Sukta 39
Sukta 2.39
Gṛtsamada (Bhārgava)
Triṣṭubh
ഈ സൂക്തം വേഗമേറിയ ഇരട്ടശക്തികളായ അശ്വിനൗകളെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു—അവർ മനുഷ്യരുടെ അർപ്പണങ്ങൾ വഹിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന് ആരോഗ്യം, സംരക്ഷണം, ശരിയായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം, സമൃദ്ധി എന്നിവയായി ദൃശ്യമായ സഹായം നൽകുന്നവർ. കവി കല്ലുകൾ, ദൂതന്മാർ, കണ്ണുകൾ, കൈകൾ, പാദങ്ങൾ എന്നീ ജോടി ഉപമകളിലൂടെ അവർ വേഗത്തിൽ എത്തട്ടെ, വ്യക്തമായി കാണട്ടെ, ശരീരം സുഖപ്പെടുത്തട്ടെ, ആരാധകനെ ശ്രേഷ്ഠമായ ഹിതത്തിലേക്ക് നയിക്കട്ടെ എന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു. അവസാനം, നിർമ്മിത സ്തോമത്തെ അശ്വിനൗകൾക്കുള്ള ‘വർദ്ധന’യായി അർപ്പിച്ച്, ശക്തിയും പ്രകാശവും ഉള്ള സന്താനവും സഭയിൽ വിശാലവും വിജയകരവുമായ വാക്കും ലഭിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
ग्रावाणेव तदिदर्थं जरेथे गृध्रेव वृक्षं निधिमन्तमच्छ । ब्रह्माणेव विदथ उक्थशासा दूतेव हव्या जन्या पुरुत्रा ॥
പിഴിയുന്ന കല്ലുകളെപ്പോലെ നിങ്ങൾ ഇരുവരും യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യത്തിനായി നിയുക്തരാകുന്നു; ആകാംക്ഷയുള്ള അന്വേഷകരെപ്പോലെ നിധിഭരിതമായ വൃക്ഷത്തിങ്കലേക്ക് വരുന്നു. ബ്രാഹ്മണന്മാരെപ്പോലെ വിദഥ (സഭ)കളിൽ ഉക്ഥ-ശാസാ (സ്തോത്ര-ആജ്ഞയോടെ) സഞ്ചരിക്കുന്നു; ദൂതന്മാരെപ്പോലെ മനുഷ്യരുടെ ഹവ്യ (അർപ്പണങ്ങൾ) പല ദിക്കുകളിലേക്കും വഹിക്കുന്നു.
Mantra 2
प्रातर्यावाणा रथ्येव वीराजेव यमा वरमा सचेथे । मेने इव तन्वा शुम्भमाने दम्पतीव क्रतुविदा जनेषु ॥
പ്രഭാതത്തിൽ വരുന്ന നിങ്ങളിരുവരും രഥത്തിലെ രണ്ട് സഹയാത്രികരെപ്പോലെ ചേർന്നിരിക്കുന്നു; ദീപ്തമായ യുഗലമായി ശ്രേഷ്ഠത്തെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ജ്ഞാനിനികളുപോലെ ദേഹത്തെ അലങ്കരിച്ച്, ദമ്പതികളുപോലെ മനുഷ്യരിൽ ക്രതു-വിദ്യ (യുക്തമായ വിവേകം) അറിയുന്നവർ.
Mantra 3
शृङ्गेव नः प्रथमा गन्तमर्वाक्छफाविव जर्भुराणा तरोभिः । चक्रवाकेव प्रति वस्तोरुस्रार्वाञ्चा यातं रथ्येव शक्रा ॥
ഞങ്ങളിലേക്കു ആദ്യം വരിക—മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്ന രണ്ട് കൊമ്പുകളെപ്പോലെ; ചാടലുകളോടെ വേഗം നീങ്ങുന്ന രണ്ട് കുളമ്പുകളെപ്പോലെ. ചക്രവാക പക്ഷികളെപ്പോലെ ഉഷസ്സിന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് തിരികെ മടങ്ങി, ഇവിടെ വരിക; രഥപഥത്തിലെ രണ്ട് ശക്തന്മാരെപ്പോലെ, ഹേ ബലവാന്മാരായ യുഗലമേ!
Mantra 4
नावेव नः पारयतं युगेव नभ्येव न उपधीव प्रधीव । श्वानेव नो अरिषण्या तनूनां खृगलेव विस्रसः पातमस्मान् ॥
നാവുപോലെ ഞങ്ങളെ അപ്പുറം കടത്തുക; യുഗംപോലെ ഞങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് ബന്ധിപ്പിക്കുക; നാഭിപോലെ ഞങ്ങളെ കേന്ദ്രത്തിൽ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുക; ആധാരങ്ങളുപോലെ ഞങ്ങളെ താങ്ങുക. ജാഗ്രതയുള്ള നായകളെപ്പോലെ ഞങ്ങളുടെ ദേഹങ്ങളെ കാക്കുക; ഖൃഗലപോലെ ഉറച്ച കാൽവെപ്പുള്ള സത്തയായി വഴുതി വീഴുന്നതിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കുക.
Mantra 5
वातेवाजुर्या नद्येव रीतिरक्षी इव चक्षुषा यातमर्वाक् । हस्ताविव तन्वे शम्भविष्ठा पादेव नो नयतं वस्यो अच्छ ॥
കാറ്റുപോലെ വേഗത്തിൽ, നദിയുടെ പ്രവാഹംപോലെ ധാരയായി ഞങ്ങളിലേക്കു വരുവിൻ; രണ്ടു കണ്ണുകളെപ്പോലെ ദൃഷ്ടിയോടെ ഇവിടെ വരുവിൻ. രണ്ടു കൈകളെപ്പോലെ ഞങ്ങളുടെ ദേഹത്തിന് അത്യന്തം മംഗളകരരാകുവിൻ; രണ്ടു പാദങ്ങളെയപ്പോലെ ഞങ്ങളെ ശ്രേഷ്ഠവും കൂടുതൽ പ്രകാശമയവുമായ കല്യാണത്തിലേക്കു നയിക്കുവിൻ.
Mantra 6
ओष्ठाविव मध्वास्ने वदन्ता स्तनाविव पिप्यतं जीवसे नः । नासेव नस्तन्वो रक्षितारा कर्णाविव सुश्रुता भूतमस्मे ॥
രണ്ടു അധരങ്ങളുപോലെ വായിൽ മധുരമായ മധു ഉച്ചരിച്ച്—ഞങ്ങൾക്ക് മധുരവചനങ്ങളാകുവിൻ; രണ്ടു സ്തനങ്ങളുപോലെ ഞങ്ങളെ ജീവിക്കാൻ പോഷിപ്പിക്കുവിൻ. രണ്ടു നാസികകളുപോലെ ഞങ്ങളുടെ ദേഹസ്വഭാവത്തിന്റെ രക്ഷകരാകുവിൻ; രണ്ടു കാതുകളുപോലെ ഞങ്ങൾക്ക് സുഷ്രുതരാകുവിൻ—സത്യശ്രവണത്തെ സ്വീകരിക്കുകയും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നവർ ആകുവിൻ.
Mantra 7
हस्तेव शक्तिमभि संददी नः क्षामेव नः समजतं रजांसि । इमा गिरो अश्विना युष्मयन्तीः क्ष्णोत्रेणेव स्वधितिं सं शिशीतम् ॥
കൈപോലെ ഞങ്ങളിലേക്കു ശക്തി നിക്ഷേപിക്കുവിൻ; ദൃഢഭൂമിപോലെ ഞങ്ങളുടെ വിസ്താരങ്ങളെ ക്രമത്തിലാക്കുവിൻ. അശ്വിന്മാരേ, നിങ്ങളിലേക്കു ആകാംക്ഷയോടെ തിരിയുന്ന ഈ വാണികൾ—ഉരക്കല്ലാൽ കോടാലി മൂർച്ചപ്പെടുന്നതുപോലെ—അവയെ ഒരുമിച്ച് മൂർച്ചപ്പെടുത്തുവിൻ.
Mantra 8
एतानि वामश्विना वर्धनानि ब्रह्म स्तोमं गृत्समदासो अक्रन् । तानि नरा जुजुषाणोप यातं बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ഹേ അശ്വിന്മാരേ, ഇവ നിങ്ങളുടെ വർധനങ്ങളാണ്—ഈ ബ്രഹ്മം (പ്രേരിത വാക്ക്)യും സ്തോമവും ഗൃത്സമദ ഋഷിമാർ നിർമ്മിച്ചതാണ്. ഹേ നരവീരന്മാരേ, ഇവ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ച് സമീപത്തേക്ക് വരിക; സുവീര സന്തതിയാൽ സമൃദ്ധമായ വിധഥ (സഭ)യിൽ ഞങ്ങൾ ബൃഹത് (വിശാലതത്ത്വം) പ്രസ്താവിക്കട്ടെ.
Inside Sukta 39
How it unfolds
- Where it opens
The Aśvins are praised through strong paired similes as purposeful, treasure-seeking, priest-like movers in assemblies, and messengers who carry offerings everywhere (2.39.1).
- Development
The hymn intensifies the request for their rapid approach and beneficent dual action—seeing, protecting, healing, and guiding—by comparing them to wind, river-current, two eyes, two hands, and two feet (e.g., 2.39.5).
- Climax
The prayer peaks in the explicit plea for embodied auspiciousness and right leading toward the ‘better good,’ presenting the Aśvins as the very faculties of sight and movement that enable success.
- Where it settles
The seer offers the finished stoma as the Aśvins’ ‘increase,’ asks them to accept and draw near, and prays for wide speech in the assembly and strong, luminous offspring (2.39.8).
The deity: Aśvinau
- Cosmic functionThey mediate the transition from night to day and from distress to well-being—restoring order by healing, rescuing, and enabling movement, sight, and successful ritual exchange.
- Inner significanceThe harmonized dual powers in the seeker—discernment and energy, inspiration and execution—arriving swiftly to heal what is broken and to guide the mind-body toward a higher, clearer good.
The seer
- Gṛtsamada (Bhārgava)Bhṛgu/Bhārgava lineage; associated with the Gṛtsamada family of seers · A principal seer of Maṇḍala 2, celebrated for powerful, well-crafted hymns—especially to Agni and the divine helpers—linking precise ritual speech with practical boons.
Famous verses
ग्रावाणेव तदिदर्थं जरेथे गृध्रेव वृक्षं निधिमन्तमच्छ । ब्रह्माणेव विदथ उक्थशासा दूतेव हव्या जन्या पुरुत्रा ॥वातेवाजुर्या नद्येव रीतिरक्षी इव चक्षुषा यातमर्वाक् । हस्ताविव तन्वे शम्भविष्ठा पादेव नो नयतं वस्यो अच्छ ॥bṛhad vadema vidathe suvīrāḥ
Attributes of the deity
- Twin and inseparable (dual agency)
- Swift approach (wind/river imagery)
- Healers and restorers
- Guides and protectors on the path
- Bearers of offerings like messengers
- Associated with dawn and auspicious beginnings
Also by this seer
- Major attribution for Rig Veda Maṇḍala 2 (many sūktas of the Gṛtsamada/Bhārgava tradition)
- Noted Agni hymns in Book 2 that establish Agni as priest, messenger, and protector in the sacrifice
The rite, step by step
- Prepare the ritual space and kindle/maintain the sacred fire (as applicable to the rite).
- At dawn, recite the Aśvin stotra/mantras with emphasis on their swift arrival and clear sight.
- Invite the twins to the seat/space of worship and present the oblations as ‘havyā’ carried to them.
- State specific petitions: bodily well-being, auspiciousness, guidance to ‘vasyaḥ’ (the better good), and prosperity/offspring.
- Conclude with acceptance-formula: offer the composed stoma as their ‘vardhanāni’ (increase) and request success in the assembly (vidatha).
Offerings
- Ghee (ghṛta) oblations
- Soma/pressing-related offerings (contextually implied by pressing-stone imagery)
- Food offerings appropriate to the rite (havis)
Frequently Asked Questions
The Aśvins are twin divine helpers—swift riders associated with dawn—praised as healers, rescuers, and guides who quickly respond to human prayers and offerings.
It asks them to come quickly, see clearly, bring bodily well-being and auspiciousness, and lead the worshipper toward “vasyaḥ”—the better, brighter good.
Because the twins act as a coordinated pair: like two eyes they bring clear perception, like two hands they support and heal the body, and like two feet they guide forward on a safe and beneficial path.
Ask anything about Sukta 39 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
