
Sukta 1.80
Gotama Rāhūgaṇa (Gautama) (traditional for RV 1.80)
Indra
Triṣṭubh (predominant in Indra hymns; this verse is triṣṭubh-like in length and cadence)
ഋഗ്വേദം 1.80 ത്രിഷ്ടുഭ് ഛന്ദസ്സിലുള്ള ഇന്ദ്രസ്തുതിയാണ്; സോമമദവും പ്രചോദിതവാക്യവും (ബ്രഹ്മൻ/ഉക്ത) ഇന്ദ്രന്റെ വീര്യം വർധിപ്പിച്ച് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്ന സർപ്പമായ അഹി/വൃത്രനെ ജയിക്കാൻ അവനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനെ ഇത് ആഘോഷിക്കുന്നു. കവികൾ ഇന്ദ്രന്റെ “സ്വരാജ്യം” (സ്വയം-സാർവഭൗമത്വം) പിന്തുടരുന്ന ഒരു കൂട്ടായ ലിറ്റർജി—പല ശബ്ദങ്ങൾ, ജപങ്ങൾ, സ്തോഭങ്ങൾ—എന്ന് വരച്ചുകാട്ടുന്നു; ഈ പ്രചോദനത്തെ പുരാതന ദർശികളായ അഥർവൻ, മനു, ദധ്യഞ്ച് എന്നിവരിൽ ആധാരപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം സ്തുതിയും ശക്തിവർധനയും ഒരുപോലെ: യജ്ഞത്തിലേക്ക് ഇന്ദ്രനെ ആഹ്വാനിക്കുക, ഗാനത്തിലൂടെ അവനെ ബലപ്പെടുത്തുക, ആരാധകർക്കായി ശക്തി, മഴ, സമൃദ്ധി എന്നിവയുടെ വിമോചനവും ലഭ്യതയും ഉറപ്പാക്കുക.
Mantra 1
इत्था हि सोम इन्मदे ब्रह्मा चकार वर्धनम् । शविष्ठ वज्रिन्नोजसा पृथिव्या निः शशा अहिमर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ഇത്ഥാ ഹി—സോമമദത്തിൽ തന്നേ, ബ്രഹ്മ (പ്രേരിത സ്തുതി-വാക്ക്) നിന്റെ വർധനം സൃഷ്ടിച്ചു. ഹേ അതിശക്തനായ വജ്രിൻ, നിന്റെ ഓജസ്സാൽ നീ ഭൂമിയിൽ നിന്നു ചുരുളായ തടസ്സകാരിയായ അഹിയെ പുറത്താക്കി; സ്തുതി പാടിക്കൊണ്ട് സ്വരാജ്യത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
Mantra 2
स त्वामदद्वृषा मदः सोमः श्येनाभृतः सुतः । येना वृत्रं निरद्भ्यो जघन्थ वज्रिन्नोजसार्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ശ്യേനൻ കൊണ്ടുവന്ന, സുതമായ ആ വൃഷഭസദൃശ മദരൂപ സോമൻ നിന്നെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു. അതിനാൽ, ഹേ വജ്രിൻ, നിന്റെ ഓജസ്സാൽ നീ ജലങ്ങളിൽ നിന്നു വൃത്രനെ പുറത്താക്കി വധിച്ചു; സ്തുതി പാടിക്കൊണ്ട് സ്വരാജ്യത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
Mantra 3
प्रेह्यभीहि धृष्णुहि न ते वज्रो नि यंसते । इन्द्र नृम्णं हि ते शवो हनो वृत्रं जया अपोऽर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
മുന്നോട്ട് പോ; സമീപിക്ക; ധൈര്യത്തോടെ അമർത്തി മുന്നേറുക—നിന്റെ വജ്രം തടയപ്പെടുന്നില്ല. ഹേ ഇന്ദ്ര, നൃമ്നവും ശവവും നിനക്കുതന്നെ: വൃത്രനെ വധിക്ക, ജലങ്ങളെ ജയിക്ക; സ്തുതി പാടിക്കൊണ്ട് സ്വരാജ്യത്തിലേക്ക് മുന്നേറുക.
Mantra 4
निरिन्द्र भूम्या अधि वृत्रं जघन्थ निर्दिवः । सृजा मरुत्वतीरव जीवधन्या इमा अपोऽर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ! ഭൂമിയുടെ അധിഷ്ഠാനത്തിൽ നിന്നുമും ദിവ്യമായ ഉയരങ്ങളിൽ നിന്നുമും വൃത്രനെ നീ വധിച്ച് പുറത്താക്കി. മരുത്ശക്തിയാൽ നിറഞ്ഞ, ജീവധനസമൃദ്ധമായ ഈ ജലങ്ങളെ ഞങ്ങളിലേക്കു താഴേക്ക് ഒഴുകുവാൻ വിടുക; നിന്റെ സ്വരാജ്യത്തിന്റെ അനുഗമനത്തിൽ അവ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് പ്രകാശിക്കട്ടെ.
Mantra 5
इन्द्रो वृत्रस्य दोधतः सानुं वज्रेण हीळितः । अभिक्रम्याव जिघ्नतेऽपः सर्माय चोदयन्नर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
വജ്രത്താൽ പ്രേരിതനായ ഇന്ദ്രൻ, ഉയർന്നു കുതിക്കുന്ന വൃത്രന്റെ ശിഖര-കൂമ്പാരത്തെ അടിച്ചു തകർക്കുന്നു. അവന്റെ നേരെ മുന്നേറി അവനെ വീഴ്ത്തുന്നു; ജലങ്ങൾ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കുവാൻ അവയെ മുന്നോട്ട് തള്ളുന്നു—സ്വരാജ്യത്തിന്റെ അനുഗമനത്തിൽ ദീപ്തനായി.
Mantra 6
अधि सानौ नि जिघ्नते वज्रेण शतपर्वणा । मन्दान इन्द्रो अन्धसः सखिभ्यो गातुमिच्छत्यर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ശിഖരത്തിന്മേൽ അവൻ ശതപർവ്വമായ (നൂറു സന്ധികളുള്ള) വജ്രത്താൽ അവനെ വീഴ്ത്തുന്നു. പിഴിഞ്ഞ സോമരസത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന ഇന്ദ്രൻ, തന്റെ സഖാക്കൾക്കായി ഗമനപഥം തേടുന്നു—സ്വരാജ്യം സ്ഥാപിച്ച് ദീപ്തനായി.
Mantra 7
इन्द्र तुभ्यमिदद्रिवोऽनुत्तं वज्रिन्वीर्यम् । यद्ध त्यं मायिनं मृगं तमु त्वं माययावधीरर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഹേ അദ്രിവോ (കല്ലുധാരി), നിനക്കുതന്നെയാണ് ഈ അനുത്തമ വജ്രിൻ-വീര്യം—മോഹത്തിന്റെ കപടമൃഗമായ ആ മായാവി മൃഗത്തെ നീ നിന്റെ തന്നെ മായാശക്തിയാൽ വധിച്ചു; സ്വരാജ്യത്തിന്റെ അനുഗമനത്തിൽ ദീപ്തനായി.
Mantra 8
वि ते वज्रासो अस्थिरन्नवतिं नाव्या अनु । महत्त इन्द्र वीर्यं बाह्वोस्ते बलं हितमर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
നിന്റെ വജ്രങ്ങൾ ചലനത്തിലായി, തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പത് (99)നെ അനുഗമിച്ച്; ഹേ ഇന്ദ്രാ, മഹത്താണ് നിന്റെ വീര്യം—നിന്റെ ബലം നിന്റെ ഭുജങ്ങളിൽ നിക്ഷിപ്തമാണ്—സ്വരാജ്യത്തിന്റെ അനുഗമനത്തിൽ ദീപ്തനായി.
Mantra 9
सहस्रं साकमर्चत परि ष्टोभत विंशतिः । शतैनमन्वनोनवुरिन्द्राय ब्रह्मोद्यतमर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ആയിരം പേർ ഒരുമിച്ച് പാടി; ഇരുപത് പേർ സ്തോഭത്തോടെ അവനെ ചുറ്റി; നൂറ് പേർ പിന്തുടർന്ന് അവനെ ഉത്സാഹിപ്പിച്ചു—ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ബ്രഹ്മ (പ്രേരിത വാക്ക്) ഉയർത്തി—അവന്റെ സ്വരാജ്യത്തിന്റെ അനുഗമനത്തിൽ ദീപ്തമായി.
Mantra 10
इन्द्रो वृत्रस्य तविषीं निरहन्त्सहसा सहः । महत्तदस्य पौंस्यं वृत्रं जघन्वाँ असृजदर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ഇന്ദ്രൻ സഹസത്തിന് മേൽ സഹസത്തോടെ വൃത്രന്റെ തവിഷി (പ്രചണ്ഡശക്തി)യെ പുറത്താക്കി. മഹത്തായതു അവന്റെ ആ പൗംസ്യം (പുരുഷാർത്ഥശക്തി): വൃത്രനെ വധിച്ച് തടഞ്ഞുവെച്ചിരുന്ന പ്രവാഹങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ചു—സ്വരാജ്യത്തിന്റെ അനുഗമനത്തിൽ ദീപ്തനായി.
Mantra 11
इमे चित्तव मन्यवे वेपेते भियसा मही । यदिन्द्र वज्रिन्नोजसा वृत्रं मरुत्वाँ अवधीरर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ഹേ മഹാനേ! നിന്റെ മന്യു (ക്രോധം)യുടെ മുമ്പിൽ ഇവയും മഹാഭയത്തോടെ വിറയ്ക്കുന്നു—എപ്പോൾ, ഹേ വജ്രധാരി ഇന്ദ്രാ, ഓജസ്സാൽ ബലവാനായി മരുৎകളോടുകൂടെ നീ വൃത്രനെ അവധീഃ (വധിച്ചു)—സ്വരാജ്യത്തിന്റെ അനുഗമനത്തിൽ ദീപ്തനായി.
Mantra 12
न वेपसा न तन्यतेन्द्रं वृत्रो वि बीभयत् । अभ्येनं वज्र आयसः सहस्रभृष्टिरायतार्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
വിറയലാലും അല്ല, ഇടിമുഴക്കത്താലും അല്ല—വൃത്രൻ ഇന്ദ്രനെ ഭീതിപ്പെടുത്തിയില്ല. അവന്റെ നേരെ ഇരുമ്പുവജ്രം വന്നു—ആയിരം ധാരകളുള്ളത്—സ്വരാജ്യത്തിന്റെ അനുഗമനത്തിൽ ദീപ്തനായി.
Mantra 13
यद्वृत्रं तव चाशनिं वज्रेण समयोधयः । अहिमिन्द्र जिघांसतो दिवि ते बद्बधे शवोऽर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ! വജ്രത്താലും മിന്നൽപ്രഹാരത്താലും നീ വൃത്രനോടു യുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റുമുട്ടി—പ്രകാശത്തെ വധിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ച അഹി (സർപ്പം)നെ സംഹരിക്കുവാൻ—അപ്പോൾ ദ്യൗവിൽ നിന്റെ ശവഃ (ശൗര്യബലം) ദൃഢമായി ബന്ധിതമായി സ്ഥാപിതമായി; നിന്റെ സ്വരാജ്യത്തെ അനുഗമിച്ച് അത് ദീപ്തിയായി പ്രകാശിച്ചു.
Mantra 14
अभिष्टने ते अद्रिवो यत्स्था जगच्च रेजते । त्वष्टा चित्तव मन्यव इन्द्र वेविज्यते भियार्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ഹേ അദ്രിവോ ഇന്ദ്രാ! നീ നിന്റെ അധിഷ്ഠാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, സകല ചലജഗത്തും വിറയ്ക്കുന്നു. രൂപകാരനായ ത്വഷ്ടൃ പോലും നിന്റെ മന്യു (ജ്വലിക്കുന്ന ദൃഢസങ്കൽപം) മുന്നിൽ ഭയത്തോടെ കുലുങ്ങുന്നു; ഗായകർ നിന്റെ സ്വരാജ്യത്തെ അനുഗമിച്ച് ഭക്തിഭയത്തോടെ സ്തുതി പാടുന്നു.
Mantra 15
नहि नु यादधीमसीन्द्रं को वीर्या परः । तस्मिन्नृम्णमुत क्रतुं देवा ओजांसि सं दधुरर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
സത്യമായും, ഞങ്ങൾ ഇന്ദ്രനെ എല്ലാറ്റിനുമേൽ ഉയർത്തി സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ വീര്യശക്തിയെ മറികടക്കാൻ ആരുണ്ട്? അവനിൽ തന്നെയാണ് ദേവന്മാർ നൃമ്ണ (പുരുഷബലം), ക്രതു (വിവേകസമ്പന്നമായ ദൃഢസങ്കൽപം) 그리고 ഓജസ്സുകൾ (ശക്തികൾ) ഒന്നിച്ചു ചേർത്തിരിക്കുന്നത്; ഗായകർ അവന്റെ സ്വരാജ്യത്തെ അനുഗമിച്ച് സ്തുതി പാടുന്നു.
Mantra 16
यामथर्वा मनुष्पिता दध्यङ्धियमत्नत । तस्मिन्ब्रह्माणि पूर्वथेन्द्र उक्था समग्मतार्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
അഥർവൻ, മനുഷ്യപിതാവായ മനു, ദധ്യങ് (ദധ്യഞ്ച്) എന്നിവർ മനസ്സോടെ പരിശ്രമിച്ച് രൂപപ്പെടുത്തിയ ആ പ്രചോദനത്തിൽ—ഇന്ദ്രനിൽ—പുരാതന ബ്രഹ്മാണി (മന്ത്ര-രചനകൾ)യും ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ട ഉക്ഥങ്ങളും ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു; ഗായകർ അവന്റെ സ്വരാജ്യം അനുഗമിച്ച് സ്തുതിഗാനം ചെയ്യുന്നു.
It says Indra’s power increases through Soma and inspired speech (brahman/uktha), and that this empowered Indra breaks obstruction (the ahi/Vṛtra) to restore flow, strength, and prosperity.
It highlights communal ritual power: layered groups of chanters, responses, and stobhas are portrayed as actively urging Indra forward, showing that collective praise is itself a force in the rite.
They are ancient seer-figures associated with primordial inspiration and sacred knowledge. Naming them connects the present hymn to an older stream of brahman, saying the same timeless inspiration culminates in Indra and in the act of chanting.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.