Adhyaya 36

Verse 1

नारद उवाच । अतः परं किमभवत्तन्मे कथय सुव्रत । पूर्वं च तदशेषेण शंस मे वदताम्बर

Nārada nói: “Sau đó đã xảy ra điều gì? Xin kể cho ta, hỡi bậc giữ lời nguyện thù thắng. Và cũng hãy thuật lại trọn vẹn những gì đã diễn ra trước đó, hỡi người bậc nhất trong hàng diễn thuyết.”

Verse 2

स्थिरीभूतं च तत्स्थानं कियत्कालं वदस्व मे । केन वै रक्ष्यमाणं च कस्याज्ञा वर्तते प्रभो

“Nơi ấy được an lập vững bền trong bao lâu? Xin nói cho ta. Và quả thật ai là người hộ trì, và nơi ấy vận hành theo mệnh lệnh của ai, hỡi Đấng Tôn Chủ?”

Verse 3

ब्रह्मोवाच । त्रेतातो द्वापरांतं च यावत्कलिसमागमः । तावत्संरक्षणे चैको हनूमान्पवनात्मजः

Phạm Thiên nói: “Từ thời Tretā cho đến cuối Dvāpara, cho đến khi thời Kali giáng đến—suốt quãng ấy, bậc hộ trì duy nhất trong việc bảo vệ chính là Hanumān, con của Thần Gió.”

Verse 4

समर्थो नान्यथा कोपि विना हनुमता सुत । लंका विध्वंसिता येन राक्षसाः प्रबला हताः

“Này con, ngoài Hanumān ra không ai có thể như thế; chính Ngài đã tàn phá Laṅkā và diệt những rākṣasa hùng mạnh.”

Verse 5

स एव रक्षते तत्र रामादेशेन पुत्रक । द्विजस्याज्ञा प्रवर्तेत श्रीमातायास्तथैव च

“Chính Ngài bảo hộ nơi ấy theo mệnh lệnh của Śrī Rāma, hỡi con yêu. Ở đó, giáo lệnh của hàng dvija được thi hành, và uy quyền của Thánh Mẫu (Śrī Mātā) cũng vậy.”

Verse 6

दिनेदिने प्रहर्षोभूज्जनानां तत्र वासिनाः । पठंति स्म द्विजास्तत्र ऋग्युजुःसामलक्षणान्

Ngày qua ngày, niềm hoan hỷ dâng lên nơi dân chúng cư ngụ tại đó. Tại đó, các dvija tụng đọc các Veda—Ṛg, Yajus và Sāman—cùng những dấu hiệu và kỷ luật đúng phép của việc xướng tụng.

Verse 7

अथर्वणमपि तत्र पठंति स्म दिवानिशम् । वेदनिर्घोषजः शब्दस्त्रैलोक्ये सचराचरे

Tại đó, họ cũng tụng Atharvaveda suốt ngày đêm. Âm vang phát sinh từ lời xướng tụng Veda ngân khắp tam giới—trong mọi loài động và mọi vật tĩnh.

Verse 8

उत्सवास्तत्र जायंते ग्रामेग्रामे पुरेपुरे । नाना यज्ञाः प्रवर्तंते नानाधर्मसमाश्रिताः

Tại đó, lễ hội linh thiêng khởi sinh ở mọi làng mạc và mọi thành đô. Nhiều loại tế lễ yajña được cử hành, nương tựa trên các nẻo dharma sai biệt.

Verse 9

युधिष्ठिर उवाच । कदापि तस्य स्थानस्य भंगो जातोथ वा न वा । दैत्यैर्जितं कदा स्थानमथवा दुष्टराक्षसैः

Yudhiṣṭhira thưa rằng: Thánh địa ấy đã từng bị hủy hoại chăng, hay chưa từng? Có khi nào nơi ấy bị các Dānava, hoặc bọn Rākṣasa hung ác chinh phục không?

Verse 10

व्यास उवाच । साधु पृष्टं त्वया राजन्धर्मज्ञस्त्वं सदा शुचिः । आदौ कलियुगे प्राप्ते यद्दत्तं तच्छृणुष्व भोः

Vyāsa dạy rằng: Lành thay, hỡi Đại vương, câu hỏi của ngài; ngài hằng là bậc thông đạt dharma và luôn thanh tịnh. Nay hãy lắng nghe, hỡi bậc cao quý, điều đã được định lập khi Kali-yuga vừa khởi đến.

Verse 11

लोकानां च हितार्थाय कामाय च सुखाय च । यज्ञं च कथयिष्यामि तत्सर्वं शृणु भूपते

Vì lợi ích của muôn dân, vì sự thành tựu những ước nguyện chính đáng, và vì an lạc, ta cũng sẽ thuật về yajña. Hỡi bậc quân vương, hãy lắng nghe trọn vẹn.

Verse 12

इदानीं च कलौ प्राप्त आमो नामा वभूव ह । कान्यकुब्जाधिपः श्रीमान्धर्मज्ञो नीतितत्परः

Và khi Kali-yuga đã đến, có một vị vua tên Āmo xuất hiện. Ngài là chúa tể Kānyakubja rạng rỡ, thông đạt dharma và chuyên cần nơi đạo trị quốc.

Verse 13

शांतो दांतः सुशीलश्च सत्यधर्मपरायणः । द्वापरांते नृपश्रेष्ठ अनागमे कलौ युगे

Hỡi bậc vương thượng, người ấy điềm tĩnh, tự chế, nết hạnh đoan nghiêm và một lòng nương theo chân thật cùng Dharma—vào cuối thời Dvāpara, trước khi Kali-yuga giáng đến.

Verse 14

भयात्कलिविशेषेण अधर्मस्य भयादिभिः । सर्वे देवाः क्षितिं त्यक्त्वा नैमिषारण्यमाश्रिताः

Vì sợ hãi—do những kinh khiếp đặc thù của Kali và nỗi kinh sợ adharma—chư thiên đều rời bỏ cõi đất, nương náu nơi Naimiṣāraṇya.

Verse 15

रामोपि सेतुबंधं हि ससहायो गतो नृप

Tâu Đại vương, ngay cả Rāma cũng cùng các trợ thủ của mình đi đến Setu-bandha.

Verse 16

युधिष्ठिर उवाच । कीदृशं हि कलौ प्राप्ते भयं लोके सुदुस्तरम् । यस्मिन्सुरैः परित्यक्ता रत्नगर्भा वसुन्धरा

Yudhiṣṭhira thưa: Khi Kali đã đến, nỗi sợ nào—khó vượt qua đến thế—giáng xuống thế gian, khiến chư thiên bỏ rơi Địa Cầu vốn chứa đầy châu báu?

Verse 17

व्यास उवाच । शृणुष्व कलिधर्मास्त्वं भविष्यंति यथा नृप । असत्यवादिनो लोकाः साधुनिन्दापरायणाः

Vyāsa dạy: Hãy lắng nghe, hỡi Đại vương, các nẻo dharma của Kali sẽ ra sao. Con người sẽ nói dối và chuyên tâm phỉ báng bậc hiền thiện.

Verse 18

दस्युकर्मरताः सर्वे पितृभक्तिविवर्जिताः । स्वगोत्रदाराभिरता लौल्यध्यानपरायणाः

Tất cả sẽ say mê lối sống của bọn cướp, không còn lòng kính thờ tổ tiên; vướng mắc với phụ nữ cùng dòng tộc, và chìm đắm trong những ý niệm do lòng tham đổi thay thúc đẩy.

Verse 19

ब्रह्मविद्वेषिणः सर्वे परस्परविरोधिनः । शरणागतहंतारो भविष्यंति कलौ युगे

Tất cả sẽ trở thành kẻ thù của Phạm (Brahman) và trật tự Veda, đối nghịch lẫn nhau; và trong thời Kali, họ còn giết cả người đến cầu nương tựa.

Verse 20

वैश्याचाररता विप्रा वेदभ्रष्टाश्च मानिनः । भविष्यंति कलौ प्राप्ते संध्यालोपकरा द्विजाः

Khi thời Kali đến, các bà-la-môn sẽ ưa thích nếp sống của giới thương nhân, lìa xa Veda, sinh lòng kiêu mạn; tuy là người hai lần sinh, vẫn bỏ bê nghi lễ Sandhyā.

Verse 21

शांतौ शूरा भये दीनाः श्राद्धतर्पणवर्जिताः । असुराचारनिरता विष्णुभक्तिविवर्जिताः

Họ can đảm lúc thái bình nhưng hèn yếu khi hiểm nạn; bỏ lễ śrāddha và tarpaṇa; say theo nếp của loài asura và không còn lòng sùng kính Viṣṇu.

Verse 22

परवित्ताभिलाषाश्च उत्कोच ग्रहणे रताः । अस्नातभोजिनो विप्राः क्षत्रिया रणवर्जिताः

Họ sẽ thèm muốn của cải của người khác và ham nhận hối lộ; các bà-la-môn sẽ ăn khi chưa tắm gội, còn các kṣatriya sẽ tránh né chiến trường.

Verse 23

भविष्यंति कलौ प्राप्ते मलिना दुष्टवृत्तयः । मद्यपानरताः सर्वेप्यया ज्यानां हि याजकाः

Khi thời Kali đến, con người sẽ ô uế và hạnh kiểm tà vạy; ai nấy ham mê rượu mạnh, và còn làm tư tế cử hành tế lễ ngay cả cho kẻ không xứng đáng dự yajña.

Verse 24

भर्तृद्वेषकरा रामाः पितृद्वेषकराः सुताः । भ्रातृद्वेषकराः क्षुद्रा भविष्यंति कलौ युगे

Trong thời Kali, phụ nữ sẽ sinh lòng ghét chồng; con trai ghét cha; kẻ lòng dạ nhỏ nhen ghét anh em—ấy là cảnh trạng của kỷ nguyên Kali.

Verse 25

गव्यविक्रयिणस्ते वै ब्राह्मणा वित्ततत्पराः । गावो दुग्धं न दुह्यंते संप्राप्ते हि कलौ युगे

Quả thật, các brāhmaṇa sẽ thành kẻ buôn bán gia súc, tâm chỉ hướng về tài vật; và khi Kali-yuga đến, bò sẽ không còn cho sữa như thuở trước.

Verse 26

फलंते नैव वृक्षाश्च कदाचिदपि भारत । कन्याविक्रय कर्त्तारो गोजाविक्रयकारकाः

Hỡi Bhārata, có lúc cây cối hoàn toàn không kết trái; và sẽ có kẻ bán con gái, kẻ buôn bán bò, thậm chí cả kẻ mua bán trẻ thơ.

Verse 27

विषविक्रयकर्त्तारो रसविक्रयकारकाः । वेदविक्रयकर्त्तारो भविष्यंति कलौ युगे

Trong thời Kali sẽ có kẻ bán độc dược, kẻ buôn bán hương vị/hoan lạc, và thậm chí kẻ đem cả Veda ra mua bán.

Verse 28

नारी गर्भं समाधत्ते हायनैकादशेन हि । एकादश्युपवासस्य विरताः सर्वतो जनाः

Trong thời Kali, người nữ sẽ thụ thai ngay cả khi mới mười một tuổi; và khắp nơi người đời sẽ quay lưng với việc giữ trai giới, nhịn ăn ngày Ekādaśī.

Verse 29

न तीर्थसेवनरता भविष्यंति च वाडवाः । बह्वाहारा भविष्यंति बहुनिद्रासमाकुलाः

Phụ nữ sẽ không còn vui thích việc phụng sự và viếng thăm các tīrtha (thánh địa); họ sẽ ham ăn nhiều và bị chìm ngập trong giấc ngủ quá độ.

Verse 30

जिह्मवृत्तिपराः सर्वे वेदनिंदापरायणाः । यतिनिंदापराश्चैव च्छद्मकाराः परस्परम्

Tất cả sẽ chuộng lối hành xử quanh co, chuyên tâm phỉ báng Veda; lại còn chăm chê bai các yati (bậc tu hành), và dùng giả dối, trá hình để lừa gạt lẫn nhau.

Verse 31

स्पर्शदोषभयं नैव भविष्यति कलौ युगे । क्षत्रिया राज्यहीनाश्च म्लेच्छो राजा भविष्यति

Trong thời Kali, nỗi sợ ô uế do tiếp xúc bất tịnh sẽ không còn; các kṣatriya sẽ mất quyền trị vì, và một mleccha sẽ trở thành vua.

Verse 32

विश्वासघातिनः सर्वे गुरुद्रोहरतास्तथा । मित्रद्रोहरता राजञ्छिश्नोदरपरायणाः

Tất cả sẽ thành kẻ phản bội lòng tin, say mê việc phản nghịch thầy tổ; và, hỡi Đại vương, họ còn phản bội bạn bè—chỉ đắm theo dục vọng và cái bụng.

Verse 33

एकवर्णा भविष्यंति वर्णाश्चत्वार एव च । कलौ प्राप्ते महाराज नान्यथा वचनं मम

Khi thời Kali đến, hỡi Đại vương, tuy vẫn nói đến bốn varṇa, nhưng tất cả sẽ trở nên như một trật tự duy nhất rối loạn; lời ta quyết chẳng khác.

Verse 34

एतच्छ्रुत्वा गुरोरेव कान्यकुब्जाधिपो बली । राज्यं प्रकुरुते तत्र आमो नाम्ना हि भूतले

Nghe điều ấy từ chính vị guru của mình, chúa tể hùng mạnh của Kānyakubja đã lập quyền trị vì nơi trần thế ấy—vị vua mang danh Āma.

Verse 35

सार्वभौमत्वमापन्नः प्रजापालनतत्परः । प्रजानां कलिना तत्र पापे बुद्धिरजायत

Đạt ngôi bá chủ và chuyên tâm hộ trì muôn dân, vậy mà tại đó—do ảnh hưởng của Kali—tâm trí dân chúng lại nghiêng về tội lỗi.

Verse 36

वैष्णवं धर्ममुत्सज्य वौद्धधर्ममुपागताः । प्रजास्तमनुवर्तिन्यः क्षपणैः प्रतिबोधिताः

Bỏ dharma Vaiṣṇava, họ theo dharma Bauddha; và dân chúng cũng thuận theo, vì được các kṣapaṇa—những kẻ xuất gia theo phái ấy—giảng dạy và thuyết phục.

Verse 37

तस्य राज्ञो महादेवी मामानाम्न्यतिविश्रुता । गर्भं दधार सा राज्ञो सर्वलक्षणसंयुता

Đại vương phi của vị vua ấy, rất lừng danh mang tên Māmā, đầy đủ mọi tướng lành, đã thụ thai cho nhà vua.

Verse 38

संपूर्णे दशमे मासि जाता तस्याः सुरूपिणी । दुहिता समये राज्ञ्याः पूर्णचन्द्रनिभानना

Khi tháng thứ mười đã mãn, đúng kỳ đúng lúc, hoàng hậu sinh một công chúa dung nhan tuyệt mỹ; gương mặt tựa vầng trăng rằm viên mãn.

Verse 39

रत्नगंगेति नाम्ना सा मणिमाणिक्यभूषिता । एकदा दैवयोगेन देशांतरादुपागतः

Nàng được đặt tên là Ratnagaṅgā, thân trang sức bằng châu báu ngọc ngà. Một hôm, do cơ duyên của số mệnh, có người từ xứ khác đến.

Verse 40

नाम्ना चैवेंद्रसूरिर्वै देशेस्मिन्कान्यकुब्जके । षोडशाब्दा च सा कन्या नोपनीता नृपात्मजा

Tại xứ Kānyakubja này có một người tên Indrasūri. Công chúa, tuy đã mười sáu tuổi, vẫn chưa làm lễ Upanayana—nghi thức nhập môn thiêng liêng.

Verse 41

दास्यांतरेण मिलिता इन्द्रसूरिश्च जीविकः । शाबरीं मंत्रविद्यां च कथयामास भारत

Hỡi Bhārata, Indrasūri—người mưu sinh bằng nghề nghiệp của mình—nhờ một tỳ nữ làm mối mà gặp nàng, rồi truyền dạy cho nàng pháp môn Śābarī mantra-vidyā.

Verse 42

एकचित्ताभवत्सा तु शूलिकर्मविमोहिता । ततः सा मोहमापन्ना तत्तद्वाक्यपरायणा

Bị mê hoặc bởi pháp hành ấy, nàng trở nên nhất tâm. Rồi nàng sa vào si mê, một mực nương theo từng lời hắn nói.

Verse 43

क्षपणैर्बोधिता वत्स जैनधर्मपरायणा । ब्रह्मावर्ताधिपतये कुंभीपालाय धीमते

Hỡi con yêu, được các kṣapaṇa chỉ dạy, nàng trở nên một lòng nương theo đạo pháp Jaina. Rồi nàng được gả cho Kumbhīpāla hiền trí, chúa tể xứ Brahmāvarta.

Verse 44

रत्नगंगां महादेवीं ददौ तामिति विक्रमी । मोहेरेकं ददौ तस्मै विवाहे दैवमोहितः

Vì thế, vị vua dũng mãnh đã gả Mahādevī Ratnagaṅgā cho người ấy. Bị số mệnh làm mê hoặc, trong lễ cưới ấy nhà vua còn ban luôn bảo vật duy nhất của mình.

Verse 45

धर्मारण्यं समागत्य राजधानी कृता तदा । देवांश्च स्थापयामास जैनधर्मप्रणीतकान्

Đến Dharmāraṇya, ông liền lấy nơi ấy làm kinh đô. Rồi ông cho an vị các tôn tượng được tạo tác theo quy phạm của giáo pháp Jaina.

Verse 46

सर्वे वर्णास्तथाभूता जैन धर्मसमाश्रिताः । ब्राह्मणा नैव पूज्यंते न च शांतिकपौष्टिकम्

Thế rồi mọi giai tầng đều nương theo đạo Jaina. Các brāhmaṇa không còn được tôn kính, và những nghi lễ cầu an, cầu thịnh vượng cũng không được cử hành.

Verse 47

न ददाति कदा दानमेवं कालः प्रवर्तते । लब्धशासनका विप्रा लुप्तस्वाम्या अहर्निशम्

Không ai còn bố thí; thời cuộc cứ thế trôi. Các vipra, tuy có học vấn và kỷ luật, vẫn ngày đêm sống trong cảnh không người bảo trợ, không nơi nương tựa.

Verse 48

समाकुलितचित्तास्ते नृपमामं समाययुः । कान्यकुब्जस्थितं शूरं पाखण्डैः परिवेष्टितम्

Với tâm trí rối bời, họ đến yết kiến nhà vua đang ngự tại Kānyakubja; dẫu là bậc dũng mãnh, ngài vẫn bị bọn pākhaṇḍa—những kẻ tà giáo—vây bủa bốn phía.

Verse 49

कान्यकुब्जपुरं प्राप्य कतिभिर्वासरैर्नृप । गंगोपकण्ठे न्यवसञ्छ्रांतास्ते मोढवाडवाः

Tâu Đại vương, chỉ sau vài ngày đến được thành Kānyakubja, những brāhmaṇa Moḍha mệt mỏi ấy đã trú ngụ bên bờ sông Gaṅgā.

Verse 50

चारैश्च कथितास्ते च नृपस्याग्रे समागताः । प्रातराकारिता विप्रा आगता नृपसंसदि

Được các mật thám của vua tâu báo, những brāhmaṇa ấy được dẫn đến trước mặt nhà vua; được triệu vào buổi sớm, họ bước vào triều đình.

Verse 51

प्रत्युत्थानाभिवादादीन्न चक्रे सादरं नृपः । तिष्ठतो ब्राह्मणान्सर्वान्पर्यपृच्छदसौ ततः

Nhà vua không kính cẩn làm các lễ nghi thường lệ như đứng dậy nghênh tiếp, chắp tay đảnh lễ và những điều tương tự. Khi tất cả các brāhmaṇa vẫn còn đứng, ngài liền tra hỏi họ.

Verse 52

किमर्थमागता विप्राः किंस्वित्कार्यं ब्रुवंतु तत्

“Hỡi các brāhmaṇa, các ông đến đây vì mục đích gì? Có việc chi? Hãy nói rõ.”

Verse 53

विप्रा ऊचुः । धर्मारण्यादिहायातास्त्वत्समीपं नराधिप । राजंस्तव सुतायास्तु भर्ता कुमारपालकः

Các vị Bà-la-môn thưa: “Muôn tâu bậc chúa tể loài người, chúng tôi từ Dharmāraṇya đến yết kiến ngài. Tâu Đại vương, phu quân của ái nữ ngài là Kumārapālaka.”

Verse 54

तेन प्रलुप्तं विप्राणां शासनं महदद्भुतम् । वर्तता जैनधर्मेण प्रेरितेनेंद्रसूरिणा

Bởi người ấy, pháp lệnh lâu đời của các Bà-la-môn—vốn lớn lao và đáng tôn kính—đã bị xâm phạm; vì ông ta sống theo đạo Jain, do Indrasūri xúi giục.

Verse 55

राजोवाच । केन वै स्थापिता यूयमस्मिन्मोहेरके पुरे । एतद्धि वाडवाः सर्वं ब्रूत वृत्तं यथातथम्

Nhà vua phán: “Ai đã an trí các ngươi trong thành Moheraka này? Này các Vāḍava, hãy thuật cho trẫm mọi việc đã xảy ra, đúng như thực.”

Verse 56

विप्रा ऊचुः । काजेशैः स्थापिताः पूर्वं धर्मराजेन धीमता । कृता चात्र शुभे स्थाने रामेण च ततः पुरी

Các vị Bà-la-môn thưa: “Thuở trước, chúng tôi được Kājeśa—vị Dharmarāja trí tuệ—an trí tại đây. Rồi tại nơi cát tường này, Rāma đã dựng nên thành này.”

Verse 57

शासनं रामचंद्रस्य दृष्ट्वाऽन्यैश्चैव राजभिः । पालितं धर्मतो ह्यत्र शासनं नृपसत्तम

Muôn tâu bậc vương thượng, thấy pháp lệnh của Rāmacandra, các vua khác cũng đã gìn giữ pháp lệnh ấy tại đây, một lòng theo đúng dharma.

Verse 58

इदानीं तव जामाता विप्रान्पालयते न हि । तच्छ्रुत्वा विप्रवाक्यं तु राजा विप्रानथाब्रवीत्

“Nay con rể của ngài hoàn toàn không che chở các Bà-la-môn.” Nghe lời các Bà-la-môn nói, nhà vua liền lên tiếng với các vị ấy.

Verse 59

यांतु शीघ्रं हि भो विप्राः कथयंतु ममाज्ञया । राज्ञे कुमारपालाय देहि त्वं ब्राह्मणालयम्

“Hãy đi mau, hỡi các vị vipra, và theo lệnh ta hãy truyền rằng: ‘Hãy ban Brāhmaṇa-ālaya, nơi cư trú của Bà-la-môn, cho vua Kumārapāla.’”

Verse 60

श्रुत्वा वाक्यं ततो विप्राः परं हर्षमुपागताः । जग्मुस्ततोऽतिमुदिता वाक्यं तत्र निवेदितम्

Nghe lời ấy, các Bà-la-môn tràn đầy hoan hỷ lớn lao. Rồi hết sức vui mừng, họ đến nơi kia và trình bày trọn vẹn lời nhắn.

Verse 61

श्वशुरस्य वचः श्रुत्वा राजा वचनमब्रवीत् । कुमारपाल उवाच । रामस्य शासनं विप्राः पालयिष्याम्यहं नहि

Nghe lời của nhạc phụ, nhà vua liền đáp. Kumārapāla nói: “Hỡi các Bà-la-môn, ta sẽ không tuân theo śāsana, sắc lệnh của Rāma.”

Verse 62

त्यजामि ब्राह्मणान्यज्ञे पशुहिंसापरायणान् । तस्माद्धि हिंसकानां तु न मे भक्तिर्भवेद्द्विजाः

“Ta từ bỏ những Bà-la-môn trong tế lễ lại chuyên tâm vào việc sát hại loài vật. Vì thế, hỡi các dvija, trong ta không thể có lòng tôn kính đối với kẻ bạo hại.”

Verse 63

ब्राह्मणा ऊचुः । कथं पाखंडधर्मेण लुप्तशासनको भवान् । पालयस्व नृपश्रेष्ठ मा स्म पापे मनः कृथाः

Các Bà-la-môn thưa rằng: “Sao ngài theo con đường tà giáo mà trở thành kẻ gạt bỏ pháp lệnh của thánh điển? Hỡi bậc vương thượng, xin hãy gìn giữ pháp ấy—chớ để tâm hướng về tội lỗi.”

Verse 64

राजोवाच । अहिंसा परमो धर्मो अहिंसा च परं तपः । अहिंसा परमं ज्ञानमहिंसा परमं फलम्

Nhà vua nói: “Ahiṃsā (bất bạo hại) là dharma tối thượng; ahiṃsā cũng là khổ hạnh tối thượng. Ahiṃsā là trí tuệ tối thượng; ahiṃsā là quả phúc tối thượng.”

Verse 65

तृणेषु चैव वृक्षेषु पतंगेषु नरेषु च । कीटेषु मत्कुणाद्येषु अजाश्वेषु गजेषु च

“Trong cỏ và trong cây, trong côn trùng và trong loài người; trong sâu bọ, trong các loài như rệp, trong dê và ngựa, và cả trong voi nữa—”

Verse 66

लूतासु चैव सर्पेषु महिष्यादिषु वै तथा । जंतवः सदृशा विप्राः सूक्ष्मेषु च महत्सु च

“Trong nhện và trong rắn, cũng như trong trâu và các loài khác—hỡi các vị vipra, muôn loài đều đồng một thể, dù nhỏ nhiệm hay lớn lao.”

Verse 67

कथं यूयं प्रवर्तध्वे विप्रा हिंसापरायणाः । तच्छ्रुत्वा वज्रतुल्यं हि वचनं च द्विजोत्तमाः

“Hỡi các vị vipra, sao các ngài lại hành xử với tâm hướng về bạo hại? Nghe lời nói như sấm sét, bậc tối thượng trong hàng nhị sinh—”

Verse 68

प्रत्यूचुर्वाडवाः सर्वे क्रोधरक्तेक्षणा दृशा

Tất cả các Vaḍavā đều đáp lời; đôi mắt đỏ ngầu vì phẫn nộ, ánh nhìn dữ dội bừng bừng.

Verse 69

ब्राह्मणा ऊचुः । अहिंसा परमो धर्मः सत्यमेतत्त्वयोदितम् । परं तथापि धर्मोऽस्ति शृणुष्वैकाग्रमानसः

Các Bà-la-môn nói: “Ahiṃsā (bất hại) quả là dharma tối thượng—lời các ngươi nói là chân thật. Nhưng vẫn còn một dharma khác; hãy lắng nghe với tâm nhất điểm.”

Verse 70

या वेदविहिता हिंसा सा न हिंसेति निर्णयः । शस्त्रेणाहन्यते यच्च पीडा जंतुषु जायते

“Sự ‘bạo hành’ được Veda quy định, theo kết luận đã định, không bị xem là ‘bạo hành’. Nhưng khi chúng sinh bị đánh bằng vũ khí và nỗi đau khởi lên nơi loài hữu tình—”

Verse 71

स एवाधर्म एवास्ति लोके धर्मविदां वर । वेदमंत्रैविहन्यंते विना शस्त्रेण जंतवः

“Chính điều ấy mới là adharma ở đời, hỡi bậc tối thắng trong hàng người biết dharma: khi chúng sinh bị sát hại không bằng vũ khí, mà chỉ bằng các Veda-mantra.”

Verse 72

जंतुपीडाकरा नैव सा हिंसा सुखदायिनी । परोपकारः पुण्याय पापाय परपीडनम्

“Hành vi nào gây dày vò cho chúng sinh thì không phải là ‘bạo hành’ đem lại an lạc. Làm lợi ích cho người khác sinh công đức; làm tổn hại kẻ khác sinh tội lỗi.”

Verse 73

वेदोदितां विधायापि हिंसां पापैर्न लिप्यते । विप्राणां वचनं श्रुत्वा पुनर्वचनमब्रवीत्

Dẫu thực hành sự sát hại được Kinh Veda truyền dạy theo đúng nghi thức, người ấy cũng không bị nhiễm tội. Nghe lời các Bà-la-môn, ông lại cất lời đáp lại.

Verse 74

राजोवाच । ब्रह्मादीनां परं क्षेत्रं धर्मारण्यमनुत्तमम् । ब्रह्मविष्णु महेशाद्या नेदानीमत्र संति ते

Nhà vua nói: “Dharmāraṇya là thánh địa tối thượng, vô song, của Phạm Thiên và các vị khác. Thế nhưng nay Phạm Thiên, Tỳ-thấp-nô, Maheśa cùng chư vị ấy không hiện diện tại đây.”

Verse 75

न धर्मो विद्यते वात्र उक्तो रामः स मानुषः । क्व वापि लंबपुछोऽसौ यो मुक्तो रक्षणाय वः

“Nơi đây chẳng thấy có chánh pháp; và ‘Rāma’ được nhắc đến ấy chỉ là người phàm. Vậy kẻ đuôi dài kia ở đâu, kẻ đã được thả ra để hộ vệ các ngươi?”

Verse 76

शासनं चेन्न दृष्टं वो नैव तत्पालयाम्यहम् । द्विजाः कोपसमाविष्टा ददुः प्रत्युत्तरं तदा

“Nếu các ngươi chưa từng thấy mệnh lệnh (uy quyền) ấy, ta quyết không tuân theo.” Bấy giờ các bậc nhị sinh, bị cơn giận chi phối, liền đáp lời.

Verse 77

द्विजा ऊचुः । रे मूढ त्वं कथं वेत्थ भाषसे मदलोलुपः । स दैत्यानां विनाशाय धर्मसंरक्षणाय च

Các bậc nhị sinh nói: “Hỡi kẻ ngu si—ngươi tham đắm kiêu mạn, sao có thể biết mà nói như thế? Ngài hiện hữu để diệt trừ bọn Daitya và cũng để hộ trì chánh pháp.”

Verse 78

रामश्चतुर्भुजः साक्षान्मानुषत्वं गतो भुवि । अगतीनां च गतिदः स वै धर्मपरायणः । दयालुश्च कृपालुश्च जंतूनां परिपालकः

Rāma—đấng Chúa bốn tay hiển lộ—đã giáng thế, mang thân người trên cõi đất. Ngài là nơi nương tựa và con đường cho kẻ không nơi nương; luôn chí thành với dharma, đầy từ bi và thương xót, che chở muôn loài hữu tình.

Verse 79

राजोवाच । कुतोऽद्य वर्त्तते रामः कुतो वै वायुनंदनः । भ्रष्टाभ्रमिव ते सर्वे क्व रामो हनुमानिति

Nhà vua nói: “Hôm nay Rāma ở đâu, và con của thần Gió ở đâu? Các ngươi trông như vừa rơi khỏi mây—vậy Rāma và Hanumān ở đâu?”

Verse 80

परंतु रामो हनुमान्यदि वर्त्तेत सर्वतः । इदानीं विप्रसाहाय्य आगमिष्यति मे मतिः

“Nhưng nếu Rāma và Hanumān quả thật hiện hữu khắp mọi nơi, thì nay quyết ý của ta là: ta sẽ tiến hành với sự trợ lực của các brāhmaṇa.”

Verse 81

दर्शयध्वं हनूमंतं रामं वा लक्ष्मणं तथा । यद्यस्ति प्रत्ययः कश्चित्स नो विप्राः प्रदर्श्यताम्

“Hãy cho chúng ta thấy Hanumān—hoặc Rāma, và cả Lakṣmaṇa nữa. Nếu có bất cứ chứng cứ nào, hỡi các vị vipra (brāhmaṇa), xin hãy trình bày cho chúng ta.”

Verse 82

ते च जातास्त्रिधा तात गोभूजाडालजा स्तथा । मांडलीयास्तथा चैते त्रिविधाश्च मनोरमाः

“Và, hỡi người thân mến, họ trở thành ba loại: Gobhūja, Āḍālaja, và Māṃḍalīya—những vị đáng mến ấy quả là ba dạng.”

Verse 83

पुनरागत्य स्थानेऽस्मिन्दत्ता ग्रामास्त्रयोदश । काश्यप्यां चैव गंगायां महादानानि षोडश

Rồi lại trở về chính nơi này, mười ba thôn làng được ban thí; và tại Kāśyapī cùng bên bờ sông Gaṅgā, mười sáu đại thí (mahādāna) đã được cử hành.

Verse 84

दत्तानि विप्रमुख्येभ्यो दत्ता ग्रामाः सुशोभनाः । पुनः संकल्पिता वीर षट्पंचाशकसंख्यया

Những vật ấy được ban cho các bậc brāhmaṇa tối thượng; các thôn làng rực rỡ được hiến tặng. Rồi nữa, hỡi dũng sĩ, lại phát nguyện thêm các khoản bố thí—tổng cộng năm mươi sáu.

Verse 85

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि गोभुजा जज्ञिरे वराः । सपादलक्षा वणिजो दत्ता मांडलिकाभिधाः

Và ba mươi sáu nghìn Gobhūja ưu tú đã phát sinh; lại có một và một phần tư lakh thương nhân được giao làm thuộc thuộc, mang danh “Māṃḍalika”.

Verse 86

तेनोक्तं वाडवाः सर्वे दर्शयध्वं हि मारुतिम् । यस्याभिज्ञानमात्रेण स्थितिं पूर्वां ददाम्यहम्

Bấy giờ có lời rằng: “Hỡi tất cả các Vāḍava, hãy chỉ bày Māruti; chỉ cần nhận ra Ngài, ta sẽ phục hồi cho các ngươi trạng thái như thuở trước.”

Verse 87

विप्रवाक्यं करिष्यामि प्रत्ययो दर्श्यते यदि । ततः सर्वे भविष्यंति वेदधर्मपरायणाः

Ta sẽ làm theo lời các brāhmaṇa, nếu bằng chứng được trình bày. Khi ấy, tất cả họ sẽ trở nên chí thành nương tựa Veda-dharma.

Verse 88

अन्यथा जैनधर्मेण वर्त्तयध्वं हि सर्वशः । नृपवाक्यं तु ते श्रुत्वा स्वेस्वे स्थाने समागताः

Nếu không, trong mọi phương diện các ngươi hãy hành xử theo Jaina-dharma. Nghe mệnh lệnh của nhà vua, tất cả đều trở về, ai nấy về chỗ của mình.

Verse 89

वाडवः खिन्नमनसः क्रोधेनांधीकृता भुवि । निश्वासान्मुंचमानास्ते हाहेति प्रवदंति च

Những vāḍava ấy lòng buồn bã, bị cơn giận làm mù lòa ngay trên mặt đất. Họ liên tiếp thở dài nặng nề, kêu lên: “Ôi than! Ôi than!”

Verse 90

दंतान्प्राघर्षयन्सर्वान्न्यपीडंश्च करैः करान् । परस्परं भाषमाणाः कथं कुर्मो वयं त्वितः

Nghiến chặt răng, tay nắm chặt tay, họ nói với nhau: “Giờ đây từ chốn này, chúng ta phải làm gì?”

Verse 91

मिलित्वा वाडवाः सर्वे चक्रुस्ते मंत्रमुत्तमम् । रामवाक्यं हृदि ध्यात्वा ध्यात्वा चैवांजनीसुतम्

Họp lại, tất cả các vāḍava bày ra một kế sách thượng diệu (mantra). Ghi khắc lời Rāma trong tim, họ cũng thiền niệm về con của Añjanī, tức Hanumān.

Verse 92

द्विजमेलापकं चक्रुर्बाला वृद्धतमा अपि । तेषां वृद्धतमो विप्रो वाक्यमूचे शुभं तदा

Họ triệu tập một hội chúng các dvija (brāhmaṇa), cả trẻ lẫn rất già. Bấy giờ vị brāhmaṇa cao niên nhất trong họ cất lời cát tường.

Verse 93

चतुःषष्टिश्च गोत्राणामस्माकं ये द्विसप्ततिः । स्वस्वगोत्रस्यावटंका एकग्रामाभिभाषिणः

Trong chúng ta có sáu mươi bốn gotra và bảy mươi hai chi phái. Mỗi người mang dấu ấn dòng tộc riêng của gotra mình, và tất cả cùng nói như một cộng đồng làng xóm duy nhất.

Verse 94

प्रयातु स्वस्ववर्गस्य एको ह्येको द्विजः सुधीः । रामेश्वरं सेतु बंधं हनूमांस्तत्र विद्यते

Mỗi nhóm hãy cử một vị Bà-la-môn hiền trí lên đường—đến Rāmeśvaram, đến Setubandha; vì nơi ấy có Hanumān hiện diện.

Verse 95

सर्वे प्रयांतु तत्रैव रामपार्श्वे निरामयाः । निराहारा जितक्रोधा मायया वर्जिताः पुनः

Hãy để tất cả cùng đến đó, ở bên cạnh Rāma, không còn bệnh khổ. Hãy nhịn ăn, chế ngự sân hận, và một lần nữa từ bỏ māyā cùng mọi dối trá.

Verse 96

एकाग्रमानसाः सर्वे स्तुत्वा ध्यात्वा जपंतु तम् । ततो दाशरथी रामो दयां कृत्वा द्विजन्मसु

Hết thảy hãy nhất tâm, ca tụng, quán niệm và trì tụng danh Ngài. Rồi Dāśarathi Rāma, khởi lòng từ mẫn đối với hàng dwija…

Verse 97

शासनं च प्रदास्यति अचलं च युगेयुगे । महता तपसा तुष्टः प्रदास्यति समीहितम्

…sẽ ban một thánh chỉ vững bền, qua hết yuga này đến yuga khác. Hài lòng bởi khổ hạnh lớn lao, Ngài sẽ ban điều được cầu mong.

Verse 98

यस्य वर्गस्य यो विप्रो न प्रयास्यति तत्र वै । स च वर्गात्परित्याज्यः स्थानधर्मान्न संशयः

Vị bà-la-môn thuộc cộng đồng nào mà không đến và không đứng cùng cộng đồng của mình, thì quả thật phải bị loại khỏi cộng đồng ấy; đó là sthāna-dharma, phép tắc địa phương đã định, không nghi ngờ.

Verse 99

वणिग्वृत्ते न संबंधे न विवाहे कदाचन । ग्रामवृत्ते न संबंधः सर्वस्थाने बहिष्कृताः

Trong việc buôn bán chớ giao du với họ, và tuyệt đối không kết thông gia. Ngay cả việc làng xã cũng không nên có quan hệ; ở mọi nơi họ phải bị để ở ngoài (bị loại trừ).

Verse 100

सभावाक्यं च तच्छ्रुत्वा तन्मध्ये वाडवः शुचिः । वाग्मी दक्षः सुशब्दश्च त्रिरवैः श्रावयन्द्विजान्

Nghe lời nói trong hội chúng, một Vāḍava thanh tịnh đứng giữa họ—hùng biện, khéo léo, tiếng nói rõ ràng—và truyền cáo cho các dvija nghe ba lần.

Verse 110

व्यास उवाच । न जैनधर्मे ये लिप्ता गोभुजा वणिगुत्तमाः । वृत्तिभंगभयात्तत्र मौनमेव समाचरन्

Vyāsa nói: Những thương nhân ưu tú gọi là ‘gobhujas’, vốn không tận tâm với Jain-dharma, tại đó chỉ giữ im lặng, vì sợ kế sinh nhai của mình bị tiêu tan.

Verse 120

शासनं भवतामस्तु रामदत्तं न संशयः । त्रयीविद्यास्तु विख्याताः सर्वे वाडवपुंगवाः

Nguyện quyền trị vì và sự hộ trì thuộc về các vị, do Rāmadatta ban cho—không nghi ngờ. Tất cả những bậc ưu tú trong hàng Vāḍava đều nổi danh là người thông hiểu trayī-vidyā, tam phần minh tri của Veda.

Verse 130

विप्रसंघविनाशाय दक्षिणद्वारसंस्थितः । सिंदूरपुष्पमालाभिः पूजितो गणनायकः

Ngự tại cổng phía Nam để diệt trừ cộng đồng Bà-la-môn, vị thủ lãnh các gaṇa—Đức Gaṇeśa—được phụng thờ bằng chu sa và vòng hoa tươi.

Verse 140

त्यक्तस्वकीयवचना वृत्तिहीना भविष्यथ । ततस्तन्मध्यतः कश्चिच्चातुर्विद्य उवाच ह

“Bỏ lời của chính mình, các ngươi sẽ trở nên không còn kế sinh nhai.” Khi ấy, từ giữa họ, một bậc tinh thông Tứ học (catur-vidyā) cất lời.

Verse 150

देशाद्देशांतरं गत्वा वनाच्चैव वनांतरम् । तीर्थेतीर्थे कृतश्राद्धाः सुसंत सत्यव्रतपरायणाः । ते गता दूरमध्वानं हनुमद्दर्शनार्थिनः

Họ đi từ xứ này sang xứ khác, từ rừng này sang rừng khác; nơi mỗi tīrtha đều cử hành lễ śrāddha. Tâm an hòa, nương tựa nơi lời thệ nguyện chân thật, họ vượt đường xa, khát cầu được darśana Đức Hanumān.

Verse 160

येन वै दुःखिता विप्रास्तेनाहं दुःखितः कपे

Hỡi kapi, bởi duyên cớ nào khiến các Bà-la-môn chịu khổ, chính duyên cớ ấy cũng làm ta đau khổ.

Verse 170

अथवा गम्यतां विप्राश्चिरं जीव सुखी भव । वृद्धस्य वाक्यं तच्छ्रुत्वा वाडवाश्चैकमानसाः

“Bằng không, hỡi các Bà-la-môn, hãy tiếp tục lên đường; sống lâu—được an lạc.” Nghe lời bậc trưởng lão ấy, những người Vāḍava cũng đồng tâm một ý.

Verse 180

चतुश्चत्वारिंशदधिकचतुःशतमितात्मनाम् । ग्रामास्त्रयोदशार्चार्थं सीतापुरसमन्विताः

Ở đó có bốn trăm bốn mươi bậc tâm hồn tự chế, chí thành; và mười ba thôn làng, cùng với Sītāpura, được định để phụng thờ và dâng cúng.

Verse 190

आंजनेयो यदास्माकं न दास्यति समीहितम् । अनाहारव्रतेनैव प्राणांस्त्यक्ष्यामहे वयम्

Nếu Āñjaneya (Hanumān) không ban cho chúng ta điều mong cầu, thì chỉ bằng lời nguyện nhịn ăn, chúng ta sẽ xả bỏ cả sinh mạng.

Verse 200

तर्जन्यग्रे द्विजश्रेष्ठा अगम्या मां विना परैः । सा सुवर्णमयी भाति यस्यां राज्ये विभीषणः

Hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, nơi đầu ngón trỏ của ta, nàng ở đó—không có ta, kẻ khác chẳng thể với tới. Nàng rực sáng như vàng, nàng mà trong vương quốc ấy Vibhīṣaṇa trị vì.

Verse 201

स्थापितो रामदेवेन सेयं लंका महापुरी । नियमस्थैः साधुवृंदैस्तीर्थयात्राप्रसंगतः

Đại thành Laṅkā này do Đức Rāma thiết lập; và trong dịp hành hương các thánh địa, hội chúng sādhus kiên trì giới hạnh đến chiêm bái và tôn kính.

Verse 202

आनीय गंगासलिलं रामेशमभिषिच्य च । क्षिप्ता एते महाभारा दृश्यंते सागरांतरे

Đem nước sông Gaṅgā về và làm lễ tắm rưới (abhiṣeka) cho Rāmeśa (Rāmeśvaram), những khối nặng lớn ấy được quăng bỏ; và chúng vẫn thấy được giữa lòng biển cả.

Verse 203

निष्पापास्तेन संजाताः साधवस्ते दृढव्रताः । नूनं पुण्योदये वृद्धिः पापे हानिश्च जायते

Nhờ hành vi thiêng liêng ấy, các bậc sádhu giữ giới nguyện kiên cố trở nên vô tội. Quả thật, khi công đức khởi lên thì càng tăng trưởng, còn tội lỗi suy giảm rồi tiêu tan.

Verse 204

स्थानभ्रष्टाः कृताः पूर्वं चातुर्विद्या द्विजातयः । जीर्णोद्धारेण रामेण स्थापिताः पुनरेव हि । पूर्वजन्मनि भो विप्रा हरिपूजा कृता मया

Thuở trước, các dvija tinh thông bốn Veda đã bị rời khỏi chỗ ngồi xứng đáng của mình. Nhưng nhờ công cuộc trùng tu những gì đổ nát do Rāma thực hiện, họ lại được an lập như xưa. Hỡi các vị vipra, trong tiền kiếp ta đã phụng thờ Hari.

Verse 205

सांप्रतं निश्चला भक्तिर्भवत्सेवा हि दृश्यते । तेन पुण्यप्रभावेण तुष्टो दास्यामि वो वरम्

Hiện nay, lòng sùng kính kiên định và sự phụng sự đối với các ngươi đều hiện rõ. Hài lòng bởi uy lực của công đức ấy, ta sẽ ban cho các ngươi một ân phúc.

Verse 206

धन्योहं कृतकृत्योहं सुभाग्योहं धरातले । अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्

Ta thật phúc lành, ta đã hoàn thành điều cần làm, ta thật may mắn trên cõi đất này. Hôm nay, sự sinh ra của ta đã kết quả, và đời ta quả là một đời sống đáng sống.

Verse 207

यदहं ब्राह्मणानां च प्राप्तवांश्चरणांतिकम्

Vì ta đã được đến gần dưới chân các vị brāhmaṇa, đạt tới sự hiện diện thiêng liêng của các ngài…

Verse 208

व्यास उवाच । दृष्ट्वैव हनुमन्तं ते पुलकांकितविग्रहाः । सगद्गदं यथोचुस्ते वाक्यं वाक्यविशारदाः

Vyasa nói: Ngay khi nhìn thấy Hanuman, toàn thân họ run lên vì xúc động. Dù giọng nói nghẹn ngào, những người giỏi ăn nói ấy vẫn thốt lên những lời lẽ thích hợp.

Verse 18000

वृत्त्यर्थं तेन दत्ता वै ह्यनर्घ्या रत्नकोटयः । तदा ते मोढ १८००० गोभूजा

Để lo cho kế sinh nhai của họ, ngài đã ban tặng hàng vạn viên ngọc quý vô giá. Sau đó là mười tám ngàn con bò cùng đất đai được ban tặng.