Opening the text

Sukta 1.80
Gotama Rāhūgaṇa (Gautama) (traditional for RV 1.80)
Indra
Triṣṭubh (predominant in Indra hymns; this verse is triṣṭubh-like in length and cadence)
ఋగ్వేదం 1.80 త్రిష్టుభ్ ఛందస్సులోని ఇంద్ర స్తోత్రం. సోమోన్మాదం మరియు ప్రేరిత వాక్కు (బ్రహ్మన్/ఉక్థ) ఇంద్రుని బలాన్ని పెంచి, అడ్డుపడే సర్పం (అహి/వృత్ర)పై అతని విజయాన్ని ముందుకు నడిపిస్తాయని ఇది కీర్తిస్తుంది. కవులు సమూహ యజ్ఞ-లితుర్జీని చిత్రిస్తారు—అనేక స్వరాలు, స్తోత్రాలు, జపాలు, స్తోభాలు—ఇవి ఇంద్రుని “స్వరాజ్య” (స్వయంసార్వభౌమత్వం)ను అనుసరిస్తూ సాగుతాయి; అలాగే ఈ ప్రేరణను ప్రాచీన ఋషులైన (అథర్వన్, మను, దధ్యంచ్) సంప్రదాయంలో నాటివేస్తారు. ఈ సూక్తం లక్ష్యం స్తుతి మరియు శక్తివర్ధనం: ఇంద్రుని యజ్ఞానికి ఆహ్వానించడం, గీతంతో అతనిని బలపరచడం, మరియు ఉపాసకులకు శక్తి, వర్షం, సమృద్ధి విడుదల/ప్రవాహాన్ని నిర్ధారించడం.
Mantra 1
इत्था हि सोम इन्मदे ब्रह्मा चकार वर्धनम् । शविष्ठ वज्रिन्नोजसा पृथिव्या निः शशा अहिमर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
నిజంగా, సోమ మదంలో బ్రహ్మ-వాక్కు నీ వృద్ధిని నిర్మించింది. హే అత్యంత శక్తిమంతుడైన వజ్రిన్, నీ ఓజస్సుతో భూమి నుండి కుండలిగా ఉన్న అడ్డంకి అహిని నీవు వెలివేసావు; స్తోత్రం పాడుతూ నీ స్వరాజ్యంలో నీవు ప్రవేశించావు.
Mantra 2
स त्वामदद्वृषा मदः सोमः श्येनाभृतः सुतः । येना वृत्रं निरद्भ्यो जघन्थ वज्रिन्नोजसार्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
వృషభసమమైన ఆ మదం—శ్యేనుడు తెచ్చిన, పిండిన సోమం—నిన్ను ఆనందింపజేసింది. దానివల్ల, హే వజ్రిన్, నీ ఓజస్సుతో నీవు జలాల నుండి వృత్రుణ్ని సంహరించావు; స్తోత్రం పాడుతూ నీ స్వరాజ్యంలో నీవు ప్రవేశించావు.
Mantra 3
प्रेह्यभीहि धृष्णुहि न ते वज्रो नि यंसते । इन्द्र नृम्णं हि ते शवो हनो वृत्रं जया अपोऽर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ముందుకు పో, సమీపించు, ధైర్యంగా దూసుకుపో—నీ వజ్రం ఆపబడదు. హే ఇంద్రా, నరబలం మరియు పరాక్రమం నీదే; వృత్రుణ్ని హతమార్చు, జలాలను జయించు—స్తోత్రం పాడుతూ స్వరాజ్యానికి ముందుకు సాగు.
Mantra 4
निरिन्द्र भूम्या अधि वृत्रं जघन्थ निर्दिवः । सृजा मरुत्वतीरव जीवधन्या इमा अपोऽर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ఓ ఇంద్రా! నీవు భూమి పునాది నుండీ, దివ్యాకాశపు ఎత్తుల నుండీ వృత్రుణ్ని సంహరించి వెలివేశావు. మరుతుల తేజోబలంతో నిండిన, జీవధనంతో సమృద్ధమైన ఈ జలాలను మా వైపు/మా అంతరంలోకి క్రిందికి ప్రవహింపజేయి—నీ స్వరాజ్యాన్ని అనుసరించి అవి మాలో ప్రకాశించుగాక.
Mantra 5
इन्द्रो वृत्रस्य दोधतः सानुं वज्रेण हीळितः । अभिक्रम्याव जिघ्नतेऽपः सर्माय चोदयन्नर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
వజ్ర ప్రేరణతో ఇంద్రుడు, కదలాడుతూ ఉప్పొంగే వృత్రుని పర్వత-శిఖరం (సాను) పై దాడి చేస్తాడు. అతనిపైకి దూసుకెళ్లి అతన్ని కూలదోసి, జలాలను స్వేచ్ఛా ప్రవాహానికి ముందుకు నడిపిస్తాడు—తన స్వరాజ్యాన్ని అనుసరించి ప్రకాశిస్తూ.
Mantra 6
अधि सानौ नि जिघ्नते वज्रेण शतपर्वणा । मन्दान इन्द्रो अन्धसः सखिभ्यो गातुमिच्छत्यर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
అతడు సాను మీద శతపర్వ (వంద సంధులు గల) వజ్రంతో అతన్ని కూలదోస్తాడు. పిండిన సోమరసం (అంధస్) లో మత్తుగా ఆనందించే ఇంద్రుడు, తన సఖుల కోసం గమ్యమార్గాన్ని అన్వేషిస్తాడు—స్వరాజ్యాన్ని స్థాపిస్తూ ప్రకాశిస్తాడు.
Mantra 7
इन्द्र तुभ्यमिदद्रिवोऽनुत्तं वज्रिन्वीर्यम् । यद्ध त्यं मायिनं मृगं तमु त्वं माययावधीरर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ఓ ఇంద్రా, ఓ అద్రివో (అద్రి-ధారి), ఓ వజ్రిన్—ఆ అనుత్తమ వీర్యం నిజంగా నీకే చెందింది; ఎందుకంటే ఆ మాయావి, మోసపూరిత మృగాన్ని నీవు నీ మాయా-శక్తితోనే వధించావు—నీ స్వరాజ్యపు అనుసరణలో దీప్తిగా.
Mantra 8
वि ते वज्रासो अस्थिरन्नवतिं नाव्या अनु । महत्त इन्द्र वीर्यं बाह्वोस्ते बलं हितमर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
నీ వజ్రాలు కదిలించబడ్డాయి—తొంభై తొమ్మిదిని అనుసరించి; ఓ ఇంద్రా, మహత్తరమైనది నీ వీర్యం—నీ బాహువులలోనే నీ బలం స్థాపితమై ఉంది—నీ స్వరాజ్యపు అనుసరణలో దీప్తిగా.
Mantra 9
सहस्रं साकमर्चत परि ष्टोभत विंशतिः । शतैनमन्वनोनवुरिन्द्राय ब्रह्मोद्यतमर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
వెయ్యిమంది కలిసి స్తుతించారు; ఇరవైమంది చుట్టుముట్టి స్తోభం చేశారు; వందమంది వెనుకనుండి అనుసరించి అతనిని ప్రేరేపించారు—ఇంద్రునికై బ్రహ్మం (ప్రేరిత వాక్కు)ను ఉద్ధరించి—అతని స్వరాజ్యపు అనుసరణలో దీప్తిగా.
Mantra 10
इन्द्रो वृत्रस्य तविषीं निरहन्त्सहसा सहः । महत्तदस्य पौंस्यं वृत्रं जघन्वाँ असृजदर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
ఇంద్రుడు బలంపై బలంతో వృత్రుని తవిషీ (దృఢశక్తి)ని తొలగించాడు. మహత్తరమైనది అతని ఆ పౌంస్యం: వృత్రుని సంహరించి, ఆపబడిన ప్రవాహాలను విడుదల చేశాడు—తన స్వరాజ్యానంతరం ప్రకాశిస్తూ.
Mantra 11
इमे चित्तव मन्यवे वेपेते भियसा मही । यदिन्द्र वज्रिन्नोजसा वृत्रं मरुत्वाँ अवधीरर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
హే మహాబలవంతుడా! ఇవన్నీ నీ మన్యు (క్రోధం) ఎదుట మహాభయంతో వణుకుతాయి; ఎందుకంటే, హే వజ్రధారి ఇంద్రా, నీవు ఓజస్సుతో—మరుతులతో కూడి—వృత్రుని సంహరించావు; నీ స్వరాజ్యానంతరం ప్రకాశిస్తూ.
Mantra 12
न वेपसा न तन्यतेन्द्रं वृत्रो वि बीभयत् । अभ्येनं वज्र आयसः सहस्रभृष्टिरायतार्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
వణుకుతో గానీ, గర్జనతో గానీ—వృత్రుడు ఇంద్రుని భయపెట్టలేకపోయాడు. అతనిపై ఆయస (ఇనుము) వజ్రం, సహస్రధారలతో, దూసుకొచ్చింది—స్వరాజ్యానంతరం ప్రకాశిస్తూ.
Mantra 13
यद्वृत्रं तव चाशनिं वज्रेण समयोधयः । अहिमिन्द्र जिघांसतो दिवि ते बद्बधे शवोऽर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
వజ్రంతోను విద్యుత్-ప్రహారంతోను నీవు వృత్రునితో యుద్ధం చేసినప్పుడు, ఓ ఇంద్రా—(ప్రకాశాన్ని) హతమార్చదలచిన అహిని సంహరించుటకు—అప్పుడు దివిలో నీ శక్తి దృఢంగా బద్ధమైంది; నీ స్వరాజ్యాన్ని అనుసరించి స్తోత్రం పాడువారు ప్రకాశించారు.
Mantra 14
अभिष्टने ते अद्रिवो यत्स्था जगच्च रेजते । त्वष्टा चित्तव मन्यव इन्द्र वेविज्यते भियार्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
హే అద్రివన్ ఇంద్రా, నీవు నీ అధిష్ఠానమైన అభిష్టనంలో నిలిచినప్పుడు, కదిలే సమస్త జగత్తు కంపిస్తుంది. నీ మన్యు (ప్రచండ సంకల్పం) ఎదుట త్వష్టా కూడా భయంతో వణుకుతాడు; నీ స్వరాజ్యాన్ని అనుసరించి ఋషి-గాయకులు భయభక్తితో స్తోత్రం పాడుతారు.
Mantra 15
नहि नु यादधीमसीन्द्रं को वीर्या परः । तस्मिन्नृम्णमुत क्रतुं देवा ओजांसि सं दधुरर्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
నిజంగా, మనము ఇంద్రుని అందరిలోనూ పైగా స్థాపించినప్పుడు, అతని వీర్యాన్ని మించేవాడు ఎవడు? అతనిలోనే దేవతలు నృమ్ణ (పౌరుషబలం), క్రతు (వివేకయుక్త సంకల్పం) మరియు ఓజస్—సర్వ శక్తులను—ఏకత్రం చేశారు; అతని స్వరాజ్యాన్ని అనుసరించి గాయకులు స్తోత్రం పాడుతారు.
Mantra 16
यामथर्वा मनुष्पिता दध्यङ्धियमत्नत । तस्मिन्ब्रह्माणि पूर्वथेन्द्र उक्था समग्मतार्चन्ननु स्वराज्यम् ॥
అథర్వన్, మనుష్యపిత మనువు, దధ్యఞ్చుడు తపోశ్రమతో సాధించిన ఆ ప్రేరణలోనే—ఇంద్రునిలో పురాతన బ్రహ్మ-వచనాలు, ఉక్థ (స్తుతిగానాలు) ఏకమయ్యాయి; గాయకులు అతని స్వరాజ్యాన్ని అనుసరించి స్తోత్రాన్ని ఆలపిస్తారు.
It says Indra’s power increases through Soma and inspired speech (brahman/uktha), and that this empowered Indra breaks obstruction (the ahi/Vṛtra) to restore flow, strength, and prosperity.
It highlights communal ritual power: layered groups of chanters, responses, and stobhas are portrayed as actively urging Indra forward, showing that collective praise is itself a force in the rite.
They are ancient seer-figures associated with primordial inspiration and sacred knowledge. Naming them connects the present hymn to an older stream of brahman, saying the same timeless inspiration culminates in Indra and in the act of chanting.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.