Prakarana 22

Verse 429 (चौपाई)

कीरति बिधु तुम्ह कीन्ह अनूपा। जहँ बस राम पेम मृगरूपा।। तात गलानि करहु जियँ जाएँ। डरहु दरिद्रहि पारसु पाएँ।।।। सुनहु भरत हम झूठ न कहहीं। उदासीन तापस बन रहहीं।। सब साधन कर सुफल सुहावा। लखन राम सिय दरसनु पावा।। तेहि फल कर फलु दरस तुम्हारा। सहित पयाग सुभाग हमारा।। भरत धन्य तुम्ह जसु जगु जयऊ। कहि अस पेम मगन पुनि भयऊ।। सुनि मुनि बचन सभासद हरषे। साधु सराहि सुमन सुर बरषे।। धन्य धन्य धुनि गगन पयागा। सुनि सुनि भरतु मगन अनुरागा।।

நீங்கள் ஒப்பற்ற புகழைப் பெற்றுள்ளீர்கள், சந்திரனைப் போன்றது, இராமர் மான் உருவில் வாழ்ந்த இடத்தில். அன்பான தந்தையே, உங்கள் இதயத்தில் துக்கம் நுழையட்டும்; ஏழ்மையை அஞ்சாதீர்கள், ஏனெனில் நீங்கள் பரஸ்பரத்தைக் கண்டுபிடித்துள்ளீர்கள். கேளுங்கள் பரதா, நான் பொய் கூறமாட்டேன்; நான் காட்டில் பற்றற்ற துறவியாக இருப்பேன். எனது எல்லா முயற்சிகளும் நல்ல பலனைத் தந்துள்ளன, ஏனெனில் நான் இலக்குவன், இராமர், சீதை ஆகியோரின் தரிசனத்தைப் பெற்றுள்ளேன். அந்தப் பலனின் பலனே உங்கள் தரிசனம்; பிரயாகையுடன் நான் ஆசீர்வதிக்கப்பட்டுள்ளேன். ஆசி பெற்றவர் நீங்கள் பரதா; நீங்கள் உலகப் புகழை வென்றுள்ளீர்கள். அவ்வாறு கூறி, அவர் மீண்டும் அன்பில் மூழ்கினார். முனிவரின் வார்த்தைகளைக் கேட்டு சபையோர் மகிழ்ந்தனர்; நல்லோர் போற்றினர், தேவர்கள் மலர்களைப் பொழிந்தனர். ஆசி பெற்றது, ஆசி பெற்றது பிரயாகையின் வானம்; அதை மீண்டும் மீண்டும் கேட்டு பரதன் அன்பில் மூழ்கினான்.

Verse 430 (दोहा/सोरठा)

पुलक गात हियँ रामु सिय सजल सरोरुह नैन। करि प्रनामु मुनि मंडलिहि बोले गदगद बैन।।210।।

அவரது உடல் பேரின்பத்தால் சிலிர்த்தது, அவரது இதயம் இராமரையும் சீதையையும் தழுவியது, அவரது தாமரைக் கண்கள் கண்ணீரால் நிரம்பின. முனிவர்களின் சபைக்கு வணக்கம் செலுத்தி, உணர்ச்சிவசப்பட்ட குரலில் பேசினார்.

Verse 431 (चौपाई)

मुनि समाजु अरु तीरथराजू। साँचिहुँ सपथ अघाइ अकाजू।। एहिं थल जौं किछु कहिअ बनाई। एहि सम अधिक न अघ अधमाई।। तुम्ह सर्बग्य कहउँ सतिभाऊ। उर अंतरजामी रघुराऊ।। मोहि न मातु करतब कर सोचू। नहिं दुखु जियँ जगु जानिहि पोचू।। नाहिन डरु बिगरिहि परलोकू। पितहु मरन कर मोहि न सोकू।। सुकृत सुजस भरि भुअन सुहाए। लछिमन राम सरिस सुत पाए।। राम बिरहँ तजि तनु छनभंगू। भूप सोच कर कवन प्रसंगू।। राम लखन सिय बिनु पग पनहीं। करि मुनि बेष फिरहिं बन बनही।।

முனிவர்களின் சபையும் தீர்த்தங்களின் அரசனும் உண்மையில் திருப்தி அடைந்தனர், சத்தியப் பிரமாணம் செய்தது போல; மேலும் செய்ய வேறு வேலை எதுவும் இல்லை. இந்த இடத்தில் இன்னும் ஏதாவது சொல்லப்பட்டால், இதை விடப் பெரிய பாவமோ தாழ்மையோ இருக்காது. நீங்கள் அனைத்தையும் அறிந்தவர்கள்; நான் உண்மையுடன் பேசுகிறேன், இதயத்தை அறிந்த ரகுவம்சத்து இறைவன் உள்ளே வாழ்கிறார். என் தாயின் செயலுக்காக நான் வருந்தமாட்டேன்; என் இதயத்தில் துக்கமில்லை, ஏனெனில் உலகம் நிலையற்றது என அறிவேன். மறுமை கெடும் என்று எனக்குப் பயமில்லை; என் தந்தை இறந்தாலும் நான் வருந்தமாட்டேன். மூன்று உலகங்களையும் நல்ல புகழால் நிரப்பி, இராமர் மற்றும் இலக்குவனுக்கு நிகரான மகனைப் பெற்றுள்ளீர்கள். இராமர் பிரிவினால் ஒரு கணத்தில் உடலை விடுவார்; அரசர் வருந்த என்ன இடம் உள்ளது? இராமர், இலக்குவன், சீதை இல்லாமல், அவர்கள் காட்டிலிருந்து காட்டிற்குத் துறவிகளின் வேடத்தில் அலைந்து திரிகின்றனர், காலில் செருப்பில்லாமல்.

Verse 432 (दोहा/सोरठा)

अजिन बसन फल असन महि सयन डासि कुस पात। बसि तरु तर नित सहत हिम आतप बरषा बात।।211।।

மரப்பட்டை ஆடைகளை அணிந்து, பழங்களை உண்டு, மண்ணில் படுத்து உறங்கி, தர்ப்பைப் புல்லைப் படுக்கையாகக் கொண்டு, மரங்களின் கீழ் வாழ்ந்து, ஒவ்வொரு நாளும் குளிரையும் வெப்பத்தையும், மழையையும் காற்றையும் பொறுத்துக் கொள்கின்றனர்.

Verse 433 (चौपाई)

एहि दुख दाहँ दहइ दिन छाती। भूख न बासर नीद न राती।। एहि कुरोग कर औषधु नाहीं। सोधेउँ सकल बिस्व मन माहीं।। मातु कुमत बढ़ई अघ मूला। तेहिं हमार हित कीन्ह बँसूला।। कलि कुकाठ कर कीन्ह कुजंत्रू। गाड़ि अवधि पढ़ि कठिन कुमंत्रु।। मोहि लगि यहु कुठाटु तेहिं ठाटा। घालेसि सब जगु बारहबाटा।। मिटइ कुजोगु राम फिरि आएँ। बसइ अवध नहिं आन उपाएँ।। भरत बचन सुनि मुनि सुखु पाई। सबहिं कीन्ह बहु भाँति बड़ाई।। तात करहु जनि सोचु बिसेषी। सब दुखु मिटहि राम पग देखी।।

இந்த எரியும் துக்கம் பகலில் என் மார்பை சுடுகிறது; இரவில் எனக்கு பசி இல்லை, தூக்கம் இல்லை. இந்த கொடிய நோய்க்கு மருந்து இல்லை; நான் உலகம் முழுவதும் என் மனதில் தேடினேன். என் தாயின் தீய ஆலோசனை பாவத்தின் வேரை வளர்த்தது; அவள் என் நலனுக்காக படகு செய்து அதை மூழ்கடித்தாள். அவள் கொடிய ஆலோசகராக செயல்பட்டு, கொடிய வார்த்தைகளை பேசினாள்; அவள் குழி தோண்டி கடுமையான தீய மந்திரத்தை உச்சரித்தாள். எனக்காக அவள் இந்த சூழ்ச்சியை தீர்த்தாள்; அவள் சந்திப்பில் உலகம் முழுவதையும் தியாகம் செய்வாள். இந்த தீய விதி ராமர் திரும்பினால் முடிவடையும்; அவர் அயோத்தியில் வாழ்வார், வேறு வழி இல்லை. பரதனின் வார்த்தைகளை கேட்டு முனிவர்கள் ஆறுதல் அடைந்தனர், அனைவரும் அவனை பலவிதமாக புகழ்ந்தனர். தந்தையே, அதிகமாக துக்கப்படாதீர்கள்; ராமரின் திருவடிகளை கண்டால் அனைத்து துக்கமும் மறையும்.

Verse 434 (दोहा/सोरठा)

करि प्रबोध मुनिबर कहेउ अतिथि पेमप्रिय होहु। कंद मूल फल फूल हम देहिं लेहु करि छोहु।।212।।

சிறந்த முனிவர் ஆறுதல் வார்த்தைகளை பேசினார், 'எங்களுக்கு அன்பான விருந்தினராக இருங்கள். நாங்கள் கிழங்குகள், கனிகள், பூக்களை தருவோம்; அன்புடன் ஏற்றுக்கொள்ளுங்கள்.'

Verse 435 (चौपाई)

सुनि मुनि बचन भरत हिंय सोचू। भयउ कुअवसर कठिन सँकोचू।। जानि गरुइ गुर गिरा बहोरी। चरन बंदि बोले कर जोरी।। सिर धरि आयसु करिअ तुम्हारा। परम धरम यहु नाथ हमारा।। भरत बचन मुनिबर मन भाए। सुचि सेवक सिष निकट बोलाए।। चाहिए कीन्ह भरत पहुनाई। कंद मूल फल आनहु जाई।। भलेहीं नाथ कहि तिन्ह सिर नाए। प्रमुदित निज निज काज सिधाए।। मुनिहि सोच पाहुन बड़ नेवता। तसि पूजा चाहिअ जस देवता।। सुनि रिधि सिधि अनिमादिक आई। आयसु होइ सो करहिं गोसाई।।

முனிவரின் வார்த்தைகளை கேட்டு, பரதனின் இதயம் கவலையால் நிரம்பியது; ஒரு கடினமான மற்றும் சங்கடமான நெருக்கடி எழுந்தது. தன் குருவின் வார்த்தைகளின் எடையை அறிந்து, அவர் அவரது திருவடிகளில் வணங்கி, கைகளை கூப்பி பேசினான். 'என் தலையில் உங்கள் ஆணையை ஏற்றுக்கொள்கிறேன்; இதுவே எங்கள் உயர்ந்த கடமை, ஐயா.' பரதனின் வார்த்தைகள் பெரிய முனிவரின் மனதை மகிழ்வித்தன; அவர் தன் தூய ஊழியர்களையும் சீடர்களையும் அழைத்தார். 'பரதனுக்கு விருந்தோம்பல் காட்ட வேண்டும்; சென்று கிழங்குகள், கனிகள், காய்களை கொண்டு வாருங்கள்.' அவர்கள் 'நன்று, ஐயா' என்று கூறி தலை வணங்கினர்; மகிழ்ச்சியுடன் ஒவ்வொருவரும் தங்கள் பணிக்குச் சென்றனர். முனிவர் நினைத்தார், 'பரதன் ஒரு பெரிய விருந்தினர்; அவன் தேவரைப் போல வணங்கப்பட வேண்டும்.' இதைக் கேட்டு ரித்தி, சித்தி, அனிமா மற்றும் மற்றவர்கள் வந்தனர்; 'ஐயா, உங்கள் ஆணை எதுவோ அதை செய்வோம்.'

Verse 436 (दोहा/सोरठा)

राम बिरह ब्याकुल भरतु सानुज सहित समाज। पहुनाई करि हरहु श्रम कहा मुदित मुनिराज।।213।।

ராமரின் பிரிவால் கலங்கிய பரதன், தன் சகோதரர்கள் மற்றும் சபையுடன், விருந்தோம்பல் சடங்குகளை செய்து அவர்களின் சோர்வை நீக்கினான்; முனிவர் அரசரின் மகிழ்ச்சியை சொல்ல வேண்டுமா?

Verse 437 (चौपाई)

रिधि सिधि सिर धरि मुनिबर बानी। बड़भागिनि आपुहि अनुमानी।। कहहिं परसपर सिधि समुदाई। अतुलित अतिथि राम लघु भाई।। मुनि पद बंदि करिअ सोइ आजू। होइ सुखी सब राज समाजू।। अस कहि रचेउ रुचिर गृह नाना। जेहि बिलोकि बिलखाहिं बिमाना।। भोग बिभूति भूरि भरि राखे। देखत जिन्हहि अमर अभिलाषे।। दासीं दास साजु सब लीन्हें। जोगवत रहहिं मनहि मनु दीन्हें।। सब समाजु सजि सिधि पल माहीं। जे सुख सुरपुर सपनेहुँ नाहीं।। प्रथमहिं बास दिए सब केही। सुंदर सुखद जथा रुचि जेही।।

ரித்தி மற்றும் சித்தியை தலைவர்களாக வைத்து, பெரிய முனிவர் தன்னை உண்மையில் அதிர்ஷ்டசாலி என்று கருதினார். சித்திகள் ஒருவருக்கொருவர் கூறினர், 'ராமரும் அவரது இளைய சகோதரர்களும் ஒப்பற்ற விருந்தினர்கள்.' 'முனிவரின் திருவடிகளில் வணங்கி இன்று இதைச் செய்வோம், அப்போது முழு அரச சபையும் மகிழ்ச்சியடையும்.' இவ்வாறு கூறி, அவர்கள் பல அழகிய வாசஸ்தலங்களை தயாரித்தனர், அவற்றைப் பார்த்தால் தேவர்களின் விமானங்களும் மங்கிவிடும். அவர்கள் ஏராளமான இன்பங்களையும் ஐஸ்வரியங்களையும் சேமித்தனர், அவற்றை அமரர்களும் பார்க்க விரும்புவார்கள். தாசிகளும் ஊழியர்களும் ஒவ்வொரு ஏற்பாட்டையும் செய்தனர், தங்கள் மனதை பணிக்கு அர்ப்பணித்து பக்தியுடன் இருந்தனர். ஒரு கணத்தில் சித்திகள் முழு சபையையும் இன்பங்களால் அலங்கரித்தனர், அவை தேவர்களின் நகரத்திலும் கிடைக்காதவை, கனவிலும் கிடைக்காதவை. முதலில் ஒவ்வொருவருக்கும் தங்குமிடம் கொடுத்தனர், அழகானதும் இன்பமளிப்பதுமாக, அவரவர் விருப்பப்படி.

Verse 438 (दोहा/सोरठा)

बहुरि सपरिजन भरत कहुँ रिषि अस आयसु दीन्ह। बिधि बिसमय दायकु बिभव मुनिबर तपबल कीन्ह।।214।।

பின்னர் பெரிய முனிவர், தன் தவத்தின் வலிமையால், பரதனுக்கும் அவன் உறவினருக்கும் அத்தகைய ஆணையைக் கொடுத்தார், பிரம்மாவையே வியப்பில் ஆழ்த்தும் செல்வத்தை உருவாக்கினார்.

Verse 439 (चौपाई)

मुनि प्रभाउ जब भरत बिलोका। सब लघु लगे लोकपति लोका।। सुख समाजु नहिं जाइ बखानी। देखत बिरति बिसारहीं ग्यानी।। आसन सयन सुबसन बिताना। बन बाटिका बिहग मृग नाना।। सुरभि फूल फल अमिअ समाना। बिमल जलासय बिबिध बिधाना। असन पान सुच अमिअ अमी से। देखि लोग सकुचात जमी से।। सुर सुरभी सुरतरु सबही कें। लखि अभिलाषु सुरेस सची कें।। रितु बसंत बह त्रिबिध बयारी। सब कहँ सुलभ पदारथ चारी।। स्त्रक चंदन बनितादिक भोगा। देखि हरष बिसमय बस लोगा।।

பரதன் முனிவரின் வலிமையைக் கண்டபோது, உலகின் அனைத்து அரசர்களும் அவனுக்கு சிறியவர்களாகத் தோன்றினர். சபையின் மகிழ்ச்சியை விவரிக்க இயலாது; ஞானிகள் கூட அதைக் கண்டு தங்கள் வைராக்கியத்தை மறந்தனர். அங்கே இருந்தன ஆசனங்கள், படுக்கைகள், நுணுக்கமான ஆடைகள், விதானங்கள்; காடுகள், தோட்டங்கள், பல பறவைகளும் மான்களும். நறுமணமுள்ள பூக்களும் அமிர்தம் போன்ற கனிகளும்; பலவிதமான ஏற்பாடுகளுடன் தெளிவான ஏரிகள். உணவும் பானமும், தூய்மையானதும் அமிர்தம் போல் இனிமையானதும், அவற்றைக் கண்டு மக்கள் பூமியை நாணினர். தேவர்கள், விண்ணுலக பசுக்கள், விருப்பம் நிறைவேற்றும் மரங்கள், அனைத்தும் அங்கே இருந்தன, இந்திரன் மற்றும் சச்சியின் விருப்பங்களை நிறைவேற்ற. வசந்த காலமாக இருந்தது, மூன்று வகையான காற்றுகள் வீசின; வாழ்க்கையின் நான்கு குறிக்கோள்களும் அனைவருக்கும் எளிதாகக் கிடைத்தன. சந்தன மாலைகள், பெண்கள் மற்றும் பிற இன்பங்கள் இருந்தன; அவற்றைக் கண்டு மக்கள் மகிழ்ச்சியும் வியப்பும் கொண்டனர்.

Verse 440 (दोहा/सोरठा)

संपत चकई भरतु चक मुनि आयस खेलवार।। तेहि निसि आश्रम पिंजराँ राखे भा भिनुसार।।215।।

பரதனின் செல்வம் சகோர பறவையாகவும், முனிவரின் ஆணை அவன் விளையாட்டுப் பொருளாகவும் இருந்தது. அன்று இரவு அவன் ஆசிரமத்தில் கூண்டில் அடைபட்டது போல் இருந்தான், ஏக்கத்தால் எரிந்து போனான்.

Verse 441 (चौपाई)

कीन्ह निमज्जनु तीरथराजा। नाइ मुनिहि सिरु सहित समाजा।। रिषि आयसु असीस सिर राखी। करि दंडवत बिनय बहु भाषी।। पथ गति कुसल साथ सब लीन्हे। चले चित्रकूटहिं चितु दीन्हें।। रामसखा कर दीन्हें लागू। चलत देह धरि जनु अनुरागू।। नहिं पद त्रान सीस नहिं छाया। पेमु नेमु ब्रतु धरमु अमाया।। लखन राम सिय पंथ कहानी। पूँछत सखहि कहत मृदु बानी।। राम बास थल बिटप बिलोकें। उर अनुराग रहत नहिं रोकैं।। दैखि दसा सुर बरिसहिं फूला। भइ मृदु महि मगु मंगल मूला।।

அவன் புனித தலங்களின் அரசனிடம் தீர்த்தமாடினான், தலை வணங்கி முனிவர்களின் சபையில் சேர்ந்தான். முனிவர் தன் ஆசியை அவன் தலையில் வைத்தார்; பரதன் முழு வணக்கம் செலுத்தி பல பணிவான வேண்டுதல்களை மொழிந்தான். சாலையில் அனைவரின் நலனைப் பற்றி விசாரித்து, சித்ரகூடத்திற்குப் புறப்பட்டான், தன் மனதை அதன் மீது நிலைநிறுத்தி. அவன் ராமரின் நண்பரின் கடிவாளத்தைக் கொடுத்தான், செல்லும்போது அவன் உடல் அன்பின் எடையைத் தாங்குவது போல் தோன்றியது. அவன் பாதங்களுக்கு இடம் இல்லை, தலைக்கு நிழல் இல்லை; அன்பே அவன் விரதம், அவன் ஒழுக்கம், அவன் நோன்பு, அவன் நேர்மையான தர்மம். இலக்குவன், ராமர், சீதை வழியைப் பற்றி வனவாசிகளிடம் கேட்டனர், அவர்கள் மென்மையான வார்த்தைகளில் பதிலளித்தனர். ராமர் காட்டு மரங்களையும் புல்வெளிகளையும் பார்த்தார்; அவர் இதயத்தில் அன்பு நிலைத்திருந்தது, அதை அடக்க முடியவில்லை. அவர்களின் நிலையைக் கண்டு தேவர்கள் பூக்களை மழையாகப் பொழிந்தனர்; பூமி மென்மையானது, வழி அனைத்து மங்களங்களின் வேரானது.

Verse 442 (दोहा/सोरठा)

किएँ जाहिं छाया जलद सुखद बहइ बर बात। तस मगु भयउ न राम कहँ जस भा भरतहि जात।।216।।

அவர்கள் சென்ற இடங்களில் மேகங்கள் நிழல் போட்டன, இனிமையான காற்று வீசியது, நல்ல வார்த்தைகளைச் சுமந்தது. ஆனால் அந்த பாதையில் ராமருக்கு அத்தகைய மாட்சி இல்லை, பரதனுக்கு அவன் பயணத்தில் இருந்தது போல்.

Verse 443 (चौपाई)

जड़ चेतन मग जीव घनेरे। जे चितए प्रभु जिन्ह प्रभु हेरे।। ते सब भए परम पद जोगू। भरत दरस मेटा भव रोगू।। यह बड़ि बात भरत कइ नाहीं। सुमिरत जिनहि रामु मन माहीं।। बारक राम कहत जग जेऊ। होत तरन तारन नर तेऊ।। भरतु राम प्रिय पुनि लघु भ्राता। कस न होइ मगु मंगलदाता।। सिद्ध साधु मुनिबर अस कहहीं। भरतहि निरखि हरषु हियँ लहहीं।। देखि प्रभाउ सुरेसहि सोचू। जगु भल भलेहि पोच कहुँ पोचू।। गुर सन कहेउ करिअ प्रभु सोई। रामहि भरतहि भेंट न होई।।

சேதனமும் அசேதனமுமான எண்ணற்ற உயிர்கள் வழியில் நிரம்பியிருந்தனர்; எவர் இறைவனை நினைந்தாரோ, எவர்மீது இறைவன் கருணைப் பார்வையிட்டாரோ, அவர்கள் அனைவரும் உயர்ந்த நிலையை அடைந்தனர். பரதனின் தரிசனம் உலக இருப்பின் நோயை நீக்கியது. பரதன் செய்தது சிறிய காரியம் அல்ல; அவன் எப்போதும் இராமனை தன் இதயத்தில் வைத்திருந்தான். சிறுவர்கள் இராமன் என அழைப்பவன், மனிதர்களின் காப்பாளராகவும் உலகின் மீட்பராகவும் ஆகிறான். பரதன் இராமனுக்குப் பிரியமானவன், அவனுடைய இளைய சகோதரன்; அவனுடைய வழி ஆசீர்வாதங்களைத் தராமல் இருக்குமோ? சித்தர்கள், சாதுக்கள், மகா முனிவர்கள் இவ்வாறு கூறுகின்றனர்: பரதனைக் கண்டு அவர்கள் இதயத்தில் மகிழ்ச்சி கொள்கின்றனர். அவனுடைய சக்தியைக் கண்டு, தேவர்களின் அரசனும் கலங்குகிறான்; உலகம் நல்லது, நல்லதில் தீயதும் உண்டு, தீயதைச் சொல்ல வேண்டுமென்றால். அவன் தன் குருவிடம் கூறினான்: 'இறைவன் விரும்பியதைச் செய்வானாக; ஆனால் இராமனும் பரதனும் சந்திக்காமல் போகட்டும்.'

Verse 444 (दोहा/सोरठा)

रामु सँकोची प्रेम बस भरत सपेम पयोधि। बनी बात बेगरन चहति करिअ जतनु छलु सोधि।।217।।

இராமன் இயல்பால் வெட்கமுள்ளவன், ஆனால் அன்பு அவனை ஆள்கிறது; பரதன் அன்பின் பெருங்கடல். ஏற்கனவே நடந்ததை நிகழ்த்த விரும்புகிறான்; அவன் சூழ்ச்சியைப் பயன்படுத்தி உண்மையைச் சோதிக்கட்டும்.

Verse 445 (चौपाई)

बचन सुनत सुरगुरु मुसकाने। सहसनयन बिनु लोचन जाने।। मायापति सेवक सन माया। करइ त उलटि परइ सुरराया।। तब किछु कीन्ह राम रुख जानी। अब कुचालि करि होइहि हानी।। सुनु सुरेस रघुनाथ सुभाऊ। निज अपराध रिसाहिं न काऊ।। जो अपराधु भगत कर करई। राम रोष पावक सो जरई।। लोकहुँ बेद बिदित इतिहासा। यह महिमा जानहिं दुरबासा।। भरत सरिस को राम सनेही। जगु जप राम रामु जप जेही।।

இந்த வார்த்தைகளைக் கேட்டு, தேவர்களின் குரு புன்னகைத்தார்; ஆயிரம் கண்கள் இருந்தும், தன்னைத் தானே பார்வையற்றவராக அறிந்தார். மாயையின் இறைவன் தன் அடியானிடம் மாயையை விளையாடுகிறான்; அவன் செயல்படும்போது, தேவர்களின் அரசன் குலைந்துபோகிறான். அப்போது அவர் இராமனின் எண்ணத்தை ஓரளவு உணர்ந்தார்; இப்போது பொய் சொல்வதன் மூலம் இழப்பு ஏற்படும். கேட்டாய், தேவர்களின் அரசே, ரகுகுலத்தின் இறைவன் இயல்பால் மென்மையானவன்; எந்தக் குற்றத்திற்காகவும் யார்மீதும் சினம் கொள்வதில்லை. ஆனால் தன் அடியாருக்கு எதிராகக் குற்றம் இழைப்பவன், இராமனின் சினத்தீயில் எரிந்துபடுவான். இந்த மகிமை உலகிலும் வேதங்களிலும் வரலாற்றிலும் அறியப்பட்டது; துர்வாசர் இதை நன்கு அறிவார். இராமனுக்குப் பரதனைப் போல பிரியமானவன் யார்? உலகம் இராமனை ஜெபிக்கிறது, இராமன் அவன் பெயரை ஜெபிக்கிறான்.

Verse 446 (दोहा/सोरठा)

मनहुँ न आनिअ अमरपति रघुबर भगत अकाजु। अजसु लोक परलोक दुख दिन दिन सोक समाजु।।218।।

தேவர்களின் அரசே, ரகுகுலத்தின் இறைவனின் அடியாரை வீணாக இங்கு அழைத்து வராதே; இது இவ்வுலகிலும் மறுவுலகிலும் அவமானத்தைத் தரும், நாளுக்கு நாள் துக்கங்களின் கூட்டமாக அமையும்.

Verse 447 (चौपाई)

सुनु सुरेस उपदेसु हमारा। रामहि सेवकु परम पिआरा।। मानत सुखु सेवक सेवकाई। सेवक बैर बैरु अधिकाई।। जद्यपि सम नहिं राग न रोषू। गहहिं न पाप पूनु गुन दोषू।। करम प्रधान बिस्व करि राखा। जो जस करइ सो तस फलु चाखा।। तदपि करहिं सम बिषम बिहारा। भगत अभगत हृदय अनुसारा।। अगुन अलेप अमान एकरस। रामु सगुन भए भगत पेम बस।। राम सदा सेवक रुचि राखी। बेद पुरान साधु सुर साखी।। अस जियँ जानि तजहु कुटिलाई। करहु भरत पद प्रीति सुहाई।।

கேட்டாய், தேவர்களின் அரசே, என் அறிவுரையை: இராமன் தன் அடியாரை மிகவும் அன்புடன் நோக்குகிறான். தன் அடியாருக்குச் சேவை செய்வதையே தன் மகிழ்ச்சியாகக் கருதுகிறான்; ஆனால் தன் அடியாரின் எதிரி அவனுக்கு இன்னும் பெரிய எதிரியாகிறான். அன்பிலும் சினத்திலும் சமமாக இருந்தாலும், புண்ணியம் பாவம், நற்குணம் குற்றம் ஆகியவற்றை அவன் பற்றிக்கொள்வதில்லை. உலகத்தைச் செயல்களால் ஆளப்படுவதாக ஆக்கியுள்ளான்: ஒருவன் எப்படிச் செயல்படுகிறானோ, அப்படியே அவன் கனியை அனுபவிக்கிறான். இருப்பினும் தீயவர்களுக்கும் நல்லவர்களுக்கும் சமமாக நடந்துகொள்கிறான், தன் அடியார்களின் இதயங்களுக்கு ஏற்ப. குணங்களற்ற, கறையற்ற, அளவிடமுடியாத, ஒன்றான, சீரான இராமன், தன் அடியார்களின் அன்பில் வாழ்வதற்காகக் குணங்களுடன் வந்துள்ளான். இராமன் எப்போதும் தன் அடியாரிடம் அன்பு வைத்துள்ளான்; வேதங்கள், புராணங்கள், நல்லோர், தேவர்கள் இதற்குச் சாட்சிகள். இதை இதயத்தில் அறிந்து, எல்லாச் சூழ்ச்சிகளையும் துறந்து, பரதனின் திருவடிகளில் அழகிய அன்பைக் காட்டுங்கள்.

Verse 448 (दोहा/सोरठा)

राम भगत परहित निरत पर दुख दुखी दयाल। भगत सिरोमनि भरत तें जनि डरपहु सुरपाल।।219।।

இராமன் எப்போதும் தன் அடியாரின் நன்மையில் ஈடுபட்டுள்ளான், மற்றவர்களின் துன்பத்தில் துன்புறுகிறான், கருணை நிறைந்தவன். பரதன் அடியார்களில் சிறந்த இரத்தினம்; பயப்படாதே, தேவர்களின் காவலரே.