Prakarana 22
यह सोपान ‘त्याग-धर्म’ और ‘प्रेम-परख’ का द्वार है: राजसुख, नीति, और लोक-लाज के बीच भक्त-हृदय का निर्णय। अयोध्या काण्ड में राम-राज्य की आकांक्षा टूटकर ‘राम-आज्ञा’ के आगे झुकती है; साधक के भीतर ‘अहं-राज’ का विसर्जन होकर ‘शरणागति’ का राज्य आरम्भ होता है। इस खंड का आध्यात्मिक प्रयोजन है—विरह को वैराग्य में, और वैराग्य को सेवा-भक्ति में रूपान्तरित करना, जैसा कि भरत के चरित्र में प्रत्यक्ष है।
Dieser Auszug erfasst den Gipfelton des Ayodhyā-Kāṇḍa, wo „Viraha“ nicht mehr bloß Trauer bleibt, sondern zur Sādhanā wird. Die Rasa-Prägung ist die Verbindung von Karuṇā und Śānta: Bharat ist von Rāma-Viraha verbrannt, doch dieses Brennen stammt nicht aus Furcht vor Weltgerede oder Jenseitsstrafe, sondern einzig aus Liebe. Im Satsaṅg der Muni-Gemeinschaft (Bharadvājas Āśram) leuchtet diese Liebe in der Metapher des „kīrti-bidhu“: Wo das rehgleiche Wesen der Rāma-Liebe wohnt, wird Ruhm wie ein einzigartiger Mond. Indem Tulasīdās den von Ṛddhi und Siddhi geschaffenen Glanzdienst zeigt, setzt er ein feines Prinzip: Durch Tapas-Kraft kann Aiśvarya entstehen, doch Bharats Ziel ist nicht Herrlichkeit, sondern „Rāma-pada-darśan“ – dies ist die niṣkāma Gestalt der Bhakti. Danach erklärt die Unterweisung des Devaguru, warum der „nirguṇa-alepa“ Rāma dennoch „saguṇa“ erscheint: aus Liebe zu den Bhaktas. So hebt die Komposition den Sādhaka stufenweise von „Śoka“ zu „Sevā“ und von „Sevā“ zu „Samarpan“.
In this prakarana
People
Verses
Chaupai 210.1-4
कीरति बिधु तुम्ह कीन्ह अनूपा।जहँ बस राम पेम मृगरूपा।।
तात गलानि करहु जियँ जाएँ।डरहु दरिद्रहि पारसु पाएँ।।
सुनहु भरत हम झूठ न कहहीं।उदासीन तापस बन रहहीं।।
सब साधन कर सुफल सुहावा।लखन राम सिय दरसनु पावा।।
तेहि फल कर फलु दरस तुम्हारा।सहित पयाग सुभाग हमारा।।
भरत धन्य तुम्ह जसु जगु जयऊ।कहि अस पेम मगन पुनि भयऊ।।
सुनि मुनि बचन सभासद हरषे।साधु सराहि सुमन सुर बरषे।।
धन्य धन्य धुनि गगन पयागा।सुनि सुनि भरतु मगन अनुरागा।।
kīrati bidhu tumha kīnha anūpā |jahã basa rāma pema mṛgarūpā ||
tāta galāni karahu jiyã jāẽ |ḍarahu daridrahi pārasu pāẽ ||
sunahu bharata hama jhūṭha na kahahīṁ |udāsīna tāpasa bana rahahīṁ ||
saba sādhana kara suphala suhāvā |lakhana rāma siya darasanu pāvā ||
tehi phala kara phalu darasa tumhārā |sahita payāga subhāga hamārā ||
bharata dhanya tumha jasu jagu jayaū |kahi asa pema magana puni bhayaū ||
suni muni bacana sabhāsada haraṣe |sādhu sarāhi sumana sura baraṣe ||
dhanya dhanya dhuni gagana payāgā |suni suni bharatu magana anurāgā ||
Du hast einen unvergleichlichen Mond des Ruhms geschaffen, in dem die Liebe Ramas wie die Gestalt des Hirsches wohnt. Lieber Sohn, warum empfindest du Gewissensbiss in deinem Herzen? Du fürchtest Armut, nachdem du den Stein der Weisen gefunden hast. Höre, Bharata: wir sprechen nicht falsch. Wir sind entsagte Asketen, die im Wald leben. Die schöne und reiche Frucht aller spirituellen Praxis ist diese: ich habe die Anschauung von Lakshmana, Rama und Sita erlangt. Und die Frucht dieser Frucht ist der Anblick von dir. Prayaga und ich sind beide mit großem Glück gesegnet. Gesegnet bist du, Bharata; dein Ruhm hat die Welt erobert. Dies sagend, versank der Weise erneut in Liebe. Die Worte des Weisen hörend, freuten sich die Mitglieder der Versammlung; die Guten lobten ihn, und die Götter ließen Blumen regnen. Rufe von «Gesegnet, gesegnet!» erklangen durch den Himmel und durch Prayaga, und sie immer wieder hörend, war Bharata in Liebe versunken.
Doha 210
पुलक गात हियँ रामु सिय सजल सरोरुह नैन।करि प्रनामु मुनि मंडलिहि बोले गदगद बैन।।210।।
pulaka gāta hiyã rāmu siya sajala saroruha naina |kari pranāmu muni maṁḍalihi bole gadagada baina ||210||
Sein Körper durchzitterte vor Verzückung, sein Herz hielt Rama und Sita, seine Lotusaugen waren mit Tränen gefüllt. Er erwies der Versammlung der Weisen Ehrerbietung und sprach mit einer von Emotion erstickten Stimme.
Chaupai 211.1-4
मुनि समाजु अरु तीरथराजू।साँचिहुँ सपथ अघाइ अकाजू।।
एहिं थल जौं किछु कहिअ बनाई।एहि सम अधिक न अघ अधमाई।।
तुम्ह सर्बग्य कहउँ सतिभाऊ।उर अंतरजामी रघुराऊ।।
मोहि न मातु करतब कर सोचू।नहिं दुखु जियँ जगु जानिहि पोचू।।
नाहिन डरु बिगरिहि परलोकू।पितहु मरन कर मोहि न सोकू।।
सुकृत सुजस भरि भुअन सुहाए।लछिमन राम सरिस सुत पाए।।
राम बिरहँ तजि तनु छनभंगू।भूप सोच कर कवन प्रसंगू।।
राम लखन सिय बिनु पग पनहीं।करि मुनि बेष फिरहिं बन बनही।।
muni samāju aru tīratharājū |sā̃cihũ sapatha aghāi akājū ||
ehiṁ thala jauṁ kichu kahia banāī |ehi sama adhika na agha adhamāī ||
tumha sarbagya kahaũ satibhāū |ura aṁtarajāmī raghurāū ||
mohi na mātu karataba kara socū |nahiṁ dukhu jiyã jagu jānihi pocū ||
nāhina ḍaru bigarihi paralokū |pitahu marana kara mohi na sokū ||
sukṛta sujasa bhari bhuana suhāe |lachimana rāma sarisa suta pāe ||
rāma birahã taji tanu chanabhaṁgū |bhūpa soca kara kavana prasaṁgū ||
rāma lakhana siya binu paga panahīṁ |kari muni beṣa phirahiṁ bana banahī ||
Hier ist eine Versammlung von Weisen, und hier ist der König der heiligen Stätten. Ein in solcher Gegenwart geleisteter Schwur, selbst ein wahrer, ist eine ernste Sache; ein falsches Wort hier würde nur Sünde und Verderben bringen. Wenn jemand in diesem Ort etwas Erdichtetes ausspricht, so gibt es keine größere Sünde und Niedrigkeit als das. Du bist allwissend, und ich spreche die schlichte Wahrheit; und der König der Raghus kennt das Herz im Inneren. Ich habe keine Sorge wegen der Tat meiner Mutter, und keinen Kummer im Herzen, dass die Welt mich für verachtenswert halten könnte. Ich habe keine Angst, dass mein Leben im Jenseits zugrunde geht, und ich empfinde keinen Schmerz beim Tod meines Vaters. Seine guten Taten und sein ruhmvoller Ruf erfüllten die schönen Welten, und er hatte Söhne wie Lakshmana und Rama. Von Rama getrennt, gab er seinen vergänglichen Leib in einem Augenblick auf; welchen Anlass gibt es dann für Kummer um den König? Aber Rama, Lakshmana und Sita, ohne Sandalen an den Füßen, als Einsiedler gekleidet, wandern von Wald zu Wald.
Doha 211
अजिन बसन फल असन महि सयन डासि कुस पात।बसि तरु तर नित सहत हिम आतप बरषा बात।।211।।
ajina basana phala asana mahi sayana ḍāsi kusa pāta |basi taru tara nita sahata hima ātapa baraṣā bāta ||211||
Sie tragen Kleider aus Rinde, essen Früchte, schlafen auf der bloßen Erde, benutzen ein Bett aus Darbha-Gras, wohnen unter Bäumen und ertragen Kälte und Hitze, Regen und Wind jeden Tag.
Chaupai 212.1-4
एहि दुख दाहँ दहइ दिन छाती।भूख न बासर नीद न राती।।
एहि कुरोग कर औषधु नाहीं।सोधेउँ सकल बिस्व मन माहीं।।
मातु कुमत बढ़ई अघ मूला।तेहिं हमार हित कीन्ह बँसूला।।
कलि कुकाठ कर कीन्ह कुजंत्रू।गाड़ि अवधि पढ़ि कठिन कुमंत्रु।।
मोहि लगि यहु कुठाटु तेहिं ठाटा।घालेसि सब जगु बारहबाटा।।
मिटइ कुजोगु राम फिरि आएँ।बसइ अवध नहिं आन उपाएँ।।
भरत बचन सुनि मुनि सुखु पाई।सबहिं कीन्ह बहु भाँति बड़ाई।।
तात करहु जनि सोचु बिसेषी।सब दुखु मिटहि राम पग देखी।।
ehi dukha dāhã dahai dina chātī |bhūkha na bāsara nīda na rātī ||
ehi kuroga kara auṣadhu nāhīṁ |sodheũ sakala bisva mana māhīṁ ||
mātu kumata baṛhaī agha mūlā |tehiṁ hamāra hita kīnha bãsūlā ||
kali kukāṭha kara kīnha kujaṁtrū |gāṛi avadhi paṛhi kaṭhina kumaṁtru ||
mohi lagi yahu kuṭhāṭu tehiṁ ṭhāṭā |ghālesi saba jagu bārahabāṭā ||
miṭai kujogu rāma phiri āẽ |basai avadha nahiṁ āna upāẽ ||
bharata bacana suni muni sukhu pāī |sabahiṁ kīnha bahu bhā̃ti baṛāī ||
tāta karahu jani socu biseṣī |saba dukhu miṭahi rāma paga dekhī ||
Mit diesem brennenden Kummer wird meine Brust Tag und Nacht versengt. Am Tag habe ich keinen Hunger und in der Nacht keinen Schlaf. Für diese böse Krankheit gibt es kein Heilmittel. Ich habe die ganze Welt in meinem Geist durchsucht. Der böse Rat meiner Mutter, die Wurzel der Sünde, war der Zimmermann, und sie hat mein Gut zu einer Deichselaxt gemacht. Aus dem schlechten Holz des Kali-Zeitalters machte sie eine böse Vorrichtung, und nachdem sie den schrecklichen Bann der Verbannung gesprochen hatte, trieb sie ihn in den Boden. Meinetwegen ersann sie diesen bösen Plan und hat die ganze Welt zugrunde gerichtet und in alle Richtungen verwüstet. Diese böse Verbindung wird gelöst, wenn Rama zurückkehrt und in Ayodhya wohnt; es gibt kein anderes Mittel. Als der Weise die Worte Bharatas hörte, freute er sich, und alle priesen ihn auf vielerlei Weise. "Kind, betrübe dich nicht so sehr; all dein Leid wird beim Anblick von Ramas Füßen vergehen."
Doha 212
करि प्रबोध मुनिबर कहेउ अतिथि पेमप्रिय होहु।कंद मूल फल फूल हम देहिं लेहु करि छोहु।।212।।
kari prabodha munibara kaheu atithi pemapriya hohu |kaṁda mūla phala phūla hama dehiṁ lehu kari chohu ||212||
Der beste der Weisen sprach Worte des Trostes und sagte: "Seid uns ein liebevoller Gast. Wir werden euch Wurzeln, Früchte und Blumen geben; nehmt sie mit Zuneigung an."
Chaupai 213.1-4
सुनि मुनि बचन भरत हिंय सोचू।भयउ कुअवसर कठिन सँकोचू।।
जानि गरुइ गुर गिरा बहोरी।चरन बंदि बोले कर जोरी।।
सिर धरि आयसु करिअ तुम्हारा।परम धरम यहु नाथ हमारा।।
भरत बचन मुनिबर मन भाए।सुचि सेवक सिष निकट बोलाए।।
चाहिए कीन्ह भरत पहुनाई।कंद मूल फल आनहु जाई।।
भलेहीं नाथ कहि तिन्ह सिर नाए।प्रमुदित निज निज काज सिधाए।।
मुनिहि सोच पाहुन बड़ नेवता।तसि पूजा चाहिअ जस देवता।।
सुनि रिधि सिधि अनिमादिक आई।आयसु होइ सो करहिं गोसाई।।
suni muni bacana bharata hiṁya socū |bhayau kuavasara kaṭhina sãkocū ||
jāni garui gura girā bahorī |carana baṁdi bole kara jorī ||
sira dhari āyasu karia tumhārā |parama dharama yahu nātha hamārā ||
bharata bacana munibara mana bhāe |suci sevaka siṣa nikaṭa bolāe ||
cāhie kīnha bharata pahunāī |kaṁda mūla phala ānahu jāī ||
bhalehīṁ nātha kahi tinha sira nāe |pramudita nija nija kāja sidhāe ||
munihi soca pāhuna baṛa nevatā |tasi pūjā cāhia jasa devatā ||
suni ridhi sidhi animādika āī |āyasu hoi so karahiṁ gosāī ||
Als er die Worte des Weisen hörte, war Bharatas Herz mit sorgenvollen Gedanken erfüllt; eine schwierige und peinliche Krise war entstanden. Er erkannte das Gewicht der Worte seines Gurus, verneigte sich zu seinen Füßen und sprach mit gefalteten Händen. "Auf mein Haupt nehme ich euren Befehl an; dies ist unsere höchste Pflicht, o Herr." Bharatas Worte erfreuten das Herz des großen Weisen; er rief seine reinen Diener und Schüler herbei. "Ihr müsst Bharata Gastfreundschaft erweisen; geht und holt Wurzeln, Früchte und Knollen." Sie sagten: "Sehr wohl, Herr", und verneigten ihre Häupter; freudig ging jeder seiner Aufgabe nach. Der Weise dachte: "Bharata ist ein großer Gast; er sollte wie ein Gott verehrt werden." Als sie dies hörten, kamen Riddhi, Siddhi, Anima und die anderen; "O Herr, was auch immer dein Befehl ist, wir werden es tun."
Doha 213
राम बिरह ब्याकुल भरतु सानुज सहित समाज।पहुनाई करि हरहु श्रम कहा मुदित मुनिराज।।213।।
rāma biraha byākula bharatu sānuja sahita samāja |pahunāī kari harahu śrama kahā mudita munirāja ||213||
Bharata, zusammen mit seinem jüngeren Bruder und seiner ganzen Gefolgschaft, war von Kummer über die Trennung von Rama überwältigt. Der Oberste der Weisen sprach freudig: «Bewirtet sie als Gäste und nehmt ihnen ihre Erschöpfung.»
Chaupai 214.1-4
रिधि सिधि सिर धरि मुनिबर बानी।बड़भागिनि आपुहि अनुमानी।।
कहहिं परसपर सिधि समुदाई।अतुलित अतिथि राम लघु भाई।।
मुनि पद बंदि करिअ सोइ आजू।होइ सुखी सब राज समाजू।।
अस कहि रचेउ रुचिर गृह नाना।जेहि बिलोकि बिलखाहिं बिमाना।।
भोग बिभूति भूरि भरि राखे।देखत जिन्हहि अमर अभिलाषे।।
दासीं दास साजु सब लीन्हें।जोगवत रहहिं मनहि मनु दीन्हें।।
सब समाजु सजि सिधि पल माहीं।जे सुख सुरपुर सपनेहुँ नाहीं।।
प्रथमहिं बास दिए सब केही।सुंदर सुखद जथा रुचि जेही।।
ridhi sidhi sira dhari munibara bānī |baṛabhāgini āpuhi anumānī ||
kahahiṁ parasapara sidhi samudāī |atulita atithi rāma laghu bhāī ||
muni pada baṁdi karia soi ājū |hoi sukhī saba rāja samājū ||
asa kahi raceu rucira gṛha nānā |jehi biloki bilakhāhiṁ bimānā ||
bhoga bibhūti bhūri bhari rākhe |dekhata jinhahi amara abhilāṣe ||
dāsīṁ dāsa sāju saba līnheṁ |jogavata rahahiṁ manahi manu dīnheṁ ||
saba samāju saji sidhi pala māhīṁ |je sukha surapura sapanehũ nāhīṁ ||
prathamahiṁ bāsa die saba kehī |suṁdara sukhada jathā ruci jehī ||
Riddhi und Siddhi trugen die Worte des großen Weisen auf ihren Häuptern und hielten sich für überaus glücklich. Die ganze Versammlung der Siddhis sprach zueinander: "Ramas jüngerer Bruder ist ein unvergleichlicher Gast." "Lasst uns uns vor den Füßen des Weisen verneigen und heute das tun, wodurch die ganze königliche Gesellschaft glücklich werden möge." So sprechend, errichteten sie viele reizende Häuser, bei deren Anblick die himmlischen Wagen der Götter beschämt waren. Sie statteten sie mit reichlichen Luxusgütern und Prunk aus, bei deren Anblick selbst die Unsterblichen von Verlangen erfüllt wurden. Mägde und Knechte, jeder mit der gesamten notwendigen Ausstattung, standen bereit und widmeten ihr ganzes Gemüt ihrem Dienst. In einem Augenblick hatten die Siddhis die ganze Gesellschaft mit Annehmlichkeiten versehen, wie sie selbst im Traum nicht in der Stadt der Götter zu finden sind. Zuerst wiesen sie jedem Quartiere zu, schön und behaglich, jedem nach seinem eigenen Geschmack.
Doha 214
बहुरि सपरिजन भरत कहुँ रिषि अस आयसु दीन्ह।बिधि बिसमय दायकु बिभव मुनिबर तपबल कीन्ह।।214।।
bahuri saparijana bharata kahũ riṣi asa āyasu dīnha |bidhi bisamaya dāyaku bibhava munibara tapabala kīnha ||214||
Dann gab der große Weise durch die Kraft seiner Bußübungen einen solchen Befehl Bharata und seinen Verwandten und schuf einen Reichtum, der Brahma selbst mit Staunen erfüllte.
Chaupai 215.1-4
मुनि प्रभाउ जब भरत बिलोका।सब लघु लगे लोकपति लोका।।
सुख समाजु नहिं जाइ बखानी।देखत बिरति बिसारहीं ग्यानी।।
आसन सयन सुबसन बिताना।बन बाटिका बिहग मृग नाना।।
सुरभि फूल फल अमिअ समाना।बिमल जलासय बिबिध बिधाना।।
असन पान सुच अमिअ अमी से।देखि लोग सकुचात जमी से।।
सुर सुरभी सुरतरु सबही कें।लखि अभिलाषु सुरेस सची कें।।
रितु बसंत बह त्रिबिध बयारी।सब कहँ सुलभ पदारथ चारी।।
स्रक चंदन बनितादिक भोगा।देखि हरष बिसमय बस लोगा।।
muni prabhāu jaba bharata bilokā |saba laghu lage lokapati lokā ||
sukha samāju nahiṁ jāi bakhānī |dekhata birati bisārahīṁ gyānī ||
āsana sayana subasana bitānā |bana bāṭikā bihaga mṛga nānā ||
surabhi phūla phala amia samānā |bimala jalāsaya bibidha bidhānā ||
asana pāna suca amia amī se |dekhi loga sakucāta jamī se ||
sura surabhī surataru sabahī keṁ |lakhi abhilāṣu suresa sacī keṁ ||
ritu basaṁta baha tribidha bayārī |saba kahã sulabha padāratha cārī ||
sraka caṁdana banitādika bhogā |dekhi haraṣa bisamaya basa logā ||
Als Bharata die Macht des Weisen erblickte, erschienen ihm alle Reiche der Hüter der Welten unbedeutend. Der Überfluss an Annehmlichkeiten ließ sich nicht beschreiben; beim Anblick vergaßen selbst die Weisen ihre Losgelöstheit. Es gab Sitze, Ruhelager, feine Gewänder und Baldachine, Wälder und Gärten sowie Vögel und Tiere vieler Arten. Es gab duftende Blumen und Früchte wie Nektar und klare Seen von vielfältiger Gestalt. Speise und Trank waren rein und süß wie Nektar; beim Anblick schämten sich die Menschen wie Asketen, die Enthaltsamkeit üben. Jedem gehörten ein himmlisches Rind und ein Wunschbaum, und beim Anblick wurden Indra und Shachi von Verlangen ergriffen. Es war die Frühlingszeit, mit Brisen, die kühl, sanft und duftig wehten, und die vier großen Lebensziele waren für alle leicht erreichbar. Mit Blumenkränzen, Sandelpaste, Frauen und anderen Genüssen waren die Menschen bei diesem Anblick von Freude und Staunen überwältigt.
Doha 215
संपत चकई भरतु चक मुनि आयस खेलवार।तेहि निसि आश्रम पिंजराँ राखे भा भिनुसार।।215।।
saṁpata cakaī bharatu caka muni āyasa khelavāra |tehi nisi āśrama piṁjarā̃ rākhe bhā bhinusāra ||215||
Weltlicher Glanz war das Weibchen Chakwi und Bharata das Männchen Chakwa, und der Befehl des Weisen war der Vogelfänger, der mit ihnen spielt. In jener Nacht hielt er sie im Käfig der Einsiedelei eingeschlossen, bis der Morgen anbrach.
Chaupai 216.1-4
कीन्ह निमज्जनु तीरथराजा।नाइ मुनिहि सिरु सहित समाजा।।
रिषि आयसु असीस सिर राखी।करि दंडवत बिनय बहु भाषी।।
पथ गति कुसल साथ सब लीन्हे।चले चित्रकूटहिं चितु दीन्हें।।
रामसखा कर दीन्हें लागू।चलत देह धरि जनु अनुरागू।।
नहिं पद त्रान सीस नहिं छाया।पेमु नेमु ब्रतु धरमु अमाया।।
लखन राम सिय पंथ कहानी।पूँछत सखहि कहत मृदु बानी।।
राम बास थल बिटप बिलोकें।उर अनुराग रहत नहिं रोकैं।।
दैखि दसा सुर बरिसहिं फूला।भइ मृदु महि मगु मंगल मूला।।
kīnha nimajjanu tīratharājā |nāi munihi siru sahita samājā ||
riṣi āyasu asīsa sira rākhī |kari daṁḍavata binaya bahu bhāṣī ||
patha gati kusala sātha saba līnhe |cale citrakūṭahiṁ citu dīnheṁ ||
rāmasakhā kara dīnheṁ lāgū |calata deha dhari janu anurāgū ||
nahiṁ pada trāna sīsa nahiṁ chāyā |pemu nemu bratu dharamu amāyā ||
lakhana rāma siya paṁtha kahānī |pū̃chata sakhahi kahata mṛdu bānī ||
rāma bāsa thala biṭapa bilokeṁ |ura anurāga rahata nahiṁ rokaiṁ ||
daikhi dasā sura barisahiṁ phūlā |bhai mṛdu mahi magu maṁgala mūlā ||
Bharata badete in Prayaga, dem König der heiligen Orte, und verneigte sich vor dem Weisen mit dem Haupt und seiner ganzen Gefolgschaft. Er nahm den Befehl und den Segen des Weisen auf sein Haupt, warf sich nieder und sprach viele demütige Bitten. Er nahm Führer mit sich, die den Weg gut kannten, und machte sich auf den Weg nach Chitrakuta, mit dem Sinn darauf gerichtet. Er lehnte sich auf die Hand von Ramas Freund, und beim Gehen schien er die Hingabe selbst in leiblicher Gestalt zu sein. Er hatte keine Schuhe an den Füßen und keinen Schatten über dem Haupt; seine Liebe, sein Gelübde, seine Übung und seine Gerechtigkeit waren frei von allem Trug. Er fragte seinen Freund nach der Geschichte der Reise von Lakshmana, Rama und Sita auf dem Weg, und der Freund erzählte sie in sanften Worten. Als er die Bäume sah, wo Rama geweilt hatte, konnte die Liebe in seinem Herzen nicht zurückgehalten werden. Als sie seinen Zustand sahen, ließen die Götter Blumen regnen, und die Erde wurde weich und der Weg eine Quelle des Segens.
Doha 216
किएँ जाहिं छाया जलद सुखद बहइ बर बात।तस मगु भयउ न राम कहँ जस भा भरतहि जात।।216।।
kiẽ jāhiṁ chāyā jalada sukhada bahai bara bāta |tasa magu bhayau na rāma kahã jasa bhā bharatahi jāta ||216||
Wolken zogen mit und spendeten Schatten, und ein angenehmer, sanfter Wind wehte. Der Weg war nie so gütig zu Rama wie zu Bharata auf seiner Reise.
Chaupai 217.1-4
जड़ चेतन मग जीव घनेरे।जे चितए प्रभु जिन्ह प्रभु हेरे।।
ते सब भए परम पद जोगू।भरत दरस मेटा भव रोगू।।
यह बड़ि बात भरत कइ नाहीं।सुमिरत जिनहि रामु मन माहीं।।
बारक राम कहत जग जेऊ।होत तरन तारन नर तेऊ।।
भरतु राम प्रिय पुनि लघु भ्राता।कस न होइ मगु मंगलदाता।।
सिद्ध साधु मुनिबर अस कहहीं।भरतहि निरखि हरषु हियँ लहहीं।।
देखि प्रभाउ सुरेसहि सोचू।जगु भल भलेहि पोच कहुँ पोचू।।
गुर सन कहेउ करिअ प्रभु सोई।रामहि भरतहि भेंट न होई।।
jaṛa cetana maga jīva ghanere |je citae prabhu jinha prabhu here ||
te saba bhae parama pada jogū |bharata darasa meṭā bhava rogū ||
yaha baṛi bāta bharata kai nāhīṁ |sumirata jinahi rāmu mana māhīṁ ||
bāraka rāma kahata jaga jeū |hota tarana tārana nara teū ||
bharatu rāma priya puni laghu bhrātā |kasa na hoi magu maṁgaladātā ||
siddha sādhu munibara asa kahahīṁ |bharatahi nirakhi haraṣu hiyã lahahīṁ ||
dekhi prabhāu suresahi socū |jagu bhala bhalehi poca kahũ pocū ||
gura sana kaheu karia prabhu soī |rāmahi bharatahi bheṁṭa na hoī ||
Entlang der Straße waren unzählige Wesen, sowohl unbeseelte als auch beseelte, jene, die der Herr angesehen hatte, und jene, die den Herrn angesehen hatten. Alle waren würdig geworden für den höchsten Zustand, und der Anblick Bharatas heilte sie von der Krankheit des weltlichen Daseins. Das ist nichts Großes für Bharata, an den Rama in seinem Herzen denkt. Selbst jene in der Welt, die den Namen Ramas auch nur einmal aussprechen, werden fähig, hinüberzugehen und andere hinüberzubringen. Bharata ist Rama lieb und zudem sein jüngerer Bruder; wie sollte die Straße da nicht zu einem Spender von Segnungen werden? Die Siddhas, die heiligen Männer und die großen Weisen sprachen auf diese Weise und freuten sich in ihren Herzen, als sie Bharata ansahen. Als er Bharatas Macht sah, wurde Indra, der Herr der Götter, beunruhigt und dachte: in der Welt finden die Guten das Gute, und die Niedrigen finden Niedrigkeit bei den Niedrigen. Er sprach zu seinem Präzeptor: «Meister, lasst uns etwas tun, damit Rama und Bharata sich nicht begegnen.»
Doha 217
रामु सँकोची प्रेम बस भरत सपेम पयोधि।बनी बात बेगरन चहति करिअ जतनु छलु सोधि।।217।।
rāmu sãkocī prema basa bharata sapema payodhi |banī bāta begarana cahati karia jatanu chalu sodhi ||217||
Rama ist schüchtern und nachgiebig unter der Herrschaft der Liebe, und Bharata ist ein Ozean der Liebe. Die Angelegenheit, die gut geregelt war, droht zu scheitern; es muss einige Mühe aufgewendet und eine List ersonnen werden.
Chaupai 218.1-4
बचन सुनत सुरगुरु मुसकाने।सहसनयन बिनु लोचन जाने।।
मायापति सेवक सन माया।करइ त उलटि परइ सुरराया।।
तब किछु कीन्ह राम रुख जानी।अब कुचालि करि होइहि हानी।।
सुनु सुरेस रघुनाथ सुभाऊ।निज अपराध रिसाहिं न काऊ।।
जो अपराधु भगत कर करई।राम रोष पावक सो जरई।।
लोकहुँ बेद बिदित इतिहासा।यह महिमा जानहिं दुरबासा।।
भरत सरिस को राम सनेही।जगु जप राम रामु जप जेही।।
bacana sunata suraguru musakāne |sahasanayana binu locana jāne ||
māyāpati sevaka sana māyā |karai ta ulaṭi parai surarāyā ||
taba kichu kīnha rāma rukha jānī |aba kucāli kari hoihi hānī ||
sunu suresa raghunātha subhāū |nija aparādha risāhiṁ na kāū ||
jo aparādhu bhagata kara karaī |rāma roṣa pāvaka so jaraī ||
lokahũ beda bidita itihāsā |yaha mahimā jānahiṁ durabāsā ||
bharata sarisa ko rāma sanehī |jagu japa rāma rāmu japa jehī ||
Als er seine Worte hörte, lächelte der Präzeptor der Götter, denn er sah, dass Indra, der Tausendäugige, in Wahrheit ohne Augen zu sehen war. Wenn jemand Täuschung gegen einen Diener des Herrn der Maya wirkt, o König der Götter, so wendet sie sich um und fällt auf einen selbst zurück. Damals tat ich etwas, weil ich wusste, was Rama wünschte; nun, wenn du einen bösen Plan ausführst, wird nur Schaden daraus entstehen. Höre, Herr der Götter: die Natur des Herrn der Raghus ist es, dass er niemals zürnt über ein Unrecht, das ihm selbst angetan wurde. Doch wer einen seiner Geweihten beleidigt, der verbrennt im Feuer von Ramas Zorn. Diese Geschichte ist in der Welt und in den Veden wohlbekannt; Durvasa kennt diese Größe gut. Wer ist Rama so lieb wie Bharata? Die Welt wiederholt den Namen Ramas, und Rama wiederholt den Namen Bharatas.
Doha 218
मनहुँ न आनिअ अमरपति रघुबर भगत अकाजु।अजसु लोक परलोक दुख दिन दिन सोक समाजु।।218।।
manahũ na ānia amarapati raghubara bhagata akāju |ajasu loka paraloka dukha dina dina soka samāju ||218||
O Herr der Unsterblichen, denke nicht einmal in deinem Sinn daran, einem Geweihten Ramas, des Besten der Raghus, zu schaden. Es bringt Schande in dieser Welt, Leid in der nächsten und eine von Tag zu Tag wachsende Schar von Sorgen.
Chaupai 219.1-4
सुनु सुरेस उपदेसु हमारा।रामहि सेवकु परम पिआरा।।
मानत सुखु सेवक सेवकाई।सेवक बैर बैरु अधिकाई।।
जद्यपि सम नहिं राग न रोषू।गहहिं न पाप पूनु गुन दोषू।।
करम प्रधान बिस्व करि राखा।जो जस करइ सो तस फलु चाखा।।
तदपि करहिं सम बिषम बिहारा।भगत अभगत हृदय अनुसारा।।
अगुन अलेप अमान एकरस।रामु सगुन भए भगत पेम बस।।
राम सदा सेवक रुचि राखी।बेद पुरान साधु सुर साखी।।
अस जियँ जानि तजहु कुटिलाई।करहु भरत पद प्रीति सुहाई।।
sunu suresa upadesu hamārā |rāmahi sevaku parama piārā ||
mānata sukhu sevaka sevakāī |sevaka baira bairu adhikāī ||
jadyapi sama nahiṁ rāga na roṣū |gahahiṁ na pāpa pūnu guna doṣū ||
karama pradhāna bisva kari rākhā |jo jasa karai so tasa phalu cākhā ||
tadapi karahiṁ sama biṣama bihārā |bhagata abhagata hṛdaya anusārā ||
aguna alepa amāna ekarasa |rāmu saguna bhae bhagata pema basa ||
rāma sadā sevaka ruci rākhī |beda purāna sādhu sura sākhī ||
asa jiyã jāni tajahu kuṭilāī |karahu bharata pada prīti suhāī ||
Höre, Herr der Götter, meinen Rat: für Rama ist sein Diener überaus lieb. Er freut sich am Dienst seines Dieners, während Feindschaft gegenüber einem Diener die größte Feindschaft ihm gegenüber ist. Obwohl er unparteiisch ist, ohne Anhaftung und ohne Zorn, und weder Sünde noch Verdienst, weder Tugend noch Fehler auf sich nimmt, hat er das Handeln zum Höchsten im Universum gemacht und es so verfügt: wer auch immer auf welche Weise auch immer handelt, kostet die Frucht entsprechend. Dennoch handelt er mit Gleichheit und mit Ungleichheit gleichermaßen, gemäß den Herzen der Geweihten und der Nicht-Geweihten. Obwohl ohne Eigenschaften, ohne Makel, frei von Stolz und immer derselbe, nahm Rama eine Form mit Eigenschaften an, überwunden von der Liebe seiner Geweihten. Rama hat stets die Wünsche seiner Diener bewahrt; die Veden, die Puranas, die Heiligen und die Götter legen davon Zeugnis ab. Wenn du dies in deinem Herzen erkennst, gib deine Hinterlist auf und pflege eine schöne Liebe zu den Füßen Bharatas.
Doha 219
राम भगत परहित निरत पर दुख दुखी दयाल।भगत सिरोमनि भरत तें जनि डरपहु सुरपाल।।219।।
rāma bhagata parahita nirata para dukha dukhī dayāla |bhagata siromani bharata teṁ jani ḍarapahu surapāla ||219||
Ramas Devotee sind auf das Wohl anderer bedacht, betrübt über das Leid anderer und voll Mitgefühl. Fürchte dich nicht vor Bharata, o König der Götter, denn er ist das Kronjuwel der Devotee.
Frequently Asked Questions
परम्परागत मान्यता में यह अंश ‘भरत-भक्ति’ का स्मरण कराता है: निष्काम सेवा, गुरु-वचन-पालन, और भक्त-अपराध से बचने की शिक्षा देता है। इसके पाठ से ‘विरह’ शोक न रहकर साधना बनता है, तथा ‘भव-रोग’ (अहं/आसक्ति) शान्त होता है—विशेषतः ‘राम भगत परहित निरत’ वाले सिद्धान्त का संस्कार दृढ़ होता है।
इस प्रसंग में प्रचलित समपुट/पुनरावृत्ति-रूप से ‘राम’ नाम-जप (जैसे ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’) या ‘राम-भरत-मिलाप’ की कामना हेतु ‘श्रीरामचन्द्र कृपालु भजु मन’ का पाठ कई परम्पराओं में जोड़ा जाता है; किन्तु निश्चित सार्वदेशिक समपुट-मानक नहीं—स्थानीय मानस-गायन परम्परा के अनुसार भेद मिलता है।
Ask anything about Prakarana 22 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
