Opening the text
यह सोपान ‘राजधर्म बनाम प्रेमधर्म’ के द्वंद्व को साधना-पथ में रूपान्तरित करता है: बाह्य अभिषेक (सामाजिक-राजकीय प्रतिष्ठा) से भीतर के अभिषेक (त्याग, समत्व, आज्ञापालन) की ओर चढ़ाई। अयोध्या—‘अयोध्या’ (अ-युद्ध) प्रतीक है उस अंतःपुर की जहाँ इच्छा/लोभ के साथ युद्ध नहीं, बल्कि विवेक से शमन होता है। इस काण्ड में राम का युवराज-टीका प्रस्ताव भक्ति के लिए ‘मंगल’ है, पर वही मंगल आगे चलकर वैराग्य की कसौटी बनता है। अतः यह चरण साधक को सिखाता है कि ईश्वर-सान्निध्य का शिखर राजसुख नहीं, गुरु-वचन, पितृ-वचन और लोक-कल्याण के लिए स्वेच्छा से कष्ट स्वीकार करना है—यही मुक्ति की सीढ़ी का निर्णायक पायदान है।
ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ ಪ್ರಧಾನ ರಸ ಕರುಣ; ಆದರೆ ಅದರ ಮೂಲ ಕೇವಲ ಶೋಕವಲ್ಲ—ಧರ್ಮದ ಕಠೋರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮದ ಕೋಮಲತೆ ಘರ್ಷಿಸಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ‘ಧರ್ಮ-ಕರುಣ’. ಈ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಾಚರಣ (ಶಂಕರ-ವಂದನೆ, ರಘುನಂದನ-ಮುಖಶ್ರೀ, ರಾಮ-ಧನುರ್ಧರ ರೂಪ) ನಂತರ ನಗರ-ವೈಭವ ಮತ್ತು ಲೋಕ-ಹರ್ಷದ ವಿಸ್ತಾರ ಬರುತ್ತದೆ: ‘ನಿತ್ಯ ನವ ಮಂಗಳ’ ಮತ್ತು ‘ಸುಕೃತ-ಮೇಘ’ ಎಂಬ ಉಪಮೆಗಳು ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಪುಣ್ಯ-ಸಮೃದ್ಧ ಮಾನಸ-ಪ್ರದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ತಕ್ಷಣವೇ ಕಥಾ-ಧುರಿ ‘ಯುವರಾಜ’ ನಿರ್ಣಯದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ—ದಶರಥನ ವೃದ್ಧಾವಸ್ಥಾ-ಬೋಧ (ಬಿಳಿ ಕೇಶ) ಮತ್ತು ಗುರು-ಆಜ್ಞಾ-ಪ್ರಾಪ್ತಿ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ: ‘ಉತ್ಸವ’ವನ್ನು ‘ವೈರಾಗ್ಯ-ಬೀಜ’ದ ಜೊತೆಗೆ ಇಡುತ್ತದೆ; ಅಭಿಷೇಕದ ಸಿದ್ಧತೆ ಎಷ್ಟು ವೈಭವಶಾಲಿಯೋ, ಮುಂದೆ ಸಂಭವಿಸುವ ತ್ಯಾಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅಷ್ಟೇ ಗಾಢ. ತುಲಸೀ ಇಲ್ಲಿ ಸಗುಣ-ಲೀಲೆಯನ್ನು (ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ) ನಿರ್ಗುಣ-ಸತ್ಯದತ್ತ (ಅನಾಸಕ್ತಿ, ಆಜ್ಞಾಪಾಲನ, ಸಮತ್ವ) ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾರೆ—ಇದೇ ಕಾಂಡ-ಸ್ಥಿತಿಯೋಗದ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನ.
Verse 1 (श्लोक)
यस्याङ्के च विभाति भूधरसुता देवापगा मस्तके भाले बालविधुर्गले च गरलं यस्योरसि व्यालराट्। सोऽयं भूतिविभूषणः सुरवरः सर्वाधिपः सर्वदा शर्वः सर्वगतः शिवः शशिनिभः श्रीशङ्करः पातु माम्।।1।। प्रसन्नतां या न गताभिषेकतस्तथा न मम्ले वनवासदुःखतः। मुखाम्बुजश्री रघुनन्दनस्य मे सदास्तु सा मञ्जुलमंगलप्रदा।।2।। नीलाम्बुजश्यामलकोमलाङ्गं सीतासमारोपितवामभागम्। पाणौ महासायकचारुचापं नमामि रामं रघुवंशनाथम्।।3।।
ಆ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸರ್ವಾಧಿಪ, ಭಸ್ಮದಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವರು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ: ಅವನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಪುತ್ರಿ ಪಾರ್ವತಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅವನ ಶಿರದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆ, ನೆತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ವಿಷ, ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಪರಾಜ; ಅವನು ಶರ್ವ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಶಿವ, ಚಂದ್ರಸಮಾನ, ಶ್ರೀಶಂಕರ. ರಘುನಂದನನ ಪದ್ಮಮುಖವು ನನಗೆ ಸದಾ ಮಂಗಳವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ; ಅವಳು ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ವನವಾಸದ ದುಃಖದಿಂದ ಮುಳುಗಲಿಲ್ಲ. ನೀಲಕಮಲದಂತೆ ಶ್ಯಾಮಲ, ಮೃದು ಅಂಗದ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸೀತೆ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳು.
Verse 2 (दोहा/सोरठा)
श्रीगुरु चरन सरोज रज निज मनु मुकुरु सुधारि। बरनउँ रघुबर बिमल जसु जो दायकु फल चारि।।
ಶ್ರೀಗುರುಗಳ ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ಧೂಳಿನಿಂದ ನನ್ನ ಮನರೂಪಿ ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಜಿಸಿ, ನಾನು ರಘುವರನ ನಿರ್ಮಲ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಚತುರ್ವಿಧ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವಂತಹುದು.
Verse 3 (चौपाई)
जब तें रामु ब्याहि घर आए। नित नव मंगल मोद बधाए।। भुवन चारिदस भूधर भारी। सुकृत मेघ बरषहि सुख बारी।। रिधि सिधि संपति नदीं सुहाई। उमगि अवध अंबुधि कहुँ आई।। मनिगन पुर नर नारि सुजाती। सुचि अमोल सुंदर सब भाँती।। कहि न जाइ कछु नगर बिभूती। जनु एतनिअ बिरंचि करतूती।। सब बिधि सब पुर लोग सुखारी। रामचंद मुख चंदु निहारी।। मुदित मातु सब सखीं सहेली। फलित बिलोकि मनोरथ बेली।। राम रूपु गुनसीलु सुभाऊ। प्रमुदित होइ देखि सुनि राऊ।।
ಶ್ರೀರಾಮರು ವಿವಾಹವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ದಿನದಿಂದ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹೊಸ ಮಂಗಳಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆನಂದವು ಬಂದಿತು. ಸಮಸ್ತ ಲೋಕ, ಚತುರ್ದಶ ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾದ್ವೀಪಗಳು, ಸುಕೃತದ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷದ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಐಶ್ವರ್ಯ, ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತುಗಳು ನದಿಗಳಂತೆ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿದವು; ಅಯೋಧ್ಯೆಯು ಸಾಗರದಂತೆ ತುಂಬಿ ಹೋಯಿತು. ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಲದ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು ರತ್ನಗಳಂತಿದ್ದರು, ಶುದ್ಧ, ಅಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ನಗರದ ವೈಭವವನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ನಗರದ ಎಲ್ಲ ಜನರು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದಿದ್ದರು, ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ಮುಖಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ. ಎಲ್ಲ ತಾಯಂದಿರು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಸಖಿಯರು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರು, ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನ ಇಚ್ಛೆಗಳು ನೆರವೇರಿದವು. ಶ್ರೀರಾಮನ ಸೌಂದರ್ಯ, ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನೋಡಿ ಕೇಳಿ, ರಾಜನು ತಾನೇ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.
Verse 4 (दोहा/सोरठा)
सब कें उर अभिलाषु अस कहहिं मनाइ महेसु। आप अछत जुबराज पद रामहि देउ नरेसु।।1।।
ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಆಸೆಯಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಶಿವನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಿದ ನಂತರ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು: ರಾಜನು ತಾನೇ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಯುವರಾಜನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ತನಗಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಬಯಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
Verse 5 (चौपाई)
एक समय सब सहित समाजा। राजसभाँ रघुराजु बिराजा।। सकल सुकृत मूरति नरनाहू। राम सुजसु सुनि अतिहि उछाहू।। नृप सब रहहिं कृपा अभिलाषें। लोकप करहिं प्रीति रुख राखें।। तिभुवन तीनि काल जग माहीं। भूरि भाग दसरथ सम नाहीं।। मंगलमूल रामु सुत जासू। जो कछु कहिज थोर सबु तासू।। रायँ सुभायँ मुकुरु कर लीन्हा। बदनु बिलोकि मुकुट सम कीन्हा।। श्रवन समीप भए सित केसा। मनहुँ जरठपनु अस उपदेसा।। नृप जुबराज राम कहुँ देहू। जीवन जनम लाहु किन लेहू।।
ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ರಘುವಂಶದ ರಾಜನು ರಾಜಸಭೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದನು. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಸುಕೃತಗಳ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನು, ನರನಾಥನಾಗಿದ್ದನು; ಶ್ರೀರಾಮನ ಸುಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಮಹಾನ್ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲ ರಾಜರು ದಯಾಳುವಾದ ಇಚ್ಛೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಜನರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ, ದಶರಥನಷ್ಟು ಮಹಾನ್ ಭಾಗ್ಯವು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಮಂಗಳಗಳ ಮೂಲವಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಅವನ ಪುತ್ರ; ಏನೇ ಹೇಳಿದರೂ, ಅವನ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಆಗಿದೆ. ರಾಜನು ತನ್ನ ಸಹಜ ದಯೆಯಿಂದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು; ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಕಿರೀಟವನ್ನು ಧರಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನ ಕಿವಿಗಳ ಬಳಿ ಬಿಳಿಯ ಕೂದಲುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವು ಅವನಿಗೆ ಹಾಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಿದೆಯೇನೋ ಎಂಬಂತೆ. "ರಾಜನೇ, ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಯುವರಾಜನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸು; ಜೀವನ ಮತ್ತು ಜನ್ಮದಿಂದ ನೀನು ಏನು ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತೀಯೋ?"
Verse 6 (दोहा/सोरठा)
यह बिचारु उर आनि नृप सुदिनु सुअवसरु पाइ। प्रेम पुलकि तन मुदित मन गुरहि सुनायउ जाइ।।2।।
ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತಂದು, ಒಂದು ಶುಭ ದಿನ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು, ರಾಜನು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ದೇಹ ನವಿರುವ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹೃದಯದೊಂದಿಗೆ, ತನ್ನ ಗುರುಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಹೋದನು.
Verse 7 (चौपाई)
कहइ भुआलु सुनिअ मुनिनायक। भए राम सब बिधि सब लायक।। सेवक सचिव सकल पुरबासी। जे हमारे अरि मित्र उदासी।। सबहि रामु प्रिय जेहि बिधि मोही। प्रभु असीस जनु तनु धरि सोही।। बिप्र सहित परिवार गोसाईं। करहिं छोहु सब रौरिहि नाई।। जे गुर चरन रेनु सिर धरहीं। ते जनु सकल बिभव बस करहीं।। मोहि सम यहु अनुभयउ न दूजें। सबु पायउँ रज पावनि पूजें।। अब अभिलाषु एकु मन मोरें। पूजहि नाथ अनुग्रह तोरें।। मुनि प्रसन्न लखि सहज सनेहू। कहेउ नरेस रजायसु देहू।।
ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿಯು ಹೇಳಿದನು: "ಮುನಿಗಳ ಪ್ರಭುವೇ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ಶ್ರೀರಾಮನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ನನ್ನ ಸೇವಕರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ನಗರವಾಸಿಗಳು, ಮತ್ತು ನನ್ನ ಶತ್ರುಗಳು, ಮಿತ್ರರು ಅಥವಾ ಉದಾಸೀನರಾಗಿರುವವರು, ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವಂತೆ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ನನ್ನ ಆಶೀರ್ವಾದವೇ ದೇಹಧಾರಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಗೃಹಗಳೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಅವನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುರುವಿನ ಪಾದದ ಧೂಳನ್ನು ತಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಧರಿಸುವವರು, ಅವರು ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಬೇರೆ ಯಾರೂ ನನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿಲ್ಲ; ಅವನ ಪಾದದ ಧೂಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಯಕೆಯಿದೆ: ಪ್ರಭುವೇ, ನೀವು ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಮುನಿಯು ಸಹಜವಾಗಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ರಾಜನು ಅವನಿಗೆ ಏನು ಬೇಕೋ ಕೇಳಲು ಹೇಳಿದನು."
Verse 8 (दोहा/सोरठा)
राजन राउर नामु जसु सब अभिमत दातार। फल अनुगामी महिप मनि मन अभिलाषु तुम्हार।।3।।
ರಾಜನೇ, ನಿಮ್ಮ ನಾಮ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯು ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀಡುವವರಾಗಿವೆ. ರಾಜರಲ್ಲಿ ರತ್ನನಂತಿರುವವರೇ, ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಬಯಕೆಯು ನೆರವೇರಲಿ.
Verse 9 (चौपाई)
सब बिधि गुरु प्रसन्न जियँ जानी। बोलेउ राउ रहँसि मृदु बानी।। नाथ रामु करिअहिं जुबराजू। कहिअ कृपा करि करिअ समाजू।। मोहि अछत यहु होइ उछाहू। लहहिं लोग सब लोचन लाहू।। प्रभु प्रसाद सिव सबइ निबाहीं। यह लालसा एक मन माहीं।। पुनि न सोच तनु रहउ कि जाऊ। जेहिं न होइ पाछें पछिताऊ।। सुनि मुनि दसरथ बचन सुहाए। मंगल मोद मूल मन भाए।। सुनु नृप जासु बिमुख पछिताहीं। जासु भजन बिनु जरनि न जाहीं।। भयउ तुम्हार तनय सोइ स्वामी। रामु पुनीत प्रेम अनुगामी।।
ಗುರುವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅರಿತು, ರಾಜನು ಮೃದುವಾದ, ನಗುತ್ತಿರುವ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು. "ಪ್ರಭುವೇ, ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಯುವರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡೋಣ. ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸೋಣ. ಇದು ನನ್ನ ಹೃದಯದ ಸಂತೋಷ; ಎಲ್ಲ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿನ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುವರು. ಪ್ರಭುವಿನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ನೆರವೇರುವುದು; ಇದು ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಯಕೆ. ನಂತರ ನಾನು ದುಃಖಪಡದಿರಲಿ, 'ನಾನು ಇದನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ?' ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಾಡದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಿರುತ್ತದೆ. ದಶರಥನ ಸುಂದರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮುನಿಯ ಹೃದಯವು ಆನಂದ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿತು, ಎಲ್ಲ ಮಂಗಳಗಳ ಮೂಲವಾಗಿ. "ಕೇಳು, ರಾಜನೇ: ಅವನಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುವವರು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುವರು; ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅವರ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವನೇ ಆ ಪ್ರಭುವು, ಪವಿತ್ರ ಶ್ರೀರಾಮನು, ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನು, ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ."
Verse 10 (दोहा/सोरठा)
बेगि बिलंबु न करिअ नृप साजिअ सबुइ समाजु। सुदिन सुमंगलु तबहिं जब रामु होहिं जुबराजु।।4।।
ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡ, ರಾಜನೇ; ಇಡೀ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸು. ಶ್ರೀರಾಮನು ಯುವರಾಜನಾಗುವಾಗಲೇ ಅದು ಶುಭ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಮಯ ದಿನವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 11 (चौपाई)
मुदित महिपति मंदिर आए। सेवक सचिव सुमंत्रु बोलाए।। कहि जयजीव सीस तिन्ह नाए। भूप सुमंगल बचन सुनाए।। जौं पाँचहि मत लागै नीका। करहु हरषि हियँ रामहि टीका।। मंत्री मुदित सुनत प्रिय बानी। अभिमत बिरवँ परेउ जनु पानी।। बिनती सचिव करहि कर जोरी। जिअहु जगतपति बरिस करोरी।। जग मंगल भल काजु बिचारा। बेगिअ नाथ न लाइअ बारा।। नृपहि मोदु सुनि सचिव सुभाषा। बढ़त बौंड़ जनु लही सुसाखा।।
ಸಂತುಷ್ಟ ರಾಜನು ಅರಮನೆಗೆ ಬಂದನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸೇವಕರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಂತ್ರನನ್ನು ಕರೆದನು. ಅವರಿಗೆ ಜಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹಾರೈಸಿದನು, ಮತ್ತು ಅವರು ತಲೆಬಾಗಿದರು; ರಾಜನು ಶುಭ ಶಕುನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದನು. "ನಿಮ್ಮ ಐವರ ಸಲಹೆಯು ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಗ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶ್ರೀರಾಮನ ಹಣೆಗೆ ತಿಲಕವನ್ನು ಇಡಿರಿ." ಮಂತ್ರಿಗಳು ಅವನ ಕೃಪಾಳು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು; ಅವರ ರಹಸ್ಯ ಬಯಕೆಯು, ಬರದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೀರು ಸುರಿದಂತೆ, ನೆರವೇರಿತು. ಮಂತ್ರಿಗಳು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು: "ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವಾಮಿ, ನೀವು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬಾಳಿರಿ. ಜಗತ್ತಿನ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಪ್ರಭುವೇ, ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡಿ, ಮುಂದೂಡಬೇಡಿ." ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸುಂದರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಜನ ಸಂತೋಷವು ಹೆಚ್ಚಿತು, ಹೊಸ ಚಿಗುರುಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಮರದಂತೆ.
Verse 12 (दोहा/सोरठा)
कहेउ भूप मुनिराज कर जोइ जोइ आयसु होइ। राम राज अभिषेक हित बेगि करहु सोइ सोइ।।5।।
ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: "ಮುನಿರಾಜರೇ, ಯಾವುದೇ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಲಾಗಿರಲಿ, ಶ್ರೀರಾಮನ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಾಡಿ."
Verse 13 (चौपाई)
हरषि मुनीस कहेउ मृदु बानी। आनहु सकल सुतीरथ पानी।। औषध मूल फूल फल पाना। कहे नाम गनि मंगल नाना।। चामर चरम बसन बहु भाँती। रोम पाट पट अगनित जाती।। मनिगन मंगल बस्तु अनेका। जो जग जोगु भूप अभिषेका।। बेद बिदित कहि सकल बिधाना। कहेउ रचहु पुर बिबिध बिताना।। सफल रसाल पूगफल केरा। रोपहु बीथिन्ह पुर चहुँ फेरा।। रचहु मंजु मनि चौकें चारू। कहहु बनावन बेगि बजारू।। पूजहु गनपति गुर कुलदेवा। सब बिधि करहु भूमिसुर सेवा।।
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮುನಿವರು ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು: "ದೊರೆಯಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತರಿರಿ." ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು, ಬೇರುಗಳು, ಹೂವುಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳು; ಅನೇಕ ಮಂಗಳಕರ ವಸ್ತುಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಿ ಎಣಿಸಿ. ಬಾನಂಗಳಿಗಳು, ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿಧದ ನವಿರಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳು. ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಮಂಗಳಕರ ವಸ್ತುಗಳು, ರಾಜನ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲವೂ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು. "ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಾವಿನ ಮರಗಳು, ಅಡಿಕೆ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಳೆ ಮರಗಳನ್ನು ನಗರದ ನಾಲ್ಕು ಕಡೆಗಳ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಡಿರಿ." "ಸುಂದರವಾದ ರತ್ನಖಚಿತ ಚೌಕಗಳು ಮತ್ತು ಮನೋಹರ ಅಂಗಳಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ; ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಹೇಳಿ." "ಗಣೇಶನನ್ನು, ಗುರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕುಲದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ; ಭೂಮಿಯ ರಾಜನ ಎಲ್ಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ."
Verse 14 (दोहा/सोरठा)
ध्वज पताक तोरन कलस सजहु तुरग रथ नाग। सिर धरि मुनिबर बचन सबु निज निज काजहिं लाग।।6।।
ಧ್ವಜಗಳು, ಪತಾಕೆಗಳು, ತೋರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ; ಕುದುರೆಗಳು, ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ. ಮುನಿವರರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ತೊಡಗಿದರು.
Verse 15 (चौपाई)
जो मुनीस जेहि आयसु दीन्हा। सो तेहिं काजु प्रथम जनु कीन्हा।। बिप्र साधु सुर पूजत राजा। करत राम हित मंगल काजा।। सुनत राम अभिषेक सुहावा। बाज गहागह अवध बधावा।। राम सीय तन सगुन जनाए। फरकहिं मंगल अंग सुहाए।। पुलकि सप्रेम परसपर कहहीं। भरत आगमनु सूचक अहहीं।। भए बहुत दिन अति अवसेरी। सगुन प्रतीति भेंट प्रिय केरी।। भरत सरिस प्रिय को जग माहीं। इहइ सगुन फलु दूसर नाहीं।। रामहि बंधु सोच दिन राती। अंडन्हि कमठ ह्रदउ जेहि भाँती।।
ಮುನಿವರು ಯಾರಿಗೆ ಯಾವ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರೋ, ಅದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಮೊದಲು ಮಾಡಿದರು. ರಾಜನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು, ಸಂತರನ್ನು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ, ರಾಮನ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ರಾಮನ ಮಂಗಳಕರ ಅಭಿಷೇಕದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯು ವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಮಹಾನ್ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ತುಂಬಿತು. ರಾಮ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯ ದೇಹಗಳು ಮಂಗಳಕರ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು; ಅವರ ಸುಂದರ ಅಂಗಗಳು ಶುಭ ಸೂಚನೆಗಳಿಂದ ಕಂಪಿಸಿದವು. ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಪುಳಕಿತರಾಗಿ, ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡಿದರು; ಇವು ಭರತನ ಆಗಮನದ ಸೂಚನೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅನೇಕ ದಿನಗಳು ಮಹಾನ್ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದವು; ಆ ಸೂಚನೆಗಳು ಪ್ರಿಯತಮನೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯ ಖಚಿತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭರತನಷ್ಟು ಪ್ರಿಯವಾದವನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಇದು ಆ ಸೂಚನೆಗಳ ಫಲ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ರಾಮನು ದಿನ ರಾತ್ರಿ ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕಡಲಾಮೆಯು ತನ್ನ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ.
Verse 16 (दोहा/सोरठा)
एहि अवसर मंगलु परम सुनि रहँसेउ रनिवासु। सोभत लखि बिधु बढ़त जनु बारिधि बीचि बिलासु।।7।।
ಈ ಮಂಗಳಕರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪರಮ ಶುಭದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅರಮನೆಯು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿತು; ಅದು ಸುಂದರವಾಗಿ ಹೊಳೆಯಿತು, ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಸಾಗರವು ತನ್ನ ಅಲೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿಲಾಸವಾಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು.
Verse 17 (चौपाई)
प्रथम जाइ जिन्ह बचन सुनाए। भूषन बसन भूरि तिन्ह पाए।। प्रेम पुलकि तन मन अनुरागीं। मंगल कलस सजन सब लागीं।। चौकें चारु सुमित्राँ पुरी। मनिमय बिबिध भाँति अति रुरी।। आनँद मगन राम महतारी। दिए दान बहु बिप्र हँकारी।। पूजीं ग्रामदेबि सुर नागा। कहेउ बहोरि देन बलिभागा।। जेहि बिधि होइ राम कल्यानू। देहु दया करि सो बरदानू।। गावहिं मंगल कोकिलबयनीं। बिधुबदनीं मृगसावकनयनीं।।
ಮೊದಲು ಹೋಗಿ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದವರು ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಪುಳಕಿತರಾಗಿ, ಅವರ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಮಂಗಳಕರ ಆನಂದದ ಪಾತ್ರೆಗಳಾದರು. ಸುಮಿತ್ರೆಯ ನಿವಾಸವು ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ರತ್ನಖಚಿತ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು. ರಾಮನ ತಾಯಿಯು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಅವರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಗಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು: "ನನಗೆ ಭಾಗ್ಯವಂತ ಪುತ್ರನನ್ನು ನೀಡು." "ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಕಲ್ಯಾಣವು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದೋ, ಕರುಣೆ ತೋರಿ ಆ ವರವನ್ನು ನೀಡು." ಕೋಗಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮಂಗಳಕರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದವು; ಚಂದ್ರಮುಖಿಯರು ಮತ್ತು ಕಪಿಲಾಕ್ಷಿಯರು ಆನಂದಪಟ್ಟರು.
Verse 18 (दोहा/सोरठा)
राम राज अभिषेकु सुनि हियँ हरषे नर नारि। लगे सुमंगल सजन सब बिधि अनुकूल बिचारि।।8।।
ರಾಮನ ರಾಜ ಅಭಿಷೇಕದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು ತಮ್ಮ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು; ಎಲ್ಲ ಸಜ್ಜನರು ಮಂಗಳಕರ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಪ್ರತಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲವಾದುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ.
Verse 19 (चौपाई)
तब नरनाहँ बसिष्ठु बोलाए। रामधाम सिख देन पठाए।। गुर आगमनु सुनत रघुनाथा। द्वार आइ पद नायउ माथा।। सादर अरघ देइ घर आने। सोरह भाँति पूजि सनमाने।। गहे चरन सिय सहित बहोरी। बोले रामु कमल कर जोरी।। सेवक सदन स्वामि आगमनू। मंगल मूल अमंगल दमनू।। तदपि उचित जनु बोलि सप्रीती। पठइअ काज नाथ असि नीती।। प्रभुता तजि प्रभु कीन्ह सनेहू। भयउ पुनीत आजु यहु गेहू।। आयसु होइ सो करौं गोसाई। सेवक लहइ स्वामि सेवकाई।।
ಆಗ ರಾಜನು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಕರೆದು ರಾಮನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡಲು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಗುರುಗಳ ಆಗಮನದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಘುವಂಶದ ಸ್ವಾಮಿಯು ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ತಲೆ ಬಾಗಿದನು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದು, ಹದಿನಾರು ವಿಧಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದನು. ನಂತರ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ರಾಮನು ತನ್ನ ಕಮಲ ಹಸ್ತಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು. "ಸ್ವಾಮಿಯು ಸೇವಕನ ಮನೆಗೆ ಬರುವುದು ಎಲ್ಲ ಶುಭದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಅಶುಭಗಳ ನಾಶಕ. ಆದರೂ ಇದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೇಳುವುದು ಸೂಕ್ತ: ಸೇವಕನು ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು? ಇಂತದೇ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮಾರ್ಗ. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಮ ತೋರಿದ್ದೀರಿ; ಇಂದು ಈ ಮನೆಯು ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಆಜ್ಞೆ ಇದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುವೆನು, ಓ ಸ್ವಾಮಿ; ಸೇವಕನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ."
Verse 20 (दोहा/सोरठा)
सुनि सनेह साने बचन मुनि रघुबरहि प्रसंस। राम कस न तुम्ह कहहु अस हंस बंस अवतंस।।9।।
ಮುನಿವರ್ಯರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವು ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಮೃದು ಸಲಹೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು, ರಘುವಂಶದ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಸೀತೆಯು ಕೇಳಿದಳು: "ನೀವು ರಾಮನ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಏಕೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ? ಅವನು ರಘುವಂಶದ ಹಂಸಗಳಂತಹ ವಂಶದ ಅಲಂಕಾರ."
परंपरा में अयोध्या काण्ड के ‘अभिषेक-मंगल’ प्रसंग का पाठ गृह-शांति, राज्य/कार्य-सिद्धि, तथा गुरु-आज्ञा के प्रति दृढ़ता देने वाला माना जाता है; विशेषतः ‘मंगल’ और ‘धर्म-निश्चय’ की बुद्धि जाग्रत होती है—जो आगे के वनवास-त्याग को समझने की पात्रता बनती है।
अभिषेक/मंगल-प्रसंग में कई रामानंदी परंपराओं में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ नाम-जप को समपुट रूप में जोड़ा जाता है; शिव-वंदना के संदर्भ में कुछ पाठ-परंपराएँ ‘ॐ नमः शिवाय’ का संक्षिप्त समपुट भी रखती हैं (स्थानीय/सम्प्रदायानुसार भेद)।
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.