Rig Veda 2.2.9: Mandala 2, Sukta 2, Mantra 9

Sukta 2.2

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

एवा नो अग्ने अमृतेषु पूर्व्य धीष्पीपाय बृहद्दिवेषु मानुषा । दुहाना धेनुर्वृजनेषु कारवे त्मना शतिनं पुरुरूपमिषणि ॥

Recitation with translationRig Veda 2.2.9

Transliteration

evā́ no agne amṛ́teṣu pū́rvya dhī́ḥ pīpāya bṛhád-diveṣu mā́nuṣā | dúhānā dhenúr vṛ́janeṣu kā́rave tmánā śatínaṃ puru-rū́pam íṣaṇi ||

Translation

એ રીતે, હે અગ્નિ, અમૃતલોકોમાં, હે પ્રાચીન, માનવના વિશાળ દ્યૌમાં અમારી ધી (વિચારશક્તિ)ને પોષ. કર્મના ક્ષેત્રોમાં દોહતી ધેનુ સમે, તે (ધી/વાણી) પોતાની જ શક્તિથી કર્તા માટે શતગણું પોષણ દોહે—અਨੇકરૂપ, વૃદ્ધિપ્રેરક ઇષણા.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एवा: thus, just so
• एवा: —
• Type: Indeclinable
• Root: एव (निपात) + आ (प्रगृह्य/निपात-प्रयोग)

• नः: of us, our
• नः: सम्बन्ध (possessive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि

• अमृतेषु: among the immortals
• अमृतेषु: अधिकारण
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: अमृत

• पूर्व्य: ancient, primeval
• पूर्व्य: सम्बोधन-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य (पूर्व-प्रातिपदिक से)

• धीः: insight, prayer-thought
• धीः: कर्तृ (स्तुत्यर्थे/प्रेरक-वाक्ये विषय)
• Type: Noun
• Root: धी (स्त्री. प्रातिपदिक)

• पीपाय: make (it) swell/strengthen; cause to thrive
• पीपाय: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पा (पिबति/पाययति) → पीपाय (वेद. रिडुप्लिकेटेड परस्मैपद)

• बृहद्दिवेषु: in the lofty heavens / in great days (heavenly realms)
• बृहद्दिवेषु: अधिकारण
• Type: Compound (Adj+N) used as N
• Root: बृहत् (विशेषण) + दिव (दिव्/द्यौः-सम्बद्ध प्रातिपदिक) → बृहद्-दिव

• मानुषा: the human (folk), mortals
• मानुषा: कर्तृ (सहभागी/सम्बद्ध)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मानुष

• दुहाना: milking, yielding
• दुहाना: कर्तृ-विशेषण
• Type: Verbal adjective (participle)
• Root: दुह् (दोग्धि) → दुहाना

• धेनुः: the cow (giver)
• धेनुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धेनु

• वृजनेषु: in the settlements/clans
• वृजनेषु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: वृजन

• कारवे: to the singer/poet
• कारवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: कारु

• त्मना: by itself; of its own accord
• त्मना: करण (रीति/स्वभावेन)
• Type: Noun (instrumental of manner)
• Root: त्मन् (स्व/आत्मन्-सम्बद्ध प्रातिपदिक)

• शतिनम्: hundredfold, very abundant
• शतिनम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शतिन् (शति-सम्बद्ध प्रातिपदिक)

• पुरुरूपम्: many-formed, manifold
• पुरुरूपम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective/Compound
• Root: पुरु + रूप

• इषणिम्: impulse, refreshment; nourishing bounty
• इषणिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इषणी (इष् ‘to seek/impel’ से; ‘impulsion/refreshment’)