Sukta 2

Mantra 1

यज्ञेन वर्धत जातवेदसमग्निं यजध्वं हविषा तना गिरा । समिधानं सुप्रयसं स्वर्णरं द्युक्षं होतारं वृजनेषु धूर्षदम् ॥

ਯੱਗ ਨਾਲ ਜਾਤਵੇਦਸ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵਧਾਓ; ਹਵਿਸ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਤਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਗਿਰਾ (ਵਾਣੀ) ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਦਾ ਯਜਨ ਕਰੋ। ਸਮਿਧਿਤ, ਸੁਪ੍ਰਯਸ—ਉੱਤਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ—ਸਵਰਨਰ, ਦ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ), ਉਹ ਹੋਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂਰ੍ਸ਼ਦ—ਥਿਰ ਆਸਨ ਧਾਰ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੈ।

Mantra 2

अभि त्वा नक्तीरुषसो ववाशिरेऽग्ने वत्सं न स्वसरेषु धेनवः । दिव इवेदरतिर्मानुषा युगा क्षपो भासि पुरुवार संयतः ॥

ਹੇ ਅਗਨੇ, ਨਕਤੀਰ (ਰਾਤਾਂ) ਅਤੇ ਉਸ਼ਸ (ਉਸ਼ਾਵਾਂ) ਤੈਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਧੇਨੂਆਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਾੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਤਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਿਵ ਤੋਂ ਆਏ ਦੂਤ (ਅਰਤੀ) ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ; ਮਨੁੱਖੀ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਪੁਰੁਵਾਰ (ਵਿਸ਼ਾਲ-ਦਾਨੀ), ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਜਵਲਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ—ਸੰਯਤ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਸੰਘਟਿਤ।

Mantra 3

तं देवा बुध्ने रजसः सुदंससं दिवस्पृथिव्योररतिं न्येरिरे । रथमिव वेद्यं शुक्रशोचिषमग्निं मित्रं न क्षितिषु प्रशंस्यम् ॥

ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਜਸ ਦੇ ਬੁਧਨ—ਮੱਧਲੋਕ ਦੇ ਆਧਾਰ-ਸਥਾਨ—ਵਿੱਚ ਸੁਦੰਸ (ਸੁਕਾਰਜਕਰਤਾ) ਵਜੋਂ ਟਿਕਾਇਆ; ਦਿਵ ਅਤੇ ਪૃਥਿਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਤ (ਅਰਤੀ) ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਣ ਯੋਗ ਰਥ ਵਾਂਗ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਚਿਸ਼—ਸ਼ੁੱਧ ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਵਲਿਤ—ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਮਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗ, ਖ਼ਿਤਿਸ਼ੁ (ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ) ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਯ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਋ਤ-ਸੌਹਾਰਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ।

Mantra 4

तमुक्षमाणं रजसि स्व आ दमे चन्द्रमिव सुरुचं ह्वार आ दधुः । पृश्न्याः पतरं चितयन्तमक्षभिः पाथो न पायुं जनसी उभे अनु ॥

ਉਸ ਨੂੰ—ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਜਸਿ (ਮੱਧ ਖੇਤਰ) ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ—ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪૃਸ਼ਨੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਰਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਰਾਹ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪਥ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ—ਦ੍ਯੌ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ—ਦੇ ਅਨੁਸਰਨ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।

Mantra 5

स होता विश्वं परि भूत्वध्वरं तमु हव्यैर्मनुष ऋञ्जते गिरा । हिरिशिप्रो वृधसानासु जर्भुरद्द्यौर्न स्तृभिश्चितयद्रोदसी अनु ॥

ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਧਵਰ ਨੂੰ ਪਰਿਵਿਆਪਤ ਕਰਕੇ ਹੋਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਗਿਰਾ (ਸਤੁਤੀ-ਵਾਣੀ) ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਿਸ਼ਿਪ੍ਰ (ਸੁਵਰਨ-ਜਬੜੇ ਵਾਲਾ) ਉਹ ਵਧਦੀਆਂ ਸਤ੍ਰ-ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦ੍ਯੌ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਆਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਬੋਧ ਨਾਲ, ਰੋਦਸੀ (ਦ੍ਯੌ–ਪૃਥਵੀ) ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਰਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 6

स नो रेवत्समिधानः स्वस्तये संददस्वान्रयिमस्मासु दीदिहि । आ नः कृणुष्व सुविताय रोदसी अग्ने हव्या मनुषो देव वीतये ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਮਿਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਸਵਸਤੀ ਲਈ ਰੇਵਤ् (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਭਰਪੂਰ) ਬਣ; ਰਯਿ (ਧਨ—ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਪੱਤਾ) ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ—ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਨੂੰ ਚਮਕਾ। ਸੁਵਿਤਾਯ (ਸੁਗਮ ਗਤੀ/ਸ਼ੁਭ ਮਾਰਗ) ਲਈ ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੋਦਸੀ (ਦ੍ਯੌ–ਪૃਥਵੀ) ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਰ; ਹੇ ਦੇਵ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਵਿਆਂ ਕੋਲ ਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭੋਗ।

Mantra 7

दा नो अग्ने बृहतो दाः सहस्रिणो दुरो न वाजं श्रुत्या अपा वृधि । प्राची द्यावापृथिवी ब्रह्मणा कृधि स्वर्ण शुक्रमुषसो वि दिद्युतः ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਾਨ ਦੇ; ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਾ ਦਾਨ ਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਦੁਆਰ ਸਾਡੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇ। ਮੰਤ੍ਰ-ਬਲ ਨਾਲ ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਪ੍ਰਾਚੀ (ਅਭਿਮੁਖ) ਕਰ; ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦੇ ਸੁਵਰਨ ਵਾਂਗ, ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਾਂਤੀ ਚਮਕਾਉਣ।

Mantra 8

स इधान उषसो राम्या अनु स्वर्ण दीदेदरुषेण भानुना । होत्राभिरग्निर्मनुषः स्वध्वरो राजा विशामतिथिश्चारुरायवे ॥

ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਰਮਣੀਯ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੁਵਰਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਲਾਲੀਮਾਯੁਕਤ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਹੋਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ (ਹੋਤ੍ਰਾਭਿਃ) ਰਾਹੀਂ ਅਗਨੀ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੁਮਾਰਗਿਤ ਯਜ੍ਞ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅਤਿਥੀ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਖੋਜੀ ਲਈ ਸੁੰਦਰ—ਸਵਾਗਤਯੋਗ ਮਹਿਮਾਨ ਹੈ।

Mantra 9

एवा नो अग्ने अमृतेषु पूर्व्य धीष्पीपाय बृहद्दिवेषु मानुषा । दुहाना धेनुर्वृजनेषु कारवे त्मना शतिनं पुरुरूपमिषणि ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਧੀ (ਚਿੰਤਨ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਪਾਲ। ਸਾਡੇ ਕਰਮ-ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਧੇਨੂ ਵਾਂਗ, ਉਹ (ਧੀ/ਵਾਣੀ) ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰਤਾ ਲਈ ਸ਼ਤਗੁਣਾ ਪੋਸ਼ਣ ਦੋਹੇ—ਬਹੁ-ਰੂਪ, ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਣ ਵਾਲੀ ਇਸ਼ਣਾ।

Mantra 10

वयमग्ने अर्वता वा सुवीर्यं ब्रह्मणा वा चितयेमा जनाँ अति । अस्माकं द्युम्नमधि पञ्च कृष्टिषूच्चा स्वर्ण शुशुचीत दुष्टरम् ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਅਸੀਂ ਬਲ ਦੇ ਅਸ਼ਵ ਨਾਲ ਜਾਂ ਮੰਤ੍ਰ-ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਉੱਠਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡਾ ਦ੍ਯੁਮ੍ਨ (ਤੇਜਸਵੀ ਮਹਿਮਾ) ਪੰਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਰਹੇ; ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਤ੍ਯ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਜਗਮਗਾ—ਅਜਿੱਤ, ਅਤਿਕ੍ਰਮਣ ਅਸੰਭਵ।

Mantra 11

स नो बोधि सहस्य प्रशंस्यो यस्मिन्त्सुजाता इषयन्त सूरयः । यमग्ने यज्ञमुपयन्ति वाजिनो नित्ये तोके दीदिवांसं स्वे दमे ॥

ਹੇ ਸਹਸ੍ਯ (ਮਹਾਬਲਵਾਨ) ਅਗਨੀ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਜਾਗ—ਉਹ ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ-ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਜਾਤ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਬਲਵਾਨ ਵਾਜਿਨ ਯਜ੍ਞ-ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਨਿੱਤ ਆਪਣੇ ਦਮੇ ਵਿੱਚ, ਨਿੱਤ ਤੋਕੇ (ਵੰਸ਼) ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈਂ।

Mantra 12

उभयासो जातवेदः स्याम ते स्तोतारो अग्ने सूरयश्च शर्मणि । वस्वो रायः पुरुश्चन्द्रस्य भूयसः प्रजावतः स्वपत्यस्य शग्धि नः ॥

ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣੀਏ—ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰੇ ਸਤੋਤਾਰ ਵੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸੂਰਯ (ਰਿਸ਼ੀ) ਵੀ—ਤੇਰੇ ਸ਼ਰਮਣਿ (ਸ਼ਾਂਤੀ-ਆਸ਼੍ਰਯ) ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ। ਹੇ ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਬਹੁ-ਚੰਦਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸਾਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼—ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਧਨ, ਪ੍ਰਜਾਵੰਤਤਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਵਾਲਾ ਸਵਪਤ੍ਯ।

Mantra 13

ये स्तोतृभ्यो गोअग्रामश्वपेशसमग्ने रातिमुपसृजन्ति सूरयः । अस्माञ्च ताँश्च प्र हि नेषि वस्य आ बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦਾਤੇ ਸੂਰਯਹ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤਿ (ਦਾਨ) ਛੱਡਦੇ ਹਨ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੋਤ ਦੇ ਕਿਰਣ ਅੱਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅਸ਼ਵ-ਬਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਵਰਿਤ ਹੈ—ਹੇ ਅਗਨੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਉੱਤਮ ਭਲਾਈ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਲੈ ਚਲ। ਯਜ੍ਞ ਦੀਆਂ ਵਿਦਥ-ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਬ੍ਰਿਹਤ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੱਤ) ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰੀਏ, ਸੂਵੀਰਾਃ—ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੀਰਤਾ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।