Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 29

Devanagari script

स्वरूपतस्तु तपनस्त्रिलोकीतापनक्षमः । ततोतितीव्र तपसा जज्वाल नितरां मुने

Transliteration

svarūpatastu tapanastrilokītāpanakṣamaḥ | tatotitīvra tapasā jajvāla nitarāṃ mune

Translation

Tự bản tính, Mặt Trời có thể thiêu đốt cả ba cõi. Rồi nhờ khổ hạnh vô cùng mãnh liệt, hỡi bậc hiền triết, Ngài lại bừng cháy rực rỡ hơn nữa.

Word by Word

• स्वरूपतः: by nature; in form
• स्वरूपतः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वरूप (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण), तसिल्-प्रत्ययान्त (ततः-प्रकारेण)

• तु: but; indeed
• तु: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/विरोधार्थक)

• तपनः: the Sun (the heater)
• तपनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• त्रिलोकीतापनक्षमः: capable of heating the three worlds
• त्रिलोकीतापनक्षमः: Viśeṣaṇa (Qualifier of तपनः)
• Type: Adjective
• Root: त्रिलोकी (प्रातिपदिक) + तापन (प्रातिपदिक) + क्षम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समास: त्रिलोकी-तापन-क्षमः = त्रिलोकीं तापयितुं क्षमः

• ततः: then; thereafter
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Temporal/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (काल/क्रमवाचक)

• अतितीव्र: exceedingly intense
• अतितीव्र: Viśeṣaṇa (Qualifier of तपसा)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय) + तीव्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (तपसा सह विशेषणरूपेण); कर्मधारय: अति-तीव्र = अत्यन्तं तीव्र

• तपसा: by austerity; by penance
• तपसा: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• जज्वाल: blazed; shone fiercely
• जज्वाल: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: ज्वल् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नितराम्: exceedingly; greatly
• नितराम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial intensifier)
• Type: Indeclinable
• Root: नितराम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण)

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the sages (frame) / addressed 'muni' within episode

Visual Art Cues

Scene: The Sun, inherently world-scorching, intensifies through fierce tapas; the cosmos glows as if a second conflagration is being kindled.

Characters & Entities

• Sūrya (Tapana)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even cosmic powers, when intensified through tapas (disciplined austerity), become overwhelming—teaching reverence for dharma-governed restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader frame is Kāśī in the Kāśī Khaṇḍa, though this verse itself focuses on Sūrya’s cosmic heat rather than naming a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual (snāna, dāna, japa) is stated here; the theme is tapas as a cosmic force.