Prakarana 22

Verse 429 (चौपाई)

कीरति बिधु तुम्ह कीन्ह अनूपा। जहँ बस राम पेम मृगरूपा।। तात गलानि करहु जियँ जाएँ। डरहु दरिद्रहि पारसु पाएँ।।।। सुनहु भरत हम झूठ न कहहीं। उदासीन तापस बन रहहीं।। सब साधन कर सुफल सुहावा। लखन राम सिय दरसनु पावा।। तेहि फल कर फलु दरस तुम्हारा। सहित पयाग सुभाग हमारा।। भरत धन्य तुम्ह जसु जगु जयऊ। कहि अस पेम मगन पुनि भयऊ।। सुनि मुनि बचन सभासद हरषे। साधु सराहि सुमन सुर बरषे।। धन्य धन्य धुनि गगन पयागा। सुनि सुनि भरतु मगन अनुरागा।।

তুমি এক অনুপম যশ অৰ্জন কৰিলা, চন্দ্ৰৰ দৰে, সেই স্থানত য'ত ৰাম হৰিণৰ ৰূপত বাস কৰিছিল। প্ৰিয় পিতৃ, তোমাৰ হৃদয়ত দুখ সোমাব নিদিব; দৰিদ্ৰতাৰ ভয় নকৰিব, কিয়নো তুমি পাৰস পাইছা। শুনা ভৰত: মই মিছা নকওঁ; মই বনত এজন উদাসীন তপস্বী হৈ থাকিম। মোৰ সকলো প্ৰচেষ্টাই সুফল দিছে, কিয়নো মই লক্ষ্মণ, ৰাম আৰু সীতাৰ দৰ্শন পাইছো। সেই ফলৰ ফল হ'ল তোমাৰ দৰ্শন; প্ৰয়াগৰ সৈতে মই ধন্য আৰু সৌভাগ্যশালী। ধন্য তুমি ভৰত; তুমি জগতৰ যশ জয় কৰিলা। এই কৈ তেওঁ পুনৰ প্ৰেমত মগ্ন হ'ল। মুনিৰ বাক্য শুনি সভাই আনন্দিত হ'ল; সাধুসকলে প্ৰশংসা কৰিলে, আৰু দেৱতাসকলে ফুল বৰ্ষালে। ধন্য, ধন্য প্ৰয়াগৰ বায়ু; বাৰে বাৰে শুনি ভৰত প্ৰেমত মগ্ন হ'ল।

Verse 430 (दोहा/सोरठा)

पुलक गात हियँ रामु सिय सजल सरोरुह नैन। करि प्रनामु मुनि मंडलिहि बोले गदगद बैन।।210।।

তেওঁৰ শৰীৰ পুলকিত হ'ল, হৃদয়ত ৰাম আৰু সীতা আছিল, তেওঁৰ কমল চকু চকুলোেৰে পূৰ্ণ আছিল। মুনিসকলৰ সভাক প্ৰণাম কৰি তেওঁ ভাবুকি কণ্ঠেৰে কথা ক'লে।

Verse 431 (चौपाई)

मुनि समाजु अरु तीरथराजू। साँचिहुँ सपथ अघाइ अकाजू।। एहिं थल जौं किछु कहिअ बनाई। एहि सम अधिक न अघ अधमाई।। तुम्ह सर्बग्य कहउँ सतिभाऊ। उर अंतरजामी रघुराऊ।। मोहि न मातु करतब कर सोचू। नहिं दुखु जियँ जगु जानिहि पोचू।। नाहिन डरु बिगरिहि परलोकू। पितहु मरन कर मोहि न सोकू।। सुकृत सुजस भरि भुअन सुहाए। लछिमन राम सरिस सुत पाए।। राम बिरहँ तजि तनु छनभंगू। भूप सोच कर कवन प्रसंगू।। राम लखन सिय बिनु पग पनहीं। करि मुनि बेष फिरहिं बन बनही।।

মুনিসকলৰ সমাজ আৰু তীৰ্থৰাজে সঁচাকৈ শপত খাই তৃপ্ত হোৱাৰ দৰে তৃপ্ত হ'ল; তাত অধিক কোনো কাৰ্য নাছিল। যদি এই স্থানত আৰু কিবা কোৱা হয়, তেন্তে ইয়াতকৈ ডাঙৰ পাপ বা নীচতা নহ'ব। তুমি সৰ্বজ্ঞ; মই সত্যতাৰে কওঁ, আৰু ৰঘুৰাজ যি হৃদয় জানে, তেওঁ ভিতৰত বাস কৰে। মই মোৰ মাতৃৰ আচৰণৰ বাবে শোক নকৰো; মোৰ হৃদয়ত কোনো দুখ নাই, কিয়নো মই জানো জগত ক্ষণভংগুৰ। মোৰ পৰলোক বিকৃত হ'ব বুলি কোনো ভয় নাই; পিতৃৰ মৃত্যুতো মই শোক নকৰিম। তিনিও লোক ধৰ্মময় যশেৰে পূৰ্ণ কৰি, তুমি ৰাম আৰু লক্ষ্মণৰ সমান পুত্ৰ পাইছা। ৰামে বিয়োগত ক্ষণত শৰীৰ ত্যাগ কৰিব; ৰজাৰ শোক কৰাৰ কি প্ৰসংগ? ৰাম, লক্ষ্মণ আৰু সীতা অবিহনে, তেওঁলোক মুনিৰ বেশত বনৰ পৰা বনলৈ ঘূৰি ফুৰে, ভৰিত জোতা নথকাকৈ।

Verse 432 (दोहा/सोरठा)

अजिन बसन फल असन महि सयन डासि कुस पात। बसि तरु तर नित सहत हिम आतप बरषा बात।।211।।

বাকলিৰ বস্ত্ৰ পিন্ধি, ফল খাই, মাটিত শুই, দৰ্ভ ঘাঁহৰ বিছনা ব্যৱহাৰ কৰি, গছৰ তলত বাস কৰি, তেওঁলোকে প্ৰতিদিন শীত আৰু তাপ, বৰষুণ আৰু বতাহ সহ্য কৰে।

Verse 433 (चौपाई)

एहि दुख दाहँ दहइ दिन छाती। भूख न बासर नीद न राती।। एहि कुरोग कर औषधु नाहीं। सोधेउँ सकल बिस्व मन माहीं।। मातु कुमत बढ़ई अघ मूला। तेहिं हमार हित कीन्ह बँसूला।। कलि कुकाठ कर कीन्ह कुजंत्रू। गाड़ि अवधि पढ़ि कठिन कुमंत्रु।। मोहि लगि यहु कुठाटु तेहिं ठाटा। घालेसि सब जगु बारहबाटा।। मिटइ कुजोगु राम फिरि आएँ। बसइ अवध नहिं आन उपाएँ।। भरत बचन सुनि मुनि सुखु पाई। सबहिं कीन्ह बहु भाँति बड़ाई।। तात करहु जनि सोचु बिसेषी। सब दुखु मिटहि राम पग देखी।।

এই জ্বলন্ত শোকে দিনে মোৰ বক্ষ জ্বলে; ৰাতি মোৰ নালাগে ক্ষুধা, নালাগে নিদ্ৰা। এই ভয়ংকৰ ৰোগৰ কোনো প্ৰতিকাৰ নাই; মই মনত সমগ্ৰ বিশ্ব বিচাৰিলো। মোৰ মাতৃৰ দুষ্ট পৰামৰ্শই পাপৰ মূল বঢ়াইছে; তেওঁ মোৰ কল্যাণৰ নাও সাজি তাক ডুবাইছে। তেওঁ দুষ্ট মন্ত্ৰীৰ ভূমিকা পালন কৰি কঠোৰ কথা কৈছে; তেওঁ গৰ্ত খান্দি কঠিন আৰু অশুভ মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিছে। মোৰ বাবে তেওঁ এই চতুৰ কৌশল ৰচনা কৰিছে; তেওঁ চাৰিওফালে সমগ্ৰ জগত বলিদান কৰিব। এই অশুভ নিয়তি ৰাম ঘূৰি অহাত শেষ হ'ব; তেওঁ অযোধ্যাত বাস কৰিব, কাৰণ আন কোনো প্ৰতিকাৰ নাই। ভৰতৰ কথা শুনি মুনিসকলে সান্ত্বনা পালে, আৰু সকলোৱে তেওঁক বহু প্ৰকাৰে প্ৰশংসা কৰিলে। পিতৃ, অত্যধিক শোক নকৰিব; ৰামৰ চৰণ দৰ্শন কৰিলে সকলো দুখ মিললি যাব।

Verse 434 (दोहा/सोरठा)

करि प्रबोध मुनिबर कहेउ अतिथि पेमप्रिय होहु। कंद मूल फल फूल हम देहिं लेहु करि छोहु।।212।।

শ্ৰেষ্ঠ মুনিয়ে সান্ত্বনাৰ কথা ক'লে, কৈছিল, "আমাৰ প্ৰতি প্ৰেমময় অতিথি হওক। আমি আপোনাক শিপা, ফল আৰু ফুল দিম; স্নেহেৰে গ্ৰহণ কৰক।"

Verse 435 (चौपाई)

सुनि मुनि बचन भरत हिंय सोचू। भयउ कुअवसर कठिन सँकोचू।। जानि गरुइ गुर गिरा बहोरी। चरन बंदि बोले कर जोरी।। सिर धरि आयसु करिअ तुम्हारा। परम धरम यहु नाथ हमारा।। भरत बचन मुनिबर मन भाए। सुचि सेवक सिष निकट बोलाए।। चाहिए कीन्ह भरत पहुनाई। कंद मूल फल आनहु जाई।। भलेहीं नाथ कहि तिन्ह सिर नाए। प्रमुदित निज निज काज सिधाए।। मुनिहि सोच पाहुन बड़ नेवता। तसि पूजा चाहिअ जस देवता।। सुनि रिधि सिधि अनिमादिक आई। आयसु होइ सो करहिं गोसाई।।

মুনিৰ কথা শুনি ভৰতৰ হৃদয় চিন্তাই পূৰ্ণ হ'ল; এক কঠিন আৰু লজ্জাজনক সংকটৰ সৃষ্টি হ'ল। গুৰুৰ কথাৰ গাম্ভীৰ্য বুজি তেওঁ তেওঁৰ চৰণত প্ৰণাম কৰি হাত জোৰ কৰি ক'লে। "মোৰ মস্তকত আপোনাৰ আজ্ঞা গ্ৰহণ কৰো; হে প্ৰভু, এইয়ে আমাৰ পৰম ধৰ্ম।" ভৰতৰ কথাত মহামুনিৰ মন প্ৰীত হ'ল; তেওঁ তেওঁৰ পৱিত্ৰ সেৱক আৰু শিষ্যসকলক ওচৰলৈ মাতিলে। "তোমালোকে ভৰতক অতিথি সৎকাৰ কৰিব লাগিব; যাওক আৰু শিপা, ফল আৰু কন্দ আনিব।" তেওঁলোকে ক'লে, "ভালদৰে, প্ৰভু," আৰু মস্তক নমালে; আনন্দিত হৈ প্ৰত্যেকে নিজৰ কাৰ্য্যত গ'ল। মুনিয়ে ভাবিলে, "ভৰত এজন মহান অতিথি; তেওঁক দেৱতাৰ দৰে পূজা কৰিব লাগে।" এই কথা শুনি ৰিদ্ধি, সিদ্ধি, অনিমা আৰু অন্যান্য আহিল; "হে প্ৰভু, আপোনাৰ যি আজ্ঞা, আমি তাকে কৰিম।"

Verse 436 (दोहा/सोरठा)

राम बिरह ब्याकुल भरतु सानुज सहित समाज। पहुनाई करि हरहु श्रम कहा मुदित मुनिराज।।213।।

ৰামৰ বিৰহত ব্যাকুল ভৰত, ভায়েক আৰু সভাৰ সৈতে, অতিথি সৎকাৰ কৰি তেওঁলোকৰ ক্লান্তি দূৰ কৰিলে; মুনিৰাজৰ আনন্দৰ কথা কি ক'ব? সেই ৰাতি তেওঁ আশ্ৰমত পিঞ্জৰাত থাকিল যেন, বিৰহে জ্বলি যাই।

Verse 437 (चौपाई)

रिधि सिधि सिर धरि मुनिबर बानी। बड़भागिनि आपुहि अनुमानी।। कहहिं परसपर सिधि समुदाई। अतुलित अतिथि राम लघु भाई।। मुनि पद बंदि करिअ सोइ आजू। होइ सुखी सब राज समाजू।। अस कहि रचेउ रुचिर गृह नाना। जेहि बिलोकि बिलखाहिं बिमाना।। भोग बिभूति भूरि भरि राखे। देखत जिन्हहि अमर अभिलाषे।। दासीं दास साजु सब लीन्हें। जोगवत रहहिं मनहि मनु दीन्हें।। सब समाजु सजि सिधि पल माहीं। जे सुख सुरपुर सपनेहुँ नाहीं।। प्रथमहिं बास दिए सब केही। सुंदर सुखद जथा रुचि जेही।।

ৰিদ্ধি আৰু সিদ্ধিক মস্তকত ৰাখি, মহামুনিয়ে নিজকে সঁচাকৈয়ে ভাগ্যৱান বুলি ভাবিলে। সিদ্ধিসকলে ইজনে সিজনক ক'লে, "ৰাম আৰু তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভায়েকসকল তুলনাহীন অতিথি।" "আমি মুনিৰ চৰণত প্ৰণাম কৰি আজিয়ে এই কাৰ্য্য কৰোঁ আহক, যাতে সমগ্ৰ ৰাজকীয় সভা সুখী হয়।" এই কথা কৈ তেওঁলোকে বহু সুন্দৰ বাসগৃহ নিৰ্মাণ কৰিলে, যাৰ দৰ্শনত দেৱতাসকলৰ বিমানো ম্লান হ'ব। তেওঁলোকে প্ৰচুৰ ভোগ আৰু ঐশ্বৰ্য সঞ্চয় কৰিলে, যি অমৰসকলেও দৰ্শন কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। দাসী আৰু দাসসকলে সকলো ব্যৱস্থা কৰিলে, আৰু ভক্তিপূৰ্ণ হৈ মন সমৰ্পন কৰি ৰ'ল। কেৱল এক মুহূৰ্তত সিদ্ধিসকলে সমগ্ৰ সভাক সেই সুখেৰে সজালে যি দেৱপুৰতো নাই, সপোনতো নাই। প্ৰথমে তেওঁলোকে প্ৰত্যেককে বাসস্থান দিলে, সুন্দৰ আৰু সুখদায়ক, তেওঁলোকৰ পছন্দ অনুসাৰে।

Verse 438 (दोहा/सोरठा)

बहुरि सपरिजन भरत कहुँ रिषि अस आयसु दीन्ह। बिधि बिसमय दायकु बिभव मुनिबर तपबल कीन्ह।।214।।

তাৰ পিছত মহামুনিয়ে তেওঁৰ তপস্যাৰ শক্তিৰে ভৰত আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক এনে আজ্ঞা দিলে, আৰু এনে সম্পদ সৃষ্টি কৰিলে যি ব্ৰহ্মাকো বিস্ময়ত পেলালে।

Verse 439 (चौपाई)

मुनि प्रभाउ जब भरत बिलोका। सब लघु लगे लोकपति लोका।। सुख समाजु नहिं जाइ बखानी। देखत बिरति बिसारहीं ग्यानी।। आसन सयन सुबसन बिताना। बन बाटिका बिहग मृग नाना।। सुरभि फूल फल अमिअ समाना। बिमल जलासय बिबिध बिधाना। असन पान सुच अमिअ अमी से। देखि लोग सकुचात जमी से।। सुर सुरभी सुरतरु सबही कें। लखि अभिलाषु सुरेस सची कें।। रितु बसंत बह त्रिबिध बयारी। सब कहँ सुलभ पदारथ चारी।। स्त्रक चंदन बनितादिक भोगा। देखि हरष बिसमय बस लोगा।।

যেতিয়া ভৰতে মুনিৰ শক্তি দৰ্শন কৰিলে, সকলো লোকপতি তেওঁৰ বাবে তুচ্ছ যেন লাগিল। সভাৰ সুখৰ বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰি; জ্ঞানীসকলেও দৰ্শন কৰি তেওঁলোকৰ বৈৰাগ্য পাহৰিলে। তাত আছিল আসন, শয্যা, সুন্দৰ বস্ত্ৰ আৰু চন্দোৱা; অৰণ্য, উদ্যান, বহু চৰাই আৰু হৰিণ। সুগন্ধি ফুল আৰু অমৃতৰ দৰে ফল; স্বচ্ছ পুখুৰী বিভিন্ন বিন্যাসেৰে। অন্ন আৰু পানীয়, পৱিত্ৰ আৰু অমৃতৰ দৰে মিঠা, যাৰ দৰ্শনত মানুহ পৃথিৱীৰ পৰা লজ্জিত অনুভৱ কৰিলে। দেৱতা, স্বৰ্গীয় গাই, কল্পবৃক্ষ, সকলো তাত আছিল, ইন্দ্ৰ আৰু শচীৰ ইচ্ছা পূৰণ কৰি। বসন্ত ঋতু আছিল, তিনি প্ৰকাৰৰ বতাহ বলি আছিল; চাৰি পুৰুষাৰ্থ সকলোৰে বাবে সহজে উপলব্ধ আছিল। চন্দনৰ মালা, নাৰী আৰু অন্যান্য ভোগ; দৰ্শন কৰি মানুহ আনন্দ আৰু বিস্ময়ত পূৰ্ণ হ'ল।

Verse 440 (दोहा/सोरठा)

संपत चकई भरतु चक मुनि आयस खेलवार।। तेहि निसि आश्रम पिंजराँ राखे भा भिनुसार।।215।।

ভৰতৰ সম্পদ আছিল চকোৰা চৰাই, আৰু মুনিৰ আজ্ঞা আছিল তেওঁৰ খেলনা। সেই ৰাতি তেওঁ আশ্ৰমত পিঞ্জৰাত থাকিল যেন, বিৰহে জ্বলি যাই।

Verse 441 (चौपाई)

कीन्ह निमज्जनु तीरथराजा। नाइ मुनिहि सिरु सहित समाजा।। रिषि आयसु असीस सिर राखी। करि दंडवत बिनय बहु भाषी।। पथ गति कुसल साथ सब लीन्हे। चले चित्रकूटहिं चितु दीन्हें।। रामसखा कर दीन्हें लागू। चलत देह धरि जनु अनुरागू।। नहिं पद त्रान सीस नहिं छाया। पेमु नेमु ब्रतु धरमु अमाया।। लखन राम सिय पंथ कहानी। पूँछत सखहि कहत मृदु बानी।। राम बास थल बिटप बिलोकें। उर अनुराग रहत नहिं रोकैं।। दैखि दसा सुर बरिसहिं फूला। भइ मृदु महि मगु मंगल मूला।।

তীৰ্থৰাজত তেওঁ স্নান কৰিলে, আৰু মস্তক নমাই মুনিসকলৰ সভাত যোগদান কৰিলে। মুনিয়ে তেওঁৰ মস্তকত আশীৰ্বাদ ৰাখিলে; ভৰতে সম্পূৰ্ণ প্ৰণাম কৰি বহু বিনয়ী নিবেদন কৰিলে। তেওঁ পথৰ সকলোৰে মঙ্গলৰ বিষয়ে সোধিলে, আৰু চিত্ৰকূটলৈ যাত্ৰা কৰিলে, মন তাতেই স্থিৰ কৰি। তেওঁ ৰামৰ সখাৰ হাতত লগাম দিলে, আৰু যাওঁতে তেওঁৰ দেহত প্ৰেমৰ ভাৰ বহন কৰা যেন লাগিল। তেওঁৰ ভৰিত কোনো আশ্ৰয় নাছিল, মস্তকত কোনো ছাঁ নাছিল; প্ৰেম আছিল তেওঁৰ ব্ৰত, তেওঁৰ নিয়ম, তেওঁৰ উপবাস, তেওঁৰ ধৰ্ম মায়াহীন। লক্ষ্মণ, ৰাম আৰু সীতাই বনবাসীসকলক পথৰ বিষয়ে সুধিলে, আৰু তেওঁলোকে কোমল কথাৰে উত্তৰ দিলে। ৰামে বন আৰু বৃক্ষ নিৰীক্ষণ কৰিলে; হৃদয়ৰ প্ৰেম অটুট ৰ'ল আৰু ৰোধ কৰিব নোৱাৰিলে। তেওঁলোকৰ অৱস্থা দৰ্শন কৰি দেৱতাসকলে ফুল বৰ্ষণ কৰিলে; পৃথিৱী কোমল হ'ল, আৰু পথ সকলো মঙ্গলৰ মূল হ'ল।

Verse 442 (दोहा/सोरठा)

किएँ जाहिं छाया जलद सुखद बहइ बर बात। तस मगु भयउ न राम कहँ जस भा भरतहि जात।।216।।

তেওঁলোক য'ত গ'ল তাত মেঘে ছাঁ দিলে, আৰু সুন্দৰ কথা কঢ়িয়াই সুখদায়ক বতাহ বলিল। তথাপি সেই পথত ৰামৰ বাবে তেনে কোনো মহিমা নাছিল যেনে ভৰতৰ যাত্ৰাত আছিল।

Verse 443 (चौपाई)

जड़ चेतन मग जीव घनेरे। जे चितए प्रभु जिन्ह प्रभु हेरे।। ते सब भए परम पद जोगू। भरत दरस मेटा भव रोगू।। यह बड़ि बात भरत कइ नाहीं। सुमिरत जिनहि रामु मन माहीं।। बारक राम कहत जग जेऊ। होत तरन तारन नर तेऊ।। भरतु राम प्रिय पुनि लघु भ्राता। कस न होइ मगु मंगलदाता।। सिद्ध साधु मुनिबर अस कहहीं। भरतहि निरखि हरषु हियँ लहहीं।। देखि प्रभाउ सुरेसहि सोचू। जगु भल भलेहि पोच कहुँ पोचू।। गुर सन कहेउ करिअ प्रभु सोई। रामहि भरतहि भेंट न होई।।

অসংখ্য জীৱ, জড় আৰু চেতন, পথত সমবেত হৈছিল; যি যি প্ৰভুক স্মৰণ কৰিলে আৰু যাৰ প্ৰতি প্ৰভুৱে অনুগ্ৰহৰ দৃষ্টি দিলে, তেওঁলোক সকলোৱে পৰম পদ প্ৰাপ্ত কৰিলে। ভৰতৰ দৰ্শনে সংসাৰৰ ৰোগ নাশ কৰিলে। ভৰতে যি কৰিলে সেয়া ক্ষুদ্ৰ কথা নাছিল; তেওঁ সদায় ৰামক হৃদয়ত ধাৰণ কৰিছিল। ল'ৰাবোৰে যাক ৰাম বুলি কয়, তেওঁ মানুহৰ উদ্ধাৰকাৰী, জগতৰ তাৰণহাৰ হয়। ভৰত ৰামৰ প্ৰিয় আৰু তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা আছিল; তেওঁৰ পথ মঙ্গলদায়ক নহ'লে কেনেকৈ? সিদ্ধ, সাধু আৰু মহামুনিসকলে এইদৰে কয়: ভৰতক দেখি তেওঁলোকে হৃদয়ত আনন্দ লাভ কৰে। তেওঁৰ শক্তি দেখি দেৱৰাজো চিন্তিত হয়; জগত ভাল, আৰু ভালতে অশুভ আছে, যদি অশুভৰ কথা ক'ব পাৰি। তেওঁ গুৰুক ক'লে, 'প্ৰভুৱে যি ইচ্ছা কৰক; তথাপি ৰাম আৰু ভৰতৰ সাক্ষাৎ নোহোৱাটো নহওক।'

Verse 444 (दोहा/सोरठा)

रामु सँकोची प्रेम बस भरत सपेम पयोधि। बनी बात बेगरन चहति करिअ जतनु छलु सोधि।।217।।

ৰাম স্বভাৱত লাজুক, কিন্তু প্ৰেমে তেওঁক শাসন কৰে; ভৰত প্ৰেমৰ সাগৰ। তেওঁ ইতিমধ্যে সম্পন্ন হোৱা কথা ঘটাব বিচাৰে; তেওঁ কৌশল প্ৰয়োগ কৰক আৰু সত্য পৰীক্ষা কৰক।

Verse 445 (चौपाई)

बचन सुनत सुरगुरु मुसकाने। सहसनयन बिनु लोचन जाने।। मायापति सेवक सन माया। करइ त उलटि परइ सुरराया।। तब किछु कीन्ह राम रुख जानी। अब कुचालि करि होइहि हानी।। सुनु सुरेस रघुनाथ सुभाऊ। निज अपराध रिसाहिं न काऊ।। जो अपराधु भगत कर करई। राम रोष पावक सो जरई।। लोकहुँ बेद बिदित इतिहासा। यह महिमा जानहिं दुरबासा।। भरत सरिस को राम सनेही। जगु जप राम रामु जप जेही।।

এই কথা শুনি দেৱগুৰুৱে হাঁহিলে; তেওঁৰ হাজাৰ চকু থাকিও নিজকে চকুহীন জ্ঞান কৰিলে। মায়াৰ অধিপতিয়ে নিজ সেৱকৰ ওপৰত মায়া খেলায়; তেওঁ যেতিয়া কাৰ্য কৰে, দেৱৰাজ ওলোটা-পালোটা হয়। তেতিয়া তেওঁ ৰামৰ অভিপ্ৰায় কিছু পৰিমাণে অনুমান কৰিলে; এতিয়া ছলনা কৰিলে ক্ষতি হ'ব। শুনা দেৱৰাজ, ৰঘুনাথ স্বভাৱত কোমল; তেওঁ কোনো অপৰাধৰ বাবে কাৰো প্ৰতি ক্ৰোধিত নহয়। কিন্তু যি তেওঁৰ ভক্তৰ বিৰুদ্ধে অপৰাধ কৰে, তেওঁ ৰামৰ ক্ৰোধৰ অগ্নিত জ্বলি যায়। এই মহিমা জগতত, বেদত আৰু ইতিহাসত প্ৰসিদ্ধ; দুৰ্বাসাই ইয়াক ভালদৰে জানে। ৰামৰ প্ৰতি ভৰতৰ দৰে আন কোন ইমান প্ৰিয়? জগতে ৰাম জপ কৰে, আৰু ৰামে তেওঁৰ নাম জপ কৰে।

Verse 446 (दोहा/सोरठा)

मनहुँ न आनिअ अमरपति रघुबर भगत अकाजु। अजसु लोक परलोक दुख दिन दिन सोक समाजु।।218।।

দেৱৰাজ, ৰঘুবৰৰ ভক্তক বৃথাই ইয়ালৈ নাননিব; ইয়াৰ ফলত এই জগত আৰু পৰলোকত অপকীৰ্তি হ'ব, আৰু দিনে দিনে শোকৰ সমাবেশ হ'ব।

Verse 447 (चौपाई)

सुनु सुरेस उपदेसु हमारा। रामहि सेवकु परम पिआरा।। मानत सुखु सेवक सेवकाई। सेवक बैर बैरु अधिकाई।। जद्यपि सम नहिं राग न रोषू। गहहिं न पाप पूनु गुन दोषू।। करम प्रधान बिस्व करि राखा। जो जस करइ सो तस फलु चाखा।। तदपि करहिं सम बिषम बिहारा। भगत अभगत हृदय अनुसारा।। अगुन अलेप अमान एकरस। रामु सगुन भए भगत पेम बस।। राम सदा सेवक रुचि राखी। बेद पुरान साधु सुर साखी।। अस जियँ जानि तजहु कुटिलाई। करहु भरत पद प्रीति सुहाई।।

শুনা দেৱৰাজ, মোৰ উপদেশ: ৰামে নিজ সেৱকক পৰম প্ৰিয় বুলি গণ্য কৰে। তেওঁ সেৱকৰ সেৱাত সুখ পায়; কিন্তু সেৱকৰ শত্ৰু তেওঁৰ অধিক শত্ৰু হয়। যদিও তেওঁ প্ৰেম আৰু ক্ৰোধত সমান, তেওঁ পুণ্য-পাপ, গুণ-দোষত আবদ্ধ নহয়। তেওঁ জগতক কৰ্মপ্ৰধান কৰি ৰাখিছে: যেনে কৰ্ম কৰে, তেনে ফল ভোগ কৰে। তথাপি তেওঁ ভক্ত আৰু অভক্তৰ হৃদয় অনুসাৰে সমানে ব্যৱহাৰ কৰে। নিৰ্গুণ, নিষ্কলঙ্ক, অপৰিমেয়, একৰস ৰাম ভক্তৰ প্ৰেমত বাস কৰি সগুণ হৈছে। ৰামে সদায় সেৱকৰ প্ৰতি অনুৰাগ ৰাখে; বেদ, পুৰাণ, সাধু আৰু দেৱতাসকল সাক্ষী। এইদৰে হৃদয়ত জানি সকলো ছলনা ত্যাগ কৰা আৰু ভৰতৰ চৰণত সুন্দৰ প্ৰেম প্ৰদৰ্শন কৰা।

Verse 448 (दोहा/सोरठा)

राम भगत परहित निरत पर दुख दुखी दयाल। भगत सिरोमनि भरत तें जनि डरपहु सुरपाल।।219।।

ৰাম সদায় ভক্তৰ কল্যাণত নিয়োজিত, আনৰ দুখত দুখী, আৰু দয়ালু। ভৰত ভক্তসকলৰ শিৰোমণি; দেৱপালক, তুমি ভয় নকৰিব।