Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 62

Devanagari script

गौरि त्वमेव शशिमौलिनि वेधसि त्वं सावित्र्यसि त्वमसि चक्रिणि चारुलक्ष्मीः । काश्यां त्वमस्यमलरूपिणि मोक्षलक्ष्मीस्त्वं मे शरण्यमिह मंगलगौरि मातः

Transliteration

gauri tvameva śaśimaulini vedhasi tvaṃ sāvitryasi tvamasi cakriṇi cārulakṣmīḥ | kāśyāṃ tvamasyamalarūpiṇi mokṣalakṣmīstvaṃ me śaraṇyamiha maṃgalagauri mātaḥ

Translation

Ôi Gaurī, chỉ Ngài hiện diện bên Đấng đội trăng (Śiva); Ngài cũng ở bên Vedhas (Brahmā); Ngài là Sāvitrī; và bên Đấng cầm đĩa (Viṣṇu) Ngài là Lakṣmī rạng ngời. Tại Kāśī, ô đấng có hình tướng thanh khiết, Ngài chính là Lakṣmī của giải thoát. Hỡi Mẹ Maṅgalāgaurī, nơi đây Ngài là chỗ nương tựa của con.

Word by Word

• gauri: O Gaurī
• gauri: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: gaurī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• tvam: you
• tvam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tvad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• eva: alone/indeed
• eva: Emphasis
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अव्यय; एवकार (restrictive/emphatic particle)

• śaśi-maulini: O one with the moon as crest
• śaśi-maulini: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: śaśin (प्रातिपदिक) + maulin (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य मौलौ शशी)

• vedhasi: in Brahmā / as Brahmā
• vedhasi: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: vedhas (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; (ब्रह्मणि)

• tvaṃ: you
• tvaṃ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tvad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• sāvitrī: Sāvitrī
• sāvitrī: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sāvitrī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• asi: are
• asi: Kriyā (Copula)
• Type: Verb
• Root: as (धातु)
• Form: लट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• tvam: you
• tvam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tvad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• asi: are
• asi: Kriyā (Copula)
• Type: Verb
• Root: as (धातु)
• Form: लट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• cakriṇi: O discus-bearer
• cakriṇi: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: cakrin (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; (चक्रधारिणि)

• cāru-lakṣmīḥ: beautiful Lakṣmī
• cāru-lakṣmīḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: cāru (प्रातिपदिक) + lakṣmī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासपद

• kāśyām: in Kāśī
• kāśyām: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: kāśī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• tvam: you
• tvam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tvad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• asi: are
• asi: Kriyā (Copula)
• Type: Verb
• Root: as (धातु)
• Form: लट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• amala-rūpiṇi: O one of spotless form
• amala-rūpiṇi: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: amala (प्रातिपदिक) + rūpin (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासपद

• mokṣa-lakṣmīḥ: Lakṣmī of liberation
• mokṣa-lakṣmīḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mokṣa (प्रातिपदिक) + lakṣmī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासपद

• tvaṃ: you
• tvaṃ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tvad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• me: my
• me: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: asmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन (enclitic); सर्वनाम

• śaraṇyam: refuge
• śaraṇyam: Karta (Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: śaraṇya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (शरणं दातुं योग्य)

• iha: here
• iha: Deśa (Locative adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: iha (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• maṃgala-gauri: O Maṅgala-Gaurī
• maṃgala-gauri: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: maṃgala (प्रातिपदिक) + gaurī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• mātaḥ: O Mother
• mātaḥ: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: mātṛ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Devotee/Narrative voice within the stotra (contextual: Maṅgalāgaurī praise)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (mokṣa-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devī Maṅgalāgaurī stands at the center with three surrounding panels: with Śiva (moon-crested), with Brahmā as Sāvitrī, and with Viṣṇu as Lakṣmī; beneath, Kāśī is depicted as a radiant city, and the devotee offers surrender at her feet labeled ‘mokṣa-lakṣmī’.

Characters & Entities

• Maṅgalāgaurī
• Gaurī
• Śiva (Śaśimauli)
• Brahmā (Vedhas)
• Viṣṇu (Cakrin)
• Sāvitrī
• Lakṣmī
• Kāśī
• Mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Goddess is the single śakti behind the Trimūrti and becomes ‘Mokṣa-Lakṣmī’ in Kāśī—hence surrender to her is a direct refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Varanasi), explicitly named as the place where she manifests as the fortune of liberation.

What ritualistic prescription is mentioned?

A direct act of śaraṇāgati (taking refuge) and devotional praise; no specific external rite is prescribed in this verse.