Rig Veda 2.39.4: Mandala 2, Sukta 39, Mantra 4

Sukta 2.39

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Aśvinau

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

नावेव नः पारयतं युगेव नभ्येव न उपधीव प्रधीव । श्वानेव नो अरिषण्या तनूनां खृगलेव विस्रसः पातमस्मान् ॥

Transliteration

nā́veva naḥ pārayataṃ yugéva nábhyeva na upadhī́va pradhī́va | śvā́neva no áriṣaṇyā tanū́nāṃ khṛ́galeva vi-srásaḥ pātam asmā́n ||

Translation

નાવની જેમ અમને પાર ઉતારો; યુગની જેમ અમને એકસાથે બાંધો; નાભિની જેમ અમને કેન્દ્રમાં સ્થિર રાખો; આધારની જેમ અમને ટેકો આપો. જાગૃત શ્વાનોની જેમ અમારા દેહોની રક્ષા કરો; ખૃગલ જેવી નિશ્ચિત પગવાળી સત્તા સમ, લપસવા અને પડવાથી અમને બચાવો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नावा: like a boat
• नावा: Karaṇa (उपमान-रूपेण साधनभावः) / Adverbial-comparative
• Type: Noun
• Root: नौ- (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• नः: for us / of us
• नः: Sampradāna (हित-सम्बन्धः ‘for us’) / Possessive
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्- (सर्वनाम)

• पारयतम्: carry (us) across, ferry (us)
• पारयतम्: Kriyā (मुख्यक्रिया) — ‘cause (us) to cross’
• Type: Verb
• Root: पॄ/पॄ (पारयति) धातु; causative of √पॄ/√पॄ (to carry across)

• युगा: like yokes (pairs)
• युगा: Karaṇa (उपमान-रूपेण) / Adverbial-comparative
• Type: Noun
• Root: युग- (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• नभ्य: with/like a nave (hub)
• नभ्य: Karaṇa (उपमान-रूपेण) / Adverbial-comparative
• Type: Noun
• Root: नाभि- (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• नः: for us
• नः: Sampradāna (हित-सम्बन्धः) / Possessive
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्-

• उपधी: with/like a felly/rim-support (wheel-part)
• उपधी: Karaṇa (उपमान-रूपेण) / Adverbial-comparative
• Type: Noun
• Root: उपधि- (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• प्रधी: with/like the felly (outer rim)
• प्रधी: Karaṇa (उपमान-रूपेण) / Adverbial-comparative
• Type: Noun
• Root: प्रधि- (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• श्वान: like a dog
• श्वान: Karaṇa (उपमान-रूपेण) / Adverbial-comparative
• Type: Noun
• Root: श्वन्- (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• नः: for us
• नः: Sampradāna (हित-सम्बन्धः) / Possessive
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्-

• अरिषण्य: warding off foes, non-injuring/protective
• अरिषण्य: Karaṇa (उपमान-सम्बद्ध-विशेषणम्) / Attribute
• Type: Adjective
• Root: अरिषण्य- (प्रातिपदिक; ‘अरि-’ + √सन्/√शन्? वैदिक विशेषण)

• तनीनाम्: of (our) bodies, of persons
• तनीनाम्: Sambandha (genitive) — ‘of bodies/persons’
• Type: Noun
• Root: तनू- (प्रातिपदिक)

• खृगल: like a khṛgala (a small animal; often ‘jackal/antelope’-type)
• खृगल: Karaṇa (उपमान-रूपेण) / Adverbial-comparative
• Type: Noun
• Root: खृगल- (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• विस्रसः: (you) loosened/freeing (ones), unfastened
• विस्रसः: Kartā (विशेषणरूपेण युष्मद्-देवतयोः) / Predicate attribute
• Type: Adjective (participle)
• Root: वि-√स्रंस् (स्रंसते) / ‘विस्रस्’ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• पातम्: protect (you two)
• पातम्: Kriyā (मुख्यक्रिया) — ‘protect’
• Type: Verb
• Root: √पा (पाति) / √पा (to protect) — वैदिक लोट्-रूप

• अस्मान्: us
• अस्मान्: Karma (रक्षणस्य) / Object
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्- (सर्वनाम)