Sukta 39
Sukta 2.39
Gṛtsamada (Bhārgava)
Triṣṭubh
ఈ సూక్తం అశ్వినౌలను ఆహ్వానిస్తుంది—వారు వేగవంతమైన, ద్వయ శక్తులు; మానవుల అర్పణలను మోసుకొని వచ్చి, ఆరోగ్యం, రక్షణ, సక్రమ మార్గదర్శనం, సమృద్ధి వంటి స్పష్టమైన సహాయాన్ని అందిస్తారు. కవి జంట ఉపమానాలు (రాళ్లు, దూతలు, కళ్ళు, చేతులు, పాదాలు) ద్వారా వారు త్వరగా రావాలని, స్పష్టంగా చూడాలని, శరీరాన్ని స్వస్థపరచాలని, ఉపాసకుణ్ణి శ్రేయోమార్గం వైపు నడిపించాలని ప్రార్థిస్తాడు. చివరికి నిర్మిత స్తోమం అశ్వినులకు ‘వృద్ధి’గా సమర్పించబడుతుంది; అలాగే బలమైన, ప్రకాశవంతమైన సంతానం మరియు సభలో విస్తారంగా, విజయవంతంగా వినిపించే వాక్కు కలగాలని కోరబడుతుంది.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
ग्रावाणेव तदिदर्थं जरेथे गृध्रेव वृक्षं निधिमन्तमच्छ । ब्रह्माणेव विदथ उक्थशासा दूतेव हव्या जन्या पुरुत्रा ॥
గ్రావాణః (సోమ పేషణ రాళ్లు) నిజమైన ప్రయోజనార్థం ప్రవృత్తమయ్యేలా, మీరు ఇద్దరూ ఆ అర్థానికే నిమగ్నులై ఉన్నారు; గృధ్ర (ఆతుర అన్వేషకుడు) నిధిమంత (ధనసంపన్న) వృక్షం వైపు వచ్చునట్లు, మీరు వచ్చుచున్నారు. బ్రాహ్మణుడు విదథ (సభ) లో ఉక్థశాస (స్తుతి-ఆజ్ఞ) తో సంచరించునట్లు, మీరు; అలాగే దూతలవలె, జన్య (మనుష్యుల) హవ్య (అర్పణాలు) ను పురుత్రా (అనేక దిశలలో) మోసి తీసుకెళ్తారు.
Mantra 2
प्रातर्यावाणा रथ्येव वीराजेव यमा वरमा सचेथे । मेने इव तन्वा शुम्भमाने दम्पतीव क्रतुविदा जनेषु ॥
ప్రాతఃకాలంలో వచ్చే మీరు ఇద్దరూ, రథంలోని ఇద్దరు సహయాత్రికుల్లా కలిసి ఉన్నారు; ప్రకాశవంతమైన జంటలా శ్రేష్ఠాన్ని ఎంచుకుంటారు. జ్ఞానవంతమైన ఇద్దరు స్త్రీలు దేహాన్ని అలంకరించుకున్నట్లుగా, గృహస్థ దంపతులవలె మనుష్యుల మధ్య ‘క్రతు’ (సద్బుద్ధి/యజ్ఞప్రేరణ)ను తెలిసినవారు మీరు.
Mantra 3
शृङ्गेव नः प्रथमा गन्तमर्वाक्छफाविव जर्भुराणा तरोभिः । चक्रवाकेव प्रति वस्तोरुस्रार्वाञ्चा यातं रथ्येव शक्रा ॥
మా వద్దకు ముందుగా రండి—రెండు కొమ్ములు ముందుకు సాగి దారి చూపినట్లుగా; రెండు ఖురాలు దూకుతూ వేగంగా పరుగెత్తినట్లుగా. చక్రవాక పక్షులు ఉషస్సు నివాసం వైపు తిరిగి వచ్చినట్లుగా ఇక్కడికి రండి; రథమార్గంలో ఇద్దరు మహాబలుల్లా, ఓ బలవంత జంటా, రండి.
Mantra 4
नावेव नः पारयतं युगेव नभ्येव न उपधीव प्रधीव । श्वानेव नो अरिषण्या तनूनां खृगलेव विस्रसः पातमस्मान् ॥
నావలా మమ్మల్ని అవతలికి చేర్చండి; యుగంలా మమ్మల్ని కలిసి బంధించండి; నాభిలా మమ్మల్ని కేంద్రంలో స్థిరపరచండి; ఆధారాల్లా మమ్మల్ని నిలబెట్టండి. కాపలా కుక్కలలా మా దేహాలను కాపాడండి; అలాగే ‘ఖృగల’ (పర్వత ప్రాంతంలో దృఢపాద జీవి)లా జారిపడటం, పడిపోవడం నుండి మమ్మల్ని రక్షించండి.
Mantra 5
वातेवाजुर्या नद्येव रीतिरक्षी इव चक्षुषा यातमर्वाक् । हस्ताविव तन्वे शम्भविष्ठा पादेव नो नयतं वस्यो अच्छ ॥
హే అశ్వినౌ! వాయువులా వేగంగా, నది ప్రవాహంలా ప్రవహిస్తూ మా వైపు రండి; రెండు కళ్లలా దర్శనంతో ఇక్కడికి రండి. రెండు చేతులలా మా దేహానికి అత్యంత శుభకరులై ఉండండి; రెండు పాదాలలా మమ్మల్ని శ్రేయస్సు, మరింత ప్రకాశమయమైన మేలువైపు నడిపించండి.
Mantra 6
ओष्ठाविव मध्वास्ने वदन्ता स्तनाविव पिप्यतं जीवसे नः । नासेव नस्तन्वो रक्षितारा कर्णाविव सुश्रुता भूतमस्मे ॥
నోటిలో తేనెలా పలికే రెండు పెదవుల్లా, మాకు మధుర వాక్యమై ఉండండి; రెండు స్తనాల్లా, మా జీవనార్థం మమ్మల్ని పోషించండి. రెండు నాసికల్లా, మా దేహ-స్వభావానికి రక్షకులై ఉండండి; రెండు చెవుల్లా, మాకు సుశ్రుతులై ఉండండి—సత్య శ్రవణాన్ని స్వీకరించి ప్రసాదించేవారై.
Mantra 7
हस्तेव शक्तिमभि संददी नः क्षामेव नः समजतं रजांसि । इमा गिरो अश्विना युष्मयन्तीः क्ष्णोत्रेणेव स्वधितिं सं शिशीतम् ॥
చేతిలా మా లోనికి శక్తిని స్థాపించండి; దృఢభూమిలా మా ‘రజాంసి’—మా విస్తారాలు/అంతరిక్ష-ప్రదేశాలు—సక్రమంగా అమర్చండి. హే అశ్వినౌ! మీ వైపు ఆకాంక్షించే ఈ వాణులు—‘క్ష్ణోత్ర’ (శానరాయి)తో ‘స్వధితి’ (గొడ్డలి)ని పదును పెట్టినట్లే, వీటిని కలిసి తీక్ష్ణం చేయండి.
Mantra 8
एतानि वामश्विना वर्धनानि ब्रह्म स्तोमं गृत्समदासो अक्रन् । तानि नरा जुजुषाणोप यातं बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ఓ అశ్వినీదేవులారా! ఇవి మీ ‘వర్ధన’ములు—మిమ్మల్ని వృద్ధిచేసే ఈ ‘బ్రహ్మ’ (ప్రేరిత వాక్కు) మరియు ఈ ‘స్తోమ’ (స్తుతిగీతం); వీటిని గృత్సమద ఋషులు నిర్మించారు. ఓ నర-వీరులారా! వీటిని స్వీకరించి సమీపించండి; ‘విదథ’ (యజ్ఞ-సభ)లో మేము ‘బృహత్’ (మహత్తర/విస్తృత సత్యం)ను పలుకుదుము; ‘సు-వీర’ (ఉత్తమ వీర-సంతతి)తో సమృద్ధులమగుదుము.
Inside Sukta 39
How it unfolds
- Where it opens
The Aśvins are praised through strong paired similes as purposeful, treasure-seeking, priest-like movers in assemblies, and messengers who carry offerings everywhere (2.39.1).
- Development
The hymn intensifies the request for their rapid approach and beneficent dual action—seeing, protecting, healing, and guiding—by comparing them to wind, river-current, two eyes, two hands, and two feet (e.g., 2.39.5).
- Climax
The prayer peaks in the explicit plea for embodied auspiciousness and right leading toward the ‘better good,’ presenting the Aśvins as the very faculties of sight and movement that enable success.
- Where it settles
The seer offers the finished stoma as the Aśvins’ ‘increase,’ asks them to accept and draw near, and prays for wide speech in the assembly and strong, luminous offspring (2.39.8).
The deity: Aśvinau
- Cosmic functionThey mediate the transition from night to day and from distress to well-being—restoring order by healing, rescuing, and enabling movement, sight, and successful ritual exchange.
- Inner significanceThe harmonized dual powers in the seeker—discernment and energy, inspiration and execution—arriving swiftly to heal what is broken and to guide the mind-body toward a higher, clearer good.
The seer
- Gṛtsamada (Bhārgava)Bhṛgu/Bhārgava lineage; associated with the Gṛtsamada family of seers · A principal seer of Maṇḍala 2, celebrated for powerful, well-crafted hymns—especially to Agni and the divine helpers—linking precise ritual speech with practical boons.
Famous verses
ग्रावाणेव तदिदर्थं जरेथे गृध्रेव वृक्षं निधिमन्तमच्छ । ब्रह्माणेव विदथ उक्थशासा दूतेव हव्या जन्या पुरुत्रा ॥वातेवाजुर्या नद्येव रीतिरक्षी इव चक्षुषा यातमर्वाक् । हस्ताविव तन्वे शम्भविष्ठा पादेव नो नयतं वस्यो अच्छ ॥bṛhad vadema vidathe suvīrāḥ
Attributes of the deity
- Twin and inseparable (dual agency)
- Swift approach (wind/river imagery)
- Healers and restorers
- Guides and protectors on the path
- Bearers of offerings like messengers
- Associated with dawn and auspicious beginnings
Also by this seer
- Major attribution for Rig Veda Maṇḍala 2 (many sūktas of the Gṛtsamada/Bhārgava tradition)
- Noted Agni hymns in Book 2 that establish Agni as priest, messenger, and protector in the sacrifice
The rite, step by step
- Prepare the ritual space and kindle/maintain the sacred fire (as applicable to the rite).
- At dawn, recite the Aśvin stotra/mantras with emphasis on their swift arrival and clear sight.
- Invite the twins to the seat/space of worship and present the oblations as ‘havyā’ carried to them.
- State specific petitions: bodily well-being, auspiciousness, guidance to ‘vasyaḥ’ (the better good), and prosperity/offspring.
- Conclude with acceptance-formula: offer the composed stoma as their ‘vardhanāni’ (increase) and request success in the assembly (vidatha).
Offerings
- Ghee (ghṛta) oblations
- Soma/pressing-related offerings (contextually implied by pressing-stone imagery)
- Food offerings appropriate to the rite (havis)
Frequently Asked Questions
The Aśvins are twin divine helpers—swift riders associated with dawn—praised as healers, rescuers, and guides who quickly respond to human prayers and offerings.
It asks them to come quickly, see clearly, bring bodily well-being and auspiciousness, and lead the worshipper toward “vasyaḥ”—the better, brighter good.
Because the twins act as a coordinated pair: like two eyes they bring clear perception, like two hands they support and heal the body, and like two feet they guide forward on a safe and beneficial path.
Ask anything about Sukta 39 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
