ અમારા દેહોની રક્ષા કરો; ખૃગલ જેવી નિશ્ચિત પગવાળી સત્તા સમ, લપસવા અને પડવાથી અમને બચાવો.
Mantra 5
वातेवाजुर्या नद्येव रीतिरक्षी इव चक्षुषा यातमर्वाक् । हस्ताविव तन्वे शम्भविष्ठा पादेव नो नयतं वस्यो अच्छ ॥
પવનની જેમ વેગથી, નદીના પ્રવાહ જેવી ધારા સમ, અમારી તરફ આવો; બે આંખોની જેમ દૃષ્ટિ લઈને અહીં આવો. બે હાથોની જેમ અમારા દેહ માટે અતિશય કલ્યાણકારી બનો; બે પગોની જેમ અમને શ્રેષ્ઠ અને વધુ તેજોમય કલ્યાણ તરફ દોરી જાઓ.
Mantra 6
ओष्ठाविव मध्वास्ने वदन्ता स्तनाविव पिप्यतं जीवसे नः । नासेव नस्तन्वो रक्षितारा कर्णाविव सुश्रुता भूतमस्मे ॥
બે હોઠોની જેમ મુખમાં મધુર મધુ બોલતા રહો—અમારા માટે મીઠાં વચનો બનો; બે સ્તનોની જેમ અમને જીવન માટે પોષો. બે નાસિકાઓની જેમ અમારા દેહભાવના રક્ષક બનો; બે કાનની જેમ અમારે માટે સુશ્રુત બનો—સત્ય શ્રવણને ગ્રહણ કરનાર અને આપનાર.
Mantra 7
हस्तेव शक्तिमभि संददी नः क्षामेव नः समजतं रजांसि । इमा गिरो अश्विना युष्मयन्तीः क्ष्णोत्रेणेव स्वधितिं सं शिशीतम् ॥
હાથની જેમ અમામાં શક્તિ સ્થાપો; દૃઢ ભૂમિની જેમ અમારા વિસ્તારોને સુવ્યવસ્થિત કરો. અશ્વિનો, તમારી તરફ તરસતી આ વાણીઓ—ઘસણપથ્થરથી કૂહાડી તીક્ષ્ણ થાય તેમ—તેમને એકસાથે તીક્ષ્ણ કરો.
Mantra 8
एतानि वामश्विना वर्धनानि ब्रह्म स्तोमं गृत्समदासो अक्रन् । तानि नरा जुजुषाणोप यातं बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
હે અશ્વિનો, આ તમારાં વૃદ્ધિકારક અર્પણો છે—આ બ્રહ્મ (પ્રેરિત વાણી) અને સ્તોમ, જેને ગૃત્સમદ ઋષિઓએ રચ્યાં છે. હે નરવીરો, તેને પ્રસન્નતાથી સ્વીકારી નજીક આવો; સુવીર સંતતિથી સમૃદ્ધ એવા વિદથ (સભા)માં અમે બૃહત્ (વિશાળ તત્ત્વ)નું ઉચ્ચારણ કરીએ.
Frequently Asked Questions
The Aśvins are twin divine helpers—swift riders associated with dawn—praised as healers, rescuers, and guides who quickly respond to human prayers and offerings.
It asks them to come quickly, see clearly, bring bodily well-being and auspiciousness, and lead the worshipper toward “vasyaḥ”—the better, brighter good.
Because the twins act as a coordinated pair: like two eyes they bring clear perception, like two hands they support and heal the body, and like two feet they guide forward on a safe and beneficial path.
Ask anything about Sukta 39 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.