Adhyaya 49

Verse 1

सूत उवाच । पाराशर्यमुने व्यास कुमारः कुंभजन्मने । यदावदत्कथामेतां तदा क्व द्रुपदात्मजा

Sūta nói: Khi Vyāsa, con của Parāśara, kể câu chuyện này cho Kumāra Skanda, con của vị hiền triết sinh từ bình (Agastya), thì lúc ấy con gái của Drupada—Draupadī—đang ở đâu?

Verse 2

व्यास उवाच । पुराणसंहितां सूत ब्रूते त्रैकालिकीं कथाम् । संदेहो नात्र कर्तव्यो यतस्तद्गोचरोखिलम्

Vyāsa nói: Hỡi Sūta, bộ Purāṇa-saṃhitā truyền thuật câu chuyện trải khắp ba thời—quá khứ, hiện tại và vị lai. Chớ khởi nghi nơi đây, vì hết thảy đều nằm trong phạm vi của nó.

Verse 3

स्कंद उवाच । आकर्णय मुने पूर्वं पंचवक्त्रो हरः स्वयम् । पृथिव्यां पंचधा भूत्वा प्रादुरासीज्जगद्धितः

Skanda nói: Hãy lắng nghe, hỡi hiền giả, điều đã xảy ra thuở trước. Chính Hara—Đấng năm mặt—vì lợi ích của muôn loài mà hiện xuống cõi đất trong năm hình tướng.

Verse 4

उमापि च जगद्धात्री द्रुपदस्य महीभुजः । यजतो वह्निकुंडाच्च प्रादुश्चक्रेति सुंदरी

Cả Đức Umā nữa—Đấng nâng đỡ muôn loài—khi vua Drupada đang cử hành tế lễ, đã khiến vị Nữ Thần tuyệt mỹ hiển lộ từ hố lửa tế tự.

Verse 5

पंचापि पांडुतनयाः साक्षाद्रुद्रवपुर्धराः । अवतेरुरिह स्वर्गाद्दुष्टसंहारकारकाः

Cả năm con trai của Pāṇḍu, mang thân thể thật sự là của Rudra, đã từ cõi trời giáng xuống nơi đây để diệt trừ kẻ ác.

Verse 6

नारायणोपि कृष्णत्वं प्राप्य तत्साहचर्यकृत् । उद्वृत्तवृत्तशमनः सद्वृत्तस्थितिकारकः

Nārāyaṇa cũng vậy, đạt đến thân phận Kṛṣṇa và trở thành bạn đồng hành của họ, đã chế ngự nếp sống bại hoại và thiết lập sự vững bền của hạnh lành.

Verse 7

प्रतपंतः पृथिव्यां ते पार्थाश्चेरुः पृथक्पृथक् । उदयानुदयौ तस्मिन्संपदां विपदामपि

Rạng ngời dũng lực, các con của Pṛthā ấy đi khắp cõi đất, mỗi người một nẻo; trên đường đời họ có cả thăng lẫn trầm—có phú quý và cũng có tai ương.

Verse 8

कदाचित्ते महावीरा भ्रातृव्यप्रतिपादिताम् । विपत्तिमाप्य महतीं बभूवुः काननौकसः

Có một thời, những bậc đại anh hùng ấy, bị thân tộc đối địch đẩy vào cảnh khốn cùng, gặp đại nạn và trở thành kẻ ở rừng.

Verse 9

पांचाल्यपि च तत्पत्नी पतिव्यसनतापिता । धर्मज्ञा प्राप्य तन्वंगी ब्रध्नमाराधयद्भृशम्

Pāñcālī cũng vậy—người vợ của chàng—đau đớn vì tai ương của phu quân; tuy thân hình mảnh mai nhưng vững lòng nơi Dharma, nàng đến Kāśī và chí thành phụng thờ Bradhna, tức Thần Mặt Trời.

Verse 10

आराधितोथ सविता तया द्रुपदकन्यया । सदर्वी सपिधानां च स्थालिकामक्षयां ददौ

Khi ái nữ của Drupada đã phụng thờ như thế, Savitṛ (Thần Mặt Trời) ban cho nàng một chiếc sthālī không bao giờ cạn, cùng muôi múc và nắp đậy vừa khít.

Verse 11

आराधयंतीं भावेन सर्वत्र शुचिमानसाम्

Nàng phụng thờ bằng lòng thành sâu thẳm, và ở mọi cảnh duyên đều giữ tâm thanh tịnh.

Verse 12

स्थाल्यैतया महाभागे यावंतोऽन्नार्थिनो जनाः । तावंतस्तृप्तिमाप्स्यंति यावच्च त्वं न भोक्ष्यसे

“Hỡi bậc hiền nữ phúc đức, nhờ chiếc bát này, bao nhiêu người đến cầu thực, bấy nhiêu người đều được no đủ—chừng nào chính nàng chưa dùng bữa.”

Verse 13

भुक्तायां त्वयि रिक्तैषा पूर्णभक्ता भविप्यति । रसवद्व्यंजननिधिरिच्छाभक्ष्यप्रदायिनी

“Nhưng một khi nàng đã ăn, chiếc bát này sẽ trở nên trống; còn khi đầy, nó sẽ đầy cơm thượng hạng và kho món ngon đậm vị—ban cho mọi thức ăn theo ý nguyện.”

Verse 14

इत्थं वरस्तया लब्धः काश्यामादित्यतो मुने । अपरश्च वरो दत्तस्तस्यै देवेन भास्वता

Như vậy, hỡi bậc hiền triết, tại Kāśī nàng đã nhận được ân phúc này từ Āditya (Thần Mặt Trời); và vị thần rực sáng ấy lại ban cho nàng thêm một ân phúc nữa.

Verse 15

रविरुवाच । विश्वेशाद्दक्षिणेभागे यो मां त्वत्पुरतः स्थितम् । आराधयिष्यति नरः क्षुद्बाधा तस्य नश्यति

Mặt Trời nói: “Ở phía nam của Viśveśvara, ai thờ phụng Ta như Ta đang đứng trước mặt nàng—nỗi khổ vì đói của người ấy sẽ tiêu tan.”

Verse 16

अन्यश्च मे वरो दत्तो विश्वेशेन पतिव्रते । तपसा परितुष्टेन तं निशामय वच्मि ते

“Và một ân phúc khác đã được Viśveśvara ban cho Ta, hỡi người vợ trinh tín; Ngài hoan hỷ trước khổ hạnh của nàng. Hãy lắng nghe, Ta sẽ nói cho nàng.”

Verse 17

प्राग्रवे त्वां समाराध्य यो मां द्रक्ष्यति मानवः । तस्य त्वं दुःखतिमिरमपानुद निजैः करैः

“Ai vào lúc bình minh, trước hết cung kính thờ phụng nàng đúng pháp rồi mới chiêm ngưỡng Ta—nàng hãy dùng chính những tia sáng của mình xua tan bóng tối sầu khổ cho người ấy.”

Verse 18

अतो धर्माप्रिये नित्यं प्राप्य विश्वेश्वराद्वरम् । काशीस्थितानां जंतूनां नाशयाम्यघसंचयम्

“Vì thế, hỡi người yêu mến chánh pháp, sau khi nhận ân phúc này từ Viśveśvara, Ta luôn tiêu trừ khối tội lỗi tích tụ của muôn loài đang cư ngụ tại Kāśī.”

Verse 19

ये मामत्र भजिष्यंति मानवाः श्रद्धयान्विताः । त्वद्वरोद्यतपाणिं च तेषां दास्यामि चिंतितम्

Những ai tại nơi thánh địa này, với lòng tin kính mà thờ phụng Ta, lại cũng chắp tay nâng cao cung kính thờ phụng Ngài, hỡi Đấng ban ân—Ta sẽ ban cho họ điều họ hằng ấp ủ trong tâm, đúng như sở nguyện.

Verse 20

भवतीं मत्समीपस्थां युधिष्ठिरपतिव्रताम् । विश्वेशाद्दक्षिणेभागे दंडपाणेः समीपतः

Nàng—bậc pativratā một lòng với Yudhiṣṭhira—sẽ ở gần Ta, tại phía nam của Viśveśa, kề cận Daṇḍapāṇi.

Verse 21

येर्चयिष्यंति भावेन पुरुषा वास्त्रियोपि वा । तेषां कदाचिन्नो भावि भयं प्रियवियोगजम्

Dù nam hay nữ, ai thờ phụng nơi đây với lòng thành kính sâu xa—thì chẳng bao giờ phải chịu nỗi sợ sinh từ cảnh lìa xa điều mình yêu quý.

Verse 22

न व्याधिजं भयं क्वापि न क्षुत्तृड्दोषसंभवम् । द्रौपदीक्षणतः काश्यां तव धर्मप्रियेनघे

Hỡi bậc vô tội, người yêu mến dharma; nhờ phúc lành của darśana Draupadī tại Kāśī, chẳng nơi nào khởi lên nỗi sợ do bệnh tật, cũng không có khổ não do đói khát gây nên.

Verse 23

उवाच च प्रसन्नात्मा भास्करो द्रुपदात्मजाम्

Bấy giờ Bhāskara (Thần Mặt Trời), lòng hoan hỷ an nhiên, liền cất lời với ái nữ của Drupada là Draupadī.

Verse 24

आदित्यस्य कथामेतां द्रौपद्याराधितस्य वै । यः श्रोष्यति नरो भक्त्या तस्यैनः क्षयमेष्यति

Ai với lòng sùng kính lắng nghe câu chuyện về Āditya được Draupadī thờ phụng, thì tội lỗi của người ấy sẽ tiêu trừ.

Verse 25

स्कंद उव ।च । द्रौपदादित्यमाहात्म्यं संक्षेपात्कथितं मया । मयूखादित्यमाहात्म्यं शृण्विदानीं घटोद्भव

Skanda nói: “Ta đã tóm lược mà kể về đại oai đức của Draupadā-Āditya. Nay hãy nghe đại oai đức của Mayūkha-Āditya, hỡi Agastya sinh từ chiếc bình.”

Verse 26

पुरा पंचनदे तीर्थे त्रिषुलोकेषु विश्रुते । सहस्ररश्मिर्भगवांस्तपस्तेपे सुदारुणम्

Thuở xưa, tại thánh địa Pañcanada lừng danh khắp ba cõi, Đức Bhagavān Mặt Trời ngàn tia đã thực hành khổ hạnh vô cùng nghiêm mật.

Verse 27

प्रतिष्ठाप्य महालिंगं गभस्तीश्वर संज्ञितम् । गौरीं च मंगला नाम्नीं भक्तमंगलदां सदा

Ngài đã an lập Đại Liṅga mang danh Gabhastīśvara, và cũng thiết lập Gaurī mang danh Maṅgalā, đấng luôn ban phúc lành cát tường cho hàng tín đồ.

Verse 28

दिव्यवर्षसहस्रं तु शतेन गुणितं मुने । आराधयञ्शिवं सोमं सोमार्धकृतशेखरम्

Hỡi bậc hiền triết, suốt một ngàn năm thiêng liêng nhân lên trăm lần, ngài thờ phụng Śiva—Đấng đội Trăng làm miện, với vầng trăng lưỡi liềm trang nghiêm trên đỉnh đầu.

Verse 29

स्वरूपतस्तु तपनस्त्रिलोकीतापनक्षमः । ततोतितीव्र तपसा जज्वाल नितरां मुने

Tự bản tính, Mặt Trời có thể thiêu đốt cả ba cõi. Rồi nhờ khổ hạnh vô cùng mãnh liệt, hỡi bậc hiền triết, Ngài lại bừng cháy rực rỡ hơn nữa.

Verse 30

मयूखैस्तत्र सवितुस्त्रैलोक्यदहनक्षमैः । ततं समस्तं तत्काले द्यावाभूम्योर्यदंतरम्

Tại đó, bởi những tia sáng của Savitṛ có sức thiêu đốt ba cõi, vào lúc ấy toàn bộ khoảng không giữa trời và đất đều bị lấp đầy khắp nơi.

Verse 31

वैमानिकैर्विष्णुपदे तत्यजे च गतागतम् । तीव्रे पतंगमहसि पतंगत्वभयादिव

Ngay cả các thiên nhân ở cõi Viṣṇu cũng bỏ dở việc đi lại; trong ánh huy hoàng dữ dội của Mặt Trời, dường như họ sợ mình hóa thành bướm đêm lao vào lửa.

Verse 32

मयूखा एव दृश्यंते तिर्यगूर्ध्वमधोपि च । आदित्यस्य न चादित्यो नीपपुष्पस्थितेरिव

Chỉ thấy những tia sáng—ngang, lên cao và xuống thấp; còn chính Mặt Trời thì không thấy, như đóa nīpa ẩn khuất trong chỗ của mình.

Verse 33

तस्यवै महसां राशेस्तपोराशेस्तपोर्चिषाम् । चकंपे साध्वसात्तीव्रा त्रैलोक्यं सचराचरम्

Từ khối quang huy ấy—từ đống khổ hạnh chồng chất và ánh lửa của khổ hạnh—ba cõi, cùng mọi loài động và bất động, run rẩy trong nỗi kinh hãi dữ dội.

Verse 34

सूर्य आत्मास्य जगतो वेदेषु परिपठ्यते । स एव चेज्वालयिता को नस्त्राता भवेदिह

Trong các Veda, Mặt Trời được tụng xưng là chính Tự Ngã của thế gian này. Nếu Ngài tự trở thành kẻ thiêu đốt muôn loài, thì ở đây ai còn có thể che chở cho chúng ta?

Verse 35

जगच्चक्षुरसौ सूर्यो जगदात्मैष भास्करः । जगद्योयन्मृतप्रायं प्रातःप्रातः प्रबोधयेत्

Mặt Trời ấy là con mắt của thế gian; Bhāskara này là linh hồn của thế gian—đấng mỗi sớm mai lại đánh thức cõi đời như đã chết lịm.

Verse 36

तमोंधकूपपतितमुद्यन्नेष दिनेदिने । प्रसार्य परितः पाणीन्प्राणिजातं समुद्धरेत्

Ngày qua ngày Ngài vươn lên, cứu vớt muôn loài sa vào giếng mù của bóng tối, như dang tay khắp bốn phương mà nâng họ lên.

Verse 37

उदितेऽत्रोदिमो नित्यमस्तं यात्यस्तमाप्नुमः । उदयेऽनुदये तस्मादस्माकं कारणं रविः

Ngài vừa mọc lên, chúng ta nơi đây cũng mỗi ngày trỗi dậy; Ngài vừa lặn xuống, chúng ta cũng đi vào hoàng hôn và chạm đến tận cùng. Vì thế, trong mọc hay không mọc, Ravi chính là nguyên nhân của chúng ta.

Verse 38

इति व्याकुलितं विश्वं पश्यन्विश्वेश्वरः स्वयम् । विश्वत्राता वरं दातुं संजग्मे तिग्मरश्मये

Thấy vũ trụ rối bời như thế, chính Viśveśvara—đấng cứu hộ thế gian—đã đến bên Mặt Trời có tia sáng sắc bén để ban cho một ân huệ.

Verse 39

मयूखमालिनं शंभुरालोक्याति सुनिश्चलम् । समाधि विस्मृतात्मानं विसिस्माय तपः प्रति

Thấy Śambhu kết vòng hào quang, đứng bất động tuyệt đối, Mặt Trời—quên mình trong tam-muội—đã kinh ngạc trước khổ hạnh ấy.

Verse 40

उवाच च प्रसन्नात्मा श्रीकंठः प्रणतार्तिहृत् । अलं तप्त्वा वरं ब्रूहि द्युमणे महसां निधे

Bấy giờ Śrīkaṇṭha, lòng an nhiên, đấng trừ khổ cho kẻ cúi lạy, phán: “Tapa đã đủ; hỡi Dyumān, kho tàng vinh quang, hãy xin một ân huệ.”

Verse 41

निरुद्धेंद्रियवृत्तित्वाद्ब्रध्नो ध्यानसमाधिना । न जग्राह वचः शंभोर्द्वित्रिरुक्तोप्यकर्णवत्

Vì Bradhna (Mặt Trời) đã chế ngự mọi động của căn bằng thiền-định tam-muội, nên chẳng lĩnh hội lời Śambhu; dẫu nói hai ba lần, vẫn như kẻ không tai.

Verse 42

काष्ठीभूतं तु तं ज्ञात्वा शिवः पस्पर्श पाणिना । महातपः समुद्भूत संतापामृतवर्षिणा

Biết người ấy đã hóa như khúc gỗ bất động, Śiva đưa tay chạm đến—bàn tay rưới cam lộ lên sức nóng sinh từ đại khổ hạnh.

Verse 43

तत उन्मीलयांचक्रे लोचने विश्वलोचनः । तस्योदयमिव प्राप्य प्रगे पंकजिनीवनी

Rồi Viśvalocana, đấng thấy khắp muôn loài, khiến (người ấy) mở mắt—như ao sen lúc bình minh, gặp Mặt Trời mọc liền nở rộ.

Verse 44

परिव्यपेतसंतापस्तपनः स्पर्शनाद्विभोः । अवग्रहितसस्यश्रीरुल्ललास यथांबुदात्

Nhờ sự chạm của Đấng Tối Thượng, sức nóng thiêu đốt của Mặt Trời được tiêu tan; Ngài lại rạng ngời, như phúc lộc mùa màng nở rộ sau cơn mưa từ mây lành.

Verse 45

मित्रो नेत्रातिथीकृत्य त्र्यक्षं प्रत्यक्षमग्रतः । दंडवत्प्रणनामोच्चैस्तुष्टाव च पिनाकिनम्

Mitra (Mặt Trời) mở rộng đôi mắt như đón khách, thấy ngay trước mặt Đấng Tam Nhãn; liền phủ phục đảnh lễ theo dándavat và cất tiếng lớn tán dương Pinākin (Śiva).

Verse 46

रविरुवाच । देवदेव जगतांपते विभो भर्ग भीम भव चंद्रभूषण । भूतनाथ भवभीतिहारक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

Ravi thưa rằng: “Ôi Thần của chư thần, Chúa tể muôn cõi, Đấng trùm khắp; ôi Bharga, ôi Đấng đáng kinh, ôi Bhava đội trăng; ôi Bhūtanātha, Đấng trừ nỗi sợ của vòng hữu—con cúi lạy Ngài, Đấng ban điều mong cầu cho người quy phục.”

Verse 47

चंद्रचूडमृड धूर्जटे हर त्र्यक्ष दक्ष शततंतुशातन । शांतशाश्वत शिवापते शिव त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

“Ôi Candracūḍa đội trăng, ôi Mṛḍa, ôi Dhūrjaṭi tóc bện; ôi Hara, Đấng Tam Nhãn; ôi Đấng thiện xảo, phá tan trói buộc trăm sợi; ôi Đấng an tịnh, vĩnh hằng, Chúa của Śivā—ôi Śiva, con cúi lạy Ngài, Đấng ban điều mong cầu cho người quy phục.”

Verse 48

नीललोहित समीहितार्थ दहे द्व्येकलोचन विरूपलोचन । व्योमकेशपशुपाशनाशन त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

“Ôi Nīlalohita, Đấng thành tựu điều sở nguyện; ôi Dahana, Đấng thiêu đốt; ôi Chúa có hai và một con mắt, ôi Đấng mắt nhiệm mầu; ôi Vyomakeśa, Đấng phá tan thòng lọng pāśa trói buộc paśu (chúng sinh bị ràng)—con cúi lạy Ngài, Đấng ban điều mong cầu cho người quy phục.”

Verse 49

वामदेवशितिकंठशूलभृच्चंद्रशेखर फणींद्रभूषण । कामकृत्पशुपते महेश्वर त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

Hỡi Vāmadeva, Đấng cổ xanh cầm tam xoa, Candrasekhara đội trăng, trang sức bởi vua rắn; Đấng chế ngự Kāma, Paśupati, Mahēśvara—con cúi lạy Ngài. Xin ban phúc như ý cho người đảnh lễ.

Verse 50

त्र्यंबक त्रिपुरसूदनेश्वर त्राणकृत्त्रिनयनत्रयीमय । कालकूट दलनांतकांतक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

Hỡi Tryambaka, Chúa tể diệt Tripura, Đấng hộ trì ba mắt, ba mắt hàm chứa tam thể; Đấng nghiền nát độc Kālakūṭa, Đấng diệt kẻ diệt Thần Chết—con cúi lạy Ngài; xin ban phúc như ý cho người đảnh lễ.

Verse 51

शर्वरीरहितशर्वसर्वगस्वर्गमार्गसुखदापवर्गद । अंधकासुररिपो कपर्दभृत्त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

Hỡi Śarva, Đấng không vướng bóng tối; Đấng khắp mọi nơi; ban niềm vui trên đường lên cõi trời và ban giải thoát (apavarga/mokṣa); kẻ thù của asura Andhaka, Đấng mang tóc bện—con cúi lạy Ngài; xin ban phúc như ý cho người đảnh lễ.

Verse 52

शंकरोग्रगिरिजापते पते विश्वनाथविधिविष्णु संस्तुत । वेदवेद्यविदिताऽखिलेंगि तत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

Hỡi Śaṅkara, Đấng uy mãnh, phu quân của Girijā; hỡi Viśvanātha, được Brahmā và Viṣṇu tán dương; được Veda chứng tri, là tinh túy chân như thấm khắp muôn loài—con cúi lạy Ngài; xin ban phúc như ý cho người đảnh lễ.

Verse 53

विश्वरूपपररूप वर्जितब्रह्मजिह्मरहितामृतप्रद । वाङमनोविषयदूरदूरगत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

Hỡi Đấng ban sự bất tử như cam lộ; không vướng sự cong lệch của những quan niệm ‘brahman’ hữu điều kiện; vượt ngoài cả hình tướng vũ trụ lẫn hình tướng siêu việt; xa, thật xa ngoài tầm lời nói và tâm trí—con cúi lạy Ngài; xin ban phúc như ý cho người đảnh lễ.

Verse 54

इत्थं परीत्य मार्तंडो मृडं देवं मृडानिकाम् । अथ तुष्टाव प्रीतात्मा शिववामार्धहारिणीम्

Như vậy, Mārtaṇḍa (Thái Dương) đã đi nhiễu quanh Mṛḍa—Đức Śiva—và Mṛḍānikā hiền nhu; rồi với lòng hoan hỷ, Ngài tán thán Đấng Thánh Hậu chia sẻ nửa bên trái của Śiva.

Verse 55

रविरुवाच । देवि त्वदीयचरणांबुजरेणुगौरीं भालस्थलीं वहति यः प्रणतिप्रवीणः । जन्मांतरेपि रजनीकरचारुलेखा तां गौरयत्यतितरां किल तस्य पुंसः

Ravi (Thái Dương) thưa rằng: Ôi Nữ Thần, người nào tinh thông lễ bái cung kính thì trên trán mang sắc trắng (gaurī) sinh từ bụi nơi hoa sen bàn chân của Mẹ. Dẫu ở đời khác, vệt trăng xinh trên vầng trán ấy lại càng làm dấu ấy rạng ngời hơn.

Verse 56

श्रीमंगले सकलमंगलजन्मभूमे श्रीमंगले सकलकल्मषतूलवह्ने । श्रीमंगले सकलदानवदर्पहंत्रि श्रीमंगलेऽखिलमिदं परिपाहि विश्वम्

Ôi Śrīmaṅgalā, mảnh đất sinh ra mọi điều cát tường! Ôi Śrīmaṅgalā, ngọn lửa thiêu đốt những đống tội lỗi như bông gòn! Ôi Śrīmaṅgalā, Đấng diệt trừ kiêu mạn của mọi dānava! Ôi Śrīmaṅgalā, xin hộ trì toàn thể vũ trụ này.

Verse 57

विश्वेश्वरि त्वमसि विश्वजनस्य कर्त्री त्वं पालयित्र्यसि तथा प्रलयेपिहंत्री । त्वन्नामकीर्तनसमुल्लसदच्छपुण्या स्रोतस्विनी हरति पातककूलवृक्षान्

Ôi Viśveśvarī, Mẹ là Đấng tạo tác muôn loài; Mẹ là Đấng hộ trì, và trong thời kỳ pralaya Mẹ cũng là Đấng hủy diệt. Dòng sông công đức thanh tịnh rạng ngời, dâng trào bởi việc kīrtana danh hiệu Mẹ, nhổ bật tận gốc khu rừng cây tội lỗi chất chồng.

Verse 58

मातर्भवानि भवती भवतीव्रदुःखसंभारहारिणि शरण्यमिहास्ति नान्या । धन्यास्त एव भुवनेषु त एव मान्या येषु स्फुरेत्तवशुभः करुणाकटाक्षः

Ôi Mẹ Bhavānī, chỉ riêng Mẹ mới cất đi gánh nặng khổ đau dữ dội; nơi đây không có chỗ nương tựa nào ngoài Mẹ. Thật phước lành và đáng tôn kính trong các cõi là những ai được ánh nhìn từ bi cát tường của Mẹ chiếu rạng.

Verse 59

ये त्वा स्मरंति सततं सहजप्रकाशां काशीपुरीस्थितिमतीं नतमोक्षलक्ष्मीम् । तान्संस्मरेत्स्मरहरो धृतशुद्धबुद्धीन्निर्वाणरक्षणविचक्षणपात्रभूतान्

Những ai luôn tưởng niệm Ngài—đấng tự chiếu sáng, an trụ tại thành Kāśī, là Lakṣmī của giải thoát cho người cúi lạy—thì Smara-hara (Śiva, đấng diệt Kāma) cũng tưởng niệm họ, xem họ là người trí đã thanh tịnh, là khí cụ xứng đáng, khéo gìn giữ nirvāṇa (giải thoát tối hậu).

Verse 60

मातस्तवांघ्रियुगलं विमलं हृदिस्थं यस्यास्ति तस्य भुवनं सकलं करस्थम् । यो नामतेज एति मंगलगौरि नित्यं सिद्ध्यष्टकं न परिमुंचति तस्य गेहम्

Hỡi Mẹ, ai giữ đôi chân thanh khiết của Ngài trong tim, người ấy thấy toàn thể thế gian như nằm trong lòng bàn tay. Và, ô Maṅgalāgaurī, ai mỗi ngày hướng đến quang huy của Thánh Danh Ngài, thì tám siddhi chẳng rời mái nhà người ấy.

Verse 61

त्वं देवि वेदजननी प्रणवस्वरूपा गायत्र्यसि त्वमसि वै द्विजकामधेनुः । त्वं व्याहृतित्रयमिहाऽखिलकर्मसिद्ध्यै स्वाहास्वधासि सुमनः पितृतृप्तिहेतुः

Hỡi Nữ Thần, Ngài là Mẹ của các Veda, chính là hình thể của Praṇava (Oṃ). Ngài là Gāyatrī, là kāmadhenu cho hàng dvija. Ngài là ba vyāhṛti (bhūḥ, bhuvaḥ, svaḥ) để thành tựu mọi nghi lễ; Ngài là ‘svāhā’ và ‘svadhā’, nguyên nhân làm thỏa mãn chư thiên và tổ tiên, ô đấng hiền hòa.

Verse 62

गौरि त्वमेव शशिमौलिनि वेधसि त्वं सावित्र्यसि त्वमसि चक्रिणि चारुलक्ष्मीः । काश्यां त्वमस्यमलरूपिणि मोक्षलक्ष्मीस्त्वं मे शरण्यमिह मंगलगौरि मातः

Ôi Gaurī, chỉ Ngài hiện diện bên Đấng đội trăng (Śiva); Ngài cũng ở bên Vedhas (Brahmā); Ngài là Sāvitrī; và bên Đấng cầm đĩa (Viṣṇu) Ngài là Lakṣmī rạng ngời. Tại Kāśī, ô đấng có hình tướng thanh khiết, Ngài chính là Lakṣmī của giải thoát. Hỡi Mẹ Maṅgalāgaurī, nơi đây Ngài là chỗ nương tựa của con.

Verse 63

स्तुत्वेति तां स्मरहरार्धशरीरशोभां श्रीमंगलाष्टक महास्तवनेन भानुः । देवीं च देवमसकृत्परितः प्रणम्य तूष्णीं बभूव सविता शिवयोः पुरस्तात्

Sau khi tán dương Nữ Thần—đấng rực sáng như nửa thân của Smara-hara (Śiva)—bằng đại thánh ca mang tên Śrī Maṅgalāṣṭaka, Bhānu (Mặt Trời) nhiều lần đảnh lễ chư Thần và Nữ Thần khắp bốn phương; rồi đứng lặng trước Śiva và Śivā.

Verse 64

देवदेव उवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते प्रसन्नोस्मि महामते । मित्रमन्नेत्रगो नित्यं प्रपश्ये तच्चराचरम्

Đức Devadeva (Śiva) phán: “Hãy đứng dậy, hãy đứng dậy—cầu điều lành đến với ngươi, bậc đại trí. Ta đã hoan hỷ. Như người bạn, ngự trong con mắt ngươi, Ta hằng thấy trọn thế giới, cả động lẫn tĩnh.”

Verse 65

मम मूर्तिर्भवान्सूर्य सर्वज्ञो भव सर्वगः । सर्वेषां महसां राशिः सर्वेषां सर्वकर्मवित्

“Hỡi Sūrya, ngươi chính là hiện thân của Ta. Hãy là bậc toàn tri, hãy là đấng khắp nơi. Hãy là kho tàng ánh quang cho muôn loài, và là người biết mọi nghiệp hạnh của tất cả.”

Verse 66

सर्वेषां सर्वदुःखानि भक्तानां त्वं निराकुरु । त्वया नाम्नां चतुःषष्ट्या यदष्टकमुदीरितम्

“Hãy trừ diệt mọi khổ não của hết thảy các tín đồ. Và bởi ngươi đã xướng lên bài tán tụng tám câu nhờ sáu mươi bốn Danh hiệu…”

Verse 67

अनेन मां परिष्टुत्य नरो मद्भक्तिमाप्स्यति । अष्टकं मंगलागौर्या मंगलाष्टकसंज्ञकम्

“Ai tán dương Ta bằng bài này sẽ đạt được lòng bhakti đối với Ta. Đây là bài tụng tám câu dâng Maṅgalāgaurī, được gọi là ‘Maṅgalāṣṭaka’.”

Verse 68

अनेन मंगलागौरीं स्तुत्वा मंगलमाप्स्यति । चतुःषष्ट्यष्टकं स्तोत्रं मंगलाष्टकमेव च

“Ai tán tụng Maṅgalāgaurī bằng bài này sẽ được điều cát tường. Bài thánh tụng này là ‘catuḥṣaṣṭy-aṣṭaka’, tức aṣṭaka kết từ sáu mươi bốn Danh hiệu; và quả thật chính là Maṅgalāṣṭaka.”

Verse 69

एतत्स्तोत्रवरं पुण्यं सर्वपातकनाशनम् । दूरदेशांतरस्थोपि जपन्नित्यं नरोत्तमः

Bài tán tụng tối thượng và linh thiêng này có công đức lớn, diệt trừ mọi tội lỗi. Dẫu bậc thiện nhân ở nơi xa xôi, nếu hằng ngày trì tụng, vẫn được năng lực thanh tịnh của bài tụng ấy.

Verse 70

त्रिसंध्यं परिशुद्धात्मा काशीं प्राप्स्यति दुर्लभाम् । अनेन स्तोत्रयुग्मेन जप्तेन प्रत्यहं नृभिः

Người có tâm thanh tịnh, thực hành vào ba thời sandhyā, nếu mỗi ngày trì tụng đôi bài tán tụng này, sẽ đạt được Kāśī khó gặp khó được.

Verse 71

ध्रुवदैनंदिनं पापं क्षालितं नात्र संशयः । न तस्य देहिनो देहे जातु चित्किल्बिषस्थितिः

Tội lỗi thường nhật, bền bỉ ngày qua ngày, chắc chắn được gột rửa—không chút nghi ngờ. Trong thân người ấy, vết nhơ của điều sai trái chẳng bao giờ còn lưu lại.

Verse 72

त्रिकालं योजयेन्नित्यमेतत्स्तोत्रद्वयंशुभम् । किंजप्तैर्बहुभिः स्तोत्रैश्चंचलश्रीप्रदैर्नृणाम्

Nên thường xuyên trì tụng đôi bài tán tụng cát tường này vào ba thời trong ngày. Người đời tụng nhiều bài khác để làm gì, khi chúng chỉ ban phú quý chập chờn, không bền vững?

Verse 73

एतत्स्तोत्रद्वयं दद्यात्काश्यां नैःश्रेयसीं श्रियम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मानवैर्मोक्षकांक्षिभिः

Đôi bài tán tụng này ban tại Kāśī “naiḥśreyasī śrī” — phúc lạc tối thượng dẫn đến mokṣa. Vì thế, người khát cầu mokṣa hãy hết lòng nỗ lực gìn giữ và hành trì.

Verse 74

एतत्स्तोत्रद्वयं जप्यं त्यक्त्वा स्तोत्राण्यनेकशः । प्रपंच आवयोरेव सर्व एष चराचरः

Nên trì tụng đôi bài tán tụng này, gác lại vô số bài khác; vì toàn thể vũ trụ hữu động và vô động này, quả thật là sự hiển lộ của “Hai Đấng” mà các bài tụng ấy hướng về.

Verse 75

तदावयोःस्तवादस्मान्निष्प्रपंचो जनो भवेत् । समृद्धिमाप्य महतीं पुत्रपौत्रवतीमिह

Nhờ bài tụng ca ngợi Hai Đấng ấy, người ta trở nên thoát khỏi sự rối buộc của thế gian muôn mối; và sau khi đạt được phú quý lớn lao nơi đây—đầy đủ con cháu—rồi cũng được nâng lên vượt khỏi điều ấy.

Verse 76

अंते निर्वाणमाप्नोति जपन्स्तोत्रमिदं नरः । अन्यच्च शृणु सप्ताश्व ग्रहराज दिवाकर

Rốt cuộc, người trì tụng bài thánh ca này sẽ đạt đến Niết-bàn. Và còn điều nữa—xin lắng nghe, hỡi Đấng xe bảy ngựa, hỡi vua các hành tinh, hỡi Divākara, Mặt Trời!

Verse 77

त्वया प्रतिष्ठितं लिंगं गभस्तीश्वरसंज्ञितम् । सेवितं भक्तिभावेन सर्वसिद्धिसमर्पकम्

Liṅga do Ngài thiết lập, được gọi là Gabhastīśvara, được phụng thờ với lòng bhakti và ban tặng mọi siddhi cùng mọi thành tựu.

Verse 78

त्वया गभस्तिमालाभिश्चांपेयांबुजकांतिभिः । यदर्चित्वैश्वरं लिंगं सर्वभावेन भास्कर

Hỡi Bhāskara, Ngài đã phụng thờ liṅga của Đấng Tối Thượng bằng những vòng hoa tia sáng, rực rỡ như hoa campaka vàng và hoa sen, dâng trọn toàn thân tâm trong lòng bhakti.

Verse 79

गभस्तीश्वर इत्याख्यां ततो लिंगमवाप्स्यति । अर्चयित्वा गभस्तीशं स्नात्वा पंचनदे नरः

Sau đó, liṅga ấy sẽ được tôn xưng với danh hiệu “Gabhastīśvara”. Người mộ đạo sau khi lễ bái Đức Gabhastīśa và tắm gội thánh thủy tại Pañcanada sẽ đạt được công đức đã được hứa ban.

Verse 80

न जातु जायते मातुर्जठरे धूतकल्मषः । इमां च मंगलागौरीं नारी वा पुरुषोपि वा

Người đã được gột sạch tội cấu thì chẳng bao giờ còn sinh lại trong lòng mẹ. Và nghi lễ (vṛta) Maṅgalāgaurī này, dù là nữ hay nam, đều có thể thực hành.

Verse 81

चैत्रशुक्लतृतीयायामुपोषणपरायणः । महोपचारैः संपूज्य दुकूलाभरणादिभिः

Vào ngày mồng ba nửa tháng sáng của tháng Caitra, chuyên tâm trì trai, nên phụng thờ (Maṅgalāgaurī) bằng lễ vật trọng hậu—lụa vóc tinh mỹ, trang sức và các phẩm vật khác.

Verse 82

रात्रौ जागरणं कृत्वा गीतनृत्यकथादिभिः । प्रातः कुमारीः संपूज्य द्वादशाच्छादनादिभिः

Sau khi thức canh đêm với ca hát, múa, tụng kể thánh truyện và các việc tương tự; đến sáng sớm, nên kính lễ các kumārī (thiếu nữ đồng trinh) đúng nghi thức—dâng mười hai tấm y phục/khăn phủ cùng các phẩm vật khác.

Verse 83

संभोज्यपरमान्नाद्यैर्दत्त्वान्येभ्योपि दक्षिणाम् । होमं कृत्वा विधानेन जातवेदस इत्यृचा

Sau khi thết đãi (các vị được tôn kính) bằng những món ăn thượng hạng và cũng bố thí dakṣiṇā cho người khác, nên cử hành lễ homa đúng pháp, với câu Ṛgveda mở đầu “Jātavedasa…”.

Verse 84

अष्टोत्तरशताभिश्च तिलाज्याहुतिभिः प्रगे । एकं गोमिथुनं दत्त्वा ब्राह्मणाय कुटुंबिने

Vào lúc rạng đông, dâng 108 lần cúng lửa bằng mè và bơ sữa (ghee), lại bố thí một đôi bò cho vị Bà-la-môn gia chủ, thì nghi lễ ấy được thành tựu viên mãn.

Verse 85

श्रद्धया समलंकृत्य भूषणैर्द्विजदंपती । भोजयित्वा महार्हान्नैः प्रीयेतां मंगलेश्वरौ

Với lòng tín thành, trang sức cho đôi vợ chồng Bà-la-môn bằng châu báu, rồi thết đãi họ những món ăn thượng hạng—nhờ vậy, đôi thần thánh Maṅgaleśvara và Maṅgalā hoan hỷ.

Verse 86

इति मंत्रं समुच्चार्य प्रातः कृत्वाथ पारणम् । न दुर्भगत्वमाप्नोति न दारिद्र्यं कदाचन

Sau khi tụng niệm thần chú như vậy, rồi buổi sáng làm lễ pāraṇa (bữa ăn kết thúc), người ấy chẳng gặp điều bất hạnh, và nghèo khó cũng không bao giờ giáng đến.

Verse 87

न वै संतानविच्छित्तिं भोगोच्छित्तिं न जातुचित् । स्त्री वैधव्यं न चाप्नोति न नायोषिद्वियोगभाक्

Không hề đứt đoạn dòng con cháu, cũng chẳng khi nào mất đi các hưởng thụ. Người nữ không rơi vào cảnh goá bụa, và người nam cũng không chịu cảnh lìa xa vợ mình.

Verse 88

पापानि विलयं यांति पुण्यराशिश्च लभ्यते । अपि वंध्या प्रसूयेत कृत्वैतन्मंगलाव्रतम्

Các tội lỗi đều tiêu tan, và tích tụ được kho công đức. Nhờ thực hành Maṅgalā-vrata cát tường này, ngay cả người nữ hiếm muộn cũng có thể sinh con.

Verse 89

एतद्व्रतस्य करणात्कुरूपत्वं न जातुचित् । कुमारी विंदतेत्यंतं गुणरूपयुतं पतिम्

Nhờ thực hành lời nguyện (vrata) này, sự xấu xí không bao giờ phát sinh. Thiếu nữ nhờ đó đạt được người chồng tối thượng, đầy đủ đức hạnh xuất chúng và dung mạo đoan nghiêm khả ái.

Verse 90

कुमारोपि व्रतं कृत्वा विंदति स्त्रियमुत्तमाम् । संति व्रतानि बहुशो धनकामप्रदानि च

Ngay cả chàng trai trẻ, khi thực hành lời nguyện ấy, cũng đạt được người vợ ưu tú. Quả thật có nhiều lời nguyện ban cho tài sản và những hưởng thụ như ý.

Verse 91

नाप्नुयुर्जातुचित्तानि मंगलाव्रततुल्यताम् । कर्तव्या चाब्दिकी यात्रा मधौ तस्यां तिथौ नरैः

Những lời nguyện khác không bao giờ đạt đến sự ngang bằng với Māṅgala-vrata. Và vào đúng tithi ấy trong tháng Madhu, mọi người nên thực hành nghi thức hành hương hằng năm.

Verse 92

सर्वविघ्नप्रशांत्यर्थं सदा काशीनिवासिभिः । अपरं द्युमणे वच्मि तव चात्र तपस्यतः

Để dập yên mọi chướng ngại, cư dân Kāśī nên luôn thực hành điều này. Lại nữa, hỡi Dyumaṇi, ta sẽ nói thêm một điều—đặc biệt dành cho ngươi, người đang tu khổ hạnh tại đây.

Verse 93

मयूखा एव खे दृष्टा न च दृष्टं कलेवरम् । मयूखादित्य इत्याख्या ततस्ते दितिनंदन

Trên bầu trời chỉ thấy những tia sáng, không hề thấy hình thể. Vì thế, hỡi con của Diti, danh xưng ‘Mayūkhāditya’ đã được đặt ra.

Verse 94

त्वदर्चनान्नृणां कश्चिन्न व्याधिः प्रभविष्यति । भविष्यति न दारिद्र्यं रविवारे त्वदीक्षणात्

Nhờ thờ phụng Ngài, con người không bị bệnh tật nào quấy nhiễu. Và nhờ chiêm bái Ngài vào ngày Chủ nhật, cảnh nghèo khó không phát sinh.

Verse 95

इत्थं मयूखादित्यस्य शिवो दत्त्वा बहून्वरान् । तत्रैवांतर्हितो भूतो रविस्तत्रैव तस्थिवान्

Như vậy, Śiva sau khi ban nhiều ân phúc cho Mayūkhāditya thì liền ẩn mất ngay tại đó; còn Ravi (Thần Mặt Trời) vẫn an trụ, được thiết lập ở chính nơi ấy.

Verse 96

श्रुत्वाख्यानमिदं पुण्यं मयूखादित्यसंश्रयम् । द्रौपदादित्यसहितं नरो न निरयं व्रजेत्

Ai nghe câu chuyện công đức này, gắn với Mayūkhāditya—cùng với (câu chuyện về) Draupadāditya—thì người ấy không rơi vào địa ngục.