Rig Veda Sukta 2
Mandala 2Sukta 213 Mantras

Sukta 2

Sukta 2.2

Rishi

Gṛtsamada

Devata

Agni (Jātavedas)

Chandas

Jagatī (probable for RV 2.2.1; longer pādas typical of Jagatī)

ఈ సూక్తం అగ్నిని జాతవేదస్గా ఆహ్వానించి, యజ్ఞం ద్వారా ఆయన వృద్ధి చెందాలని, ఆహుతి, శరీరం, ప్రేరిత వాక్కు ద్వారా ఆయనను స్తుతించాలని కోరుతుంది. ఇందులో అగ్ని ప్రకాశించే హోతృగా వర్ణించబడుతున్నాడు; ఆయన బలం మరియు సమృద్ధి యొక్క “ద్వారాలను” తెరుస్తాడు, ద్యావా-పృథివులను అనుకూలంగా మలుస్తాడు, మరియు యజమానులను, గాయకులను—ఇద్దరినీ—శ్రేష్ఠ మంగళం మరియు బృహత్ (విస్తారమైన మహత్తు) వైపు నడిపిస్తాడు.

Mantras

Mantra 1

यज्ञेन वर्धत जातवेदसमग्निं यजध्वं हविषा तना गिरा । समिधानं सुप्रयसं स्वर्णरं द्युक्षं होतारं वृजनेषु धूर्षदम् ॥

యజ్ఞంతో జాతవేదసును వృద్ధి చేయుడి; హవిసుతో అగ్నిని యజించుడి—మీ దేహ‑మనస్సుతోను, వాక్కుతోను. సమిధతో ప్రజ్వలింపబడి, సుప్రయస్ (శుభ తృప్తి/ఆనందం)తో పరిపూర్ణుడై, స్వర్ణసమ దీప్తిమంతుడై, ప్రకాశించువాడై—అతడే హోతా; మన జీవనక్షేత్రాలలో (వృజనేషు) ధృఢంగా ఆసీనుడై ఉన్నవాడు.

Mantra 2

अभि त्वा नक्तीरुषसो ववाशिरेऽग्ने वत्सं न स्वसरेषु धेनवः । दिव इवेदरतिर्मानुषा युगा क्षपो भासि पुरुवार संयतः ॥

అగ్నే, రాత్రులును ఉషస్సులును నిన్ను పిలుస్తున్నాయి—అనేకరూపాలైన పాలు ఇచ్చే ధేనువులు తమ తమ గోశాలల్లో దూడను పిలిచినట్లుగా. దివ్యలోక దూతవలె నీవు మానవ యుగములలో ప్రకాశిస్తావు; రాత్రులలో నీవు జ్వలిస్తావు, ఓ పురువార (బహు దానశీల), సంయతుడై, సమాహితుడై నీ జ్యోతిశక్తిలో నిలిచినవాడవు.

Mantra 3

तं देवा बुध्ने रजसः सुदंससं दिवस्पृथिव्योररतिं न्येरिरे । रथमिव वेद्यं शुक्रशोचिषमग्निं मित्रं न क्षितिषु प्रशंस्यम् ॥

ఆయనను దేవతలు రజస్ (మధ్యలోకం) యొక్క ఆధారంలో స్థాపించారు—సుదంససుడు (సుకర్మశాలి), ద్యౌ‑పృథివుల మధ్య దూత. వేదికకు తీసుకురావదగిన రథంలా, శుద్ధ శోచిష్‌తో జ్వలించువాడిగా—అగ్నిని వారు స్థాపించారు; మిత్రునివలె, ప్రజల మధ్య ప్రశంసనీయం, సామరస్యశక్తి.

Mantra 4

तमुक्षमाणं रजसि स्व आ दमे चन्द्रमिव सुरुचं ह्वार आ दधुः । पृश्न्याः पतरं चितयन्तमक्षभिः पाथो न पायुं जनसी उभे अनु ॥

తన రజస్సులో (మధ్యలోకంలో) మరియు తన ధామంలో బలంగా వృద్ధి చెందువానిని—వారు యజ్ఞ-పరిసరంలో చంద్రునివలె, సుందరంగా ప్రకాశించునట్లు స్థాపించారు. అతడు తన కిరణాలతో పృష్ని (చిత్రవర్ణ మాత) యొక్క పక్షాలను జాగృతం చేస్తాడు; మార్గరక్షకునివలె, రెండు జన్మలు—ద్యౌ మరియు పృథివి—వాటిని అనుసరించి, యాత్రామార్గపు గమనాన్ని కాపాడుతాడు.

Mantra 5

स होता विश्वं परि भूत्वध्वरं तमु हव्यैर्मनुष ऋञ्जते गिरा । हिरिशिप्रो वृधसानासु जर्भुरद्द्यौर्न स्तृभिश्चितयद्रोदसी अनु ॥

అతడు హోతా (హోతృ)గా మారి సమస్త అధ్వరాన్ని (యజ్ఞాన్ని) చుట్టూరా వ్యాపిస్తాడు; మనుష్యుడు అతనిని హవ్యాలతోను వాక్తోను (గిరా) అలంకరిస్తాడు. స్వర్ణ-దవడ/స్వర్ణ-జిహ్వ గలవాడు, వృద్ధి చెందుతున్న యజ్ఞ-సత్రాలలో శ్రమిస్తూ, తన ఆధారాలతో—ద్యౌ వలె—ద్యౌ మరియు పృథివి అనే రెండు లోకాలను జాగృతం చేస్తాడు; ప్రకాశమయమైన బోధతో వాటిని అనుసరిస్తాడు.

Mantra 6

स नो रेवत्समिधानः स्वस्तये संददस्वान्रयिमस्मासु दीदिहि । आ नः कृणुष्व सुविताय रोदसी अग्ने हव्या मनुषो देव वीतये ॥

అగ్నే! సమిధతో ప్రజ్వలించి, మా స్వస్తి కోసం సంపదతో నిండినవాడవు కావాలి; రయి (ఆధ్యాత్మిక సంపద)ను మా లోన చేర్చి—మాలో దానిని ప్రకాశింపజేయి. సువితాయ (సుగమ గమనానికి) మా కోసం ద్యౌ మరియు పృథివిని విశాలం చేయి. దేవా! మనుష్యుల హవ్యాల వైపు రా—స్వీకరించి ఆస్వాదించుటకు (వీతయే) ।

Mantra 7

दा नो अग्ने बृहतो दाः सहस्रिणो दुरो न वाजं श्रुत्या अपा वृधि । प्राची द्यावापृथिवी ब्रह्मणा कृधि स्वर्ण शुक्रमुषसो वि दिद्युतः ॥

హే అగ్నీ, మాకు బృహత్తరమైన దానాన్ని దయచేయి; సహస్రగుణమైన దానాన్ని కూడా దయచేయి. గవాక్షం తెరవినట్లు, బల-సమృద్ధి (వాజ) యొక్క ద్వారాలను మా శ్రవణార్థం తెరిచి, అడ్డంకులను తొలగించు. మంత్రబలంతో ద్యావా-పృథివిని మా వైపు ప్రవృత్తింపజేయి; సూర్యుని స్వర్ణసమ శుక్ల తేజస్సులా, ఉషస్సులు తమ పవిత్ర కాంతిని మెరిపించుగాక.

Mantra 8

स इधान उषसो राम्या अनु स्वर्ण दीदेदरुषेण भानुना । होत्राभिरग्निर्मनुषः स्वध्वरो राजा विशामतिथिश्चारुरायवे ॥

ప్రజ్వలితుడై ఆయన రమ్యమైన ఉషస్సులను అనుసరించి, సూర్యుని స్వర్ణసమ కాంతిలా, అరుణ కిరణంతో ప్రకాశిస్తాడు. హోత్రశక్తులతో (హోత్రాభిః) అగ్ని మనుష్యునికి సు-ధ్వరము—సుసంచాలిత యజ్ఞము—అవుతాడు; ప్రజల రాజుగా, అతిథిగా, సమృద్ధిని కోరువారికి మనోహరుడై ఉంటాడు.

Mantra 9

एवा नो अग्ने अमृतेषु पूर्व्य धीष्पीपाय बृहद्दिवेषु मानुषा । दुहाना धेनुर्वृजनेषु कारवे त्मना शतिनं पुरुरूपमिषणि ॥

ఇలాగే, హే అగ్నీ, అమృత పరిధుల్లో, హే ప్రాచీనుడా, మనుష్యుని విశాల దివ్య ఆకాశాల్లో మా ధీ (ప్రేరిత బుద్ధి) ని పోషించు. శ్రమ క్షేత్రాల్లో కర్తకై పాలు దోయు ధేనువలె, ఆమె—తన స్వశక్తితో—కర్తకు శతగుణ పోషణను, బహురూపమైన, వృద్ధి యొక్క ఇషణ (ప్రేరణ) ను దోయుగాక.

Mantra 10

वयमग्ने अर्वता वा सुवीर्यं ब्रह्मणा वा चितयेमा जनाँ अति । अस्माकं द्युम्नमधि पञ्च कृष्टिषूच्चा स्वर्ण शुशुचीत दुष्टरम् ॥

అగ్నీ! బలాశ్వముచేత గానీ, బ్రహ్మ (మంత్రశక్తి) చేత గానీ మేము మానవ పరిమితులను దాటి ఎదుగుదుము. మా ద్యుమ్నం ఐదు కృష్టులపై అధిష్ఠితమగుగాక; సూర్యుని సత్యప్రకాశంలా ఎత్తుగా జ్వలించుగాక—అదుష్టం, దాటలేనిది.

Mantra 11

स नो बोधि सहस्य प्रशंस्यो यस्मिन्त्सुजाता इषयन्त सूरयः । यमग्ने यज्ञमुपयन्ति वाजिनो नित्ये तोके दीदिवांसं स्वे दमे ॥

సహస్యా (పరాక్రమవంతుడా)! మా కొరకు మేల్కొనుము—ప్రశంసనీయుడా—యందు సుజాత సూరయః (ఋషులు) తమ ప్రేరణను ప్రవహింపజేస్తారు. అగ్నీ! నిన్ను వాజినః (బలవంతులు) యజ్ఞరూపంగా ఉపయంతి (సమీపిస్తారు); నీవు నిత్య తోకే (వంశధారలో), స్వే దమే (స్వగృహంలో) దీదివాంసం (దీప్తిమంతుడవు).

Mantra 12

उभयासो जातवेदः स्याम ते स्तोतारो अग्ने सूरयश्च शर्मणि । वस्वो रायः पुरुश्चन्द्रस्य भूयसः प्रजावतः स्वपत्यस्य शग्धि नः ॥

జాతవేదసా! మేము నీకు ఉభయథా (రెండు విధాలుగా) సహచరులమగుదుము—అగ్నీ! నీ స్తోతారులమూ, సూరయశ్చ (ప్రకాశిత ఋషులమూ)—నీ శర్మ (ఆశ్రయ-శాంతి) యందు స్థితులమై. వసువుల స్వామీ! వసు-రాయః యొక్క పురుచంద్ర (బహు-దీప్త) భాగంలో మాకు మరింత అనుగ్రహించుము; ప్రజావంతమైన, స్వపత్య (శ్రేష్ఠ వంశ/గృహసంపద) యుక్తమైన ధనంతో మమ్మల్ని సమర్థుల్ని చేయుము.

Mantra 13

ये स्तोतृभ्यो गोअग्रामश्वपेशसमग्ने रातिमुपसृजन्ति सूरयः । अस्माञ्च ताँश्च प्र हि नेषि वस्य आ बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

స్తోతృులకు దానాన్ని విడుదల చేసే సూరయః—అందులో జ్యోతిరశ్ములు ముందుగా ఉండగా, అశ్వబలంతో ఆవృతమైన ఆ రాతిని—హే అగ్నీ, వారినీ మమ్మల్నీ ఇద్దరినీ శ్రేష్ఠ మంగళం వైపు ముందుకు నడిపించు. యజ్ఞసభ (విదథ) లో, సు-వీరాః (అంతర్వీర్యంతో యుక్తులై) బృహత్ (విశాల మహత్తు) వాక్యాన్ని మేము పలుకుదుము.

Frequently Asked Questions

The hymn praises Agni, especially as Jātavedas—Agni who “knows all births” and acts as the priest (Hotṛ) carrying offerings to the gods.

It means kindling and sustaining the sacred fire through offerings and mantra, so Agni becomes strong and luminous—able to bring divine help, prosperity, and clarity to the worshippers.

The hymn asks Agni to open the doors to strength and abundance, make the cosmic powers favorable, and lead both donors and singers toward the “better good” and the spiritual Vast (bṛhat).

Ask anything about Sukta 2 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App