Prakarana 22

Verse 429 (चौपाई)

कीरति बिधु तुम्ह कीन्ह अनूपा। जहँ बस राम पेम मृगरूपा।। तात गलानि करहु जियँ जाएँ। डरहु दरिद्रहि पारसु पाएँ।।।। सुनहु भरत हम झूठ न कहहीं। उदासीन तापस बन रहहीं।। सब साधन कर सुफल सुहावा। लखन राम सिय दरसनु पावा।। तेहि फल कर फलु दरस तुम्हारा। सहित पयाग सुभाग हमारा।। भरत धन्य तुम्ह जसु जगु जयऊ। कहि अस पेम मगन पुनि भयऊ।। सुनि मुनि बचन सभासद हरषे। साधु सराहि सुमन सुर बरषे।। धन्य धन्य धुनि गगन पयागा। सुनि सुनि भरतु मगन अनुरागा।।

ನೀವು ಅನುಪಮ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದೀರಿ, ಚಂದ್ರನಂತೆ, ಅಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಜಿಂಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಪ್ರಿಯ ತಂದೆ, ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದುಃಖ ಬರಲಿ; ಬಡತನವನ್ನು ಭಯಪಡಬೇಡಿ, ನೀವು ಪಾರಸ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೀರಿ. ಕೇಳು, ಭರತ: ನಾನು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಉದಾಸೀನ ತಪಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವೆ. ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸುಂದರ ಫಲವನ್ನು ನೀಡಿವೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ರಾಮ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಆ ಫಲದ ಫಲವೇ ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನ; ಪ್ರಯಾಗದೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಭಾಗ್ಯವಂತ. ಧನ್ಯರು ನೀವು, ಭರತ; ನೀವು ಜಗತ್ತಿನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದೀರಿ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು. ಮುನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಭೆಯು ಆನಂದಿಸಿತು; ಸಜ್ಜನರು ಸ್ತುತಿಸಿದರು, ದೇವತೆಗಳು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು. ಧನ್ಯ, ಧನ್ಯವು ಪ್ರಯಾಗದ ವಾಯು; ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿ ಭರತನು ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.

Verse 430 (दोहा/सोरठा)

पुलक गात हियँ रामु सिय सजल सरोरुह नैन। करि प्रनामु मुनि मंडलिहि बोले गदगद बैन।।210।।

ಅವನ ದೇಹವು ಪುಳಕಿತವಾಯಿತು, ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮತ್ತು ಸೀತೆ, ಅವನ ಕಮಲ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು. ಮುನಿಗಳ ಸಭೆಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವನು ಭಾವುಕ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 431 (चौपाई)

मुनि समाजु अरु तीरथराजू। साँचिहुँ सपथ अघाइ अकाजू।। एहिं थल जौं किछु कहिअ बनाई। एहि सम अधिक न अघ अधमाई।। तुम्ह सर्बग्य कहउँ सतिभाऊ। उर अंतरजामी रघुराऊ।। मोहि न मातु करतब कर सोचू। नहिं दुखु जियँ जगु जानिहि पोचू।। नाहिन डरु बिगरिहि परलोकू। पितहु मरन कर मोहि न सोकू।। सुकृत सुजस भरि भुअन सुहाए। लछिमन राम सरिस सुत पाए।। राम बिरहँ तजि तनु छनभंगू। भूप सोच कर कवन प्रसंगू।। राम लखन सिय बिनु पग पनहीं। करि मुनि बेष फिरहिं बन बनही।।

ಮುನಿಗಳ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥರಾಜನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸತ್ಯವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿದಂತೆ ತೃಪ್ತರಾದರು; ಮಾಡಬೇಕಾದ ಬೇರೆ ಕೆಲಸವಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನಾದರೂ ಹೇಳಿದರೆ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಪ ಅಥವಾ ನೀಚತನವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಸರ್ವಜ್ಞರು; ನಾನು ಸತ್ಯದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ರಘುವಂಶದ ಸ್ವಾಮಿಯು ಹೃದಯವನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿ ಒಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ನಡವಳಿಕೆಗಾಗಿ ನಾನು ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದುಃಖವಿಲ್ಲ, ಜಗತ್ತು ನಶ್ವರವೆಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಪರಲೋಕವು ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಯವಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಸಾವಿನಲ್ಲೂ ನಾನು ಶೋಕ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರ್ಮದ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀರಿ. ರಾಮನು ವಿಯೋಗದಿಂದ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವನು; ರಾಜನು ಶೋಕ ಮಾಡಲು ಯಾವ ಅವಕಾಶವಿದೆ? ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸೀತೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಮುನಿಗಳ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಿಂದ ಕಾಡಿಗೆ ಅಡಿಗೆ ಚಪ್ಪಲಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸುತ್ತುತ್ತಾರೆ.

Verse 432 (दोहा/सोरठा)

अजिन बसन फल असन महि सयन डासि कुस पात। बसि तरु तर नित सहत हिम आतप बरषा बात।।211।।

ಮರದ ತೊಗಟೆಯ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿಂದು, ಬರಿಯ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ, ದರ್ಭೆ ಹುಲ್ಲದ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ವಾಸಿಸಿ, ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಚಳಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲು, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 433 (चौपाई)

एहि दुख दाहँ दहइ दिन छाती। भूख न बासर नीद न राती।। एहि कुरोग कर औषधु नाहीं। सोधेउँ सकल बिस्व मन माहीं।। मातु कुमत बढ़ई अघ मूला। तेहिं हमार हित कीन्ह बँसूला।। कलि कुकाठ कर कीन्ह कुजंत्रू। गाड़ि अवधि पढ़ि कठिन कुमंत्रु।। मोहि लगि यहु कुठाटु तेहिं ठाटा। घालेसि सब जगु बारहबाटा।। मिटइ कुजोगु राम फिरि आएँ। बसइ अवध नहिं आन उपाएँ।। भरत बचन सुनि मुनि सुखु पाई। सबहिं कीन्ह बहु भाँति बड़ाई।। तात करहु जनि सोचु बिसेषी। सब दुखु मिटहि राम पग देखी।।

ಈ ದುಃಖದ ಬೆಂಕಿಯು ಹಗಲಿಡೀ ಎದೆಯನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ; ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಸಿವೂ ಇಲ್ಲ, ನಿದ್ರೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಭಯಂಕರ ರೋಗಕ್ಕೆ ಔಷಧಿಯೇ ಇಲ್ಲ; ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯು ಪಾಪದ ಬೇರನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದೆ; ಅವಳು ನನ್ನ ಕಲ್ಯಾಣದ ದೋಣಿಯನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ದುಷ್ಟ ಸಲಹೆಗಾರನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಕ್ರೂರ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದಳು; ಅವಳು ಗುಂಡಿಯನ್ನು ತೋಡಿ, ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಳು. ನನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಅವಳು ಈ ಕುತಂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದಳು; ಅವಳು ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವಳು. ರಾಮನು ಮರಳಿ ಬಂದಾಗ ಈ ದುರ್ದೈವ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದು; ಅವನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವನು, ಬೇರೆ ಉಪಾಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಭರತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿಗಳು ಸಮಾಧಾನ ಪಡೆದರು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ತಂದೆ, ಅತಿಯಾದ ದುಃಖವನ್ನು ಬೇಡ; ರಾಮನ ಪಾದಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖವೂ ಮಾಯವಾಗುವುದು.

Verse 434 (दोहा/सोरठा)

करि प्रबोध मुनिबर कहेउ अतिथि पेमप्रिय होहु। कंद मूल फल फूल हम देहिं लेहु करि छोहु।।212।।

ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿವರ್ಯರು ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದರು, "ನಮಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅತಿಥಿಯಾಗಿರಿ. ನಾವು ನಿಮಗೆ ಕಂದಮೂಲಗಳು, ಫಲಗಳು ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ನೀಡುವೆವು; ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ."

Verse 435 (चौपाई)

सुनि मुनि बचन भरत हिंय सोचू। भयउ कुअवसर कठिन सँकोचू।। जानि गरुइ गुर गिरा बहोरी। चरन बंदि बोले कर जोरी।। सिर धरि आयसु करिअ तुम्हारा। परम धरम यहु नाथ हमारा।। भरत बचन मुनिबर मन भाए। सुचि सेवक सिष निकट बोलाए।। चाहिए कीन्ह भरत पहुनाई। कंद मूल फल आनहु जाई।। भलेहीं नाथ कहि तिन्ह सिर नाए। प्रमुदित निज निज काज सिधाए।। मुनिहि सोच पाहुन बड़ नेवता। तसि पूजा चाहिअ जस देवता।। सुनि रिधि सिधि अनिमादिक आई। आयसु होइ सो करहिं गोसाई।।

ಮುನಿಗಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭರತನ ಹೃದಯವು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿತು; ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಸಂಕೋಚದ ಸಂಕಟವು ಎದುರಾಯಿತು. ತನ್ನ ಗುರುಗಳ ಮಾತುಗಳ ಭಾರವನ್ನು ಅರಿದು, ಅವರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಂಜಲೀ ಬದ್ಧ ಹಸ್ತಗಳಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು. "ನನ್ನ ಶಿರದ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದು ನಮ್ಮ ಪರಮ ಧರ್ಮ, ಸ್ವಾಮಿ." ಭರತನ ಮಾತುಗಳು ಮಹರ್ಷಿಯ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿದವು; ಅವರು ತಮ್ಮ ಪವಿತ್ರ ಸೇವಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಕರೆದರು. "ಭರತನಿಗೆ ಅತಿಥ್ಯ ನೀಡಬೇಕು; ಹೋಗಿ ಕಂದಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಗಳನ್ನು ತರಿರಿ." ಅವರು "ಸರಿ, ಸ್ವಾಮಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಲೆಬಾಗಿದರು; ಆನಂದದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಮುನಿಗಳು ಯೋಚಿಸಿದರು, "ಭರತನು ಮಹಾನ್ ಅತಿಥಿ; ಅವನನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು." ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ರಿದ್ಧಿ, ಸಿದ್ಧಿ, ಅಣಿಮಾ ಮುಂತಾದವರು ಬಂದರು; "ಸ್ವಾಮಿ, ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯೇನೇ ಇರಲಿ, ನಾವು ಮಾಡುವೆವು."

Verse 436 (दोहा/सोरठा)

राम बिरह ब्याकुल भरतु सानुज सहित समाज। पहुनाई करि हरहु श्रम कहा मुदित मुनिराज।।213।।

ರಾಮನ ವಿಯೋಗದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದ ಭರತನು, ತನ್ನ ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಸಭೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅತಿಥ್ಯದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಅವರ ಆಯಾಸವನ್ನು ನೀಗಿಸಿದನು; ಮುನಿರಾಜರ ಆನಂದವನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಿ?

Verse 437 (चौपाई)

रिधि सिधि सिर धरि मुनिबर बानी। बड़भागिनि आपुहि अनुमानी।। कहहिं परसपर सिधि समुदाई। अतुलित अतिथि राम लघु भाई।। मुनि पद बंदि करिअ सोइ आजू। होइ सुखी सब राज समाजू।। अस कहि रचेउ रुचिर गृह नाना। जेहि बिलोकि बिलखाहिं बिमाना।। भोग बिभूति भूरि भरि राखे। देखत जिन्हहि अमर अभिलाषे।। दासीं दास साजु सब लीन्हें। जोगवत रहहिं मनहि मनु दीन्हें।। सब समाजु सजि सिधि पल माहीं। जे सुख सुरपुर सपनेहुँ नाहीं।। प्रथमहिं बास दिए सब केही। सुंदर सुखद जथा रुचि जेही।।

ರಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಿಯರನ್ನು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿಟ್ಟು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಾವೇ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಭಾಗ್ಯವಂತರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, "ರಾಮ ಮತ್ತು ಅವನ ತಮ್ಮಂದಿರು ಹೋಲಿಸಲಾಗದ ಅತಿಥಿಗಳು." "ಮುನಿಗಳ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಇಂದೇ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡೋಣ, ಇದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜಸಭೆಯು ಸಂತೋಷಪಡಲಿ." ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವರು ಅನೇಕ ಸುಂದರ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು, ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ದೇವತೆಗಳ ವಿಮಾನಗಳೂ ಮಸುಕಾಗುವವು. ಅವರು ಸಮೃದ್ಧ ಭೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು, ಅವುಗಳನ್ನು ಅಮರರೂ ಕೂಡ ನೋಡಲು ಬಯಸುವರು. ದಾಸೀಮಣಿಯರು ಮತ್ತು ಸೇವಕರು ಎಲ್ಲಾ ಏರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದ್ದು ತಮ್ಮ ಹೃದಯವನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ಕೇವಲ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಭೆಯನ್ನು ಸುಖಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದರು, ಅವು ದೇವಲೋಕದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಕನಸಿನಲ್ಲೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಅವರು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು, ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಸುಖದಾಯಕ, ಅವರವರ ಇಷ್ಟಾನುಸಾರ.

Verse 438 (दोहा/सोरठा)

बहुरि सपरिजन भरत कहुँ रिषि अस आयसु दीन्ह। बिधि बिसमय दायकु बिभव मुनिबर तपबल कीन्ह।।214।।

ನಂತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ, ಭರತ ಮತ್ತು ಅವನ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಅಂತಹ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.

Verse 439 (चौपाई)

मुनि प्रभाउ जब भरत बिलोका। सब लघु लगे लोकपति लोका।। सुख समाजु नहिं जाइ बखानी। देखत बिरति बिसारहीं ग्यानी।। आसन सयन सुबसन बिताना। बन बाटिका बिहग मृग नाना।। सुरभि फूल फल अमिअ समाना। बिमल जलासय बिबिध बिधाना। असन पान सुच अमिअ अमी से। देखि लोग सकुचात जमी से।। सुर सुरभी सुरतरु सबही कें। लखि अभिलाषु सुरेस सची कें।। रितु बसंत बह त्रिबिध बयारी। सब कहँ सुलभ पदारथ चारी।। स्त्रक चंदन बनितादिक भोगा। देखि हरष बिसमय बस लोगा।।

ಭರತನು ಮುನಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಲೋಕಪತಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಅವನಿಗೆ ಸಣ್ಣವರೆಂದೆನಿಸಿದರು. ಸಭೆಯ ಸುಖವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಕೂಡ ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ತಮ್ಮ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಮರೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಆಸನಗಳು, ಶಯನಗಳು, ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿತಾನಗಳಿದ್ದವು; ಅರಣ್ಯಗಳು, ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳಿದ್ದವು. ಸುಗಂಧಿತ ಪುಷ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೃತದಂತಹ ಫಲಗಳು; ವಿವಿಧ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸ್ವಚ್ಛ ಸರೋವರಗಳು. ಅಮೃತದಂತಹ ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳು, ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಜನರು ಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಗ್ಗು ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವತೆಗಳು, ಸುರಭಿ ಗೋವುಗಳು, ಕಾಮಧೇನು ವೃಕ್ಷಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಇದ್ದವು, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶಚಿಯ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದವು. ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಮಂದ ಗಾಳಿಗಳು ಬೀಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳೆಂದರೆ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು. ಚಂದನದ ದಂಡಗಳು, ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ಭೋಗಗಳಿದ್ದವು; ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಜನರು ಆನಂದ ಮತ್ತು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದರು.

Verse 440 (दोहा/सोरठा)

संपत चकई भरतु चक मुनि आयस खेलवार।। तेहि निसि आश्रम पिंजराँ राखे भा भिनुसार।।215।।

ಭರತನ ಸಂಪತ್ತು ಚಕೋರ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಇತ್ತು, ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳ ಆಜ್ಞೆಯು ಅವನ ಆಟಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವನು ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಂಜರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇದ್ದನು, ವಿರಹದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾಗಿ.

Verse 441 (चौपाई)

कीन्ह निमज्जनु तीरथराजा। नाइ मुनिहि सिरु सहित समाजा।। रिषि आयसु असीस सिर राखी। करि दंडवत बिनय बहु भाषी।। पथ गति कुसल साथ सब लीन्हे। चले चित्रकूटहिं चितु दीन्हें।। रामसखा कर दीन्हें लागू। चलत देह धरि जनु अनुरागू।। नहिं पद त्रान सीस नहिं छाया। पेमु नेमु ब्रतु धरमु अमाया।। लखन राम सिय पंथ कहानी। पूँछत सखहि कहत मृदु बानी।। राम बास थल बिटप बिलोकें। उर अनुराग रहत नहिं रोकैं।। दैखि दसा सुर बरिसहिं फूला। भइ मृदु महि मगु मंगल मूला।।

ಅವನು ತೀರ್ಥರಾಜನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ತಲೆಬಾಗಿ ಮುನಿಗಳ ಸಭೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡನು. ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಅವನ ಶಿರದ ಮೇಲಿರಿಸಿದರು; ಭರತನು ಸಂಪೂರ್ಣ ದಂಡವತ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಅನೇಕ ವಿನಯಪೂರ್ವಕ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದನು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, ಚಿತ್ರಕೂಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದನು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಲಗ್ಗೆ ಹಾಕಿದನು. ರಾಮಸಖ್ಯಕ್ಕೆ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು, ನಡೆಯುವಾಗ ಅವನ ದೇಹವು ಪ್ರೇಮದ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುತ್ತಿದೆಯೋ ಎಂಬಂತಿತ್ತು. ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲ, ಶಿರಕ್ಕೆ ಛಾಯೆಯಿಲ್ಲ; ಪ್ರೇಮವೇ ಅವನ ವ್ರತ, ನಿಯಮ, ಧರ್ಮ, ಮಾಯೆಯಿಲ್ಲದ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ರಾಮ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು, ಅವರು ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದರು. ರಾಮನು ಅರಣ್ಯದ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಹೃದಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಮವು ಉಳಿದು ತಡೆಯಲಾಗದಿತ್ತು. ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವತೆಗಳು ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು; ಭೂಮಿಯು ಮೃದುವಾಯಿತು, ದಾರಿಯು ಮಂಗಳದ ಮೂಲವಾಯಿತು.

Verse 442 (दोहा/सोरठा)

किएँ जाहिं छाया जलद सुखद बहइ बर बात। तस मगु भयउ न राम कहँ जस भा भरतहि जात।।216।।

ಅವರು ಹೋದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಮೋಡಗಳು ಛಾಯೆ ನೀಡಿದವು, ಮತ್ತು ಸುಖದಾಯಕ ಗಾಳಿಯು ಸುಂದರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ತರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮನಿಗೆ ಅಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸು ಇರಲಿಲ್ಲ, ಭರತನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ.

Verse 443 (चौपाई)

जड़ चेतन मग जीव घनेरे। जे चितए प्रभु जिन्ह प्रभु हेरे।। ते सब भए परम पद जोगू। भरत दरस मेटा भव रोगू।। यह बड़ि बात भरत कइ नाहीं। सुमिरत जिनहि रामु मन माहीं।। बारक राम कहत जग जेऊ। होत तरन तारन नर तेऊ।। भरतु राम प्रिय पुनि लघु भ्राता। कस न होइ मगु मंगलदाता।। सिद्ध साधु मुनिबर अस कहहीं। भरतहि निरखि हरषु हियँ लहहीं।। देखि प्रभाउ सुरेसहि सोचू। जगु भल भलेहि पोच कहुँ पोचू।। गुर सन कहेउ करिअ प्रभु सोई। रामहि भरतहि भेंट न होई।।

ಚೇತನ ಮತ್ತು ಅಚೇತನ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜೀವಿಗಳು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು; ಯಾರು ಪ್ರಭುವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೋ ಮತ್ತು ಯಾರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭು ಕೃಪೆಯಿಂದ ನೋಡಿದರೋ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಭರತನ ದರ್ಶನವು ಸಂಸಾರದ ರೋಗವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿತು. ಭರತನು ಮಾಡಿದ್ದು ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವಲ್ಲ; ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ರಾಮನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದನು. ಬಾಲಕರು ಯಾರನ್ನು ರಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೋ, ಅವನು ಮನುಷ್ಯರ ಉದ್ಧಾರಕನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಜಗತ್ತಿನ ರಕ್ಷಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಭರತನು ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅವನ ತಮ್ಮನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನ ಮಾರ್ಗವು ಮಂಗಳವನ್ನು ತರದಿರಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಸಿದ್ಧರು, ಸಾಧುಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಭರತನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವರಾಜನೂ ಸಹ ಚಿಂತಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಜಗತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯದು, ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯದರಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಇದೆ, ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು, 'ಪ್ರಭು ತಾವು ಬಯಸಿದಂತೆ ಮಾಡಲಿ; ಆದರೆ ರಾಮ ಮತ್ತು ಭರತರ ಭೇಟಿ ಆಗದಿರಲಿ.'

Verse 444 (दोहा/सोरठा)

रामु सँकोची प्रेम बस भरत सपेम पयोधि। बनी बात बेगरन चहति करिअ जतनु छलु सोधि।।217।।

ರಾಮನು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಸಂಕೋಚಿ, ಆದರೆ ಪ್ರೀತಿಯು ಅವನನ್ನು ಆಳುತ್ತದೆ; ಭರತನು ಪ್ರೀತಿಯ ಸಾಗರ. ಈಗಾಗಲೇ ಆಗಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅವನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಉಪಾಯವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಿ.

Verse 445 (चौपाई)

बचन सुनत सुरगुरु मुसकाने। सहसनयन बिनु लोचन जाने।। मायापति सेवक सन माया। करइ त उलटि परइ सुरराया।। तब किछु कीन्ह राम रुख जानी। अब कुचालि करि होइहि हानी।। सुनु सुरेस रघुनाथ सुभाऊ। निज अपराध रिसाहिं न काऊ।। जो अपराधु भगत कर करई। राम रोष पावक सो जरई।। लोकहुँ बेद बिदित इतिहासा। यह महिमा जानहिं दुरबासा।। भरत सरिस को राम सनेही। जगु जप राम रामु जप जेही।।

ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೇವತೆಗಳ ಗುರುಗಳು ನಗುತ್ತಾರೆ; ಸಹಸ್ರ ನೇತ್ರಗಳಿದ್ದರೂ, ತಾವು ದೃಷ್ಟಿಯಿಲ್ಲದವರೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಮಾಯೆಯ ಸ್ವಾಮಿ ತನ್ನ ಸೇವಕನ ಮೇಲೆ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಆಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ವರ್ತಿಸಿದಾಗ, ದೇವರಾಜನು ತಲೆಕೆಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅವನು ರಾಮನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕೊಂಚ ಗ್ರಹಿಸಿದನು; ಈಗ ಮೋಸದಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದರೆ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಳು, ಓ ದೇವರಾಜ, ರಘುನಾಥನು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಸೌಮ್ಯ; ಯಾವ ಅಪರಾಧಕ್ಕೂ ಅವನು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಭಕ್ತನ ವಿರುದ್ಧ ಅಪರಾಧ ಮಾಡುವವನು ರಾಮನ ಕೋಪದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಸುಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮಹಿಮೆಯು ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ದುರ್ವಾಸರು ಇದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮನಿಗೆ ಭರತನಂತೆ ಪ್ರಿಯನಾದವನು ಯಾರು? ಜಗತ್ತು ರಾಮನನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ರಾಮನು ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 446 (दोहा/सोरठा)

मनहुँ न आनिअ अमरपति रघुबर भगत अकाजु। अजसु लोक परलोक दुख दिन दिन सोक समाजु।।218।।

ದೇವರಾಜ, ರಘುವರ ಭಕ್ತನನ್ನು ವೃಥಾ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತರಬೇಡ; ಇದು ಈ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಪಮಾನವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದಿನದಿನಕ್ಕೆ ದುಃಖಗಳ ಸಮಾಜವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 447 (चौपाई)

सुनु सुरेस उपदेसु हमारा। रामहि सेवकु परम पिआरा।। मानत सुखु सेवक सेवकाई। सेवक बैर बैरु अधिकाई।। जद्यपि सम नहिं राग न रोषू। गहहिं न पाप पूनु गुन दोषू।। करम प्रधान बिस्व करि राखा। जो जस करइ सो तस फलु चाखा।। तदपि करहिं सम बिषम बिहारा। भगत अभगत हृदय अनुसारा।। अगुन अलेप अमान एकरस। रामु सगुन भए भगत पेम बस।। राम सदा सेवक रुचि राखी। बेद पुरान साधु सुर साखी।। अस जियँ जानि तजहु कुटिलाई। करहु भरत पद प्रीति सुहाई।।

ಕೇಳು, ಓ ದೇವರಾಜ, ನನ್ನ ಉಪದೇಶವನ್ನು: ರಾಮನು ತನ್ನ ಸೇವಕನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಸೇವಕನಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ಅವನು ಸಂತೋಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ತನ್ನ ಸೇವಕನ ಶತ್ರು ಅವನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶತ್ರುವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಮನಾಗಿದ್ದರೂ, ಪುಣ್ಯ ಅಥವಾ ಪಾಪ, ಗುಣ ಅಥವಾ ದೋಷಗಳನ್ನು ಅಂಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಜಗತ್ತನ್ನು ಕರ್ಮದಿಂದ ಆಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ: ಒಬ್ಬನು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೂ ಅವನು ದುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವರ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಅಭಕ್ತರ ಹೃದಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ. ಗುಣರಹಿತ, ಮಾಲಿನ್ಯರಹಿತ, ಅಳತೆ ಮೀರಿದ, ಏಕರೂಪನಾದ ರಾಮನು, ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಗುಣವಂತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ರಾಮನು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಸೇವಕನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ; ವೇದಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು, ಸಾಧುಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಗಳು. ಇದನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲ ಮೋಸವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು, ಮತ್ತು ಭರತನ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಂದರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರು.

Verse 448 (दोहा/सोरठा)

राम भगत परहित निरत पर दुख दुखी दयाल। भगत सिरोमनि भरत तें जनि डरपहु सुरपाल।।219।।

ರಾಮನು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಭಕ್ತನ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಇತರರ ದುಃಖದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ದಯಾಳುವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಭರತನು ಭಕ್ತರ ಶಿರೋಮಣಿ; ಭಯಪಡಬೇಡ, ಓ ದೇವತೆಗಳ ರಕ್ಷಕ.