Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

Devanagari script

पांचाल्यपि च तत्पत्नी पतिव्यसनतापिता । धर्मज्ञा प्राप्य तन्वंगी ब्रध्नमाराधयद्भृशम्

Transliteration

pāṃcālyapi ca tatpatnī pativyasanatāpitā | dharmajñā prāpya tanvaṃgī bradhnamārādhayadbhṛśam

Translation

Pāñcālī cũng vậy—người vợ của chàng—đau đớn vì tai ương của phu quân; tuy thân hình mảnh mai nhưng vững lòng nơi Dharma, nàng đến Kāśī và chí thành phụng thờ Bradhna, tức Thần Mặt Trời.

Word by Word

• पाञ्चाली: Pāñcālī (Draupadī)
• पाञ्चाली: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाञ्चाली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थे ‘also’

• च: and
• च: Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• तत्: of him/that
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘of him/that’

• पत्नी: wife
• पत्नी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• पति-व्यसन-तापिता: afflicted by her husband's misfortune
• पति-व्यसन-तापिता: Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पति (प्रातिपदिक) + व्यसन (प्रातिपदिक) + तापित (कृदन्त; √तप्/ताप् (धातु) + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; ‘(she) afflicted by the calamity of (her) husband’

• धर्मज्ञा: knowing dharma
• धर्मज्ञा: Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘knower of dharma’

• प्राप्य: having reached/obtained
• प्राप्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √आप् (धातु) उपसर्ग-प्र (प्र + आप्) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘having obtained/reached’

• तन्वङ्गी: the slender-limbed woman
• तन्वङ्गी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तनु (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः ‘she whose limbs are slender’

• ब्रध्नम्: Bradhna (the Sun)
• ब्रध्नम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रध्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (सविता/सूर्यस्य नाम)

• आराधयत्: worshipped
• आराधयत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √राध् (धातु) उपसर्ग-आ (आ + राध्)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘(she) worshipped’

• भृशम्: greatly, intensely
• भृशम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण अव्यय (adverb)

Speaker

Skanda (deduced Kāśīkhaṇḍa narration to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Draupadī, slender and sorrow-struck, arrives at Kāśī and performs intense Sūrya worship—hands in añjali, facing the rising orb, with ghāṭa steps and temple silhouettes behind.

Characters & Entities

• Pāñcālī
• Bradhna (Sūrya)
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even in crisis, steadfast dharma and sincere worship—especially in Kāśī—become a direct means to divine grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) is implied as the sacred setting where the Sun is worshipped and boons arise.

What ritualistic prescription is mentioned?

Intense ārādhana (devotional propitiation) of Sūrya/Bradhna.