यह सोपान ‘राजधर्म बनाम प्रेमधर्म’ के द्वंद्व को साधना-पथ में रूपान्तरित करता है: बाह्य अभिषेक (सामाजिक-राजकीय प्रतिष्ठा) से भीतर के अभिषेक (त्याग, समत्व, आज्ञापालन) की ओर चढ़ाई। अयोध्या—‘अयोध्या’ (अ-युद्ध) प्रतीक है उस अंतःपुर की जहाँ इच्छा/लोभ के साथ युद्ध नहीं, बल्कि विवेक से शमन होता है। इस काण्ड में राम का युवराज-टीका प्रस्ताव भक्ति के लिए ‘मंगल’ है, पर वही मंगल आगे चलकर वैराग्य की कसौटी बनता है। अतः यह चरण साधक को सिखाता है कि ईश्वर-सान्निध्य का शिखर राजसुख नहीं, गुरु-वचन, पितृ-वचन और लोक-कल्याण के लिए स्वेच्छा से कष्ट स्वीकार करना है—यही मुक्ति की सीढ़ी का निर्णायक पायदान है।
Ang pangunahing rasa ng Ayodhyā Kāṇḍa ay karuṇā, ngunit ang pinagmulan nito ay hindi lamang kalungkutan; ito ay "dharma-karuṇā," na ipinanganak mula sa pag-aalitan sa pagitan ng katigasan ng dharma at ng kalambutan ng pag-ibig. Sa bahaging ito, pagkatapos ng maṅgalācaraṇa (Śaṅkara-vandanā, ang sinag ng mukha ni Raghu-nandana, si Rāma bilang tagapagdala ng pana), ang karangyaan ng lungsod at ang kagalakan ng mga tao ay lumalantad: ang mga pagtutulad tulad ng "laging bagong kapalaran" at "mga ulap ng kabutihan" ay ginagawang isang lupain ng isipan na sagana sa puṇya ang Ayodhyā. Pagkatapos ay agad na nakatuon ang axis ng salaysay sa pasya ng yuvarāja: ang kamalayan ni Daśaratha sa katandaan (puting buhok) at ang pagtanggap ng pahintulot ng Guru. Ang estrukturang ito ay sadyang inilalagay ang "piyesta" sa tabi ng "binhi ng pagpapakasakit": kapag lalong magarbo ang mga paghahanda sa koronasyon, mas lalong tumitibay ang likuran para sa paparating na sakripisyo. Dito itinuturo ni Tulasī ang saguṇa-līlā (maharlikang pagluklok) patungo sa nirguṇa-katotohanan (kawalang-akit, pagsunod sa utos, kapanatagan), ito ang dharmaśāstric na pook ng espirituwal na kalam ng Kāṇḍa.
Shloka 1-3
यस्याङ्के च विभाति भूधरसुता देवापगा मस्तकेभाले बालविधुर्गले च गरलं यस्योरसि व्यालराट्।सोऽयं भूतिविभूषणः सुरवरः सर्वाधिपः सर्वदाशर्वः सर्वगतः शिवः शशिनिभः श्रीशङ्करः पातु माम्।।1।।
प्रसन्नतां या न गताभिषेकतस्तथा न मम्ले वनवासदुःखतः।मुखाम्बुजश्री रघुनन्दनस्य मे सदास्तु सा मञ्जुलमंगलप्रदा।।2।।
नीलाम्बुजश्यामलकोमलाङ्गं सीतासमारोपितवामभागम्।पाणौ महासायकचारुचापं नमामि रामं रघुवंशनाथम्।।3।।
yasyāṅke ca vibhāti bhūdharasutā devāpagā mastakebhāle bālavidhurgale ca garalaṁ yasyorasi vyālarāṭ |so'yaṁ bhūtivibhūṣaṇaḥ suravaraḥ sarvādhipaḥ sarvadāśarvaḥ sarvagataḥ śivaḥ śaśinibhaḥ śrīśaṅkaraḥ pātu mām ||1||
prasannatāṁ yā na gatābhiṣekatastathā na mamle vanavāsaduḥkhataḥ |mukhāmbujaśrī raghunandanasya me sadāstu sā mañjulamaṁgalapradā ||2||
nīlāmbujaśyāmalakomalāṅgaṁ sītāsamāropitavāmabhāgam |pāṇau mahāsāyakacārucāpaṁ namāmi rāmaṁ raghuvaṁśanātham ||3||
Nawa'y ang pinakamabuti sa mga diyos, ang Panginoon ng lahat, na magpakailanman ay pinalamutian ng abo bilang kanyang palamuti, ay protektahan ako: siya na sa kanyang kandungan ay nagniningning ang anak ng bundok, na nagdadala ng banal na ilog sa kanyang ulo, na may batang buwan sa kanyang noo, ang lason sa kanyang lalamunan, at ang hari ng ahas bilang kuwintas sa kanyang dibdib; siya na si Sharva, ang sumasaklaw sa lahat, ang mapagbigay, ang kulay-buwan, ang pinagpalang Shankara. Nawa'y ang mukhang-lotus ng kagalakan ng mga Raghu ay laging magbigay sa akin ng magaganda at mapalad na pagpapala; siya na hindi nagalak sa koronasyon, ni nanghina sa kalungkutan ng pagkatapon sa gubat. Ako ay yumuyukod kay Rama, ang Panginoon ng angkan ni Raghu, na maitim na parang asul na lotus, ng malambot na katawan, kasama si Sita na nakaupo sa kanyang kaliwang bahagi, na hawak sa kanyang kamay ang isang magandang busog at piling mga palaso.
Doha
श्रीगुरु चरन सरोज रज निज मनु मुकुरु सुधारि।बरनउँ रघुबर बिमल जसु जो दायकु फल चारि।।
śrīguru carana saroja raja nija manu mukuru sudhāri |baranaũ raghubara bimala jasu jo dāyaku phala cāri ||
Sa alikabok ng mga paa ng lotus ng iginagalang na Guru, ako ay nagpakinis ng salamin ng aking puso; ngayon ay isasalaysay ko ang walang bahid na kaluwalhatian ng Pinakamabuti sa mga Raghu, na nagkakaloob ng apat na bunga ng buhay ng tao.
Chaupai 1.1-4
जब तें रामु ब्याहि घर आए।नित नव मंगल मोद बधाए।।
भुवन चारिदस भूधर भारी।सुकृत मेघ बरषहि सुख बारी।।
रिधि सिधि संपति नदीं सुहाई।उमगि अवध अंबुधि कहुँ आई।।
मनिगन पुर नर नारि सुजाती।सुचि अमोल सुंदर सब भाँती।।
कहि न जाइ कछु नगर बिभूती।जनु एतनिअ बिरंचि करतूती।।
सब बिधि सब पुर लोग सुखारी।रामचंद मुख चंदु निहारी।।
मुदित मातु सब सखीं सहेली।फलित बिलोकि मनोरथ बेली।।
राम रूपु गुनसीलु सुभाऊ।प्रमुदित होइ देखि सुनि राऊ।।
jaba teṁ rāmu byāhi ghara āe |nita nava maṁgala moda badhāe ||
bhuvana cāridasa bhūdhara bhārī |sukṛta megha baraṣahi sukha bārī ||
ridhi sidhi saṁpati nadīṁ suhāī |umagi avadha aṁbudhi kahũ āī ||
manigana pura nara nāri sujātī |suci amola suṁdara saba bhā̃tī ||
kahi na jāi kachu nagara bibhūtī |janu etania biraṁci karatūtī ||
saba bidhi saba pura loga sukhārī |rāmacaṁda mukha caṁdu nihārī ||
mudita mātu saba sakhīṁ sahelī |phalita biloki manoratha belī ||
rāma rūpu gunasīlu subhāū |pramudita hoi dekhi suni rāū ||
Mula nang umuwi si Rama matapos ang kanyang kasal, araw-araw ay nag-ugong ang mga bagong pagdiriwang, kagalakan, at kasayahan. Ang labing-apat na mundo ay parang mga bundok na dakila, at ang mga ulap ng kabutihan ay bumubuhos ng ulan ng kaligayahan. Ang kasaganaan, kapangyarihang espiritwal, at yaman ay parang mga ilog na magaganda na umapaw at dumating sa Ayodhya, ang kanilang karagatan. Ang mga lalaki at babae sa lungsod, ng maharlikang lahi, ay parang mga hiyas: dalisay, walang halaga, at maganda sa lahat ng paraan. Ang karangyaan ng lungsod ay hindi maipapaliwanag; parang ito ay lahat gawa ng Lumikha. Sa lahat ng paraan, ang lahat ng tao sa lungsod ay masaya, nakatingin sa mukha ni Ramachandra na parang buwan. Ang lahat ng mga ina, kasama ang kanilang mga kaibigan at kasama, ay nagagalak makitang namumunga ang puno ng kanilang mga pagnanasa. Ang hari ay lubhang natuwa makita at marinig ang kagandahan, kabutihan, mabuting asal, at kalikasan ni Rama.
Doha 1
सब कें उर अभिलाषु अस कहहिं मनाइ महेसु।आप अछत जुबराज पद रामहि देउ नरेसु।।1।।
saba keṁ ura abhilāṣu asa kahahiṁ manāi mahesu |āpa achata jubarāja pada rāmahi deu naresu ||1||
Nasa puso ng lahat ang isang pagnanasa, at ipinahayag nila ito habang nananalangin kay Mahesha: na habang buhay pa ang hari mismo, siya ay magbigay kay Rama ng katungkulan bilang prinsipe na tagapagmana.
Chaupai 2.1-4
एक समय सब सहित समाजा।राजसभाँ रघुराजु बिराजा।।
सकल सुकृत मूरति नरनाहू।राम सुजसु सुनि अतिहि उछाहू।।
नृप सब रहहिं कृपा अभिलाषें।लोकप करहिं प्रीति रुख राखें।।
तिभुवन तीनि काल जग माहीं।भूरि भाग दसरथ सम नाहीं।।
मंगलमूल रामु सुत जासू।जो कछु कहिज थोर सबु तासू।।
रायँ सुभायँ मुकुरु कर लीन्हा।बदनु बिलोकि मुकुट सम कीन्हा।।
श्रवन समीप भए सित केसा।मनहुँ जरठपनु अस उपदेसा।।
नृप जुबराज राम कहुँ देहू।जीवन जनम लाहु किन लेहू।।
eka samaya saba sahita samājā |rājasabhā̃ raghurāju birājā ||
sakala sukṛta mūrati naranāhū |rāma sujasu suni atihi uchāhū ||
nṛpa saba rahahiṁ kṛpā abhilāṣeṁ |lokapa karahiṁ prīti rukha rākheṁ ||
tibhuvana tīni kāla jaga māhīṁ |bhūri bhāga dasaratha sama nāhīṁ ||
maṁgalamūla rāmu suta jāsū |jo kachu kahija thora sabu tāsū ||
rāyã subhāyã mukuru kara līnhā |badanu biloki mukuṭa sama kīnhā ||
śravana samīpa bhae sita kesā |manahũ jaraṭhapanu asa upadesā ||
nṛpa jubarāja rāma kahũ dehū |jīvana janama lāhu kina lehū ||
Isang araw, kasama ang buong kapisanan, ang hari ng mga Raghu, na si Dasaratha, ay nakaupo sa trono sa loob ng bulwagang hari. Ang hari ay larawan ng lahat ng kabutihan, at sa pagdinig sa magandang kabantugan ni Rama, siya ay napuno ng matinding galak. Lahat ng hari ay nananatili malapit sa kanya, naghahangad ng kanyang biyaya, at ang mga tagapangalaga ng mga sulok ng mundo ay kumikilos sa pagkakaibigan, sumusunod sa kanyang kalooban. Sa tatlong mundo at sa tatlong panahon, nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap, sa buong sansinukob ay walang sinuman kasing swerte ni Dasaratha. Ang anak na si Rama ay ang ugat ng lahat ng pagpapala: anuman ang sabihin tungkol sa kanyang swerte ay labis pang kaunti. Ang hari ay natural na kumuha ng salamin sa kanyang kamay, at tiningnan ang kanyang mukha dito, at itinuwid ang kanyang korona. Mga puting buhok ay lumitaw na malapit sa kanyang mga tainga, na parang ang katandaan ay nagbibigay sa kanya ng ganitong payo: O hari, ibigay mo ang katungkulan ng prinsipe kay Rama, at bakit hindi mo kunin ang buong gantimpala ng iyong buhay at kapanganakan?
Doha 2
यह बिचारु उर आनि नृप सुदिनु सुअवसरु पाइ।प्रेम पुलकि तन मुदित मन गुरहि सुनायउ जाइ।।2।।
yaha bicāru ura āni nṛpa sudinu suavasaru pāi |prema pulaki tana mudita mana gurahi sunāyau jāi ||2||
Pagkatapos na dalhin ang kaisipang ito sa kanyang puso, at matagpuan ang isang magandang araw at isang angkop na oras, ang hari, na ang katawan ay nanginginig ng pag-ibig at ang puso ay puno ng kagalakan, ay pumunta at ipinaalam ito sa kanyang guro.
Chaupai 3.1-4
कहइ भुआलु सुनिअ मुनिनायक।भए राम सब बिधि सब लायक।।
सेवक सचिव सकल पुरबासी।जे हमारे अरि मित्र उदासी।।
सबहि रामु प्रिय जेहि बिधि मोही।प्रभु असीस जनु तनु धरि सोही।।
बिप्र सहित परिवार गोसाईं।करहिं छोहु सब रौरिहि नाई।।
जे गुर चरन रेनु सिर धरहीं।ते जनु सकल बिभव बस करहीं।।
मोहि सम यहु अनुभयउ न दूजें।सबु पायउँ रज पावनि पूजें।।
अब अभिलाषु एकु मन मोरें।पूजहि नाथ अनुग्रह तोरें।।
मुनि प्रसन्न लखि सहज सनेहू।कहेउ नरेस रजायसु देहू।।
kahai bhuālu sunia munināyaka |bhae rāma saba bidhi saba lāyaka ||
sevaka saciva sakala purabāsī |je hamāre ari mitra udāsī ||
sabahi rāmu priya jehi bidhi mohī |prabhu asīsa janu tanu dhari sohī ||
bipra sahita parivāra gosāīṁ |karahiṁ chohu saba raurihi nāī ||
je gura carana renu sira dharahīṁ |te janu sakala bibhava basa karahīṁ ||
mohi sama yahu anubhayau na dūjeṁ |sabu pāyaũ raja pāvani pūjeṁ ||
aba abhilāṣu eku mana moreṁ |pūjahi nātha anugraha toreṁ ||
muni prasanna lakhi sahaja sanehū |kaheu naresa rajāyasu dehū ||
Sinabi ng hari: "Pakinggan ninyo, o pinuno ng mga rishi. Si Rama ay naging karapat-dapat sa lahat ng bagay, sa bawat paraan. Ang mga alipin, ang mga ministro, at lahat ng naninirahan sa lungsod, maging sila ay kaaway ko, kaibigan ko, o walang pakialam sa akin, lahat ay mahal si Rama, kung paano siya mahal sa akin; siya ay parang pagpapala ng Panginoon na nagkatawang-tao. Ang mga Brahmin kasama ang kanilang pamilya, o panginoon, lahat ay nagpapakita ng pagmamahal sa kanya, kung paano sa inyo. Sila na nagdadala ng alikabok ng mga paa ng kanilang guru sa kanilang ulo, ay parang nagpapailalim ng lahat ng kasaganaan sa kanilang kapangyarihan. Walang iba na nakaranas nito kung paano ko naranasan; nakuha ko ang lahat sa pamamagitan ng pagsamba sa alikabok ng inyong banal na mga paa. Ngayon may isang pagnanasa sa aking puso, at ito ay matutupad, o panginoon, sa pamamagitan ng inyong biyaya. Nakita ang likas na pagmamahal ng hari, ang rishi ay nasiyahan at nagsabi: "O hari, ibigay mo ang iyong utos."
Doha 3
राजन राउर नामु जसु सब अभिमत दातार।फल अनुगामी महिप मनि मन अभिलाषु तुम्हार।।3।।
rājana rāura nāmu jasu saba abhimata dātāra |phala anugāmī mahipa mani mana abhilāṣu tumhāra ||3||
O hari, ang iyong pangalan at katanyagan ay mga nagkakaloob ng lahat ng ninanais. O hiyas sa mga hari, nawa'y matupad ang pagnanais ng iyong puso.
Chaupai 4.1-4
सब बिधि गुरु प्रसन्न जियँ जानी।बोलेउ राउ रहँसि मृदु बानी।।
नाथ रामु करिअहिं जुबराजू।कहिअ कृपा करि करिअ समाजू।।
मोहि अछत यहु होइ उछाहू।लहहिं लोग सब लोचन लाहू।।
प्रभु प्रसाद सिव सबइ निबाहीं।यह लालसा एक मन माहीं।।
पुनि न सोच तनु रहउ कि जाऊ।जेहिं न होइ पाछें पछिताऊ।।
सुनि मुनि दसरथ बचन सुहाए।मंगल मोद मूल मन भाए।।
सुनु नृप जासु बिमुख पछिताहीं।जासु भजन बिनु जरनि न जाहीं।।
भयउ तुम्हार तनय सोइ स्वामी।रामु पुनीत प्रेम अनुगामी।।
saba bidhi guru prasanna jiyã jānī |boleu rāu rahãsi mṛdu bānī ||
nātha rāmu kariahiṁ jubarājū |kahia kṛpā kari karia samājū ||
mohi achata yahu hoi uchāhū |lahahiṁ loga saba locana lāhū ||
prabhu prasāda siva sabai nibāhīṁ |yaha lālasā eka mana māhīṁ ||
puni na soca tanu rahau ki jāū |jehiṁ na hoi pācheṁ pachitāū ||
suni muni dasaratha bacana suhāe |maṁgala moda mūla mana bhāe ||
sunu nṛpa jāsu bimukha pachitāhīṁ |jāsu bhajana binu jarani na jāhīṁ ||
bhayau tumhāra tanaya soi svāmī |rāmu punīta prema anugāmī ||
Naunawaan sa kanyang puso na ang guru ay nasiyahan sa lahat ng paraan, ang hari ay nagsalita ng may malambot na salita, puno ng galak. "Panginoon, hayaang si Rama ay gawing prinsipeng tagapagmana. Maging mapagpalà at sabihin mo sa akin, upang makapaghanda ako." "Hayaan itong pagdiriwang ay mangyari habang buhay pa ako, at hayaan ang lahat ng tao na makamtan ang ganap na gantimpala ng kanilang mga mata." "Sa biyaya ng panginoon at ni Shiva, lahat ay natupad na; tanging ang isang pagnanais na ito ang nananatili sa aking isipan." "Pagkatapos ay hindi na ako mag-aalala kung mananatili ang katawan o lilisan, upang walang pagsisisi pagkatapos." Nang marinang ang kaaya-ayang salita ni Dasharatha, ang rishi ay natuwa sa kanyang puso; ito ang ugat ng pagpapala at galak. "Pakinggan mo, hari: Siya na kapag tinalikuran ng mga walang pananalig ay nagdudulot ng pagsisisi, at na kung hindi sasambahin, ang pag-aalab ng puso ay hindi kailanman mauubos," "siya mismong Panginoon ay naging anak mo: si Rama, ang dalisay, na sumusunod sa pag-ibig."
Doha 4
बेगि बिलंबु न करिअ नृप साजिअ सबुइ समाजु।सुदिन सुमंगलु तबहिं जब रामु होहिं जुबराजु।।4।।
begi bilaṁbu na karia nṛpa sājia sabui samāju |sudina sumaṁgalu tabahiṁ jaba rāmu hohiṁ jubarāju ||4||
Huwag mag-atubili, O hari; ayusin ang buong pagtitipon. Iyon lamang ang isang maganda at mapalad na araw kapag si Rama ay naging prinsipe.
Chaupai 5.1-4
मुदित महिपति मंदिर आए।सेवक सचिव सुमंत्रु बोलाए।।
कहि जयजीव सीस तिन्ह नाए।भूप सुमंगल बचन सुनाए।।
जौं पाँचहि मत लागै नीका।करहु हरषि हियँ रामहि टीका।।
मंत्री मुदित सुनत प्रिय बानी।अभिमत बिरवँ परेउ जनु पानी।।
बिनती सचिव करहि कर जोरी।जिअहु जगतपति बरिस करोरी।।
जग मंगल भल काजु बिचारा।बेगिअ नाथ न लाइअ बारा।।
नृपहि मोदु सुनि सचिव सुभाषा।बढ़त बौंड़ जनु लही सुसाखा।।
mudita mahipati maṁdira āe |sevaka saciva sumaṁtru bolāe ||
kahi jayajīva sīsa tinha nāe |bhūpa sumaṁgala bacana sunāe ||
jauṁ pā̃cahi mata lāgai nīkā |karahu haraṣi hiyã rāmahi ṭīkā ||
maṁtrī mudita sunata priya bānī |abhimata biravã pareu janu pānī ||
binatī saciva karahi kara jorī |jiahu jagatapati barisa karorī ||
jaga maṁgala bhala kāju bicārā |begia nātha na lāia bārā ||
nṛpahi modu suni saciva subhāṣā |baṛhata bauṁṛa janu lahī susākhā ||
Ang hari ay nagbalik sa kanyang palasyo nang may galak, at tinawag ang kanyang mga alipin at ministro na si Sumantra. Sabay sabihin "Tagumpay sa inyo, at mabuhay kayo nang mahaba," sila'y yumuko ng kanilang mga ulo, at ipinaalam ng hari ang pinakamabuting balita. "Kung ang panukala ay mukhang mabuti sa buong kapulungan, nang may galak at buong puso, lagyan ng banal na tanda ang noo ni Rama." Ang ministro ay nagalak na marinig ang mga salitang kalugod-lugod, parang ulan na bumuhos sa batang halaman ng kanyang pagnanasa. Ang ministro ay gumawa ng pakiusap na may nakatuping mga kamay: "Mabuhay ang panginoon ng mundo nang sampung milyong taon." "Nagpasya kayo sa isang mabuting gawa na nagdadala ng pagpapala sa mundo. Magmadali na, panginoon ko, at huwag nang ipagpaliban pa." Ang hari ay nagalak na marinig ang magagandang salita ng ministro, parang umuunlad na baging na nakatagpo ng matibay na sangang.
Doha 5
कहेउ भूप मुनिराज कर जोइ जोइ आयसु होइ।राम राज अभिषेक हित बेगि करहु सोइ सोइ।।5।।
kaheu bhūpa munirāja kara joi joi āyasu hoi |rāma rāja abhiṣeka hita begi karahu soi soi ||5||
Ang hari ay nagsabi: "Anuman ang iutos ng hari ng mga santo, gawin ninyo agad ang bawat isa alang sa pagtatalaga kay Rama bilang tagapagmana ng kaharian."
Chaupai 6.1-4
हरषि मुनीस कहेउ मृदु बानी।आनहु सकल सुतीरथ पानी।।
औषध मूल फूल फल पाना।कहे नाम गनि मंगल नाना।।
चामर चरम बसन बहु भाँती।रोम पाट पट अगनित जाती।।
मनिगन मंगल बस्तु अनेका।जो जग जोगु भूप अभिषेका।।
बेद बिदित कहि सकल बिधाना।कहेउ रचहु पुर बिबिध बिताना।।
सफल रसाल पूगफल केरा।रोपहु बीथिन्ह पुर चहुँ फेरा।।
रचहु मंजु मनि चौकें चारू।कहहु बनावन बेगि बजारू।।
पूजहु गनपति गुर कुलदेवा।सब बिधि करहु भूमिसुर सेवा।।
haraṣi munīsa kaheu mṛdu bānī |ānahu sakala sutīratha pānī ||
auṣadha mūla phūla phala pānā |kahe nāma gani maṁgala nānā ||
cāmara carama basana bahu bhā̃tī |roma pāṭa paṭa aganita jātī ||
manigana maṁgala bastu anekā |jo jaga jogu bhūpa abhiṣekā ||
beda bidita kahi sakala bidhānā |kaheu racahu pura bibidha bitānā ||
saphala rasāla pūgaphala kerā |ropahu bīthinha pura cahũ pherā ||
racahu maṁju mani caukeṁ cārū |kahahu banāvana begi bajārū ||
pūjahu ganapati gura kuladevā |saba bidhi karahu bhūmisura sevā ||
Ang pinuno ng mga pantas, na nagagalak, ay nagsalita ng may mahinahong tinig: "Magdala kayo ng tubig mula sa lahat ng banal na lugar. Magdala kayo ng mga halamang gamot, ugat, bulaklak, prutas, at dahon ng ikmo." Tinukoy niya ang mga ito nang isa-isa, binibilang ang maraming bagay na mapalad. Tinukoy niya ang mga pamaypay, balat ng hayop, at kasuutan ng maraming uri, at walang bilang na uri ng telang balahibo, balahibo, at seda. Tinukoy niya ang mga tambak ng hiyas at marami pang ibang bagay na mapalad, anumang sa sanlibutan ay angkop sa koronasyon ng hari. Pagkatapos ihayag ang lahat ng ritwal na nakasulat sa Veda, sinabi niya: "Itatag ninyo ang iba't ibang uri ng kubol at tolda sa buong lungsod. Magtanim kayo ng mga punong manggang may bunga, punong areca, at saging sa mga kalye, sa lahat ng dako ng lungsod. Gawa ninyong magaganda ang mga plasa na may tansan ng hiyas, at utos ninyong palamutihan agad ang mga pamilihan. Sambahin ninyo si Ganapati, ang inyong guro, at mga diyos ng pamilya, at paglingkuran ninyo ang mga Brahman sa lahat ng paraan."
Doha 6
ध्वज पताक तोरन कलस सजहु तुरग रथ नाग।सिर धरि मुनिबर बचन सबु निज निज काजहिं लाग।।6।।
dhvaja patāka torana kalasa sajahu turaga ratha nāga |sira dhari munibara bacana sabu nija nija kājahiṁ lāga ||6||
Magtayo ng mga watawat, bandila, arko, at palamuti; magdamit ng mga kabayo, karo, at elepante. Sa pag-alala sa mga salita ng dakilang pantas, bawat isa ay nagsimula sa kanyang sariling gawain.
Chaupai 7.1-4
जो मुनीस जेहि आयसु दीन्हा।सो तेहिं काजु प्रथम जनु कीन्हा।।
बिप्र साधु सुर पूजत राजा।करत राम हित मंगल काजा।।
सुनत राम अभिषेक सुहावा।बाज गहागह अवध बधावा।।
राम सीय तन सगुन जनाए।फरकहिं मंगल अंग सुहाए।।
पुलकि सप्रेम परसपर कहहीं।भरत आगमनु सूचक अहहीं।।
भए बहुत दिन अति अवसेरी।सगुन प्रतीति भेंट प्रिय केरी।।
भरत सरिस प्रिय को जग माहीं।इहइ सगुन फलु दूसर नाहीं।।
रामहि बंधु सोच दिन राती।अंडन्हि कमठ हृदउ जेहि भाँती।।
jo munīsa jehi āyasu dīnhā |so tehiṁ kāju prathama janu kīnhā ||
bipra sādhu sura pūjata rājā |karata rāma hita maṁgala kājā ||
sunata rāma abhiṣeka suhāvā |bāja gahāgaha avadha badhāvā ||
rāma sīya tana saguna janāe |pharakahiṁ maṁgala aṁga suhāe ||
pulaki saprema parasapara kahahīṁ |bharata āgamanu sūcaka ahahīṁ ||
bhae bahuta dina ati avaserī |saguna pratīti bheṁṭa priya kerī ||
bharata sarisa priya ko jaga māhīṁ |ihai saguna phalu dūsara nāhīṁ ||
rāmahi baṁdhu soca dina rātī |aṁḍanhi kamaṭha hṛdau jehi bhā̃tī ||
Anumang utos na ibinigay ng Panginoon ng mga pantas sa isang tao, iyon mismong gawain ay kanyang isinagawa nang una sa lahat. Ang hari ay sumasamba sa mga brahmin, santo, at mga diyos, at gumagawa ng mga gawang nagdudulot ng kapakanan at benepisyo kay Rama. Nang marinig ang mapalad na pagkokonsagrasyon ni Rama, ang Ayodhya ay napuno ng mga tunog ng instrumento at malaking kasiyahan. Ang mga katawan nina Rama at Sita ay nagpakita ng mapapalang mga tanda; ang kanilang magagandang mga sangkap ay nanginginig ng mabuting mga palatandaan. Nanginginig ng pag-ibig, sila ay nagsalita sa isa't isa; ito ay mga indikasyon ng pagdating ni Bharata. Maraming araw ang lumipas sa malaking pag-asa; ang mga tanda ay nagbigay ng katiyakan ng isang pagkikita sa minamahal. Walang iba sa sanlibutan na kasing minamahal ni Bharata; ito ang bunga ng mga tanda, at walang iba. Si Rama ay iniisip ang kanyang kapatid sa araw at gabi, tulad ng pagmamahal ng isang pagong sa kanyang mga itlog sa loob ng kanyang puso.
Doha 7
एहि अवसर मंगलु परम सुनि रहँसेउ रनिवासु।सोभत लखि बिधु बढ़त जनु बारिधि बीचि बिलासु।।7।।
ehi avasara maṁgalu parama suni rahãseu ranivāsu |sobhata lakhi bidhu baṛhata janu bāridhi bīci bilāsu ||7||
Sa panahong ito, ang sambahayan ng hari, marinig ang lubhang mapalanging balita, ay napuno ng galak, at tila kasing ganda ng masayang pag-alsa ng mga alon sa gitna ng dagat kapag nakita ang buwan na tumataning nang purna.
Chaupai 8.1-4
प्रथम जाइ जिन्ह बचन सुनाए।भूषन बसन भूरि तिन्ह पाए।।
प्रेम पुलकि तन मन अनुरागीं।मंगल कलस सजन सब लागीं।।
चौकें चारु सुमित्राँ पुरी।मनिमय बिबिध भाँति अति रुरी।।
आनँद मगन राम महतारी।दिए दान बहु बिप्र हँकारी।।
पूजीं ग्रामदेबि सुर नागा।कहेउ बहोरि देन बलिभागा।।
जेहि बिधि होइ राम कल्यानू।देहु दया करि सो बरदानू।।
गावहिं मंगल कोकिलबयनीं।बिधुबदनीं मृगसावकनयनीं।।
prathama jāi jinha bacana sunāe |bhūṣana basana bhūri tinha pāe ||
prema pulaki tana mana anurāgīṁ |maṁgala kalasa sajana saba lāgīṁ ||
caukeṁ cāru sumitrā̃ purī |manimaya bibidha bhā̃ti ati rurī ||
ānãda magana rāma mahatārī |die dāna bahu bipra hãkārī ||
pūjīṁ grāmadebi sura nāgā |kaheu bahori dena balibhāgā ||
jehi bidhi hoi rāma kalyānū |dehu dayā kari so baradānū ||
gāvahiṁ maṁgala kokilabayanīṁ |bidhubadanīṁ mṛgasāvakanayanīṁ ||
Ang mga nauna nang pumunta at magdala ng balita ay tumanggap ng sagana ng mga palamuti at kasuotan. Sa katawang nanginginig dahil sa pag-ibig at pusong puno ng debosyon, ang mga babae ay naglaan ng mga kalasang mapalad. Si Sumitra ay nagtanim sa magagandang parisukat ng ritwal, na yari sa mga hiyas ng iba't ibang uri, napakaganda. Ang ina ni Rama, lubos sa galak, tinawag ang mga Brahmin at nagbigay sa kanila ng maraming kaloob. Siya'y sumamba sa diyosa ng nayon, sa mga diyos at sa mga Naga, at nangako ng mga handog bilang kapalit. Siya'y dumadalangin: "Ipagkaloob mo sa akin nang may awa ang pagpapang ito na sa pamamagitan nito'y maging masagana si Rama." Ang mga babaing may tinig na parang kokila, mukhang parang buwan at mga matang parang anak ng usa ay umawit ng mga awiting mapalad.
Doha 8
राम राज अभिषेकु सुनि हियँ हरषे नर नारि।लगे सुमंगल सजन सब बिधि अनुकूल बिचारि।।8।।
rāma rāja abhiṣeku suni hiyã haraṣe nara nāri |lage sumaṁgala sajana saba bidhi anukūla bicāri ||8||
Sa pagdinig ng maharlikang pagluklok ni Rama, ang mga lalaki at babae ay nagalak sa kanilang mga puso; ang lahat ng mabubuting tao ay nagsimula ng mga mapalad na pagdiriwang, na isinasaalang-alang kung ano ang kanais-nais sa bawat paraan.
Chaupai 9.1-4
तब नरनाहँ बसिष्ठु बोलाए।रामधाम सिख देन पठाए।।
गुर आगमनु सुनत रघुनाथा।द्वार आइ पद नायउ माथा।।
सादर अरघ देइ घर आने।सोरह भाँति पूजि सनमाने।।
गहे चरन सिय सहित बहोरी।बोले रामु कमल कर जोरी।।
सेवक सदन स्वामि आगमनू।मंगल मूल अमंगल दमनू।।
तदपि उचित जनु बोलि सप्रीती।पठइअ काज नाथ असि नीती।।
प्रभुता तजि प्रभु कीन्ह सनेहू।भयउ पुनीत आजु यहु गेहू।।
आयसु होइ सो करौं गोसाई।सेवक लहइ स्वामि सेवकाई।।
taba naranāhã basiṣṭhu bolāe |rāmadhāma sikha dena paṭhāe ||
gura āgamanu sunata raghunāthā |dvāra āi pada nāyau māthā ||
sādara aragha dei ghara āne |soraha bhā̃ti pūji sanamāne ||
gahe carana siya sahita bahorī |bole rāmu kamala kara jorī ||
sevaka sadana svāmi āgamanū |maṁgala mūla amaṁgala damanū ||
tadapi ucita janu boli saprītī |paṭhaia kāja nātha asi nītī ||
prabhutā taji prabhu kīnha sanehū |bhayau punīta āju yahu gehū ||
āyasu hoi so karauṁ gosāī |sevaka lahai svāmi sevakāī ||
Pagkatapos ay tinawag ng hari si Vasishtha at ipinadala siya sa tahanan ni Rama upang magbigay ng aral. Nang marinig ang pagdating ng guru, si Rama, Panginoon ng mga Raghu, ay pumunta sa pintuan at iniyuko ang kanyang ulo sa kanyang paa. May paggalang ay inalay niya ang tubig ng pagtanggap at ipinasok siya sa bahay, at pinarangalan siya sa pamamagitan ng pagsamba ng labing-anim na handog. Pagkatapos ay kasama si Sita ay hinawakan niya muli ang kanyang paa, at nagsalita si Rama na nakatiklop ang kanyang mga kamay na parang lotus. Kapag ang isang panginoon ay dumating sa bahay ng kanyang alipin, ito ay ugat ng lahat ng pagpapala at pumipigil ng lahat ng kamalasan. Gayunman, nararapat, panginoon ko, na tawagin mo ang iyong alipin na may pagmamahal at ipadala siya sa gawain; ganoon ang alituntunin ng asal. Ngunit iniwan mo ang iyong pagka-panginoon at nagpakita ng pagmamahal sa akin, kaya ang bahay na ito ay naging banal ngayon. Anumang utos na iyang ibigay, panginoon ko, ay aking tutuparin; sapagkat ang alipin ay nakakamit ng gantimpala ng paglilingkod kapag siya ay naglilingkod sa kanyang panginoon.
Doha 9
सुनि सनेह साने बचन मुनि रघुबरहि प्रसंस।राम कस न तुम्ह कहहु अस हंस बंस अवतंस।।9।।
suni saneha sāne bacana muni raghubarahi prasaṁsa |rāma kasa na tumha kahahu asa haṁsa baṁsa avataṁsa ||9||
Nakarinig ng mga salitang puno ng pagmamahal, pinuri ng monghe si Rama, ang pinakamabuti sa lahi ng Raghu: "Rama, bakit hindi ka magsasalita nang gayon? Ikaw ang palamuti ng lahi ng araw na parang angsa."
परंपरा में अयोध्या काण्ड के ‘अभिषेक-मंगल’ प्रसंग का पाठ गृह-शांति, राज्य/कार्य-सिद्धि, तथा गुरु-आज्ञा के प्रति दृढ़ता देने वाला माना जाता है; विशेषतः ‘मंगल’ और ‘धर्म-निश्चय’ की बुद्धि जाग्रत होती है—जो आगे के वनवास-त्याग को समझने की पात्रता बनती है।
अभिषेक/मंगल-प्रसंग में कई रामानंदी परंपराओं में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ नाम-जप को समपुट रूप में जोड़ा जाता है; शिव-वंदना के संदर्भ में कुछ पाठ-परंपराएँ ‘ॐ नमः शिवाय’ का संक्षिप्त समपुट भी रखती हैं (स्थानीय/सम्प्रदायानुसार भेद)।
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.