Sukta 80

Mantra 1

इत्था हि सोम इन्मदे ब्रह्मा चकार वर्धनम् । शविष्ठ वज्रिन्नोजसा पृथिव्या निः शशा अहिमर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

ઇત્થા હિ—સોમના મદમાં જ, બ્રહ્મા (પ્રેરિત સ્તુતિ-વાણી)એ તારો વર્ધન રચ્યું. હે અતિશક્તિશાળી વજ્રિન, તારા ઓજસથી તું પૃથ્વીમાંથી વળી પડેલા અવરોધક અહિને બહાર ફેંકી દીધો, અને સ્તુતિ ગાતાં ગાતાં તારા સ્વરાજ્યમાં પ્રવેશ્યો.

Mantra 2

स त्वामदद्वृषा मदः सोमः श्येनाभृतः सुतः । येना वृत्रं निरद्भ्यो जघन्थ वज्रिन्नोजसार्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

સુત, શ્યેન દ્વારા લાવવામાં આવેલો એ વృషા-સમાન મદરૂપ સોમ તને આનંદિત કરતો રહ્યો. જેના દ્વારા, હે વજ્રિન, તારા ઓજસથી તું જળોમાંથી વૃત્રને બહાર કાઢી સંહાર્યો; અને સ્તુતિ ગાતાં ગાતાં સ્વરાજ્યમાં પ્રવેશ્યો.

Mantra 3

प्रेह्यभीहि धृष्णुहि न ते वज्रो नि यंसते । इन्द्र नृम्णं हि ते शवो हनो वृत्रं जया अपोऽर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

આગળ વધ; નજીક જા; ધૈર્યથી દબાણ કર—તારો વજ્ર રોકાતો નથી. હે ઇન્દ્ર, નૃમ્ન અને શવ તારા જ છે: વૃત્રને હણ, જળોને જીત; અને સ્તુતિ ગાતાં ગાતાં સ્વરાજ્ય તરફ આગળ વધ.

Mantra 4

निरिन्द्र भूम्या अधि वृत्रं जघन्थ निर्दिवः । सृजा मरुत्वतीरव जीवधन्या इमा अपोऽर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

હે ઇન્દ્ર! તું પૃથ્વીના આધાર પરથી અને દિવ્ય ઊંચાઈઓમાંથી પણ વૃત્રને ઘાયલ કરી બહાર ફેંક્યો. મરુત્શક્તિથી પરિપૂર્ણ, જીવનધનથી સમૃદ્ધ આ જળોને અમારી તરફ નીચે વહેવા દે; તારા સ્વરાજ્યના અનુસરણમાં તે જળો અમામાં પ્રકાશિત થાય.

Mantra 5

इन्द्रो वृत्रस्य दोधतः सानुं वज्रेण हीळितः । अभिक्रम्याव जिघ्नतेऽपः सर्माय चोदयन्नर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

વજ્રથી પ્રેરિત ઇન્દ્ર, ધક્કા મારતો-ઝઝૂમતો વૃત્રનો શિખર-કાંઠો ઘાયલ કરે છે. તેની સામે આગળ વધીને તે તેને પાડી દે છે, અને જળોને મુક્ત ગતિ માટે આગળ ધપાવે છે—સ્વરાજ્યના અનુસરણમાં તેજસ્વી.

Mantra 6

अधि सानौ नि जिघ्नते वज्रेण शतपर्वणा । मन्दान इन्द्रो अन्धसः सखिभ्यो गातुमिच्छत्यर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

શિખર પર તે શતપર્વવાળા વજ્રથી તેને પાડી દે છે. પિષિત સોમરસમાં આનંદિત ઇન્દ્ર પોતાના સખાઓ માટે ગમનનો માર્ગ ઇચ્છે છે—સ્વરાજ્ય સ્થાપતાં તેજસ્વી.

Mantra 7

इन्द्र तुभ्यमिदद्रिवोऽनुत्तं वज्रिन्वीर्यम् । यद्ध त्यं मायिनं मृगं तमु त्वं माययावधीरर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

હે ઇન્દ્ર, હે અદ્રિવો (પથ્થરધારી), તારા માટે જ આ અનુત્તમ વજ્રિન-વીર્ય છે—કે તું તે માયાવિ મૃગને, ભ્રમના કપટી પશુને, પોતાની માયા-શક્તિથી વધ કર્યો; સ્વરાજ્યના અનુસરણમાં તેજસ્વી બની.

Mantra 8

वि ते वज्रासो अस्थिरन्नवतिं नाव्या अनु । महत्त इन्द्र वीर्यं बाह्वोस्ते बलं हितमर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

તારા વજ્રો ગતિમાન થયા, નવ્વાણું (૯૯)ના અનુસરણમાં; હે ઇન્દ્ર, મહાન છે તારું વીર્ય—તારું બળ તારા બાહુઓમાં સ્થિત છે—સ્વરાજ્યના અનુસરણમાં તેજસ્વી બની.

Mantra 9

सहस्रं साकमर्चत परि ष्टोभत विंशतिः । शतैनमन्वनोनवुरिन्द्राय ब्रह्मोद्यतमर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

હજાર જણ એકસાથે ગાયા; વીસે તેને સ્તોત્રથી પરિભ્રમણ કર્યું; સોએ તેને અનુસર્યા અને પ્રેર્યા—ઇન્દ્ર માટે બ્રહ્મ (પ્રેરિત વાણી) ઉદ્યત કરીને—તેના સ્વરાજ્યના અનુસરણમાં તેજસ્વી બની.

Mantra 10

इन्द्रो वृत्रस्य तविषीं निरहन्त्सहसा सहः । महत्तदस्य पौंस्यं वृत्रं जघन्वाँ असृजदर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

ઇન્દ્રે સહસ પર સહસથી વૃત્રની તવીષા (પ્રચંડ શક્તિ)ને બહાર હાંકી કાઢી. મહાન છે તેની એ પુરુષાર્થ-શક્તિ: વૃત્રને સંહાર્યા પછી તેણે બંધાયેલી ધારોને મુક્ત કરી—સ્વરાજ્યના અનુસરણમાં તેજસ્વી બની.

Mantra 11

इमे चित्तव मन्यवे वेपेते भियसा मही । यदिन्द्र वज्रिन्नोजसा वृत्रं मरुत्वाँ अवधीरर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

હે મહાન! તારા મન્યુ (ક્રોધ) સામે આ બધાં (બળો) પણ મહા ભયથી કંપે છે—જ્યારે, હે વજ્રધારી ઇન્દ્ર, ઓજસથી બળવાન અને મરુતો સાથે, તું વૃત્રને અવધીર—સ્વરાજ્યના અનુસરણમાં તેજસ્વી બની.

Mantra 12

न वेपसा न तन्यतेन्द्रं वृत्रो वि बीभयत् । अभ्येनं वज्र आयसः सहस्रभृष्टिरायतार्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

ન કંપનથી, ન ગર્જનાથી વૃત્રે ઇન્દ્રને ભયભીત કર્યો. તેના સામે લોખંડી વજ્ર આવ્યો—હજાર ધારવાળો—સ્વરાજ્યના અનુસરણમાં તેજસ્વી બની.

Mantra 13

यद्वृत्रं तव चाशनिं वज्रेण समयोधयः । अहिमिन्द्र जिघांसतो दिवि ते बद्बधे शवोऽर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

હે ઇન્દ્ર! જ્યારે તું વજ્રથી અને વીજળીના પ્રહારથી વૃત્ર સાથે યુદ્ધમાં સામનો કર્યો—પ્રકાશને ઘાત કરવા ઇચ્છતા અહિ (સર્પ)ને મારવા—ત્યારે દ્યૌમાં તારો શૌર્ય-બળ દૃઢ થઈ બંધાઈ ગયું; અને તારા સ્વરાજ્યના અનુસરણમાં તે તેજસ્વી બની ચમક્યું.

Mantra 14

अभिष्टने ते अद्रिवो यत्स्था जगच्च रेजते । त्वष्टा चित्तव मन्यव इन्द्र वेविज्यते भियार्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

હે અદ્રિવો ઇન્દ્ર! જ્યારે તું પોતાના અધિષ્ઠાનમાં સ્થિત થાય છે, ત્યારે સમગ્ર ચલ જગત કંપે છે. સર્જક ત્વષ્ટા પણ તારા મન્યુ (જ્વલંત સંકલ્પ)થી ભયે થરથરે છે; અને ગાયકજન તારા સ્વરાજ્યના અનુસરણમાં ભક્તિભયથી સ્તુતિ ગાય છે.

Mantra 15

नहि नु यादधीमसीन्द्रं को वीर्या परः । तस्मिन्नृम्णमुत क्रतुं देवा ओजांसि सं दधुरर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

નિશ્ચયે, જ્યારે અમે ઇન્દ્રને સર્વથી ઉપર સ્થાપીએ છીએ, તો તેની વીર્યશક્તિને કોણ વટાવી શકે? તેમાં દેવોએ નૃમ્ણ (પુરુષબળ), ક્રતુ (વિચારશીલ સંકલ્પ) અને ઓજસ (શક્તિઓ) એકત્ર ગોઠવ્યાં છે; અને ગાયકજન તેના સ્વરાજ્યના અનુસરણમાં સ્તુતિ ગાય છે.

Mantra 16

यामथर्वा मनुष्पिता दध्यङ्धियमत्नत । तस्मिन्ब्रह्माणि पूर्वथेन्द्र उक्था समग्मतार्चन्ननु स्वराज्यम् ॥

જે પ્રેરણાને અથર્વા, મનુષ્યપિતા મનુ અને દધ્યઙ્ (દધ્યંચ)એ મનથી ઘડી—તેમાં ઇન્દ્રમાં પ્રાચીન બ્રહ્માણિ (મંત્ર-રચનાઓ) અને ઉચ્ચારિત ઉક્થો એકત્ર થયા; અને ગાયકોએ તેના સ્વરાજ્યને અનુસરી સ્તુતિગાન કર્યું.